II GSK 681/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, potwierdzając zasadność nałożenia kary pieniężnej na wspólników spółki cywilnej za brak wymaganego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej przy zarządzaniu nieruchomościami.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na wspólników spółki cywilnej za prowadzenie działalności w zakresie zarządzania nieruchomościami bez wymaganego ubezpieczenia OC. Sąd I instancji utrzymał w mocy decyzję organu, uznając, że polisa wystawiona na spółkę cywilną nie spełnia wymogu ubezpieczenia indywidualnych wspólników będących zarządcami. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że spółka cywilna nie jest podmiotem prawa i nie może być ubezpieczonym, a aneksy do polisy nie sanowały naruszenia z mocą wsteczną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę wspólników spółki cywilnej na decyzję Prezesa UOKiK o nałożeniu kary pieniężnej. Kara została nałożona za prowadzenie działalności w zakresie zarządzania nieruchomościami bez spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Sąd I instancji ustalił, że spółka cywilna, nie posiadając zdolności prawnej, nie mogła być podmiotem ubezpieczenia, a przedłożona polisa wystawiona na spółkę nie spełniała wymogów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślono, że zarządcą nieruchomości jest przedsiębiorca, a w przypadku spółki cywilnej status ten posiadają jej wspólnicy. Sąd I instancji uznał również, że aneksy do polisy, podpisane z mocą wsteczną, nie sanowały naruszenia, gdyż umowa ubezpieczenia nie może obejmować okresu poprzedzającego jej zawarcie. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził prawidłowość ustaleń Sądu I instancji. Stwierdził, że spółka cywilna nie jest odrębnym podmiotem prawa i nie posiada zdolności prawnej, a zatem to wspólnicy jako przedsiębiorcy podlegają obowiązkowi ubezpieczenia. W związku z tym, polisa wystawiona na spółkę, bez odrębnych polis dla wspólników, nie spełniała wymogu ustawowego. NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne, wskazując na brak naruszenia prawa materialnego i prawidłową kontrolę ustaleń faktycznych przez Sąd I instancji. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona, a skarżący zostali obciążeni kosztami postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej i nie może być podmiotem ubezpieczenia. Obowiązek ubezpieczenia spoczywa na wspólnikach jako przedsiębiorcach.
Uzasadnienie
Spółka cywilna nie jest odrębnym podmiotem prawa, a jej wspólnicy są przedsiębiorcami. Polisa wystawiona na spółkę nie spełnia wymogu ubezpieczenia indywidualnych wspólników będących zarządcami nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.g.n. art. 186 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 184a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 198e
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
k.c. art. 860 § 1
Kodeks cywilny
Prawo przedsiębiorców art. 4 § 2
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych art. 10 § 1a
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 140
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189f § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych art. 20 § 1 lit. a
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka cywilna nie jest podmiotem prawa i nie może być ubezpieczonym od odpowiedzialności cywilnej. Obowiązek ubezpieczenia OC spoczywa na wspólnikach jako przedsiębiorcach. Aneksy do polisy zawarte z mocą wsteczną nie sanują naruszenia obowiązku ubezpieczenia.
Odrzucone argumenty
Spółka cywilna może skutecznie zawrzeć umowę ubezpieczenia. Wola stron umowy ubezpieczenia obejmowała każdą ze skarżących jako wspólników spółki cywilnej. Aneksy do umów ubezpieczenia stanowiły doprecyzowanie, a nie zmianę umowy. Naruszenie miało charakter nie większy niż znikomy. Sąd I instancji dokonał wykładni umów, do czego nie był uprawniony.
Godne uwagi sformułowania
Spółka cywilna nie posiada tym samym zdolności prawnej, zdolności do czynności prawnych, zdolności sądowej ani zdolności upadłościowej czy wekslowej. To nie spółka lecz jej wspólnicy (strony umowy spółki cywilnej) podejmują czynności, o których mowa w art. 184b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podpisanie wstecznych aneksów do umowy ubezpieczenia oznaczało w praktyce, że były one w stosunku do umowy pierwotnej bezskuteczne.
Skład orzekający
Anna Ostrowska
przewodniczący
Gabriela Jyż
sprawozdawca
Wojciech Maciejko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że spółka cywilna nie jest podmiotem prawa i nie może być ubezpieczonym od odpowiedzialności cywilnej w zakresie zarządzania nieruchomościami, a także interpretacja przepisów dotyczących obowiązku ubezpieczenia zarządców nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki cywilnej i obowiązku ubezpieczenia zarządcy nieruchomości. Interpretacja przepisów może być odmienna w przypadku innych form prawnych działalności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia istotne kwestie dotyczące odpowiedzialności spółek cywilnych i obowiązku ubezpieczenia w branży nieruchomości, co jest ważne dla praktyków.
“Spółka cywilna nie może być ubezpieczona od OC przy zarządzaniu nieruchomościami – kluczowe orzeczenie NSA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 681/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-10-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Ostrowska /przewodniczący/ Gabriela Jyż /sprawozdawca/ Wojciech Maciejko Symbol z opisem 6049 Inne o symbolu podstawowym 604 Hasła tematyczne Kara administracyjna Sygn. powiązane VI SA/Wa 1031/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-12 II GZ 136/22 - Postanowienie NSA z 2022-05-24 Skarżony organ Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1899 Art. 184b, art. 184 a, art. 186 ust. 3, art. 198e. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Dz.U. 2024 poz 935 art. 174. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2022 poz 1360 art. 860 § 1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j. Dz.U. 2024 poz 236 art. 4 ust. 2. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców Dz.U. 2022 poz 2277 Art. 10 ust. 1a. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych Dz.U. 2023 poz 1251 art. 20 pkt 1 lit. a. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Wojciech Maciejko Protokolant asystent sędziego Małgorzata Krawiec po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. I. K., J. G. K., J. Z. O. - wspólników A. s.c. J. I. K., J. G. K., J. Z. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1031/21 w sprawie ze skargi J. I. K., J. G. K., J. Z. O. - wspólników A. s.c. J. I. K., J. G. K., J. Z. O. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 stycznia 2021 r. nr DIH-III/1/2021 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu prowadzenia działalności w zakresie zarządzania nieruchomościami, bez spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza solidarnie od J. I. K., J. G. K., J. Z. O. - wspólników A. s.c. J. I. K., J. G. K., J. Z. O. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 2 700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 12 października 2021 r., oddalił skargę J. I. K., J. G. K. i J. Z. O. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 stycznia 2021 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu prowadzenia działalności w zakresie zarządzania nieruchomościami bez spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: w dniach 6, 7 i 14 lutego 2020 r., inspektorzy Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej przeprowadzili kontrolę u przedsiębiorców: J. I. K., J. G. K. oraz J. Z. O. prowadzących działalność gospodarczą pod firmą "A. s.c. J.I. K. J. G. K. J. Z. O." w K.. W toku kontroli skarżący przedłożyli polisę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej nr [...] z dnia 8 lutego 2019 r., wystawioną przez ubezpieczyciela dla ubezpieczonego: "A. S.C. J. I. K., J. G. K., J. Z. O., NIP:[...], REGON: [...], ul. Z. [...] [...]-[...] K.". Nie przedłożono polis ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z zarządzaniem nieruchomością wystawionych dla każdego wspólnika spółki cywilnej. Przedłożone zostały również przez przedsiębiorców polisy wystawione oddzielnie dla każdego ze wspólników spółki cywilnej na okres od 12 lutego 2020 r. do 11 lutego 2021 r. W toku wszczętego postępowania strony przedłożyły aneksy z dnia 11 lutego 2020 r. i 30 czerwca 2020 r. do spornej polisy numer [...]. Ustalenia te stały się podstawą decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia 20 lipca 2020 r., którą wymierzono solidarnie J. I. K., J. G. K. oraz J. Z. O., karę pieniężną w wysokości 20.000 złotych, za brak spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 186 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899, dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami). Organ wskazał, że spółka cywilna w zakresie świadczenia usług obejmujących zarząd nieruchomości, nie jest podmiotem praw i obowiązków, nie przyznano jej zdolności prawnej, w związku z czym nie jest podmiotem obowiązkowego ubezpieczenia OC. W przypadku zaistnienia zdarzenia objętego obowiązkowym ubezpieczeniem, brak jest możliwości przypisania odpowiedzialności spółce cywilnej - odpowiedzialność dotyczyć może tylko i wyłącznie przedsiębiorców, W ocenie organu, przedłożone przez strony aneksy wprowadzające zmiany w umowie ubezpieczenia wskazywały, że przed zmianą umowa wspólników spółki nie obejmowała. Objętą skargą decyzją Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Sąd I instancji wskazując na treść przepisów art. 186 ust. 3, art. 184a i art. 184b ustawa o gospodarce nieruchomościami, stwierdził, że nie zachodziły wątpliwości, co do tego, kto i na jakich zasadach powinien zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC. Za bezsporne uznał, że w przedłożonej w trakcie kontroli polisie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej nr [...] z dnia 8 lutego 2019 r., wystawionej przez ubezpieczyciela, jako podmiot ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z zarządzaniem nieruchomością wskazano spółkę cywilną, która, nie posiadając statusu przedsiębiorcy nie mogła być zarządcą nieruchomości. W ocenie Sądu, w sprawie doszło do sytuacji, w której wspólnik spółki cywilnej – J. I. K., wskazana w umowach o zarządzenie nieruchomościami, jako osoba wykonująca związane z tymże zarządzaniem czynności, nie posiadała obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną w tym zakresie działalnością. Sąd podkreślił, że w umowach o zarządzanie nieruchomością, jako zarządcę wskazano każdorazowo spółkę cywilną reprezentowaną przez skarżące, co oznaczało, że wszyscy wspólnicy spółki, zaciągając po swojej stronie wynikające z umowy zobowiązanie, byli za nie odpowiedzialni solidarnie (art. 864 k.c.). Jednocześnie żadna ze skarżących nie dysponowała stosowną polisą OC, co oznaczało, że organ I instancji zasadnie, na podstawie art. 198e ustawy o gospodarce nieruchomościami, wymierzył z tego tytułu karę solidarnie wspólnikom spółki cywilnej – J. I. K., J. G. K., J. Z. O.. Sąd I instancji uznał, że stwierdzonego w trakcie kontroli naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 186 ust. 3 u.g.n., nie sanowało podpisanie przez jedną ze wspólniczek dwóch aneksów do wspomnianej umowy ubezpieczenia OC, jednego z 11 lutego 2020 roku oraz drugiego z dnia 30 czerwca 2020 roku. Nie ulegało wątpliwości Sądu, że dopiero na ich podstawie wprowadzono zmianę w zakresie wskazania podmiotu ubezpieczonego. Zasadne było wobec tego stwierdzenie organu, że przed zmianą umowy nie obejmowała ona wspólników. Sąd wskazał również, że zgodnie z art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 roku, poz. 854 ze zm.), umowa ubezpieczenia obowiązkowego nie może obejmować ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie tej umowy. Zatem aneksowanie umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC poprzez w istocie odmienne wskazanie podmiotów objętych ubezpieczeniem, z jednoczesnym objęciem ich tym ubezpieczeniem z datą wsteczną, było wprost sprzeczne z zakazem wynikającym powołanego przepisu. Odnosząc się do wymiaru nałożonej kary Sąd wskazał, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie regulują zasad wymiaru kary, wobec czego subsydiarnie stosować należy przepisy Działu IVa k.p.a.. W ocenie Sądu I instancji w sytuacji, w której wysokość kary wymierzonej skarżącym, określono na poziomie dolnego ustawowego zagrożenia, nie można czynić organom zarzutu niewspółmierności kary. Nie ziściły się także podstawy do odstąpienia od nałożenia kary, o których mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż organy zasadnie podkreśliły, że waga popełnionego przez strony skarżące naruszenia nie miała charakteru znikomego. Przeciwnie, strony pomimo, że nie posiadały polisy ubezpieczenia, prowadziły działalność gospodarczą w zakresie zarządzania nieruchomościami. W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). J. I. K., J. G. K. i J. Z. O., skargą kasacyjną zaskarżyły w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu: 1. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nieuzasadnione uznanie za prawidłowe ustaleń dokonanych przez organ administracji, a stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy oraz w konsekwencji WSA w sytuacji, w której ustalenia takie zostały dokonane pomimo braku wszechstronnego wyjaśnienia przez organ i sąd okoliczności sprawy oraz z pominięciem przeprowadzenia istotnych dowodów w sprawie, do czego organy były zobowiązane, a w szczególności: a) poprzez przyjęcie, że spółka cywilna w obrocie prawnym może skutecznie zawrzeć umowę ubezpieczenia, podczas gdy taką umowę mogą zawrzeć wyłącznie jej wspólnicy a zatem każda umowa zawarta przez spółkę jest faktycznie umową, która zostaje zawarta solidarnie przez jej wspólników; b) poprzez przyjęcie, że wolą stron umowy ubezpieczenia nie było objęcie nią każdej ze skarżących, jako wspólników spółki cywilnej, podczas gdy stało to w sprzeczności z oświadczeniami skarżących, celem umów ubezpieczenia oraz aneksami do zawartych umów; c) poprzez przyjęcie, że na skutek zawartych aneksów do umów ubezpieczenia doszło do zmiany umowy, podczas gdy doszło wyłącznie do ich doprecyzowania; 2. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3 k.p.a. poprzez dokonanie wykładni umów zawartych pomiędzy skarżącymi a ubezpieczycielem, do czego WSA oraz organy nie były uprawnione; 3. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 140 oraz art. 136 k.p.a. poprzez nieuzasadnione uznanie za prawidłowe ustaleń dokonanych przez organy, a stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy oraz w konsekwencji WSA w sytuacji, w której ustalenia takie zostały dokonane pomimo braku przeprowadzenia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a to brak pozyskania stanowiska ubezpieczyciela oraz brokera przygotowującego umowę w imieniu ubezpieczyciela w zakresie objęcia umową ubezpieczenia każdej ze skarżących, jako wspólników spółki cywilnej; 4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 186 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię, wyrażające się w przyjęciu, a) że zarządca nieruchomości spełnił wymogi nałożone przez ten przepis wyłącznie, gdy przedłoży umowę, z której literalnie będzie wynikało, że została umową objęty, podczas gdy obowiązki nałożone przez przedmiotowy przepis zostaną spełnione, gdy w obrocie będzie umowa ubezpieczenia OC zabezpieczająca zleceniodawcę w przypadku wywołania szkody majątkowej przez zarządcę w majątku zleceniodawcy; b) że wspólnicy spółki cywilnej muszą mieć zawarte indywidulane umowy ubezpieczenia i że niedopuszczalne jest zawarcie umowy ubezpieczenia mającej na celu zapewnienie im ochrony solidarnej, w przypadku powstania szkody, co jest sprzeczne z celem tego przepisu i skutkuje różnym traktowaniem podmiotów w takich samych sytuacjach; 5. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nieuzasadnione uznanie za prawidłowe ustaleń dokonanych przez organ administracji, a stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy oraz w konsekwencji WSA w sytuacji, w której ustalenia takie zostały dokonane pomimo braku wszechstronnego wyjaśnienia przez organy i Sąd okoliczności sprawy, do czego organy były zobowiązane, polegające na przyjęciu, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów, które to naruszenia miały charakter większy niż znikomy, podczas gdy naruszenie przepisów w sprawie, ze względu na faktyczne zabezpieczenie interesów zleceniodawców, miało charakter nie większy niż znikomy. Podnosząc te zarzuty skarżące kasacyjnie wniosły o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji kontroli decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 stycznia 2021 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu prowadzenia działalności w zakresie zarządzania nieruchomościami bez spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Wskazania na wstępie wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że dokonując kontroli orzeczenia sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rzeczonej kontroli dokonuje w ramach wyznaczonych poniesionymi w petitum skargi kasacyjnej zarzutami. Mając na uwadze przedmiot sprawy, przyczyny nałożenia na skarżące kary oraz motywy wyroku Sądu I instancji i dokonanej w nim oceny prawnej, stwierdzić należy, że podniesione w ramach obu podstaw zaskarżenia, o których mowa w art. 174 p.p.s.a., zarzuty zmierzają w swojej istocie do podważenia stanowiska organów oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dwóch kluczowych dla sprawy kwestiach. Pierwszej, dotyczącej charakteru prowadzenia przez skarżące działalności w zakresie zarządzania nieruchomościami w formie spółki cywilnej oraz drugiej kwestii, wynikającej bezpośrednio z pierwszej, dotyczącej wypełnienia nakładanego ustawą o gospodarce nieruchomościami obowiązku ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z zarządzaniem nieruchomością. Z uwagi na komplementarnych charakter stawianych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów zostaną one rozpoznane łącznie. Przepis art. 186 ust. 3. ustawy o gospodarce nieruchomościami, nakłada na zarządcę nieruchomości obowiązek ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z zarządzaniem nieruchomością. Zgodnie zaś z treścią art. 184a ustawy zarządcą nieruchomości jest przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą z zakresu zarządzania nieruchomościami. Jak zaś stanowi art. 198e ustawy, niedopełnienie obowiązku ubezpieczenia, o którym mowa w art. 186 ust. 3, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości od czterokrotnego do dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym rok, w którym stwierdzono naruszenie, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Niesprzecznym jest w świetle powołanych regulacji, że zarządcą nieruchomości może być tylko i wyłącznie przedsiębiorca. Skarżące kasacyjnie swoją działalność w zakresie zarządu nieruchomościami prowadzą w formie spółki cywilnej. Są wspólniczkami "A. s.c. J. I. K., J. G. K., J. Z. O." w K.. Wskazania wobec tego wymaga, że zgodnie z art. 860 § 1Kodeksu cywilnego, przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Zawarcie umowy spółki cywilnej w odróżnieniu od zawarcia umowy spółki prawa handlowego nie wywołuje skutku prawnego w postaci powstania odrębnego od wspólników podmiotu prawa. Spółka cywilna nie posiada tym samym zdolności prawnej, zdolności do czynności prawnych, zdolności sądowej ani zdolności upadłościowej czy wekslowej. Poprzez zawarcie umowy spółki strony tworzą co najmniej dwustronny stosunek prawny o charakterze zobowiązaniowym. Essentialia negotii umowy to określenie jej podmiotów, przedmiotu stanowiącego określony cel gospodarczy oraz sposobu jego osiągnięcia. Wspólny cel gospodarczy polega co do zasady na osiąganiu korzyści majątkowej i jest pojęciem szerszym niż prowadzenie działalności gospodarczej, którą kwalifikuje się przy użyciu nie tylko kryterium zarobkowości, lecz także zorganizowania i ciągłości. Jeżeli wspólnicy spółki zamierzają prowadzić działalność gospodarczą, to oni, a nie spółka, mają status przedsiębiorców (art. 4 ust. 2 prawo przedsiębiorców). Na wspólnikach ciąży jednak obowiązek zorganizowania pewnych elementów działalności gospodarczej prowadzonej w ramach spółki (por. Balwicka-Szczyrba Małgorzata (red.), Sylwestrzak Anna (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2025). Jak zatem wynika z powyższego spółka cywilna nie posiada statusu przedsiębiorcy, nie posiada zdolności prawnej, zdolności do czynności prawnych, zdolności sądowej ani zdolności upadłościowej czy wekslowej, stanowiąc faktycznie źródło zobowiązania pomiędzy stronami stosunku prawnego (umowy spółki). Konsekwencją takiego stanu prawnego spółki cywilnej jest wniosek, że to nie spółka lecz jej wspólnicy (strony umowy spółki cywilnej) podejmują czynności, o których mowa w art. 184b ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc czynności polegające na podejmowaniu decyzji i dokonywaniu czynności mających na celu zapewnienie racjonalnej gospodarki nieruchomością. To zatem wspólnik spółki cywilnej, jako zarządca nieruchomości, podlega powołanemu na wstępie rozważań obowiązkowi ubezpieczenia cywilnego, o którym mowa w art. 186 ust. 3 ustawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt tej sprawy prawidłowym była ocena organów oraz Sądu I instancji, że polisa nr [...] z dnia 8 lutego 2019 r., wystawionej przez ubezpieczyciela dla ubezpieczonego: "A. S.C. J. I. K., J. G. K., J. Z. O., NIP:[...], REGON: [...], ul. Z. [...], [...]-[...] K.", przy jednoczesnym braku odrębnych polis ubezpieczeniowych dla każdej ze wspólniczek spółki, oznaczało, że skarżące nie dopełniły obowiązku wynikającego z art. 186 ust. 3 ustawy, związanego z wykonywaniem działalności zarządcy w rozumieniu art. 184a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Również słuszna była konstatacja, że "stwierdzonego w trakcie kontroli naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 186 ust. 3 u.g.n., nie sanowało podpisanie przez jedną ze wspólniczek dwóch aneksów do wspomnianej umowy ubezpieczenia OC, jednego z 11 lutego 2020 roku oraz drugiego z dnia 30 czerwca 2020 roku.". Jak bowiem słusznie wskazał Sąd I instancji takie działanie stało w sprzeczności z zakazem zawartym w art. 10 ust. 1a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (...). Podpisanie wstecznych aneksów do umowy ubezpieczenia oznaczało w praktyce, że były one w stosunku do umowy pierwotnej bezskuteczne oraz potwierdzały okoliczność, że skarżące jako przedsiębiorcy trudniący się zarządem nieruchomości nie wypełniały, do czasu zawarcia umów ubezpieczenia dotyczących każdej z nich z osobna, wymogu obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej z art. 186 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Taki stan faktyczny czynił zaś zasadnym i niewadliwym nałożenie na strony kary za niedopełnienie rzeczonego wymogu (obowiązku). Reasumując, brak jest podstaw do stwierdzenia aby Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób przedstawiony w zarzucie z punktu 4 petitum skargi kasacyjnej, co czyni ów zarzut niezasadnym. Brak jest również podstaw do stwierdzenia aby Sąd I instancji dokonał wadliwej kontroli postępowania organów w zakresie poczynionych przez nie ustaleń faktycznych ległych u podstaw nałożenia kary za naruszenie omówionego obowiązku ubezpieczenia zarządcy od odpowiedzialności cywilnej związanej z wykonywanym zarządem nieruchomościami. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przede wszystkim zaś polisa z dnia 8 lutego 2019 r., nr [...] oraz aneksy z dnia 11 lutego 2020 r. i 30 czerwca 2020 r. do spornej tejże polisy pozwalały w sposób wystarczający i nie budzący wątpliwości na ustalenie podmiotów objętych rzeczoną polisą i skuteczności poczynionych do niej aneksów, które wbrew twierdzeniu stron, poprzez "doprecyzowanie" nie mogły czynić skuteczną ochrony od odpowiedzialności cywilnej z mocą wsteczną wspólniczek spółki cywilnej, ani ich samych jako przedsiębiorców zarządzających nieruchomościami wobec faktu, iż polisa zawarta została, kolokwialnie ujmując, na spółkę a nie na jej indywidulanych wspólników będących zarządcami nieruchomości. Nie było wobec tego w sprawie podstaw do prowadzenia dalszego, czy też pogłębionego postępowania wyjaśniającego przy pomocy dowodu ze "stanowiska ubezpieczyciela oraz brokera przygotowującego umowę w imieniu ubezpieczyciela". Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając niewadliwość wyroku Sądu I instancji, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego, jak w punkcie 2 sentencji wyroku postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI