V SA/Wa 849/19

V SA/Wa 849/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Tomczak
Beata Blankiewicz-Wóltańska /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Madalińska-Urbaniak
Symbol z opisem
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Sygn. powiązane
II GSK 288/20 - Wyrok NSA z 2023-04-14
I GSK 288/20 - Wyrok NSA z 2024-03-06
V SA/Wa 264/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-09-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant - sekr. sąd. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2019 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa ... spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 15 lutego 2019 r., nr 1401-IOC.48.105.2018.2.BB w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz Przedsiębiorstwa ... spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w W. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez Przedsiębiorstwo [...] (dalej: "Strona", "Podatnik", "Skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor IAS", "DIAS") z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], wydana w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.
Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu [...] listopada 2017 r. , funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] przeprowadzili kontrolę środka transportu o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...]. W trakcie kontroli ustalono, że przewoźnikiem i jednocześnie nadawcą była firma Przedsiębiorstwo [...]. Ustalono również, że pojazdem przewożono olej napędowy (kod CN 2710). Kierowca wezwany przez funkcjonariuszy do okazania dokumentów przewozowych okazał m.in.: prawo jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu i cysterny z aktualnym ubezpieczeniem, dowód dostawy, wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...], numer referencyjny [...].
Podczas czynności kontrolnych stwierdzono, że przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia SENT o prawidłowe dane dotyczące numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT). Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół z dnia [...] listopada 2017 r., który został podpisany przez kierowcę bez zgłoszenia uwag.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
W odpowiedzi Strona przedstawiła swoje stanowisko w sprawie i wniosła o umorzenie postępowania.
Pismem z dnia [...] maja 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] poinformował Stronę, iż regulacja zawarta w art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów stanowi, iż organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1. nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
2. stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. W związku iż na dzień sporządzenia wezwania nie zostało wydane rozporządzenie określające szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych, powołane w ww. przepisie, organ wyjaśnił co należy rozumieć przez pomoc publiczną. Wskazał jednocześnie, że istnieje możliwość przedstawienia przez Stronę czy w jej ocenie zachodzą okoliczności (z zastrzeżeniem o którym mowa w art. 26 ust. 3 pkt 1-3 ustawy SENT) przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie stwierdzone w trakcie kontroli zgłoszenia SENT. W takiej sytuacji należy przedłożyć dowody uzasadniające odstąpienie od jej nałożenia.
W odpowiedzi na powyższe, Strona nadesłała pismo z dnia 26 czerwca 2018 r., w którym stwierdziła, iż odstąpienie przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] od ukarania Jej karą pieniężną nie będzie stanowiło pomocy publicznej i jednocześnie podtrzymała swoje stanowisko w sprawie przedstawione we wcześniejszym piśmie.
Pismem z dnia[...] lipca 2018 r. Organ wezwał Stronę m.in. do:
- określenia charakteru prowadzonej działalności gospodarczej ze wskazaniem czy ma ona charakter lokalny czy międzynarodowy,
- wskazanie kto jest głównym odbiorcą towarów i usług oferowanych przez Firmę,
- czy na danym terenie obejmującym zasięg prowadzonej działalności gospodarczej jest prowadzona inwestycja o charakterze konkurencyjnym,
- czy Firma ma powiązania z przedsiębiorcami zagranicznymi.
- wyjaśnienia szczegółowych oraz istotnych okoliczności faktycznych uzasadniających ważny interes podmiotu lub interes publiczny wraz z poparciem twierdzeń odpowiednimi dowodami/dokumentami, z których to przyczyn organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej,
- przekazania informacji na temat sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy, w tym sprawozdania finansowe za okres 3 ostatnich lat obrotowych,
- przekazania wykazu wszystkich wymagalnych zobowiązań i należności,
- przekazania zaświadczenia z instytucji finansujących o zaciągniętych kredytach lub pożyczkach lub oświadczenie o braku takich zobowiązań,
- przekazania zaświadczeń o udzielonej pomocy publicznej oraz pomocy de minimis,
- wyjaśnienia z jakiego powodu w ocenie Strony odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie stanowi pomocy publicznej.
Strona podtrzymała swoje stanowisko wnosząc o umorzenie postępowania ze względu na brak podstawy prawnej do naliczenia spółce kary pieniężnej. Jednocześnie w piśmie z dnia 9 sierpnia 2018 r. udzieliła odpowiedzi na wezwanie informując, iż przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary zostały wskazane we wcześniejszych.
Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017r., poz. 708) - zwana dalej "ustawą SENT", znowelizowanej ustawą z dnia 30 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018r., poz. 1039), która weszła w życie z dniem 14 czerwca 2018r.
Strona złożyła odwołanie od tej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania z uwagi na bezpodstawność dokonanych ustaleń, gdzie organ, wbrew rzeczywistym zdarzeniom, dowolnie interpretuje stan faktyczny oraz rażąco narusza prawo, wyłącznie w celu naliczenia wysokiej kary pieniężnej. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 30 ust. 4 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów przez odmowę zastosowania tego przepisu i prowadzenia przedmiotowego postępowania, w sytuacji gdy nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a w konsekwencji pominięcie faktu, że nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej w takiej właśnie sytuacji z jaką mamy do czynienia w sprawie niniejszej;
2. art. 24 ust. 1 w z w. z art. 5 ust. 4 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów przez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na Stronę skarżącą kary. mimo iż nie było ku temu podstaw;
3. art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów przez odmowę ich zastosowania, podczas gdy ziściły się wszystkie przesłanki do jego zastosowania, a organ kompletnie pominął podnoszone fakty i okoliczności, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że zaistniała sytuacja nie miała wpływu na prawidłowość zgłoszenia, jak i nie pozwalała stwierdzić, że Strona skarżąca nie dopełniła obowiązków wynikających z ustawy;
4. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 187 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacji Podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, o czym szczegółowo wskazuje poniżej w uzasadnieniu niniejszego odwołania;
5. art. 120 i art. 122 Ordynacji Podatkowej przez całkowity brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, o czym świadczy fakt. iż Strona po stwierdzeniu przedmiotowej sytuacji niezwłocznie uzupełniła dodatkowe dane;
6. art. 2a Ordynacji Podatkowej przez rozstrzyganie wszelkich wątpliwości jakie w niniejszej sprawie zaistniały nie na korzyść podatnika ale na korzyść organu:
7. art. 121 Ordynacji Podatkowej poprzez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów Państwa.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia [...] października 2018 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż kontrola wykazała, iż przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia [...] w zakresie prawidłowych danych określonych w art. 5 ust. 4 pkt. 6 ustawy SENT tj. numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Powyższe ustalenia potwierdza zarówno protokół kontroli, jak i wydruk zgłoszenia [...] wygenerowany w czasie kontroli z systemu przez funkcjonariuszy [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...].
Organ odwoławczy wskazał, iż ustawodawca w art. 5 ust. 4 wspomnianej ustawy nałożył na przewoźnika obowiązek uzupełnienia danych wymienionych w powyższym przepisie przed rozpoczęciem przewozu. Istotny jest zatem moment czasowy wprowadzenia danych do zgłoszenia, z którym wiążą się określone skutki w postaci nałożenia kary pieniężnej (vide art. 22 ust. 2 ww. ustawy). W przedmiotowej sprawie przewoźnik prawidłowych danych nie uzupełnił przed rozpoczęciem przewozu, co jest równoznaczne z naruszeniem obowiązków ciążących na przewoźniku. Powyższe stanowi naruszenie przez przewoźnika przepisów określonych w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT i zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy SENT, w związku z art. 14 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2018 r. poz. 1039), jest zagrożone karą pieniężną w wysokości 5.000 zł.
Jednocześnie organ podkreślił, że nie jest istotny fakt, czy kierowca był w posiadaniu zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 200lr. o transporcie drogowym w trakcie kontroli, gdyż ustawa SENT wprowadza wymóg wpisania numeru takiego dokumentu do zgłoszenia, a to co jest bezsporne, nie zostało dokonane przed rozpoczęciem przewozu.
Wskazano również, iż organy podatkowe/celne są zobowiązane stosować przepisy prawa w kształcie uchwalonym przez ustawodawcę. Natomiast ustawa SENT nie przewiduje możliwości różnicowania odpowiedzialności podmiotów w zależności od przyczyny niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy SENT czy stopnia zawinienia ani od uszczuplenia w podatkach. Ustawodawca w art. 5 ust. 4 wyraźnie określił dane, które przewoźnik jest zobowiązany wskazać w zgłoszeniu SENT przed rozpoczęciem przewozu towarów. Brak uzupełnienia zgłoszenia o dane z art. 5 ust. 4 jest naruszeniem prawa zagrożonym karą pieniężną w wysokości 5.000 zł na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT.
W przypadku ujawnienia nieprawidłowości kara pieniężna nakładana jest obligatoryjnie przez organ, niezależnie od tego czy wpisanie nieprawidłowych danych lub nieuzupełnienie zgłoszenia, było celowym działaniem podmiotu, czy też było spowodowane pomyłką lub też jak argumentuje Strona nie zostało wypełnione w przeświadczeniu że nie jest wymagane, ponieważ system komputerowy nie wymusił obligatoryjnego wypełnienia przedmiotowego pola. Ustawa nie przewiduje możliwości odstąpienia od nałożenia kary z powodu braku winy podmiotu przy wpisaniu w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora IAS oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji oraz zasądzenie kosztów.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów przez niezastosowanie tego przepisu i prowadzenie przedmiotowego postępowania, w sytuacji gdy nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a w konsekwencji pominięcie faktu, że nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej w takiej właśnie sytuacji z jaką mamy do czynienia w sprawie niniejszej;
- art. 22 ust. 2 w zw. z art. 26 ust 1, 2 i 5 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów przez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącą spółkę kary, mimo iż nie było ku temu podstaw;
- art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów przez jego niezastosowanie, a który to przepis mógł i powinien organ zastosować z urzędu, gdyż ziściły się wszystkie przesłanki do jego zastosowania, a organ kompletnie pominął podnoszone fakty i okoliczności, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że zaistniała sytuacja nie miała wpływu na prawidłowość zgłoszenia, jak i nie pozwalała stwierdzić, że skarżącą nie dopełniła obowiązków wynikających z w/w ustawy, a zachodził ważny interes publiczny;
- art. 187 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji Podatkowej przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, o czym szczegółowo poniżej w uzasadnieniu niniejszej skargi;
- art. 120 i art. 122 Ordynacji Podatkowej przez całkowity brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, o czym świadczy fakt, iż Strona skarżąca po stwierdzeniu przedmiotowej sytuacji niezwłocznie zaktualizowała dane;
- art. 121 Ordynacji Podatkowej przez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów Państwa;
- art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej - zasady proporcjonalności -przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów i nie uwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę;
- art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez wydanie decyzji naruszającej zasadę sprawiedliwości społecznej;
- pominięcie ratio legis przepisów o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, którym było przeciwdziałanie nadużyciom w handlu paliwem oraz likwidacja tzw. "szarej strefy".
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie jest zasadna w całości.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Zastosowanie w sprawie znajdują przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017r., poz. 708 ; dalej "ustawa SENT"), znowelizowanej ustawą z dnia 30 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018r., poz. 1039), która weszła w życie z dniem 14 czerwca 2018 r. oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., obecnie Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z p. zm.; dalej: "O.p.").
Z akt sprawy wynika, że przewoźnik tj. Przedsiębiorstwo [...], nie uzupełnił zgłoszenia [...] w zakresie prawidłowych danych określonych w art. 5 ust. 4 pkt. 6 ustawy SENT tj. numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Powyższe ustalenia nie są sporne między stronami, potwierdza je zarówno protokół kontroli, jak i wydruk zgłoszenia [...] wygenerowany w czasie kontroli z systemu przez funkcjonariuszy [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...].
Sąd nie podzielił podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 30 ust. 4 ustawy SENT.
Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, o którym mowa w ust. 1 (czyli w przypadku stwierdzenia w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2018 r. poz. 508 ze zm.), prowadzonych wobec podmiotu kontrolowanego lub strony postępowania, naruszeń podlegających zgodnie z ustawą karze pieniężnej organem właściwym do wymierzenia kary pieniężnej jest naczelnik urzędu celno-skarbowego właściwy ze względu na siedzibę organu, który ujawnił naruszenie), ustalono, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej. Przepisu ust. 3 nie stosuje się.
W myśl zaś z art. 30 ust. 5 ustawy SENT, przepisu ust. 4 nie stosuje się do: 1) przewoźników; 2) przewozu towarów, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3a.
Definicję legalną przewoźnika zawiera art. 2 pkt 8 ustawy SENT, w myśl którego przewoźnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów.
Bezsporne w sprawie jest, że Strona skarżąca prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo [...] i posiada licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, a w dniu [...] listopada 2017 r. przewoziła olej napędowy. Zatem prawidłowo organ uznał Stronę skarżącą za przewoźnika w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT.
Za zasadny natomiast Sąd uznał zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 22 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz art. 120, art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mianowicie na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b cytowanej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w 2017 r.) obowiązującemu systemowi monitorowania drogowego podlega przewóz towarów objętych wymienionymi pozycjami CN: 2207 nieoznaczonych znakami akcyzy, 2707, 2710, 2905, 2917, 3403, 3811, 3814 zawierających alkohol etylowy, 3820 zawierających alkohol etylowy, 3824 oraz 3826, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów; pod pozycją 2710 zaklasyfikowano olej napędowy.
W ustawie przyjęto (art. 4 ust. 1-4), że środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń. Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli.
Obowiązki poszczególnych podmiotów związanych z przewozem towarów określa art. 5 ustawy SENT. W zakresie przewoźników istotny jest ust. 4 tego artykułu, mówiący (w brzmieniu obowiązującym w 2017 r.), iż przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o szereg elementów wymienionych w tym przepisie, takich jak dane przewoźnika, jego numer NIP, numer rejestracyjny pojazdu, datę rozpoczęcia i zakończenia przewozu, a także (pkt 6) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane.
Przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ustawy SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym oraz posiadania numeru referencyjnego.
Na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT (w brzmieniu obowiązującym w 2017r.), w sytuacji gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.
Jednocześnie art. 26 ust. 1 tej ustawy przewiduje wydanie decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Zgodnie zaś z art. 26 ust. 5 cytowanej ustawy, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
W realiach niniejszej sprawy jest poza sporem, że Strona skarżąca, będąca przewoźnikiem towaru podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT – oleju napędowego (CN 2710), przewożonego samochodem ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony - przed rozpoczęciem przewozu towaru nie uzupełniła zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] o dane wymienione w art. 5 ust. 4 pkt 6 tej ustawy, tj. nie wpisała numeru licencji/zezwolenia. Brak ten Skarżąca strona uzupełniła w trakcie kontroli drogowej w dniu 3 listopada 2017 r., podczas której kierujący okazał wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...], na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy i uzupełnił zgłoszenie, podając numer licencji. Znalazło to odzwierciedlenie w protokole z kontroli.
Tym samym stan faktyczny sprawy, ustalony w oparciu o zebrany materiał dowodowy, uzasadnia stanowisko organów o naruszeniu przez Stronę skarżącą obowiązku uzupełniania zgłoszenia o obowiązkowe dane – numer licencji, przed rozpoczęciem przewozu oleju napędowego, który to brak został objęty sankcją w postaci kary pieniężnej w kwocie [...] zł (art. 22 ust. 2 ustawy SENT). Należy również przyznać rację organowi, że kara ta została ustalona w sposób sztywny i ustawodawca nie przewidział możliwości jej miarkowania.
W ocenie Sądu dla rozstrzyganej sprawy istotne znaczenie ma fakt, iż ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od nałożenia tej kary w myśl art. 22 ust. 3 ustawy SENT Zgodnie bowiem z tym przepisem w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo ust. 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy SENT.
W tym zakresie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uznał, że w sprawie nie wystąpił zarówno ważny interes przewoźnika – takiego interesu Strona skarżąca bowiem nie wykazała, jak i ważny interes publiczny.
Organ wyjaśnił też, iż pojęcie "interesu publicznego" należy interpretować uwzględniając zasady konstytucyjne. Zgodnie z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zatem udzielenie ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, w przypadku nieuzasadnionym szczególnymi okolicznościami, byłoby złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi. Przy wykładni interesu publicznego należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazał, że "interes publiczny" to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych, jak również w pojęciu tym mieści się wypełnianie obowiązków władz publicznych, wynikających z art. 68 ust. 3 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegających na zapewnieniu opieki i pomocy osobom niepełnosprawnym. W ocenie organu, odstąpienie od wymierzenia kary traktować należy jako instytucję szczególną, którą można zastosować w określonych okolicznościach, np. znacznego pogorszenia sytuacji ekonomicznej podatnika, na skutek zdarzeń od niego niezależnych i przez niego niezawinionych. Przyznanie ulgi w sprawie, postawiłoby przewoźnika w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych podmiotów realizujących przewóz, którzy wypełniają obowiązki wynikające z ustawy SENT bądź uiszczają kary związane z ich niewykonaniem.
W ocenie Sądu, organ nie rozpatrzył niniejszej sprawy w zakresie oceny przestawionych powyżej przesłanek odstąpienia od nałożenia powyższej kary w tym konkretnym przypadku w sposób wyczerpujący i wszechstronny. W zakresie przesłanki odnoszącej się do "ważnego interesu przewoźnika" organ winien działać na wniosek Strony skarżącej i w oparciu o przedłożone przez nią dokumenty i dowody, ale w przypadku drugiej przesłanki "interesu publicznego" organ winien działać z urzędu (patrz: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 98/19 ; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl).
W tym zakresie stanowisko organu o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia na Stronę skarżącą kary pieniężnej jest co najmniej przedwczesne, jeżeli uwzględnić treść art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie od organów podatkowych oraz art. 122 tej Ordynacji, w myśl którego w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, jak też art. 120 O.p., z którego wynika, że organy działają na podstawie przepisów prawa.
Wprawdzie organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że przy wykładni interesu publicznego należy respektować wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, lecz na tym poprzestał – nie zastosował ich w sprawie. Nie przeprowadził oceny tej konkretnej sytuacji w świetle podstawowych zasad i wartości demokratycznego państwa prawa i zasady sprawiedliwości społecznej.
Organ nie uwzględnił również w swoich rozważaniach zasady proporcjonalności, która wynika z treści art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP.
Jak na to wskazał w swoim wyroku z dnia 21 października 2015 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt P 32/12), odnosząc się do zarzutu nieproporcjonalności zastosowanej sankcji, z zasady proporcjonalności wyprowadza się trzy powiązane między sobą obowiązki prawodawcy: (1) przyjmowanie danej regulacji tylko wówczas, gdy jest niezbędną dla ochrony interesu publicznego, z którym jest związana; (2) nakaz kształtowania danej regulacji w sposób zapewniający osiągnięcie zamierzonych skutków (celów); (3) warunek zachowania proporcji między efektami wprowadzonej regulacji a ciężarami, względnie niedogodnościami wynikającymi z niej dla obywateli.
Należy zatem w ocenie Sądu wskazać, iż Strona skarżąca konsekwentnie podnosiła, iż numer posiadanej licencji nie został wpisany w formularzu z powodu nieprecyzyjnej konstrukcji wypełnianego systemu (niejednoznacznego oznaczenia pola przeznaczonego do uzupełnienia danych o numer licencji), który pozwalał na zamknięcie formularza z informacją o kompletności statusu zgłoszenia, pomimo, że Strona nie uzupełniła obowiązkowego w jej przypadku pola. W takiej sytuacji Strona skarżąca mogła uznać, że dokonała prawidłowego zgłoszenia, skoro system tak wypełniony formularz przyjął (dopiero aktualnie przy polu przeznaczonym do uzupełniania danych o zezwolenie drogowe/zaświadczenie/licencje, znajduje się informacja: "To pole może pozostać nie wypełnione tylko w przypadku, gdy zezwolenie, zaświadczenie lub licencja NIE jest wymagane przepisami ustawy o transporcie drogowym.", która została zamieszczona przy użyciu czerwonego tekstu i wielkich liter, co świadczy o jej istotności).
Organy nie przeczyły również, że brak dokonania wpisu przez przewoźnika w zgłoszeniu numeru zezwolenia, zaświadczenia czy licencji nie zostało spowodowane tym, iż Skarżący nie posiada takowego zezwolenia, gdyż - co pozostaje poza sporem - Przedsiębiorstwo [...] posiada stosowne zezwolenie. Kierowca wezwany przez funkcjonariuszy w chwili kontroli do okazania dokumentów przewozowych okazał m.in.: prawo jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu i cysterny z aktualnym ubezpieczeniem, dowód dostawy oraz wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...].
W ocenie Sądu, przedstawiona powyżej niedoskonałość związana z funkcjonowaniem tego sytemu oraz fakt posiadania stosownych zezwoleń zasługiwały na uwzględnienie w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na interes publiczny.
Podkreślić przy tym trzeba, że nieuzupełnienie przez Stronę skarżącą zgłoszenia o numer licencji nie było spowodowane brakiem uprawnień do przewozu towarów. Skarżąca dysponowała stosowną licencją, która co istotne, została okazana przez kierowcę podczas kontroli drogowej, a zgłoszenie zostało uzupełnione (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1696/18; dostępny tamże). Ponadto w ocenie Sądu stanowisko organu, z którego wynika, że odstąpienie od nałożenia kary uprzywilejowałoby Stronę skarżącą w stosunku do innych podmiotów realizujących przewóz, nie zostało odpowiednio uzasadnione.
Realizując bowiem cyt. powyżej zasadę proporcjonalności uznać należy, że skoro ustawodawca w art. 22 ust. 3 ustawy SENT expressis verbis wskazał na możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, to przewidział sytuacje, w którym odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem, pomimo, że inni przewoźnicy dobrowolnie lub pod przymusem taką karę uiścili.
Sąd - analizując stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i zawartą tam argumentację, która zdaje się takiemu stanowisku przeczyć - uznaje za niedopuszczalne ograniczenie stosowania regulacji ustawowych. W sytuacji podzielenia stanowiska organu należałoby bowiem de facto uznać, że w odniesieniu do przesłanki interesu publicznego z art. 22 ust. 3 ustawy SENT mamy do czynienia z przepisem niedziałającym w praktyce (tzw. martwe prawo) - co byłoby sprzeczne z ratio legis zamieszczenia takiego przepisu w ustawie SENT. Skoro w systemie prawnym obowiązuje art. 22 ust. 3 ustawy SENT, to organ (działający przecież zgodnie z art. 120 O.p. na podstawie przepisów prawa) winien wskazać przykładowo sytuacje, w których jego zdaniem dopuszczalne byłoby odstąpienie od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny. Dopiero wówczas możliwa byłaby ocena, czy w niniejszej sprawie zachodzi taka możliwość. Natomiast stwierdzenie przez organ w zaskarżonej decyzji, że w odniesieniu do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości [...] zł za nieuzupełnienie zgłoszenia przewozu o numer licencji (w sytuacji gdy licencja została okazana podczas kontroli) brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny, należy uznać za co najmniej przedwczesne - zwłaszcza jeśli zważy się na treść art. 121 § 1 O.p., zgodnie z którym postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów. Należy też nie zapominać o regulacji wynikającej z art. 122 O.p., zgodnie z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.
W ocenie Sądu przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko organu odwoławczego nie stanowi urzeczywistnienia realizacji wyszczególnionych wyżej zasad Ordynacji podatkowej. Ponadto badanie przesłanki interesu publicznego nie powinno być ograniczane do konfrontacji z zasadami równości oraz powszechności opodatkowania, a przyjęcie poglądów organu, reprezentującego stanowisko niemal wyłącznie profiskalne sprawiłoby, że w zasadzie każda ulga, czy odstępstwo w zapłacie należności publicznoprawnych powstałych wskutek naruszenia przepisów, byłaby udzielona w sprzeczności z ww. zasadami konstytucyjnymi - mimo że została przewidziana przez ustawodawcę (patrz: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1696/18 ; dostępny tamże).
Umiejscowienie w ustawie SENT art. 22 ust. 3 przewidującego instytucję odstąpienia od nałożenia kary, obliguje w ocenie Sądu zastosowanie tego przepisu w rozpoznawanej sprawie z uwagi na wskazaną zasadę proporcjonalności, jak i dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów państwa, zasady etyki, sprawność działania aparatu państwowego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1351/11; z dnia 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15; dostępne tamże).
Rozpoznając sprawę ponownie, organy uwzględnią przedstawioną przez Sąd ocenę prawną zagadnienia i wnikliwie rozważą podane przez Stronę skarżącą okoliczności niedochowania obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o numer licencji przed rozpoczęciem przewozu, w kontekście możliwości odstąpienia od nałożenia kary przez wzgląd na interes publiczny. W interesie publicznym jest budowanie u obywateli, podmiotów gospodarczych, w tym Strony skarżącej, zaufania do organów państwa.
Organ zważy, stosując zasadę proporcjonalności, czy w interesie publicznym jest nakładanie na Stronę skarżącą dotkliwej kary pieniężnej tylko z tej przyczyny, że dopuściła się uchybienia formalnego, które usunęła już w trakcie kontroli drogowej. Poza sporem bowiem jest, że Skarżący posiadał ważną licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust. 1 litera a i c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku .
Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje Skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.
Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 200 zł, stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.