II GSK 677/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-26
NSAinneWysokansa
patentwłasność przemysłowaunieważnienie patentuprzemysłowa stosowalnośćopis patentowyzastrzeżenia patentoweUrząd Patentowy RPNSAWSA

NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP w sprawie unieważnienia patentu na wynalazek tłoka roboczego, uznając, że Sąd I instancji błędnie ocenił przesłankę przemysłowej stosowalności wynalazku.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P. S. A. S.A. od wyroku WSA, który uchylił decyzję Urzędu Patentowego RP odmawiającą unieważnienia patentu na wynalazek tłoka roboczego. WSA uznał, że patent nie spełniał wymogu przemysłowej stosowalności z powodu niewystarczającego ujawnienia wynalazku. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że Sąd I instancji błędnie zinterpretował istotę wynalazku i dokonał niewłaściwej oceny przesłanki przemysłowej stosowalności, która powinna być oceniana wyłącznie na podstawie opisu patentowego, a nie dowodów z praktyki.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. S. A. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Urzędu Patentowego RP odmawiającą unieważnienia patentu na wynalazek tłoka roboczego. Sąd I instancji uznał, że patent nie spełniał wymogu przemysłowej stosowalności, ponieważ wynalazek nie został należycie ujawniony w opisie patentowym, a organ patentowy nie zebrał wystarczających dowodów, w tym nie zażądał okazania prototypu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd kasacyjny stwierdził, że Sąd I instancji błędnie zinterpretował istotę wynalazku, przypisując kluczowe znaczenie działaniu tłoka roboczego, podczas gdy cechy te odnosiły się do użebrowania zewnętrznego. Ponadto, NSA podkreślił, że przemysłowa stosowalność wynalazku powinna być oceniana wyłącznie na podstawie informacji zawartych w opisie patentowym, a nie na podstawie dowodów z praktyki czy okazania fizycznego wytworu. Sąd I instancji błędnie przypisał znaczenie rysunkom patentowym, podczas gdy zakres ochrony określają wyłącznie zastrzeżenia patentowe. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę, uznając decyzję Urzędu Patentowego RP za prawidłową.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd I instancji błędnie ocenił przesłankę przemysłowej stosowalności, opierając się na niewłaściwej interpretacji istoty wynalazku i wymagając dowodów z praktyki, podczas gdy ocena ta powinna opierać się wyłącznie na opisie patentowym.

Uzasadnienie

Przemysłowa stosowalność wynalazku jest oceniana na podstawie ujawnienia go w opisie patentowym, a nie na podstawie dowodów z praktyki czy okazania fizycznego wytworu. Sąd I instancji błędnie zinterpretował istotę wynalazku i zakres ochrony patentowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.w.p. art. 24

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

p.w.p. art. 63 § 2

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.w.p. art. 25

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

p.w.p. art. 27

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

p.w.p. art. 33 § 1

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

p.w.p. art. 31 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd I instancji błędnie zinterpretował istotę wynalazku, przypisując kluczowe znaczenie działaniu tłoka roboczego, podczas gdy cechy te odnosiły się do użebrowania zewnętrznego. Przemysłowa stosowalność wynalazku powinna być oceniana wyłącznie na podstawie opisu patentowego, a nie na podstawie dowodów z praktyki. Zakres ochrony patentowej jest określany wyłącznie przez zastrzeżenia patentowe, a nie przez rysunki i opis. Organ patentowy prawidłowo ocenił zarzuty dotyczące nowości i poziomu wynalazczego na podstawie dokumentacji patentowej.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące niewystarczającego ujawnienia wynalazku i braku dowodów z praktyki.

Godne uwagi sformułowania

przemysłowa stosowalność wynalazku powinna być oceniana wyłącznie przez pryzmat ujawnienia wynalazku w opisie patentowym zakres ochrony patentu definiują wyłącznie zastrzeżenia patentowe

Skład orzekający

Gabriela Jyż

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Sieńczyło - Chlabicz

członek

Marcin Kamiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przemysłowej stosowalności wynalazku, oceny opisu patentowego i zakresu ochrony patentowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki oceny wynalazków w postępowaniu patentowym i sądowoadministracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z prawem patentowym, w szczególności interpretacji opisu patentowego i zakresu ochrony, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Kluczowa interpretacja NSA: Opis patentowy decyduje o stosowalności, nie praktyka!

Sektor

przemysł

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 677/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Sieńczyło - Chlabicz
Marcin Kamiński
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1095/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-11
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c).
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2013 poz 1410
art. 252, art. 24, art. 27, art. 63 ust. 2, art. 33 ust. 1, art. 31 ust. 1 pkt 1.
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Marcin Kamiński Protokolant Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. S. "A." S.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1095/19 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 lipca 2018 r. nr Sp. 196.2017 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od W. K. na rzecz P. S. "A." S.A. w P. 1.700 (jeden tysiąc siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 11 października 2019 r., uwzględnił skargę W. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 lipca 2018 r., w przedmiocie odmowy unieważnienia patentu na wynalazek, uchylając tą decyzję oraz orzekając o kosztach postępowania sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
w dniu 1 sierpnia 2016 r., do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek skarżącego o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt. "[...]" udzielonego na rzecz P. S. A. S.A. w P.. Wnioskodawca wniósł o unieważnienie wymienionego patentu w całości podnosząc niespełnienie w dacie zgłoszenia warunków określonych w art. 24 ustawy Prawo własności przemysłowej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm., dalej: p.w.p.), w szczególności z powodu braku nowości oraz braku poziomu wynalazczego rozwiązania ujawnionego w tym patencie, a także braku możliwości jego przemysłowego stosowania.
Objętą skargą decyzją organ oddalił powołany wniosek skarżącego.
W skardze do WSA W. K. zarzucił organowi patentowemu naruszenie art. 89 ust. 1 w związku z art. 24, 25, 26 i 27 pwp oraz art. 6-8 kpa, w związku z art. 252 pwp. W ocenie strony skarżącej organ błędnie przyjął, że na ważność udzielonego patentu nie mają wpływu okoliczności wskazane przez skarżącego w toku przeprowadzonego postępowania, a w szczególności aby w zastrzeżeniu niezależnym patentu występowały w jego części znamiennej znane cechy tłoków roboczych, a które wskazuje się we wstępnej części opisu patentowego. W konsekwencji nieprawidłowo organ przyjął, że znany stan techniki nie stanowił przeszkody rejestracyjnej wynalazku na dzień złożenia wniosku o ochronę patentową. Skarżący zarzucił ponadto, że organ nie przeprowadził dowodu z oględzin tłoków, o co wnioskował skarżący, wytworzonych zgodnie ze spornym patentem, wskazując na niejednoznaczność ilustracji przykładu chronionego rozwiązania oraz treści zastrzeżenia niezależnego. Wskazał ponadto, że uprawniony oferuje na rynku tłoki o innej konstrukcji niż w opisie patentowym.
Sąd I instancji uwzględniając skargę na to rozstrzygnięcie stwierdził, że zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Na wstępie Sąd I instancji podzielił stanowisko strony, że interes prawny wnioskodawcy nie budził wątpliwości. Wskazał, że skarżący i spółka A. są konkurentami na rynku, zaś ta w oparciu o sporne prawo wystąpiła przeciwko wnioskodawcy na drogę sądową. Wobec tego, Sąd uznał za zasadne stanowisko skarżącego, że sporne prawo ogranicza jego swobodę działalności gospodarczej, dlatego też miał on prawo żądać ustalenia przez organ, czy przedmiotowy patent został udzielony z zachowaniem ustawowych warunków wymaganych do udzielenia ochrony.
Odnosząc się do istoty sprawy Sąd I instancji stwierdził, że były nimi zagadnienia dotyczące należytego ujawnienia wynalazku oraz stosowalności przemysłowej zastrzeganego rozwiązania. Takie zarzuty zawierał wniosek o unieważnienie spornego patentu, stanowiąc ramy postępowania spornego i związania Urzędu Patentowego oceną wniosku.
Sąd I instancji nie zgodził się z organem, który nie podzielił zarzutu wnioskodawcy odnośnie braku należytego ujawnienia oraz brak wymogu powtarzalności stosowania wynalazku. Sąd wskazał, że jednym z kluczowych elementów wynalazku odróżniającym go od innych podobnych urządzeń (czyszczących tłoków roboczych) była zmienność kąta nachylenia zewnętrznych żeber tłoka do jego osi podłużnej w granicach od 30-90 stopni. Wskazał, że skarżący poddał w wątpliwość możliwość realizacji w praktyce takiego rozwiązania zaś wątpliwości te wynikały z braku dostatecznego ujawniania w dokumentacji patentowej, na czym miała polegać praca tłoka pod zmiennym kątem. Sąd zauważył również, że skarżący wskazał na niezgodność rysunku z zastrzeżeniem patentowym wyrażającą się także w tym, iż na skrajnych stożkowych częściach tłoka według spornego patentu w wyżłobieniach pomiędzy żebrami brak było równomiernie rozłożonych na obwodzie tłoka otworów do mocowania roboczych elementów czyszczących. Ponadto wnioskodawca poddał także w wątpliwość skuteczność działania tłoka roboczego według patentu [...], podnosząc, że w opisie patentowym nie wskazano żadnych zależności pomiędzy średnicą rurociągu i promieniami kolan. Nie było też wzmianki o konieczności stosowania szeregu rożnych tłoków, a jedynie wspominano o możliwości zmian roboczych elementów czyszczących. Skarżący podniósł, że wątpliwości te świadczyły o braku możliwości realizacji spornego rozwiązania bez konieczności wykonania prac eksperymentalnych o niepewnym skutku, co niewątpliwie stanowiłoby dodatkowy wkład twórczy dla znawcy przedmiotu.
W ocenie Sądu I instancji, powołanych wątpliwości organ w pełni nie wyjaśnił, szczególnie w kontekście sposobu i zakresu ujawnienia spornego wynalazku, uznając kwestię przemysłowej stosowalności wynalazku za dowiedzioną, mimo że uprawniony w trakcie przeprowadzonego przez organ postępowania nie przedstawił żadnego egzemplarza wynalazku według spornego patentu. Brak szczegółowej analizy organu, zdaniem Sądu, poddawał w wątpliwość odtworzenie w pełni wynalazku według opisu patentowego, gdyż brak było potwierdzenia uzyskania powtarzalności zakładanego efektu jego działania - działania tłoka pod zmiennym kątem - co stanowi podstawę przemysłowej stosowalności wynalazku.
W ocenie Sądu wymienionych kwestii nie mogły rozstrzygać zastrzeżenia zależne patentu, gdyż cechy nowe wynalazku, wyróżniające go ze znanego stanu techniki, zawierały zastrzeżenia niezależne, ujawniające w pełni, a nie w mniej lub bardziej ograniczonym zakresie, istotę wynalazku.
Podsumowując, Sąd I instancji uznał, że sporna konstrukcja w kontekście przesłanki jej przemysłowej stosowalności nie została należycie przez organ oceniona, mając na uwadze sposób i zakres ujawnienia wynalazku. Stwierdził, że ocena organu w zakresie spełnienia wymogu przemysłowej stosowalności przez przedmiotowy wynalazek nie była prawidłowa, gdyż została dokonana w wyniku ustaleń faktycznych, w oparciu o niepełny materiał dowodowy sprawy - brak było wystarczających dowodów na potwierdzenie przemysłowej stosowalności spornego wynalazku.
W podstawie prawnej wyroku podano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 i art. 205 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
P. S. A. S.A. w P., skargą kasacyjną zaskarżyło w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie własnych, błędnych ustaleń faktycznych pozostających w sprzeczności z ustaleniami Urzędu Patentowego RP w zakresie odtworzenia istoty spornego wynalazku, polegające na przyjęciu, że istotę spornego wynalazku stanowią zasady działania tłoka roboczego o zmiennym kącie nachylenia niższym niż 90 stopni, podczas gdy cecha w postaci zmiennego kąta nachylenia od 30 do 90 stopni odnosi się (zgodnie z zastrzeżeniem niezależnym patentu) do użebrowania zewnętrznego w postaci pasów, które rozchodzą się pod zmiennym kątem nachylenia od 30 do 90 stopni, a zatem nie do działania tłoka roboczego;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji braku naruszenia przez Urząd Patentowy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że Urząd Patentowy RP w sposób niewyczerpujący zgromadził i ocenił materiał dowodowy w sprawie, w sytuacji w której Urząd odtworzył istotę spornego wynalazku w oparciu o ujawnienie jego istoty w opisie patentowym oraz wyczerpująco odniósł się do zarzutów uczestnika;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7,77 i 80 k.p.a. polegające na błędnym i nieuzasadnionym uznaniu przez Sąd, że Urząd Patentowy RP nie dowiódł przemysłowej stosowalności wynalazku, tj. nie potwierdził uzyskania powtarzalności zakładanego efektu działania, wskazując, że Skarżący nie okazał w toku postępowania konstrukcji tłoka roboczego według spornego patentu, w sytuacji, w której przemysłową stosowalność wynalazku winno się oceniać wyłącznie przez pryzmat ujawnienia wynalazku w opisie patentowym, a nie w oparciu o jakiekolwiek dowody realizacji wynalazku w praktyce;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7,art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na błędnym przypisaniu znaczenia rysunkom zamieszczonych w opisie patentowym (podczas gdy zakres ochrony patentu definiują wyłącznie zastrzeżenia patentowe), jak również na błędnych ustaleniach faktycznych poczynionych w oparciu o wadliwą interpretację tychże rysunków, podczas gdy te w sposób jednoznaczny przedstawiają istotę spornego rozwiązania, a tym samym dowodzą jego należytego ujawnienia;
5. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na:
a) braku wyjaśnienia zasadności przyjęcia przez urząd Patentowy RP własnych ustaleń faktycznych dotyczących znamiennych cech spornego wynalazku, pozostających w sprzeczności z ustaleniami poczynionymi i wyjaśnionymi w decyzji Urzędu Patentowego RP;
b) braku wyjaśnienia podstaw prawnych, w oparciu o które Sąd nakazał Urzędowi Patentowemu RP ponowne rozważenie wniosku dowodowego o okazanie przez skarżącego egzemplarza tłoka roboczego, w sytuacji, w której o przemysłowej stosowalności wynalazku mogą stanowić wyłącznie informacje ujawnione w opisie patentowym;
c) braku wyjaśnienia podstaw uznania przez Sąd, że nowe cechy wynalazku mogą ujawniać wyłącznie zastrzeżenia niezależne, podczas gdy również zastrzeżenia zależne mogą definiować lub precyzować dodatkowe cechy znamienne zastrzeżenia niezależnego, co uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego wyroku,
6. art. 151 p.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy istniały przesłanki do oddalenia skargi;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.;
art. 24 oraz 27 p.w.p. poprzez ich wadliwą wykładnię w zakresie uznania, że ujawnienie spornego wynalazku na potrzeby ustalenia przemysłowej stosowalności wynalazku wymaga przedstawienia dowodów potwierdzających uzyskanie powtarzalności działania tłoka, w sytuacji, w której należyte ujawnienie wynalazku winno zostać ocenione wyłącznie przez pryzmat i w oparciu o informacje ujawnione w opisie patentowym.
Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wywiedziona w tej sprawie skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ponieważ ma usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Odnosząc się do skargi kasacyjnej stwierdzić należy, iż gros zarzutów w niej pomieszczonych obejmuje zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów procesowych, którym towarzyszy jeden zarzut naruszenia prawa materialnego z punktu II skargi kasacyjnej. Jednak sposób sformułowania i uargumentowania obu grup zarzutów (naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego) powoduje zasadność ich łącznego rozpatrzenia.
Wskazane i zacytowane wyżej zarzuty skarżącego kasacyjnie Naczelny Sąd Administracyjny podzielił, aczkolwiek zauważa, iż nie wszystkie z nich zostały prawidłowo skonstruowane – w tym zakresie wskazać trzeba na niepoprawne skonstruowanie zarzutu z punktu 5 lit. a) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na: "a) braku wyjaśnienia zasadności przyjęcia przez urząd Patentowy RP własnych ustaleń faktycznych dotyczących znamiennych cech spornego wynalazku, pozostających w sprzeczności z ustaleniami poczynionymi i wyjaśnionymi w decyzji Urzędu Patentowego RP".
Przywołać należy, iż Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku uchylił zaskarżoną decyzję UP RP na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uznając iż: "przedmiotowa konstrukcja w kontekście przesłanki jej przemysłowej stosowalności nie została należycie przez organ oceniona, mając na uwadze sposób i zakres ujawnienia wynalazku. W przypadku tej przesłanki ocena organu w zakresie spełnienia wymogu przemysłowej stosowalności przez przedmiotowy wynalazek nie jest prawidłowa, gdyż została dokonana w wyniku ustaleń faktycznych, w oparciu o zgromadzony niepełny materiał dowodowy sprawy. Brak jest bowiem wystarczających dowodów na potwierdzenie przemysłowej stosowalności spornego wynalazku. W tym celu organ powinien ponownie rozważyć i ocenić wniosek strony skarżącej o okazanie konstrukcji tłoka roboczego wg. spornego wzoru. Powyższe stanowi naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa w zw. z art. 252 pwp, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż każda z przesłanek wymienionych w art. 24 pwp samodzielnie może stanowić podstawę unieważnienia prawa ochronnego na zgłoszone do ochrony patentowej rozwiązanie. Urząd Patentowy RP ponownie rozpoznając sprawę obowiązany jest do zastosowania się do wytycznych zawartych w niniejszym wyroku." (s. 15 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Stwierdzić trzeba, iż rację ma skarżąca kasacyjnie Spółka, że Sąd I instancji błędnie skontrolował ustalenia organu patentowego przyjmując, ze istotą spornego rozwiązania jest działanie tłoka roboczego o zmiennym kącie nachylenia niższym niż 90 stopni (s. 14 wyroku WSA), wskazując, iż to ta kwestia powinna zostać przez UP RP wyjaśniona przy ocenie spełniania przez wynalazek wymagań, o których mowa jest w art. 24 i 27 p.w.p., tj. w analizowanej sprawie wymogu przemysłowej stosowalności rozwiązania, będącego przedmiotem spornego patentu. Tymczasem, jak zasadnie uznał UP RP, po przeprowadzeniu postępowania w tej sprawie, uprawniony (skarżący przed Sądem I instancji) wniósł o ochronę rozwiązania w postaci tłoka roboczego do czyszczenia rurociągów, posiadających dużą ilość kolan, o małych promieniach krzywizny składającego się z korpusu tłoka i dwóch części czołowych, znamiennych tym, że na powierzchni korpusu tłoka i części czołowych znajduje się użebrowanie zewnętrzne w postaci pasów rozchodzących się pod zmiennym kątem od 30 do 90 stopni względem osi podłużnej głównego tłoka roboczego, a w wyżłobieniach między użebrowaniem znajdują się równomiernie rozłożone na obwodzie tłoka otwory gwintowe mocujące robocze elementy czyszczące. Zatem wadliwa interpretacja przedmiotu ochrony spornego patentu przez Sąd I instancji spowodowała błędne wskazania pomieszczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA, iż organ patentowy, w toku postępowania, powinien był ujawnić zasady działania tłoka roboczego o zmiennym kącie nachylenia niższym niż 90 stopni. Słusznie zarzucono w skardze kasacyjnej, iż: "Wskutek powyższego błędu Sąd w sposób nieprawidłowy przyjął, ze brak przemysłowej stosowalności spornego wynalazku wynika z braku możliwości uzyskania powtarzalności rezultatu z powodu rzekomo zbyt ogólnego określenia <
>, podczas gdy z zastrzeżenia niezależnego spornego patentu wprost wynika, że zmienne nachylenie odnosi się do użebrowania zewnętrznego w postaci pasów rozchodzących się pod zmiennym kątem. Przypisane ww. cechy do działania samego tłoka sprawiło, że cała przytoczona przez Sąd argumentacja, jak też poczynione w oparciu o błędne ustalenia faktyczne wnioski, były nieprawidłowe. Ustalenia Sądu należy uznać za istotnie wadliwe, a przez to mające wprost przełożenie na wadliwość zaskarżonego skarga wyroku. Wadliwość odtworzenia istoty wynalazku uniemożliwia poczynienie prawidłowych wniosków odnośnie ujawnienia w dokumentacji patentowej wszystkich cech, które pozwolą na jego powtarzalne odtworzenie. Nie sposób czynić Skarżącemu zarzutu w postaci zbyt ogólnego określenia zmiennego nachylenia tłoka roboczego w sytuacji, w której cech ta nie stanowi o cechach spornego wynalazku, a tym bardziej o jego istocie." (s. 5-6 uzasadnienia skargi kasacyjnej). Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zarzuty skargi kasacyjnej pomieszczone w punkcie I podpunktach 1-6 tejże skargi.
Za zasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał także zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych w punkcie I podpunktach 1- 6 przepisów procesowych, w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczące błędnego twierdzenia Sądu I instancji, iż: a) UP RP w sposób niewyczerpujący zgromadził i ocenił materiał dowodowy w sprawie, w sytuacji w której Urząd ten odtworzył istotę spornego wynalazku w oparciu o ujawnienie jego istoty w opisie patentowym oraz wyczerpująco odniósł się do zarzutów uczestnika; b) organ patentowy nie dowiódł przemysłowej stosowalności wynalazku, tj. nie potwierdził uzyskania powtarzalności zakładanego efektu działania z tego powodu, że skarżący (uprawniony z patentu) nie okazał w toku postępowania administracyjnego konstrukcji tłoka roboczego według spornego patentu, w sytuacji, w której przemysłową stosowalność wynalazku winno się oceniać wyłącznie przez pryzmat ujawnienia wynalazku w opisie patentowym, a nie w oparciu o jakiekolwiek dowody realizacji wynalazku w praktyce.
Rację ma także skarżący kasacyjnie, że Sąd I instancji (w przeciwieństwie do organu patentowego) błędnie przypisał znaczenie rysunkom zamieszczonych w opisie patentowym, podczas gdy zakres ochrony patentu definiują wyłącznie zastrzeżenia patentowe. Sąd I instancji również dokonał błędnych ustaleń faktycznych w oparciu o wadliwą interpretację tychże rysunków, podczas gdy te w sposób jednoznaczny przedstawiają istotę spornego rozwiązania, a tym samym dowodzą jego należytego ujawnienia. Zasadnie zatem skarżący kasacyjnie w swojej argumentacji dotyczącej zarzutów skargi wskazanych w punkcie I podpunktach 1-6 zarzucił niewłaściwe zastosowania przez WSA normy art. 63 ust. 2 p.w.p., która stanowi, iż: zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć natomiast do wykładni zastrzeżeń patentowych. Powołując się na stanowisko doktryny i judykatury kasator niewadliwie stwierdził, iż: "Sąd wydając orzeczenie w niniejszej sprawie, błędnie zinterpretował przytoczoną wyżej normę, pomijając jej drugie zdanie, które jasno stwierdza, ze opis, w tym przykłady wykonania, służą do interpretacji zastrzeżeń.(...). Oceny przemysłowej stosowalności dokonuje się przy tym wyłączne poprzez pryzmat ujawnienia wynalazku w opisie patentowym, a nie – jak wskazuje Sąd w zaskarżonym wyroku – z perspektywy fizycznej formy wytworu będącego efektem zastosowania wskazanego wynalazku. Należy również nadmienić, iż ww. analizy Organ, jak te Sad, winien dokonać w oparciu o analizę cech wynalazku z punktu widzenia znawcy. Na podkreślenie zasługuje fakt, że dla uznania zupełności ujawnienia wynalazku potwierdzającego przemysłowa stosowalność wystarczające jest przedstawienie jakiegokolwiek przykładu jego praktycznej realizacji i zastosowania. Oznacza to wymóg ujawnienia takiego przykładu w opisie patentowym. Przykłady te nie muszą przedstawiać najbardziej korzystnej z postaci wykonania wynalazku. (por. A. Michalak (red), Prawo własności przemysłowej. Komentarz. Warszawa 2016)." (s. 6-7 uzasadnienia skargi kasacyjnej).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela także zdanie skarżącej kasacyjnie Spółki, że zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę do WSA Urząd Patentowy jednoznacznie i niewadliwie wyjaśnił, iż dopuszczenie wniosku dowodowego w postaci okazania tłoka według spornego wynalazku, nie było uzasadnione, ponieważ przedmiotem postępowania o unieważnienie patentu jest rozwiązanie ujawnione w opisie patentowym, a nie rozwiązanie rzeczywiście oferowane przez uprawnionego w obrocie. Twierdzenie to ma swoje umocowanie w stanowisku judykatury i doktryny, gdzie wskazuje się, że opis wynalazku, o którym mowa jest w treści art. 33 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 31 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy, powinien ujawniać istotę wynalazku, a więc służyć sprawdzeniu jego zdolności patentowej, zbadaniu czy rozwiązanie zgłoszone do opatentowania spełnia wszystkie cztery kryteria wymienione w art. 24 p.w.p. (tak NSA w wyroku z 5 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2350/15). Treść tych przepisów jednoznacznie wskazuje, iż oceny przemysłowej stosowalności dokonuje się w oparciu o analizę cech wynalazku z punktu widzenia znawcy wyłącznie przez pryzmat ujawnienia wynalazku w opisie patentowym, a nie – jak twierdzi Sąd I instancji w zaskarżonym tu wyroku – z perspektywy formy wytworu będącego efektem zastosowania przedmiotowego wynalazku. Nadto zasadnie skarżący kasacyjnie podkreśla, iż uprawniony z patentu (w przeciwieństwie do np. uprawnionego z rejestracji znaku towarowego) nie ma obowiązku wykorzystywania rozwiązania ujawnionego w opisie patentowym, co powoduje, iż żądanie złożenia do akt sprawy jakiegokolwiek dowodu rzeczowego w postaci egzemplarza tłoka wypełniającego znamiona zastrzeżonego wynalazku nie ma uzasadnienia prawnego.
Mając na uwadze wyżej wskazane rozważania i płynące z nich wnioski Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i w oparciu o treści art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., uznał, że ponieważ istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę, którą to skargę uznał za niezasadną, nie podzielając zarzutów tam zawartych. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji, uchylając wyrok Sądu I instancji i oddalając skargę.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 2) p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2) lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 października 2016 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI