II GSK 679/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-09
NSAtransportoweŚredniansa
kara administracyjnaprawo lotniczeinformacje pasażerskieAPIprzewoźnik lotniczypostępowanie administracyjneprzedawnienieNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną przewoźnika lotniczego, uznając, że nałożenie kary pieniężnej za przekazanie niepełnych informacji o pasażerach było zasadne, a postępowanie nie było przedawnione.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej przewoźnika lotniczego od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Prezesa ULC o nałożeniu kary pieniężnej za przekazanie niepełnych informacji API dotyczących lotu. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym przedawnienia kary, oraz zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną, oddalając ją i zasądzając koszty postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. w D., I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego nakładającą karę pieniężną w wysokości 13 500 zł. Kara została nałożona za przekazanie niepełnych informacji API dotyczących dwóch pasażerów lotu. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym zarzut przedawnienia kary ze względu na sposób wszczęcia postępowania przez Straż Graniczną i Prezesa ULC. Kwestionował również sposób uzasadnienia wyroku WSA. NSA uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. za nietrafny, wskazując, że przepis ten określa formalne wymogi uzasadnienia, a nie jego merytoryczną stronę. Odnosząc się do zarzutów dotyczących przedawnienia, NSA stwierdził, że Straż Graniczna nie prowadziła kontroli ani czynności sprawdzających w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a jej wniosek do Prezesa ULC nie wszczynał postępowania. Postępowanie o nałożenie kary zostało wszczęte przez Prezesa ULC z urzędu, a nie na skutek czynności Straży Granicznej, co wykluczało zastosowanie art. 165b § 1 o.p. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za nieuzasadnioną, i zasądził od skarżącego koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie nie zostało wszczęte z naruszeniem terminu przedawnienia. Straż Graniczna nie prowadziła kontroli ani czynności sprawdzających w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a jej wniosek do Prezesa ULC nie wszczynał postępowania. Postępowanie o nałożenie kary zostało wszczęte przez Prezesa ULC z urzędu.

Uzasadnienie

NSA uznał, że czynności Straży Granicznej nie stanowiły kontroli ani czynności sprawdzających w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a jedynie informowały Prezesa ULC o stwierdzonych uchybieniach. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu przez Prezesa ULC, co wykluczało zastosowanie przepisów o przedawnieniu związanych z kontrolą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

Prawo lotnicze art. 202a

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r.- Prawo lotnicze

Prawo lotnicze art. 209u § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r.- Prawo lotnicze

Prawo lotnicze art. 209u § ust. 2

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r.- Prawo lotnicze

Prawo lotnicze art. 209w § ust. 5

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r.- Prawo lotnicze

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 165b § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 272

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 ust. 1 pkt 2 lit. a)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 ust. 1 pkt 1 lit. a)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 pkt 5

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 272 o.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 165b § 1 o.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

Sąd II instancji zwraca uwagę, że art. 141 § 4 p.p.s.a. określa formalne wymogi uzasadnienia wyroku. Poprawnie sporządzone uzasadnienie wyroku ma składać się z elementów wskazanych w tym przepisie. Zatem naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może mieć miejsce tylko wówczas, gdy uzasadnienie nie ma tych elementów. Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. nie może być podstawą do kwestionowania merytorycznej strony uzasadnienia wyroku. W rozpoznawanej sprawie ten wymóg nie został spełniony. Z treści zarzutów wprost wynika, że spółka stawia rozpoznawany zarzut w podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Jednoznacznie określa, że chodzi jej o naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tym tylko, że w ramach tak określonej podstawy kasacyjnej podnosi naruszenie art. 165b § 1 o.p. z odesłaniem do art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego. Wskazany przepisy reguluje materię związaną z nałożeniem kary, zatem jest to zagadnienie materialne, a nie procesowe. Reasumując powyższe wywody, w odniesieniu do przyjętej przez skarżącą kasacyjnie argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Straż Graniczna nie prowadziła ani kontroli w rozumieniu art. 165b § 1 o.p., ani też czynności sprawdzających z art. 272 o.p., i to nie ten organ nakładał karę.

Skład orzekający

Andrzej Skoczylas

sprawozdawca

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

członek

Zbigniew Czarnik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawach kar pieniężnych, rozróżnienie między czynnościami sprawdzającymi a kontrolą, oraz stosowanie przepisów o przedawnieniu w kontekście prawa lotniczego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów prawa lotniczego obowiązujących w określonym czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa lotniczego i odpowiedzialności przewoźników, a także złożonych kwestii proceduralnych związanych z przedawnieniem kar administracyjnych. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i lotniczym.

Kara za niepełne dane pasażerów: NSA rozstrzyga o przedawnieniu i procedurze administracyjnej.

Dane finansowe

WPS: 13 500 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 679/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /sprawozdawca/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Lotnicze prawo
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1421/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-14
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 800
art. 165b § 1, art. 272
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1580
art. art. 209w ust. 5
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r.- Prawo lotnicze t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. w D., I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1421/21 w sprawie ze skargi R. w D., I. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 9 marca 2021 r. nr LOB.0260.7.2021.ULC.3 w przedmiocie kary pieniężnej za przekazanie przez przewoźnika niepełnej informacji dotyczącej lotu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. w D., I. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1421/21, oddalił skargę R. z siedzibą w D., I., na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 9 marca 2021 r., w przedmiocie kary pieniężnej za przekazanie przez przewoźnika niepełnej informacji dotyczącej lotu.
Pismem z dnia 20 listopada 2017 r. Komendant Placówki Straży Granicznej
w K. skierował do Prezesa ULC wniosek o wymierzenie spółce kary pieniężnej w wysokości 13 500 zł na podstawie art. 209u ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 959 ze zm.; powoływanej dalej jako: Prawo lotnicze) w związku z przekazaniem informacji niepełnej dotyczącej numerów paszportów dwóch pasażerów lotu z dnia 14 listopada 2017 r. nr [...] z Tel Awiwu do Krakowa.
Pismem z dnia 10 listopada 2020 r. Prezes ULC zawiadomił spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w ww. przedmiocie. na skutek wniosku Komendanta z dnia 20 listopada 2017 r.
Decyzją z dnia 8 grudnia 2020 r. Prezes ULC, na podstawie art. 209u ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w zw. z art. 209w ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2019 r. poz. 1580 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 284) nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 13 500 zł w związku z przekazaniem przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie wykonywania przewozu lotniczego niepełnej informacji API za wskazany powyżej lot.
Zaskarżoną decyzją z dnia 9 marca 2021 r. Prezes ULC utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 8 grudnia 2020 r. w przedmiocie nałożenia na spółkę kary pieniężnej za przekazanie niepełnej informacji API.
WSA w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) oddalił skargę.
W ocenie sądu pierwszej instancji stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie budził wątpliwości. Z akt sprawy jasno wynika bowiem, że spółka przekazała Komendantowi niepełne numery paszportów dwóch pasażerów lotu z dnia 14 listopada 2017 r., co skutkowało wymierzeniem kary na podstawie art. 209u ust. 1 pkt 3 Prawa lotniczego, który taką właśnie sankcję przewiduje za przekazanie przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie wykonywania przewozu lotniczego informacji niepełnej, wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 202a Prawa lotniczego.
WSA stwierdził, odnosząc się do treści zaskarżonej decyzji oraz zarzutów skargi, że przed 1 kwietnia 2019 roku tj. do dnia wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 235; powoływanej dalej jako: ustawa nowelizująca), zgodnie z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego do nakładania kar pieniężnych stosowało się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800; powoływanej dalej jako: o.p.). Sąd I instancji podkreślił jednak, że niezależnie od tego w przedmiotowej sprawie – wbrew stanowisku skarżącej – nie znajdował zastosowania art. 165b § 1 o.p. WSA wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w związku z wnioskiem Komendanta, jednakże było postepowaniem wszczętym z urzędu. Postępowanie to nie było poprzedzone kontrolą, a zatem wobec faktu, że w niniejszej sprawie nie było postępowania kontrolnego poprzedzającego wydanie decyzji, nie został spisany protokół kontroli, nie ma też daty, od której można liczyć termin przewidziany w art. 165b § 1 o.p.
Spółka złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., a w każdym przypadku o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 272 o.p. w zw. z art. 209w ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (w brzmieniu sprzed dnia 1 kwietnia 2019 r.), polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji, gdy Sąd nieprawidłowo uznał, że czynności dokonywane w niniejszej sprawie przez Straż Graniczną stanowiły czynności sprawdzające w rozumieniu o.p., podczas gdy przepis art. 272 o.p. nie powinien w niniejszej sprawie znaleźć zastosowania ze względu na brak możliwości jego odpowiedniego zastosowania wynikającego z odmiennego celu czynności sprawdzających wskazanego w o.p. oraz faktycznego celu czynności dokonanych przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, skutkiem czego Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przeprowadzenia kontroli, a w konsekwencji odmówił zastosowania art. 165b § 1 o.p., mimo że przepis ten winien znaleźć zastosowanie ze względu na przeprowadzenie czynności, które wykazywały cechy kontroli,
czego konsekwencją było naruszenie:
2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 165b § 1 o.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego (w brzmieniu sprzed dnia 1 kwietnia 2019 r.), polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji, gdy Organ błędnie nie zastosował art. 165b § 1 o.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego, podczas gdy postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej przed Organem toczyło się w wyniku uchybień wykrytych po stronie skarżącej przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w K., skutkiem czego Organ wydał, a następnie utrzymał w mocy decyzję z dnia 8 grudnia 2020 r., mimo wszczęcia i prowadzenia przeciwko Skarżącej postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej po upływie terminu 6 miesięcy od dnia ujawnienia przez funkcjonariuszy Straży Granicznej nieprawidłowości dotyczących wykonania przez Skarżącą lotu będącego przedmiotem tego postępowania, tj. po upływie terminu przedawnienia prawa do jego wszczęcia,
co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia:
- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i niestwierdzenie nieważności w całości decyzji z dnia 9 marca 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 8 grudnia 2020 r., w sytuacji gdy decyzje te zostały wydane przez Prezesa ULC z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na prowadzeniu postępowania administracyjnego pomimo upływu terminu przedawnienia prawa do jego wszczęcia;
- ewentualnie - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie w całości decyzji z dnia 9 marca 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji, w sytuacji gdy decyzja z dnia 9 marca 2021 r. została wydana przez Prezesa ULC z naruszeniem art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) o.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego (w brzmieniu sprzed dnia 1 kwietnia 2019 r.), polegającym na utrzymaniu w mocy poprzedzającej ją decyzji, wydanej w warunkach przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej, a zatem w warunkach bezprzedmiotowości postępowania;
- art. 145 § 3 p.p.s.a w zw. z art. 208 § 1 o.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego (w brzmieniu sprzed dnia 1 kwietnia 2019 r.), poprzez nieuwzględnienie skargi i nieumorzenie postępowania administracyjnego w całości, pomimo że było ono bezprzedmiotowe, z uwagi na jego wszczęcie i prowadzenie pomimo upływu terminu przedawnienia prawa do jego wszczęcia;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia, w tym w szczególności nad wyraz lakoniczne uzasadnienie stanowiska o braku podstaw zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 165b § 1 o.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego oraz stanowiska odmawiającego czynnościom dokonywanym przez Straż Graniczną charakteru i cech kontroli oraz powodów, dla których Sąd uznał je za czynności sprawdzające, co doprowadziło do niepełnego wyjaśnienia podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji uniemożliwiło kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ULC wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pismem procesowym z dnia 16 maja 2022 r. spółka wniosła, z uwagi na występujące w sprawie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości oraz rozbieżności w dotychczasowym orzecznictwie WSA w Warszawie w zbliżonych stanach faktycznych, o zwrócenie się do składu siedmiu sędziów z pytaniem prawnym w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a. dotyczący zakresu odesłania z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego (w brzmieniu sprzed 1 kwietnia 2019 r.) i możliwości zastosowania w sprawie art. 165b § 1 o.p.
Pismem z dnia 2 stycznia 2025 r. spółka wniosła o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) pytania prejudycjalnego: "Czy art. 4 oraz art. 5 Dyrektywy Rady 2004/82/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie zobowiązania przewoźników do przekazywania danych pasażerów (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 261, str. 24), interpretowane w świetle art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, str. 1 z późn. zm.) należy interpretować w ten sposób, że z uwagi na zasadę proporcjonalności, a także prewencyjny cel regulacji, oraz konieczność zapewnienia przewoźnikom skutecznego prawa do obrony oraz odwołania, stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu przewidzianemu w art. 202a w zw. z art. 209u ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2110 ze zm.), które to dokonuje transpozycji ww. dyrektywy w zw. z art. 189g § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), w zakresie, w jakim regulacja ta przewiduje 5 letni termin na nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 202a Prawa lotniczego, jednocześnie nie limitując terminu na wszczęcie postępowania oraz zawiadomienie przewoźnika o toczącym się postępowaniu?". Jednocześnie spółka przedstawiła w tym zakresie stanowisko uzupełniające w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zgodności z prawem wydanego przez Sąd I instancji wyroku w zakresie zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie zarzutem najdalej idącym co do skutków prawnych jest sformułowany w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Podnosząc ten zarzut spółka twierdzi, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji narusza dyspozycję art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem Sąd nie wyjaśnił w sposób dostateczny podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w tym stanowiska odmawiającego czynnościom dokonywanym przez Straż Graniczną charakteru i cech kontroli oraz powodów, dla których Sąd uznał je za czynności sprawdzające.
Zarzut tak postawiony jest nietrafny. Sąd II instancji zwraca uwagę, że art. 141 § 4 p.p.s.a. określa formalne wymogi uzasadnienia wyroku. Poprawnie sporządzone uzasadnienie wyroku ma składać się z elementów wskazanych w tym przepisie. Zatem naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może mieć miejsce tylko wówczas, gdy uzasadnienie nie ma tych elementów. Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. nie może być podstawą do kwestionowania merytorycznej strony uzasadnienia wyroku. Tym bardziej nie może on stanowić uzasadnienia dla subiektywnie ujmowanych braków argumentacyjnych. W rozpoznawanej sprawie analiza treści uzasadnienia prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji w sposób prawidłowy wyjaśnił podstawę prawną nieuwzględnienia skargi. W kontekście tych uwag należy podkreślić, że art. 141 § 4 p.p.s.a., określając wymogi formalne uzasadnienia wyroku nie formalizuje sposobu ich wypełnienia. Oznacza to, że przepis ten nie nakłada na autora uzasadnienia warunków formalnych, w jakich następuje spełnienie tych wymogów. Sposób realizacji tych warunków jest pozostawiony autorowi. Z treści kontrolowanego uzasadnienia wyroku wynika jednoznacznie, jakie były motywy leżące u podstaw przyjętego rozstrzygnięcia. Tym samym Sąd I instancji spełnił prawem nakazane warunki. Wobec powyższego rozpoznawany zarzut należało uznać za niezasadny.
Charakter zarzutów przedstawionych w pkt 1 oraz 2 petitum skargi kasacyjnej uzasadniał ich łączne rozpatrzenie. Zdaniem NSA, zarzuty dotyczące naruszenia przez skarżony wyrok art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 272 o.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego, jak również art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 165b § 1 o.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego, są niezasadne. W przypadku zarzutu sformułowanego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej jego niezasadność wynika z wadliwości formalnej. Sąd drugiej instancji zauważa i podkreśla, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. Z tego powodu jej sporządzenie ustawa powierza profesjonalnemu podmiotowi. Postępowanie kasacyjne może toczyć się tylko w granicach wyznaczonych przez stronę. Zakres tego postępowania określają zarzuty kasacyjne stawiane we właściwej podstawie kasacyjnej. Sąd drugiej instancji nie może modyfikować ustaleń wskazanych przez stronę ani domniemywać podstaw i zakresu zaskarżenia wyroku. W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że zarzuty kasacyjne muszą być stawiane we właściwej podstawie z art. 174 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie ten wymóg nie został spełniony. Z treści zarzutów wprost wynika, że spółka stawia rozpoznawany zarzut w podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Jednoznacznie określa, że chodzi jej o naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tym tylko, że w ramach tak określonej podstawy kasacyjnej podnosi naruszenie art. 165b § 1 o.p. z odesłaniem do art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego. Wskazany przepisy reguluje materię związaną z nałożeniem kary, zatem jest to zagadnienie materialne, a nie procesowe. Wprawdzie art. 165b § 1 o.p. odnosi się do wszczęcia postępowania, a więc wiąże się on z procedurą, jednak z treści tego przepisu wynika dopuszczalność wszczęcia postępowania ze względu na przedmiot sprawy, a więc dotyczy on materialnej strony takiego postępowania, bowiem wszczęcie i prowadzenie postępowania zarówno na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej możliwe jest tylko wówczas, gdy istnieje sprawa w materialnym rozumieniu, gdyż decyzja zawsze rozstrzyga sprawę w tym znaczeniu.
Natomiast w odniesieniu do zarzutu z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 272 o.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego wskazać należy, że z argumentacji skarżącej kasacyjnie wynika, iż Sąd I instancji działania Straży Granicznej uznał za czynności sprawdzające, o których mowa w art. 272 o.p. Stanowisko to jest nieusprawiedliwione. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że dla uznania dokonanych czynności za czynności sprawdzające, unormowane w treści art. 272 o.p., konieczne jest m.in. spełnienie przesłanki podmiotowej, a zatem – jak wynika z art. 272 ab initio o.p. – wykonanie czynności sprawdzających musi być realizowane przez organ podatkowy pierwszej instancji. Ustawodawca w przepisie tym zawarł bowiem zasadnicze cele, którym ma służyć przeprowadzanie czynności sprawdzających właśnie przez organy podatkowe pierwszej instancji. Tym samym WSA – wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie – nie mógł uznać i nie uznał czynności dokonanych przez placówkę Straży Granicznej za czynności sprawdzające, o których stanowi przepis art. 272 o.p., bowiem podmiot ten nie był organem podatkowym pierwszej instancji w niniejszej sprawie. Zgodnie z treścią art. 209w ust. 1 Prawa lotniczego, karę pieniężną za przekazanie przez przewoźnika lotniczego informacji niepełnej nakłada Prezes ULC, wydając decyzję zarówno I instancji, jak i - po rozpoznaniu niedewolutywnego środka odwoławczego - II instancji. Sformułowany zarzut nie mógł więc dotyczyć działania organu wydającego zaskarżony akt, stąd też wytknięcie uchybienia WSA w tym zakresie, w ramach wykonania jego funkcji kontrolnej, nie było uzasadnione.
Reasumując powyższe wywody, w odniesieniu do przyjętej przez skarżącą kasacyjnie argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Straż Graniczna nie prowadziła ani kontroli w rozumieniu art. 165b § 1 o.p., ani też czynności sprawdzających z art. 272 o.p., i to nie ten organ nakładał karę. Funkcjonariusze Straży Granicznej dokonują kontroli w zakresie przyznanych im kompetencji w stosunku do osób przekraczających granicę. Uzyskane w ten sposób informacje i dokonane ustalenia mogą być podstawą wszczęcia postępowania przez właściwy organ, a więc w tym przypadku Prezesa ULC. Postępowanie takie może być wszczęte dopiero po uzyskaniu informacji przez ten organ. Z kolei Prezes ULC wszczyna to postępowanie z urzędu, niezależnie od tego, że Straż Graniczna występuje do Prezesa ULC z wnioskiem o ukaranie przewoźnika. Wniosek ten nie jest wnioskiem w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego jaką nomenklaturą posługuje się Prawo lotnicze. Z tego powodu Straż Graniczna swoim wnioskiem nie wszczyna postępowania, tylko informuje – w zakresie swoich kompetencji – o stwierdzonych uchybieniach. Dopiero one mogą być podstawą wszczęcia właściwego postępowania o ukaranie przez Prezesa ULC.
Na zakończenie trzeba odnotować, że NSA rozpoznając skargę kasacyjną uznał, iż zważywszy na brak wątpliwości w sprawie, nie było podstaw do skierowania do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w oparciu o art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, pytania prejudycjalnego zgłoszonego przez skarżącą w piśmie z dnia 2 stycznia 2025 r.
Z omówionych powodów NSA nie dostrzegł również potrzeby przedstawienia składowi siedmiu sędziów tego sądu w trybie art. 187 § 1 w zw. z art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zagadnienia prawnego, które budzi poważne wątpliwości – jak wnioskowała skarżąca w piśmie procesowym z dnia 16 maja 2022 r.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), zasądzając od skarżącej kasacyjnie na rzecz Prezesa ULC kwotę 2700 zł, tytułem zwrotu kosztów za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przed NSA pełnomocnika organu, który występował przed sądem pierwszej instancji (pkt 2 sentencji).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI