II GSK 67/25
Podsumowanie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając odpowiedzialność sprzedawcy za wprowadzenie do obrotu produktów niespełniających wymagań jakości handlowej, nawet jeśli nie był producentem.
Spółka S. Sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu produktów rolno-spożywczych niespełniających wymagań jakości handlowej. Spółka argumentowała, że nie miała wpływu na oznakowanie produktu i nie powinna ponosić odpowiedzialności. NSA oddalił skargę, uznając, że każdy podmiot w łańcuchu dystrybucji, w tym sprzedawca, ponosi odpowiedzialność za zgodność produktu z przepisami, niezależnie od tego, czy jest producentem.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez S. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu produktów rolno-spożywczych niespełniających wymagań jakości handlowej. Spółka podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego, kwestionując zastosowanie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz błędną wykładnię art. 8 rozporządzenia nr 1169/2011. Skarżąca argumentowała, że jako dystrybutor, który nie miał wpływu na oznakowanie produktu i nie był jego producentem, nie powinna ponosić odpowiedzialności. Wnioskowała również o skierowanie pytań prejudycjalnych do TSUE. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z prawem unijnym i krajowym, odpowiedzialność za zgodność żywności z wymogami prawnymi spoczywa na wszystkich podmiotach w łańcuchu dystrybucji, w tym na sprzedawcach detalicznych. NSA uznał, że posiadanie produktu w celu sprzedaży przez spółkę oznacza, iż produkt znajdował się pod jej kontrolą, a kara pieniężna jest sankcją za wprowadzenie do obrotu towaru niespełniającego wymagań, niezależnie od winy. Sąd nie dopatrzył się potrzeby wystąpienia z pytaniami prejudycjalnymi do TSUE, uznając wykładnię przepisów za jasną.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, sprzedawca/dystrybutor ponosi odpowiedzialność, ponieważ każdy podmiot w łańcuchu dystrybucji jest zobowiązany zapewnić zgodność żywności z wymogami prawa żywnościowego, a posiadanie produktu w celu sprzedaży oznacza, że znajduje się on pod jego kontrolą.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odpowiedzialność spoczywa na wszystkich uczestnikach łańcucha żywnościowego, w tym na sprzedawcach detalicznych, zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 i definicją 'wprowadzenia do obrotu'. Kara jest sankcją za sam fakt wprowadzenia do obrotu niezgodnego towaru, a nie za winę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.j.h. art. 40a § 1 pkt 3
Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
Przepis ten stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych nieodpowiadających wymaganiom jakości handlowej. Odpowiedzialność ponosi każdy podmiot wprowadzający do obrotu, w tym sprzedawca detaliczny.
rozporządzenie nr 1169/2011 art. 8 § ust. 3 i 5
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011
Podmioty działające na rynku spożywczym, które nie mają wpływu na informacje na temat żywności, nie mogą dostarczać żywności, o której wiedzą lub w stosunku do której mają podejrzenia, że jest niezgodna z prawem. Podmioty te zapewniają przestrzeganie wymogów prawa dotyczącego informacji na temat żywności.
rozporządzenie nr 178/2002 art. 17 § ust. 1
Rozporządzenie (WE) nr 178/2002
Podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze zapewniają zgodność żywności z wymogami prawa żywnościowego na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji.
Pomocnicze
rozporządzenie nr 1169/2011 art. 7 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011
Informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd i muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta.
rozporządzenie nr 1169/2011 art. 6
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011
Określa szczegółowe wymagania dotyczące oznakowania środków spożywczych.
rozporządzenie nr 178/2002 art. 3 § pkt 8
Rozporządzenie (WE) nr 178/2002
Definicja 'wprowadzenia na rynek' obejmuje posiadanie żywności w celu sprzedaży, oferowanie do sprzedaży, sprzedaż, dystrybucję.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 267
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniosku o zwrócenie się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym.
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniosku o zawieszenie postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b) i pkt 1 lit. a)
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność sprzedawcy/dystrybutora za wprowadzanie do obrotu produktów niespełniających wymagań jakości handlowej, niezależnie od tego, czy jest producentem. Obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej w prawie żywnościowym, nie wymagający przypisania winy. Zgodność przepisów krajowych z prawem UE w zakresie odpowiedzialności podmiotów w łańcuchu żywnościowym.
Odrzucone argumenty
Argumentacja spółki, że jako dystrybutor bez wpływu na oznakowanie nie powinna ponosić odpowiedzialności. Wniosek o skierowanie pytań prejudycjalnych do TSUE z uwagi na rzekome wątpliwości co do wykładni prawa UE.
Godne uwagi sformułowania
podmioty działające na rynku spożywczym, które nie mają wpływu na informacje na temat żywności, nie mogą dostarczać żywności, o której wiedzą lub w stosunku do której mają podejrzenia - w oparciu o informacje posiadane w ramach działalności zawodowej, że jest niezgodna z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności w prawie żywnościowym nadal obowiązuje zasada, że odpowiedzialność ponoszą podmioty będące uczestnikami łańcucha żywnościowego na każdym z podmiotów działających na tym rynku - od producenta aż po sprzedawcę detalicznego - spoczywa określony przepisem obowiązek kara pieniężna nie jest efektem przypisania podmiotowi sprowadzającemu sporny towar w celu dalszej sprzedaży, odpowiedzialności za zawyżenie parametrów wilgotności i zawartości tłuszczu, lecz za wprowadzenie tego niespełniającego wymagań jakości handlowej towaru do obrotu dla zastosowania art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. nie jest konieczne przypisanie winy podmiotowi wprowadzającemu do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej sankcja administracyjna może zostać nałożona zarówno na osobę fizyczną, jak i na osobę prawną i stosowana jest automatycznie, z tytułu odpowiedzialności obiektywnej
Skład orzekający
Andrzej Skoczylas
sprawozdawca
Marcin Kamiński
przewodniczący
Monika Krzyżaniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie szerokiej odpowiedzialności sprzedawców i dystrybutorów za jakość handlową produktów rolno-spożywczych, nawet jeśli nie są producentami. Ugruntowanie zasady obiektywnej odpowiedzialności w prawie żywnościowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego reżimu prawnego związanego z jakością handlową artykułów rolno-spożywczych i przepisów UE o informacji o żywności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia odpowiedzialności sprzedawców za produkty, które sprzedają, co ma znaczenie praktyczne dla wielu przedsiębiorców. Wyjaśnia złożone kwestie odpowiedzialności w łańcuchu dostaw żywności.
“Czy Twój sklep sprzedaje produkty niezgodne z prawem? Odpowiedzialność sprzedawcy za jakość żywności.”
Sektor
żywność i napoje
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II GSK 67/25 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-07-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-01-13 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Skoczylas /sprawozdawca/ Marcin Kamiński /przewodniczący/ Monika Krzyżaniak Symbol z opisem 6239 Inne o symbolu podstawowym 623 Sygn. powiązane V SA/Wa 2028/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-13 Skarżony organ Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno Spożywczych Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 2028/23 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. w G. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 10 lipca 2023 r. nr BOL.610.292.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu produktów nieodpowiadających wymaganiom jakości handlowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. Sp. z o.o. w G. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2028/23, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę S. Sp. z o.o. w G. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 10 lipca 2023 r., w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu produktów nieodpowiadających wymaganiom jakości handlowej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła S. Sp. z o.o. w G., zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie, uchylenie decyzji Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 10 lipca 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 2 listopada 2022 r., a także o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych i kosztów zastępstwa adwokackiego za obie instancje w łącznej wysokości 547 zł. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. prawa materialnego - art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1980; powoływanej dalej jako: ustawa o jakości lub u.j.h.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, stanowiące konsekwencje błędnej wykładni art. 8 ust. 3 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (...) (Dz. Urz. UE L z 2011.304.18 z późn. zm.; powoływanego dalej jako: rozporządzenie nr 1169/2011). Argumentację na poparcie zarzutu sformułowanego w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. Skarżąca kasacyjnie spółka, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE z dnia 7 czerwca 2016 r., Nr C202, s. 47) wniosła o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: 1. Czy wykładnia art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (...) (Dz. Urz. UE L 2011.304.18 z późn. zm.; powoływanego dalej jako: rozporządzenie nr 1169/2011) stoi na przeszkodzie przepisom prawa krajowego pozwalającym na nakładanie na sprzedawców i dystrybutorów sankcji administracyjnej za wprowadzanie do obrotu artykułów rolno-spożywczych niedopowiadających jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, w sytuacji w której podmioty te nie udostępniały swojej firmy lub nazwy do oznaczenia środka spożywczego wprowadzanego na rynek, jak również nie miały wpływu na oznakowanie produktu, czy też możliwości zidentyfikowania i usunięcia nieprawidłowości w oznakowaniu? 2. Czy art. 193 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w połączeniu z zasadą proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie automatyzmowi w nakładaniu kar na podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze za wprowadzanie do obrotu artykułów rolno-spożywczych niedopowiadających jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, w sytuacji w której nie miały one wpływu na oznakowanie produktu, bez wcześniejszego ustalenia czy podmiot taki działał w złej wierze, albo że jego zachowaniom można zarzucić zawiniony błąd lub też niedbalstwo? W związku z powyższymi pytaniami prejudycjalnymi spółka, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., złożyła wniosek o zawieszenie postępowania kasacyjnego do czasu rozpoznania sprawy przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego. Zdaniem skarżącej spółki, Sąd I instancji dokonując wykładni przepisów prawa materialnego dopuścił się niewłaściwego zastosowania art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych w wyniku błędnej wykładni art. 8 ust. 3 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011, a tym samym nie było podstaw do zastosowania wobec skarżącej spółki sankcji administracyjnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie zarzuty te nie są zasadne. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w tym co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Art. 7 ust. 2 rozporządzenia przewiduje, że informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta (lit. a), nie mogą też sugerować, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślanie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych (lit. c). W myśl zaś art. 8 cytowanego rozporządzenia, podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze, dostarczające innym podmiotom prowadzącym przedsiębiorstwo spożywcze żywność nieprzeznaczoną dla konsumenta finalnego ani dla zakładów żywienia zbiorowego, zapewniają przekazywanie tym innym podmiotom prowadzącym przedsiębiorstwo spożywcze wystarczających informacji, które umożliwią im w stosownych przypadkach spełnienie ich obowiązków na mocy ust. 2. Podmioty działające na rynku spożywczym, które nie mają wpływu na informacje na temat żywności, nie mogą dostarczać żywności, o której wiedzą lub w stosunku do której mają podejrzenia - w oparciu o informacje posiadane w ramach działalności zawodowej, że jest niezgodna z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych (ust. 3). Bez uszczerbku dla ust. 2-4 podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają przestrzeganie w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą wymogów prawa dotyczącego informacji na temat żywności i odpowiednich przepisów krajowych mających znaczenie dla ich działalności i upewniają się, że wymogi te są spełnione (ust. 5). W świetle powyższego nie ma wątpliwości, iż skarżąca kasacyjnie jako sprzedawca - w oparciu o informacje posiadane w ramach działalności zawodowej - powinna zauważyć, że brak wskazania w oznakowaniu produktu informacji dotyczącej sposobu przetworzenia jakiemu został on poddany, może wprowadzać konsumenta w błąd, co do jego właściwości i charakterystyki, co jest niezgodne z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności. To powoduje, że skarżąca kasacyjnie spółka nie powinna dostarczać z przeznaczeniem do sprzedaży tego typu towaru (partii przyprawy - artykułu rolno-spożywczego) w należącym do niej markecie. W tym kontekście dodać należy, że szczegółowe wymagania odnoszące się do oznakowania środków spożywczych zawiera art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 wskazując, że każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat żywności zgodne z tym rozporządzeniem. Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a) cyt. rozporządzenia informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. Chodzi o zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (art. 1 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011). Rozporządzenie to określa (zob. art. 1 ust. 2) ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania żywności (por. wyrok NSA z 17 maja 2024 r., II GSK 81/24). Nie mogą być zatem uznane za trafne argumenty Spółki, która uważa, iż w świetle art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 w związku z art. 8 rozporządzenia nr 1169/2011, "zasadniczo odpowiedzialnym jest ten podmiot, który się pod produktem "podpisuje". Jeśli na produkcie zamieszczone są dane identyfikujące producenta, powołany przepis co do zasady nie dawałby podstaw do pociągnięcia do odpowiedzialności sprzedawcy bądź innego podmiotu, który wprowadza produkt do obrotu" (skarżąca spółka zaznaczyła przy tym, iż podziela poglądy wyrażone przez A. Szymecką-Wesołowską, w krytycznej glosie do wyroku TS z dnia 23 listopada 2006 r., C-315/05 LEX/el. 2016). Odnosząc się do tych wywodów należy podkreślić, iż zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w prawie żywnościowym nadal obowiązuje zasada, że odpowiedzialność ponoszą podmioty będące uczestnikami łańcucha żywnościowego. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów (ust. 1). Państwa członkowskie wprowadzają w życie prawo żywnościowe oraz monitorują i kontrolują przestrzeganie przez podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz odpowiednich wymogów prawa żywnościowego na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji. W tym celu Państwa Członkowskie zachowują system oficjalnych kontroli i innych działań stosownych do okoliczności, z uwzględnieniem informowania opinii publicznej o bezpieczeństwie i ryzyku związanym z żywnością i paszami, nadzorem nad bezpieczeństwem żywności i pasz oraz innych działaniach monitorujących, obejmujących wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji. Państwa Członkowskie ustanawiają również zasady dotyczące środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego. Ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające (art. 17 ust. 2). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w pełni podzielić należy pogląd, że na użytek zastosowania art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h., przez wprowadzającego do obrotu artykuły rolno-spożywcze należy rozumieć każdego, kto dokonuje wyżej wymienionych czynności, a zatem również dystrybutora czy sprzedawcę niebędącego producentem artykułu oferowanego do sprzedaży (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1916/14; wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., II GSK 276/20). Stosownie bowiem do treści art. 3 pkt 4 u.j.h., obrót oznacza czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w pkt 2, tj. rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Z kolei przepis ten stanowi wprost, że "wprowadzenie na rynek" oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. W pełni należy zaakceptować prezentowane w orzecznictwie stanowisko wskazujące, że w świetle literalnego brzmienia art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, skoro na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zobowiązane są zapewnić zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów, to znaczy że na każdym z podmiotów działających na tym rynku - od producenta aż po sprzedawcę detalicznego - spoczywa określony przepisem obowiązek. Z punktu widzenia definicji wprowadzenia do obrotu istotne jest bowiem jedynie dokonanie określonych w tej definicji czynności, takich między innymi, jak posiadanie żywności w celu sprzedaży, oferowanie do sprzedaży, dystrybucja czy sprzedaż artykułów rolno-spożywczych. (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1140/15; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1151/19). Posiadanie spornej partii przypraw - artykułu rolno-spożywczego w Markecie [...] należącym do skarżącej spółki, z przeznaczeniem do sprzedaży, wskazuje na spółkę jako podmiot sprowadzający określony produkt oferujący go do sprzedaży, który to podmiot tym samym jest w posiadaniu żywności w celu jej sprzedaży, a to oznacza, że na tym etapie produkt jest pod kontrolą skarżącej spółki. Natomiast skoro kara pieniężna nie jest efektem przypisania podmiotowi sprowadzającemu sporny towar w celu dalszej sprzedaży, odpowiedzialności za zawyżenie parametrów wilgotności i zawartości tłuszczu, lecz za wprowadzenie tego niespełniającego wymagań jakości handlowej towaru do obrotu, to nie ulega wątpliwości, że podmiot ten odpowiada za ten etap pozostawania produktu rolno-spożywczego pod jego kontrolą. Powyższe oznacza, że sam fakt zachowania wypełniającego znamiona deliktu administracyjnego, które określone są w przywołanym wyżej przepisie art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h., a więc zachowania naruszającego wynikającą z przepisu sankcjonowanego normę zakazu wprowadzania do obrotu artykułu nieodpowiadającego jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, uzasadnia zastosowanie sankcji administracyjnej wobec podmiotu naruszającego tenże zakaz. W tym miejscu podkreślić należy, że dla zastosowania art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. nie jest konieczne przypisanie winy podmiotowi wprowadzającemu do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określone w przepisach o jakości handlowej. Cechą charakterystyczną sankcji administracyjnej jest jej automatyczne stosowanie wobec podmiotu ponoszącego przypisaną mu obiektywną odpowiedzialność za naruszenie ustawowych obowiązków. Jak podkreśla się w orzecznictwie, sankcja administracyjna realizuje zasadniczo funkcję prewencyjną, co nie wyłącza również jej charakteru dyscyplinująco-represyjnego. Istotą nakładania kary administracyjnej jest egzekwowanie respektowania nakazów i zakazów określonych ustawą wobec podmiotów zobowiązanych do ich przestrzegania. Kara pieniężna nie jest więc konsekwencją stwierdzenia dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co prowadzi do wniosku, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 29 kwietnia 1998 r., sygn. akt K 17/97; 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06; 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08; 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08). Sankcja administracyjna może zostać nałożona zarówno na osobę fizyczną, jak i na osobę prawną i stosowana jest automatycznie, z tytułu odpowiedzialności obiektywnej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08). Z powołanej już definicji obrotu, jak i z treści przepisu stanowiącego podstawę nałożenia sankcji administracyjnej wynika wprost, że odpowiedzialność ponosi każdy, kto wykonuje czynności określone w art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002. Takie też stanowisko, na tle prawa unijnego, zajął Trybunału Sprawiedliwości w wydanym w trybie prejudycjalnym wyroku z 23 listopada 2006 r. w sprawie C-315/05 (Dz. Urz. C 331 z 30 grudnia 2006 r. s 14). Trybunał uznał, że wprowadzający do obrotu może być odpowiedzialny za jakość nawet w sytuacji, gdy ogranicza się on jako zwykły dystrybutor do wprowadzenia do obrotu produktu, w jakości takiej, w jakiej został mu dostarczony przez producenta. Analiza powyższych przepisów powinna uwzględniać cel regulacji prawnych, który określony został między innymi w preambule do rozporządzenia 178/2002, którym jest wysoki poziom ochrony zdrowia, odpowiedni dla rozwoju prawa żywnościowego (pkt 8 preambuły), zapewnienie bezpieczeństwa żywności, przy uwzględnieniu wszystkich aspektów łańcucha produkcji żywności, począwszy od produkcji podstawowej, aż do sprzedaży lub dostawy żywności do konsumenta (pkt 12 preambuły). W świetle powyższego, wniosek strony skarżącej kasacyjnie o wystąpienie do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem TSUE, ocena potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym, dotyczącym wykładni lub ważności aktu prawa unijnego, należy do sądu krajowego, w tym sądu ostatniej instancji. Samo podniesienie kwestii dotyczącej prawa unijnego przez stronę postępowania nie przesądza o potrzebie skierowania takiego pytania. Sąd ostatniej instancji może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do TSUE z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania. W przypadku, gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do TSUE. Z art. 267 TFUE wynika obowiązek NSA przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego (prejudycjalnego) w przypadku, gdy według tego Sądu do rozstrzygnięcia sprawy konieczna jest wykładnia aktów przyjętych przez instytucje Unii. Określone zagadnienie, aby mogło być przedmiotem pytania prejudycjalnego, powinno dotyczyć kwestii interpretacji prawa unijnego znajdującego zastosowanie w sprawie zawisłej przed sądem krajowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie poddanej kontroli instancyjnej nie zachodziła uzasadniona wątpliwość co do wykładni wskazanych przepisów prawa unijnego, stąd też NSA nie widzi potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do TSUE. Z tych względów, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o treść art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów pełnomocnika organu, który nie prowadził sprawy w postępowaniu przed Sądem I instancji, z tytułu sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną w terminie przewidzianym art. 179 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę