II GSK 678/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa NFZ w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Spór dotyczył kwalifikacji umów zawieranych przez skarżącego (płatnika) z osobą prowadzącą wykłady. Skarżący twierdził, że były to umowy o dzieło, podczas gdy organy i WSA uznały je za umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, co skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko niższych instancji. Sąd podkreślił, że kluczowe jest rzeczywiste wykonanie umowy, a nie jej nazwa. Przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet jeśli wymagało indywidualnego podejścia i przygotowania materiałów, nie spełnia kryteriów umowy o dzieło, która wymaga stworzenia konkretnego, samoistnego rezultatu. W przypadku umów o świadczenie usług, istotna jest staranność działania, a nie gwarancja osiągnięcia konkretnego dzieła. NSA odwołał się do utrwalonego orzecznictwa w tym zakresie, wskazując, że jedynie w wyjątkowych sytuacjach wykład naukowy o charakterze niestandardowym może być uznany za dzieło. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych, uznając, że ciężar dowodu spoczywał na ZUS jako wnioskodawcy, który przedłożył odpowiednie dokumenty. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu cywilnego (art. 627, 734, 750, 65 kc) również uznano za niezasadne, wskazując, że ocena charakteru umowy należy do sfery prawa materialnego, a nie proceduralnego, a wykładnia przepisów cywilnych nie jest wiążąca dla sądu administracyjnego w kontekście ustalania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że umowy o prowadzenie wykładów, nawet autorskich, co do zasady stanowią umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło, co ma kluczowe znaczenie dla obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów o wykłady, ale jego zasady mogą być stosowane do innych umów, gdzie granica między dziełem a usługą jest niejasna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o przygotowanie i wygłoszenie autorskich wykładów, nawet z przygotowaniem materiałów, stanowi umowę o dzieło, czy umowę o świadczenie usług?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa o przygotowanie i wygłoszenie wykładów, nawet autorskich, stanowi umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, a nie umowę o dzieło.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że umowa o dzieło wymaga stworzenia konkretnego, samoistnego rezultatu, podczas gdy prowadzenie wykładów jest czynnością wymagającą staranności, a nie gwarancją osiągnięcia określonego dzieła. Przygotowanie materiałów i wygłoszenie wykładu nie spełnia kryteriów dzieła w rozumieniu Kodeksu cywilnego.
Czy sąd administracyjny jest zobowiązany do stosowania przepisów Kodeksu cywilnego o wykładni oświadczeń woli (art. 65 kc) przy ocenie charakteru umowy w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie jest zobowiązany do kontrolowania legalności decyzji administracyjnej z pozycji i przy uwzględnieniu kryteriów art. 65 kc, gdyż regulacja ta odnosi się do wykładni oświadczeń woli w prawie cywilnym, a sprawy ubezpieczeniowe mają naturę publicznoprawną.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że przepisy dotyczące wykładni oświadczeń woli mają znaczenie w sporach cywilnych, ale są pozbawione tego znaczenia w sprawach ustalania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, które mają charakter publicznoprawny.
Przepisy (9)
Główne
uśoz art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
ppsa art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie NSA w przedmiocie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Definicja umowy o dzieło jako zobowiązania do wykonania oznaczonego dzieła.
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy zlecenia.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o zleceniu do umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami.
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Definicja utworu.
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
ppsa art. 174 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna - naruszenie prawa materialnego.
ppsa art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna - naruszenie przepisów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Argumenty NSA dotyczące prawidłowej kwalifikacji umów jako umów o świadczenie usług, a nie umów o dzieło, w kontekście obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego o naruszeniu przepisów postępowania poprzez wadliwe i niepełne postępowanie dowodowe. • Argumenty skarżącego o naruszeniu przepisów prawa materialnego, w szczególności błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących umowy o dzieło i umowy zlecenia. • Argumenty skarżącego o naruszeniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. • Argumenty skarżącego o naruszeniu art. 65 kc poprzez nieuwzględnienie zgodnego zamiaru stron i celu umów.
Godne uwagi sformułowania
Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". • Przedmiotem umowy o dzieło [...] jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie. • Umowę zlecenia zalicza się do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. • Przygotowanie wykładu, nawet gdy przekazywana w nim wiedza wykracza poza zwykły poziom i granice programowe oraz jest w sposób indywidualny dostosowywana do potrzeb słuchaczy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że w takim wypadku mamy do czynienia z dziełem. • O prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnych nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania.
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Sieńczyło-Chlabicz
sędzia
Mirosław Trzecki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowy o prowadzenie wykładów, nawet autorskich, co do zasady stanowią umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło, co ma kluczowe znaczenie dla obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów o wykłady, ale jego zasady mogą być stosowane do innych umów, gdzie granica między dziełem a usługą jest niejasna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową o świadczenie usług, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki podatkowe i składkowe. Orzeczenie NSA utrwala linię orzeczniczą w tym zakresie.
“Wykłady to nie zawsze dzieło. NSA rozstrzyga o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.”
Dane finansowe
WPS: 240 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.