II GSK 671/22

II GSK 671/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Dorota Dąbek
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II SA/Bd 275/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2021-08-24
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 3 lit. aa i h, art. 4 lit. r
Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Anna Ostrowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Dąbrowski po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 275/21 w sprawie ze skargi W.W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 listopada 2020 r. nr BP.501.1303.2020.1091.BD2.10578 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz W.W. 3850 zł (trzy tysiące osiemset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I
Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia 16 czerwca 2020 r. nałożył na W.W. (dalej: skarżący) karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu, tj. naruszenie opisane w lp. 6.1.1. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm.; dalej: u.t.d.).
Powyższe stwierdzono w dniu 18 marca 2020 r. w trakcie kontroli przeprowadzonej na autostradzie [...] w miejscowości N. pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował W.Ć. Podczas kontroli ustalono, że pojazdem wykonywany był krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy w imieniu i na rzecz skarżącego.
Po rozpatrzeniu odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ II instancji, Inspektor, GITD) decyzją z dnia 27 listopada 2020 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, art. 92c u.t.d. oraz Ip. 6.1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. w związku z art. 2 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 102, str. 1 ze zm.; dalej: rozporządzenie 561/2006).
II
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 275/21 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę W.W.
Sąd I instancji podzielił ocenę organu, zgodnie z którą w sprawie nie zachodziła okoliczność opisana w art. 3 lit. h rozporządzenia 561/2006 wyłączająca obowiązek wyposażenia pojazdu w tachograf. Sąd wskazał w tym zakresie, iż wprawdzie zespół pojazdów należących do skarżącego, którego dotyczyła kontrola nie przekraczał 7,5 tony, to jednak nie był on używany do niehandlowego przewozu rzeczy. Sąd wyjaśnił, iż w świetle obowiązujących przepisów jak również orzecznictwa, przewóz dokonany przez skarżącego polegający na transporcie okien miał związek z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą i tym samym nie mógł być uznany za niehandlowy przewóz drogowy wykonywany na potrzeby prywatne. Wskazano również, że w sprawie nie miały zastosowania pozostałe wyłączenia rozporządzenia zawarte w art. 3 i 13 rozporządzenia 561/2006. Ponadto Sąd zauważył, że długość pokonywanej trasy przez kierowcę nie ma wpływu na obowiązek posiadania tachografu, a ustawodawca nie przewidział możliwości posługiwania się innymi formami zapisu informacji o trasie przejazdu pojazdu przekraczającego 3,5 tony.
III
Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowanie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia 561/2006 i nieuwzględnienie w wyrokowaniu treści przepisu art. 3 lit. aa) tego rozporządzenia, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 92b ust. 1 u.t.d. i nieuwzględnienie w wyrokowaniu faktu, że naruszenie dotyczyło braku tachografu, czyli urządzenia do pomiaru czasu pracy kierowcy, w sytuacji gdy niedoszło do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku z uwagi na zastosowanie przez skarżącego i kierowcę rozwiązań umożliwiających przestrzeganie przez kierowcę przepisów rozporządzenia 561/2006, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów u.t.d. w dobie pandemii COVID-19, poprzez ich błędne zastosowanie i wydanie decyzji wyłącznie uznaniowo, bez rozważenia sytuacji faktycznej przewozu oraz sytuacji skarżącego w marcu 2020 r. pod kątem wystąpienia pandemii COVID-19, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania;
4) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przy wyrokowaniu dowodów przekazanych przy piśmie procesowym z dnia 26 czerwca 2021 r., które wskazują na niezarobkowy charakter przewozu, a nie niehandlowy przewóz, o którym jest mowa w treści przepisu art. 4 lit r) rozporządzenia 561/2006 w brzmieniu: "niehandlowy przewóz oznacza każdy przewóz drogowy inny niż przewóz zarobkowy lub na potrzeby własne, za który nie otrzymuje się bezpośredniego ani pośrednio wynagrodzenia i który nie generuje bezpośrednio oni pośrednio żadnego dochodu dla kierowcy pojazdu ani nikogo innego oraz który nie ma związku z działalnością zawodową oni zarobkową" (definicję przewozu niezarobkowego zawiera art. 4 pkt 4 u.t.d.), co mogło mieć wpływ na wynik postępowania.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
IV
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Inspektor wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
V
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Wstępnie należy wskazać, iż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie zachodzą też przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania na podstawie art. 189 p.p.s.a., rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) i ich uzasadnienia (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc generalnie zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a., w ramach których skarżący sformułował trzy zarzuty naruszenia prawa materialnego, a także jeden zarzut naruszenia przepisów postępowania, który, zdaniem skarżącego, miał istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzut naruszenia przepisów postępowania. W orzecznictwie NSA wskazuje się bowiem, iż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 819/11; wyrok NSA z 26 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1842/08; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 402/13; wyrok NSA z 17 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 1458/19; wyrok NSA z 1 marca 2023 r. sygn. akt I FSK 375/20).
Jako uchybienie proceduralne skarżący wskazał naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przy wyrokowaniu dowodów przekazanych przy piśmie procesowym z dnia 26 czerwca 2021 r., które - zdaniem skarżącego - poświadczają, iż sporny przewóz "dotyczył okien wyprodukowanych metodami rzemieślniczymi w zakładzie skarżącego na potrzeby ich finalnego montażu poza zakładem". Rozpatrując powyższy zarzut należy podkreślić, iż w świetle przepisów p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, co wynika z faktu związania tego Sądu granicami skargi kasacyjnej. W postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną NSA ocenia wyłącznie prawidłowość działania sądu administracyjnego pierwszej instancji w granicach podstaw kasacyjnych (por. wyrok NSA z 10 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1344/22).
Wprawdzie art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów, lecz ta instytucja ma zastosowanie przed sądem I instancji, co posiada znaczenie w rozpatrywanej sprawie. W uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd I instancji nie odniósł się bowiem do wspomnianych dowodów przekazanych przez skarżącego przy piśmie procesowym z dnia 26 czerwca 2021 r., jak również nie rozpatrzył sformułowanego przez skarżącego zarzutu naruszenia przez organy art. 8, art. 9 i art. 10 oraz 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez "niewłaściwą i subiektywną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem wyjaśnień skarżącego oraz dowodów przedłożonych w I i II instancji". W uzasadnieniu kontrolowanego wyroku nie zawarto żadnej argumentacji dotyczącej zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy dowodów. W odniesieniu do postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy, Sąd I instancji w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku stwierdził jedynie, że "w ocenie Sądu, organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy na podstawie całego zebranego materiału dowodowego.".
Należy stwierdzić, iż przeprowadzona przez Sąd I instancji kontrola sądowoadministracyjna działalności organów inspekcji transportu drogowego w rozpatrywanej sprawie nie objęła w pełnym i wyczerpującym zakresie postępowania dowodowego. Zasadnym jest zatem zarzut procesowy skarżącego, gdyż w kontrolowanym wyroku Sąd nie dokonał oceny zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego, w oparciu o który organy obu instancji wydały decyzje administracyjne, a także nie odniósł się do wspomnianych dowodów przekazanych przez skarżącego przy piśmie procesowym z 26 czerwca 2021 r. Przeprowadzenie tej oceny mogło mieć natomiast, jak wskazuje skarżący, istotny wpływ na wynik postępowania, uwzględniając także okoliczność, iż Sąd I instancji rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym działając na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
Rozpatrując powyższy zarzut proceduralny, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż organy administracji publicznej mają obowiązek przeprowadzania postępowania dowodowego zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Wskazać także należy, że w myśl zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. i skonkretyzowanej w art. 77 § 1 k.p.a. organy te mają obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zwłaszcza w postępowaniach odnoszących się do podmiotu, któremu organ przypisuje delikt administracyjny, co odnosi się także do rozpatrywanej sprawy.
Przechodząc do rozpatrzenia trzech zarzutów naruszenia prawa materialnego, należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma zarzut sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, w ramach którego skarżący wskazuje na "niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia 561/2006 i nieuwzględnienie w wyrokowaniu treści przepisu art. 3 lit. aa) tego rozporządzenia, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania". Uzasadniając ten zarzut skarżący podkreśla, iż w odniesieniu do spornego przewozu drogowego z dnia 18 marca 2020 r. "nie można mówić o przewozie niehandlowym z rozporządzenia 561/2006 lecz o przewozie niezarobkowym z u.t.d., a to ma zasadnicze znaczenie dla sprawy, o czym skarżący wspominał zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i przed WSA w Bydgoszczy". Skarżący dodatkowo wskazuje, iż "przewóz dotyczył okien wyprodukowanych metodami rzemieślniczymi w zakładzie skarżącego na potrzeby ich finalnego montażu poza zakładem". Zdaniem skarżącego "z treści przepisu art. 4 lit. r rozporządzenia 561/2006 wynika odróżnienie przewozu niehandlowego od przewozu niezarobkowego, jaki był wykonywany przez skarżącego w dniu 18 marca 2020 r. Definicję przewozu niezarobkowego zawiera art. 4 pkt 4 u.t.d., który stanowi, że niezarobkowy przewóz, drogowy jest to przewóz na potrzeby własne, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Taki przewóz, jak wskazano już wyżej, wykonywał pojazd skarżącego w dniu 18 marca 2020 r., gdyż był to przewóz drogowy w rozumieniu art. 3 lit. aa) rozporządzenia 561/2006."
Ze stanu faktycznego sprawy wynika, iż w dniu 18 marca 2020 r. zatrzymanym do kontroli przez Inspekcję Transportu Drogowego zespołem pojazdów, o dopuszczalnej masie całkowitej 6 500 kg, wykonywany był krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne firmy, w imieniu i na rzecz W.W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "W." [...]. Podstawę wykonywania przewozu stanowiło zaświadczenie nr [...] na międzynarodowe przewozy drogowe na potrzeby własne rzeczy, ważne do dnia 19.02.2024 r. (decyzja organu I instancji, s. 2). W wyniku przeprowadzonej kontroli drogowej stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu, co stanowiło, zdaniem kontrolujących, naruszenie ujęte pod Ip. 6.1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., będące przesłanką do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 92 a ust. 1 u.t.d.
Przed odniesieniem się do mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że działania podejmowane przez organy administracji publicznej (w tym przypadku organy inspekcji transportu drogowego) w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego powinny mieć na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 12 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3389/15).
Wszędzie więc tam, gdzie przepisy prawa administracyjnego przewidują sankcję administracyjną, szczególnie w postaci kary pieniężnej, organ zobowiązany jest przeprowadzić wyczerpujące postępowanie administracyjne mające na celu ustalenie wszystkich istotnych tzw. prawotwórczych faktów uzasadniających bądź odmawiających zastosowanie sankcji. Postępowanie to ma na celu ustalenie, czy doszło do deliktu administracyjnego oraz jaki podmiot tego deliktu się dopuścił. Dodatkowo, jeżeli przepisy przewidują sytuacje, w których odpowiedzialność nie ma miejsca, postępowanie w sprawie o nałożenie sankcji musi do tej kwestii się w sposób wyczerpujący odnieść (zob. wyrok NSA z 27 czerwca 2017 r., sygn.. akt II GSK 2767/15). Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika, iż podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga od organu administracji publicznej w pierwszym rzędzie rozważenia, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś prawidłowo interpretowana norma prawa materialnego.
W rozpatrywanej sprawie, dotyczącej wyłącznie kwestii obowiązku wyposażenia pojazdu, którym wykonywany był przewóz drogowy rzeczy, w wymagany tachograf niewątpliwie przepisami szczególnymi mającymi wprost zastosowanie są przepisy rozporządzenia 561/2006, regulującego czas prowadzenia pojazdu, obowiązkowe przerwy i okresy odpoczynku dla kierowców, a także obowiązek wyposażenia pojazdów w tachograf.
Jak słusznie wskazuje się w literaturze prawa transportu drogowego, "obowiązek zastosowania przepisów rozporządzenia 561/2006 w odniesieniu do przewozów drogowych wykonywanych pojazdami (zespołami pojazdów) o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony lub autobusami nie ma charakteru generalnego. Nie wszystkie rodzaje przewozów drogowych mieszczące się w powyższym zakresie są bowiem objęte zastosowaniem rozporządzenia 561/2006. Przepis art. 3 tegoż rozporządzenia określa bowiem katalog zamknięty (numerus clausus) tzw. wyłączeń obligatoryjnych i całkowitych spod zakresu przedmiotowego rozporządzenia 561/2006. Przepis ten ma również istotne znaczenie z punktu widzenia zakresu zastosowania obowiązku instalacji i użytkowania urządzeń rejestrujących w pojazdach, które są wykorzystywane do wykonywania przewozów drogowych. Wyjaśnienia wymaga, że obowiązek wyposażenia pojazdów wykonujących przewozy drogowe wynika wprost z art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985, s. 8 ze zm.). Natomiast stosownie do art. 3 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia 3821/1985 "urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006"; oznacza to, że jeżeli przewozy będą podlegały wyłączeniu z art. 3 rozporządzenia 561/2006, to w pojeździe nie będzie musiał być zainstalowany i użytkowany tachograf." (R.A. Rychter, Komentarz do rozporządzenia 561/2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, LEX/el. 2015, art. 3).
Jak stanowi art. 3 lit. aa i h rozporządzenia 561/2006, przepisy tego rozporządzenia nie mają zastosowania do przewozu drogowego:
aa) pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do:
i) przewozu materiałów, sprzętu lub urządzeń do użytku kierowcy w trakcie pracy, lub
ii) dostawy rzeczy wyprodukowanych metodami rzemieślniczymi, wyłącznie w promieniu 100 km od bazy przedsiębiorstwa oraz pod warunkiem że prowadzenie takich pojazdów nie stanowi głównego zajęcia kierowcy, a transport nie ma charakteru zarobkowego.
h) pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy.
W rozpatrywanej sprawie przewóz drogowy miał niewątpliwie związek z wykonywaną przez skarżącego działalnością gospodarczą, a więc nie wypełniał definicji "niehandlowego przewozu" określonej w art. 4 lit. r rozporządzenia 561/2006. W związku z powyższym, uwzględniając posiadane przez skarżącego zaświadczenie nr [...] na międzynarodowe przewozy drogowe na potrzeby własne rzeczy (ważne do dnia 19.02.2024 r.), należało dokonać subsumcji stanu faktycznego niniejszej sprawy do normy wyłączającej art. 3 lit. aa rozporządzenia 561/2006. Okoliczności spornego przewozu drogowego, podlegającego kontroli w dniu 18 marca 2020 r., świadczą bowiem o tym, iż przewóz ten: 1) był wykonywany zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony 2) był wykonywany zespołem pojazdów używanym do dostawy rzeczy wyprodukowanych metodami rzemieślniczymi, 3) był wykonywany wyłącznie w promieniu 100 km od bazy przedsiębiorstwa, 4) był wykonywany zespołem pojazdów, którego prowadzenie nie stanowiło głównego zajęcia kierowcy, 5) był wykonywany w ramach transportu nie mającego charakteru zarobkowego.
Jak wskazuje skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, sporny przewóz drogowy był wykonywany w warunkach panującej pandemii COVID-19, zaś "realizacja przewozu niezarobkowego na potrzeby własne skarżącego miała związek z udostępnieniem przestrzeni na prace montażowe w zakresie stolarki okiennej poza zakładem skarżącego, a zatem w celu przeciwdziałania pandemii w zakładzie". Okoliczność ta, z uwzględnieniem posiadanego zaświadczenia 5010486 na międzynarodowe przewozy drogowe na potrzeby własne rzeczy, wypełnia wyżej wymienioną piątą przesłankę normy wyłączającej z art. 3 lit. aa rozporządzenia 561/2006 – "wykonywanie przewozu w ramach transportu nie mającego charakteru zarobkowego".
W odniesieniu zaś do wyżej wymienionej drugiej przesłanki normy wyłączającej z art. 3 lit. aa rozporządzenia 561/2006 – "wykonywanie przewozu zespołem pojazdów używanym do dostawy rzeczy wyprodukowanych metodami rzemieślniczymi", ze względu na brak legalnej definicji "dostawy rzeczy wyprodukowanych metodami rzemieślniczymi" należy wskazać, iż w ujęciu powszechnym "metoda rzemieślnicza" -oznacza profesjonalne wykonywanie produktów lub usług z dużą starannością, przy użyciu tradycyjnych lub innowacyjnych technik, często w małych partiach lub na indywidualne zamówienie, kładąc nacisk na jakość i indywidualne podejście, a nie na masową produkcję. Wersja w języku angielskim rozporządzenia 561/2006 do określenia pojęcia "rzeczy wyprodukowanych metodami rzemieślniczymi" posługuje się zwrotem "goods which are produced on a craft basis". Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 ustawy z 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz.U. z 2020 r. poz. 2159) "rzemiosło" to zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną lub podmioty działające w formie wybranych typów spółek, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji i pracy własnej tej osoby lub wspólników (w przypadku spółek), w jej/ich imieniu własnym i na własny rachunek. Ustawa ta dopuszcza do grona rzemieślników, oprócz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, spółki osobowe osób fizycznych (cywilne, jawne, komandytowe, komandytowo-akcyjne) oraz jednoosobowe spółki kapitałowe powstałe w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną (zob. A. Kowalewska, Tropami polskiego rzemiosła. Raport z badań, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2023, s. 22, https://poir.parp.gov.pl/storage/publications/pdf/57-Rzemioslo-WCAG-OK.pdf).
Uwzględniając profil działalności przedsiębiorstwa skarżącego zajmującej się produkcją stolarki otworowej z drewna, a także fakt funkcjonowania tzw. rzemiosła drzewnego łączącego się z wykonywaniem zawodu stolarza i stolarza budowlanego, niewątpliwie produkty przewożone spornym przewozem można zaliczyć do "rzeczy wyprodukowanych metodami rzemieślniczymi".
W świetle powyższego, zasadniczy dla niniejszej sprawy, zarzut naruszenia prawa materialnego sformułowany w pkt 1 rozpatrywanej skargi kasacyjnej okazał się być uzasadniony.
W tej sytuacji, skoro zaskarżony wyrok, naruszający przepisy prawa materialnego, zaakceptował decyzje naruszające także przepisy prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., to należało, uwzględniając skargę kasacyjną na podstawie 188 p.p.s.a., jednocześnie rozpoznać skargę i uchylić zaskarżoną decyzję GITD.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawioną przez NSA interpretację normy wyłączającej art. 3 lit. aa rozporządzenia 561/2006 oraz, przeprowadzając ponownie ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy, dokona prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do wymienionego wyżej przepisu.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego orzekł na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm).