II GSK 665/23

II GSK 665/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2009/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-12-14
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2009/22 w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. Sp. k. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 25 maja 2022 r. nr BP.501.1978.2020.2135.WA7.129 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od E. Sp. z o.o. Sp. k. w W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3786 (trzy tysiące siedemset osiemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2009/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi E. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca", "spółka") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej zwanego: "GITD", "organem II instancji" lub "skarżącym kasacyjnie") z dnia 25 maja 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2020 r. oraz zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 25 czerwca 2020 r. ok. godz. 08:05 w W. przy [...] poddano kontroli pojazd marki Skoda o nr rej. [...]. Podczas kontroli ustalono, że kierowca wykonywał zarobkowy przewóz osób. Pasażer w toku kontroli oświadczył, że zamówił przejazd za pomocą aplikacji Bolt, z ul. [...] na [...] w Warszawie. Po zakończonym przewozie pasażer zapłacił kierowcy kwotę 8.00 zł gotówką za wykonany kurs i nie otrzymał paragonu. Kontrolowany pojazd nie był oznakowany jako taksówka, konstrukcyjnie przystosowany był do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, w pojeździe nie było taksometru i kasy fiskalnej. Kierujący podczas kontroli nie okazał wypisu z licencji, natomiast okazał funkcjonariuszowi Policji umowę o pracę z 29 lutego 2020 r., zawartą z ww. spółką. W trakcie kontroli pasażer przedstawił na swoim telefonie aplikację, na której widoczne było zamówienie kursu oraz kwota do zapłaty za zrealizowany kurs. Kontrola została udokumentowana protokołem kontroli drogowej nr 987/2020 z 25 czerwca 2020 r., notatką urzędową z 25 czerwca 2020 r. oraz dokumentacją fotograficzną.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismami z 21 lipca 2020 r. i z 26 sierpnia 2020 r., zawiadomił spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W toku postępowania, organ pierwszej instancji na podstawie pisma z Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy Biura Administracji i Spraw Obywatelskich ustalił, że według stanu na dzień 25 czerwca 2020 r. spółka posiadała:
- licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wydaną 11 października 2019 r. przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy,
- 12 licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką wydane przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy.
Jednocześnie w ww. piśmie wskazano, że pojazd marki Skoda o nr rej. [...] został zgłoszony do licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką 23 marca 2020 r.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 17 września 2020 r. nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 9.300 zł. Za następujące naruszenia:
- niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 180 ze zm., dalej: "ustawa o transporcie drogowym"), w wymaganym terminie - za każdą zmianę (Ip. 1.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym),
- niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym - za każdy dokument (Ip. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym),
- wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy (Ip. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).
Główny Inspektor Transportu Drogowego wyniku rozpatrzenia odwołania zaaprobował stanowisko organu pierwszej instancji co do wystąpienia wskazanych naruszeń i ich prawnej kwalifikacji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał m.in., że spółka wykonywała zarobkowo przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, a także posiadała odpowiednie uprawnienia tj. licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Natomiast do posiadanej licencji nie zgłosiła pojazdu o nr rej. [...]. Dlatego organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował naruszenie, dotyczące niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 ustawy o transporcie drogowym, w wymaganym terminie - za każdą zmianę oraz niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym - za każdy dokument. Przewóz wykonywany w dniu kontroli nie spełnił także wszystkich wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego, gdyż pojazd, którym wykonywany był kontrolowany przewóz, jest przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą.
Organ odwoławczy zaznaczył, że aby móc wykonywać przewozy okazjonalne pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, należy spełnić łącznie wszystkie warunki określone w art. 18 ust. 4b tej ustawy. W sprawie nie został spełniony warunek z art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b ustawy o transporcie drogowym. Nie doszło do zawarcia umowy bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 78¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości. Jednak jak wynika z ww. przepisu zawarcie umowy w formie elektronicznej wymaga kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Z akt sprawy wynika, że kontrolowany przewóz został zamówiony za pośrednictwem aplikacji "Bolt". Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 78¹ § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej. Nie oznacza to jednak, że zamówienie usługi przewozowej za pośrednictwem aplikacji "Bolt" stanowi o spełnieniu warunku z art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b ustawy o transporcie drogowym. Zatem nawet gdyby zamówienie usługi transportowej i ustalenie warunków jej wykonania oraz uiszczenie opłaty za jej wykonanie uznać za formę umowy o usługę transportową, to jednak nie jest ona umową zawartą w formie wymaganej przez przepis art. 18 ust. 4b, ponieważ oświadczenia w niej zawarte nie są opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Nadto opłata za usługę nie została określona przed rozpoczęciem przewozu, gdyż wskazana w aplikacji kwota stanowi jedynie kwotę orientacyjną, która po zakończeniu przewozu może ulec zmianie.
Organ uznał za niezasadny zarzut odwołania, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że wykonywane przez skarżącą czynności nosiły znamiona przewozu okazjonalnego. Argumentował, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1073/2009 dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 88, ze zm.), które dotyczy usług transportowych wykonywanych pojazdem konstrukcyjnie przystosowanym do przewozu powyżej 9 osób łącznie z kierowcą. Definicja przewozu okazjonalnego określona w art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym, odnosi się do przewozów wykonywanych pojazdem przeznaczonym do przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą. W związku z powyższym - zdaniem organu - obowiązującą definicją przewozu okazjonalnego, jest definicja z ustawy o transporcie drogowym i to ona ma zastosowanie do przewozu osób pojazdami konstrukcyjnie przystosowanymi do zarobkowego przewozu do 9 osób łącznie z kierowcą.
Główny Inspektor Transportu Drogowego podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do braku podstaw do zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją wydanie decyzję organu pierwszej instancji, podkreślił, że w jego ocenie w niniejszej sprawie najistotniejszą kwestią jest ustalenie tego jaki charakter miał przewóz dokonany w W. w dniu 25 czerwca 2020 r. około godz. 08:05 pojazdem marki Skoda nr rej. [...]. Następnie jeżeli został on zakwalifikowany prawidłowo, czy organ właściwie ustalił naruszenia dotyczące tego rodzaju przewozu i nałożył karę pieniężną.
W ocenie Sądu I instancji posiadanie licencji przez spółkę na wykonywanie przewozu taksówką, aktualnej na datę zdarzenia oraz fakt, iż samochód o nr rej. [...] został do tej licencji zgłoszony determinuje kwalifikację przewozu. To posiadana przez Spółkę licencja, a także fakt zgłoszenia do niej pojazdu wykonującego przewóz, w ocenie WSA, jednoznacznie określa charakter przejazdu. Gdyby Spółka takiej licencji nie posiadała, to wtedy otwarte byłoby zagadnienie ustalenia charakteru przejazdu. Organ zmuszony byłby do zbadania i rozważenia innych kwestii. Jeśli jednak Spółka posiadała licencję na przewóz osób taksówką, a na dzień zdarzenia samochód był do niej zgłoszony, to w ocenie Sądu I instancji charakter przewozu jest tym zdeterminowany.
Zdaniem Sądu I instancji, nie można przy tym odwoływać się, jak uczynił to organy, do kryteriów technicznych taksówki wynikających z § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, bowiem każdy brak techniczny taksówki, w tym brak apteczki i koła zapasowego (zestawu naprawczego) oznaczałby, że przejazd takim pojazdem traktowany powinien być jako wykonywanie transportu drogowego bez zezwolenia czy licencji, nawet pomimo zgłoszenia takiego pojazdu do licencji na taksówkę. Sąd I instancji podkreślił, że czym innym jest spełnienie przez taksówkę wymagań technicznych, a czym innym obowiązek uzyskania licencji. Skoro wadliwie GITD uznał, że kontrolowany przejazd nie należy zakwalifikować jako przejazd taksówką, na co spółka posiadała stosowną licencję, a jako przejazd okazjonalny, nieprawidłowo została także przez organ nałożona na skarżącą kara za wykonywanie przewozu pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, gdyż te parametry techniczne w ogóle nie dotyczą taksówek.
WSA wskazał, iż rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni, że skarżąca wykonywała przewóz osób taksówką, na co posiadała w momencie przewozu stosowną licencję.
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł GITD, zaskarżając go w całości. Skarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej powoływana jako: "p.p.s.a.") naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 4 pkt 11, art. 4 pkt 22 lit. 1, art. 5b ust. 1 pkt 1 i 3, art. 6 ust. 1, art. 18 ust. 4a, ust. 4b i ust. 5, art. 87 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 2 pkt 43 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 z późn. zm, zwanej dalej: "prd") w zw. z § 24 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm., zwanego dalej: "rozporządzeniem") w zw. z art. 15 ust. 7 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 8 ze zm.), poprzez ich błędną wykładnię a w konsekwencji przyjęcie przez Sąd I instancji, że w wyniku błędnej interpretacji ww. przepisów organy nieprawidłowo zakwalifikowały przewóz jako przewóz okazjonalny, zamiast przewóz taksówką, podczas gdy prawidłowa interpretacja ww. przepisów prowadzi do wniosku, iż przewozy na podstawie licencji na przewóz osób taksówką mogą być wykonywane wyłącznie pojazdem, który został odpowiednio wyposażony i oznaczony (w momencie wykonywania przewozu spełnia wymogi do bycia uznanym za taksówkę), a opłata za przewóz musi zostać ustalona na podstawie: a) taksometru albo b) aplikacji mobilnej, o której mowa w art. 13b ustawy o transporcie drogowym bowiem przy niespełnieniu tych wymogów mamy do czynienia z innym rodzajem przewozu niż przewóz taksówką (niezależnie od okoliczności, iż pojazd został wpisany do licencji na przewóz osób taksówką), bowiem w świetle obowiązujących przepisów, tj. art. 5b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, istnieją trzy rodzaje licencji na krajowy przewóz osób uprawniających do wykonywania przewozów osób o różnym charakterze, w zależności od rodzaju pojazdu, jakim przewóz jest wykonywany (samochód osobowy, pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą lub taksówka);
2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a w zw. z art. 4 pkt 11, art. 4 pkt 22 lit. 1, art. 5b ust. 1 pkt 1 i 3, art. 6 ust, 1, art. 18 ust. 4a, ust. 4b i ust. 5, art. 87 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 2 pkt 43 prd w zw. z § 24 ust. 1 i 4 rozporządzenia w zw. z art. 15 ust. 7 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1173 i poz. 1529 oraz z 2013 r. poz. 1014) poprzez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd, że organ nie mógł zastosować wobec Skarżącej sankcji z Ip. 1,5, Ip. 1.12 oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym z uwagi na okoliczność, iż spółka posiadała licencję na przewóz osób taksówką, na dzień zdarzenia samochód był do niej zgłoszony, a charakter przewozu był tą okolicznością zdeterminowany, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów wskazuje, że w celu ustalenia rodzaju wykonywanego przewozu osób należy wziąć pod uwagę dokumenty okazane podczas kontroli, wyposażenie i oznakowanie pojazdu, sposób zamówienia usługi i naliczania opłaty za usługę, a także inne okoliczności związane z przewozem;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133, art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, zwanej dalej "k.p.a.") w zw. z art. 2 pkt 43 prd w zw. z § 24 ust. 1 i 4 rozporządzenia, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu, że Skarżąca w chwili zatrzymania do kontroli wykonywała przewóz taksówką, a nie przewóz okazjonalny, podczas gdy ustalenia zawarte w protokole kontroli nie zostały skutecznie podważone, kierujący nie wniósł zastrzeżeń do protokołu kontroli, pomimo, iż Skarżąca posiadała licencję zarówno na przewóz osób samochodem osobowymjak i licencję na przewóz osób taksówką to żadna z tych licencji nie została okazana w momencie kontroli drogowej przez kierującego, istnieje możliwość wpisania tożsamego pojazdu zarówno do licencji na przewóz osób samochodem osobowym jak i do licencji na przewóz osób taksówką, kontrolowany pojazd posiadał kategorię M1 (pojazdy do przewozu osób, mające nie więcej niż osiem miejsc oprócz siedzenia kierowcy) i nie posiadał lampy - charakterystycznego dla taksówki oznaczenia, opłata za przewóz nie została ustalona na podstawie: a) taksometru albo b) aplikacji mobilnej, o której mowa w art. 13b ustawy o transporcie drogowym, pasażer oświadczył, że zamówił usługę przewozu osób (notatka służbowa) poprzez aplikację, tym samym z analizy całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że Skarżąca w chwili zatrzymania do kontroli wykonywała przewóz okazjonalny, a nie przewóz osób taksówką (taksówkę niespełniająca wymogów należy uznać za samochód osobowy a nie w dalszym ciągu za taksówkę), w konsekwencji Sąd niezasadnie nakazał organowi we wskazaniach co do dalszego postępowania (co istotne bez możliwości dokonania przez organ ewentualnej ponownej analizy w tym zakresie) uznać, że Skarżąca wykonywała przewóz osób taksówką.
Wskazując na powyższe, organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznanie skargi na rozprawie oraz zasądzenie od skarżącej spółki na rzecz organu zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżąca spółka wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty i ich motywy zasadnie wskazują na błędną ocenę objętej skargą decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającej ją decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2020 r., jakiej dokonał Sąd I instancji.
Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które oparte zostały na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym w zakresie odnoszącym się do wykonywania przewozu okazjonalnego, stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, gdyż bez wątpienia przewóz wykonywany przez skarżącą był przewozem taksówką, a nie przewozem okazjonalnym w rozumieniu polskich przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Przeciwnego zdania jest natomiast skarżący kasacyjnie organ, według którego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, iż skarżąca wykonywała przewóz osób pojazdem, który bezsprzecznie nie spełniał wymagań przewidzianych dla taksówki. Zdaniem GITD, w niniejszej sprawie organy skutecznie wykazały, że cechy pojazdu przemawiają za uznaniem, że miał miejsce przewóz okazjonalny, a nie przewóz taksówką.
Przedstawiona istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu, w którym skarżący kasacyjnie organ przypisał Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić uchybienie rzutujące na wynik sprawy w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - w razie prowadzenia kontroli instancyjnej wyroku - prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji z dnia 14 grudnia 2022 r. realizuje powyższe wymaganie. Wynika jednoznacznie bowiem z niego, jaki stan faktyczny został przyjęty w postępowaniu przez Sąd I instancji, dokonana została jego ocena, przy czym Sąd w sposób wystarczający do osiągnięcia celu, jaki wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a., zawarł w uzasadnieniu rozważania dotyczące zastosowanych przepisów stanowiących podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia. To, że skarżący organ nie podziela dokonanej przez Sąd oceny prawnej, nie oznacza, iż wyrok, w którym ocena ta została zamieszczona, został wydany z naruszeniem przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast dokonanej przez Sąd I instancji oceny, że skarżąca wykonywała przewóz osób taksówką, na co posiadała w momencie przewozu stosowną licencję.
W odniesieniu do poglądu wyrażonego przez Sąd I instancji podkreślenia wymaga, że definicja taksówki - zawarta w art. 2 pkt 43 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 988) - nie wiąże pojęcia taksówki z licencją oraz ze zgłoszeniem danego pojazdu do danej licencji, lecz z odpowiednim wyposażeniem oraz oznaczeniem pojazdu samochodowego.
Zgodnie bowiem z definicją taksówki zawartą w art. 2 pkt 43 prd taksówka to pojazd samochodowy, odpowiednio wyposażony i oznaczony, przeznaczony do przewozu osób w liczbie nie większej niż 9 łącznie z kierowcą oraz ich bagażu podręcznego za opłatą ustaloną na podstawie; a) taksometru albo b) aplikacji mobilnej, o której mowa w art. 13b ustawy o transporcie drogowym.
Niewątpliwie konieczne jest jeszcze posiadanie właściwej licencji oraz zgłoszenie danego pojazdu do tej licencji. Właściwe oznaczenie, jak również wyposażenie pojazdu samochodowego, jest jednak warunkiem koniecznym aby dany pojazd mógł być uznany za taksówkę, a dokonywany nim przewóz - przy posiadaniu wymaganej licencji - za przewóz osób taksówką (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3668/23).
Wpisanie do licencji taksówkowej uprawnia do wykonywania takim pojazdem legalnych przewozów osób, o ile pojazd co najmniej zostanie właściwie oznaczony jako taksówka, tak aby klienci mogli w jednoznaczny sposób odróżnić ten pojazd od pojazdów niebędącymi taksówkami, a także aby zachowane zostały reguły uczciwej konkurencji na rynku przewozu osób.
Podkreślenia wymaga, że wskazany sposób oznaczenia taksówki (lampa TAXI na dachu), jak też zainstalowany taksometr (albo aplikacja mobilna, o której mowa w art. 13b ustawy o transporcie drogowym) to najistotniejsze cechy odróżniające taksówkę od innego pojazdu. Uznanie tych elementów jako zasadniczych cech odróżniających pojazd będący taksówką od innych pojazdów (zwłaszcza takich, którymi też jest wykonywany przewóz osób) potwierdza również wyładnia celowościowa przepisów ustawy o transporcie drogowym, zwłaszcza w kontekście art. 18 ust. 5 pkt 1 i 3 tej ustawy, który zabrania umieszczenia w lub na pojeździe wykonującym przewóz osób m.in. taksometru i lampy na dachu, a więc elementów upodabniających pojazd do taksówki. Natomiast pozostałe elementy wyposażenia taksówki określone w § 24 ust. 1 przywołanego rozporządzenia nie mają decydującego znaczenia dla kwalifikacji określonego pojazdu jako taksówki w świetle zarówno definicji taksówki zamieszczonej w art. 2 pkt 43 prd, jak i w świetle wykładni systemowej, uwzględniającej m.in. treść art. 18 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3527/23).
Biorąc pod uwagę powyższe, należy wskazać, że posiadanie przez skarżącą licencji nr [...] na wykonywanie przewozów taksówką, do której zgłoszono pojazd marki SKODA o nr rej. [...] nie oznacza, że przewóz w dniu 25 czerwca 2020 r. był wykonywany taksówką. Po pierwsze, pojazd nie spełniał warunków technicznych określonych w § 24 pkt 1 rozporządzenia (brak taksometru elektronicznego z ważnym dowodem legalizacji oraz brak dodatkowego światła z napisem "Taxi"). Po drugie, ani kierowca podczas kontroli, ani sama skarżąca w odwołaniu nie powoływali się na ww. okoliczności. Przeciwnie, podczas kontroli kierowca nie okazał wypisu z licencji, natomiast okazał funkcjonariuszowi Policji umowę o pracę z 29 lutego 2020 r., zawartą z ww. spółką. Nic zatem nie naprowadzało w niniejszej sprawie na obowiązek kwalifikacji ustalonego stanu faktycznego jako przewozu osób taksówką, tyle że niespełniającą kryteriów technicznych dla takiego pojazdu.
W art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym ustawodawca wyraźnie wskazał, że na wykonywanie transportu drogowego wymagana jest odpowiednia licencja, do otrzymania której przedsiębiorca musi spełniać konkretne warunki, inne dla licencji na przewozy okazjonalne oraz inne dla licencji "taksówkowej" (art. 6 ustawy o transporcie drogowym). W następstwie tej regulacji zostały ograniczone uprawnienia dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą na podstawie licencji uprawniającej do przewozów okazjonalnych w stosunku do przedsiębiorców wykonujących przewozy osób na podstawie licencji "taksówkowej". Stanowisko to znalazło jednoznaczny wyraz w dyspozycji art. 12 ust. 1b ustawy o transporcie drogowym, według którego licencja na krajowy transport drogowy osób nie uprawnia do wykonywania transportu drogowego taksówką.
W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że aby dany pojazd mógł zostać uznany za taksówkę, konieczne jest nie tylko zgłoszenie takiego pojazdu do ważnej licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, ale również odpowiednie wyposażenie i oznaczenie pojazdu, odróżniające go od pojazdów, które nie są taksówkami. Właściwe oznaczenie pojazdu samochodowego jest warunkiem koniecznym, aby dany pojazd mógł być uznany za taksówkę, a dokonywany nim przewóz - przy posiadaniu wymaganej licencji, do której zgłoszono ten pojazd - za przewóz osób taksówką.
Zauważyć przy tym należy, że odpowiednie oznaczenie pojazdu jako taksówki pełni nie tylko funkcję odróżniającą i wspiera zachowanie reguł uczciwej konkurencji przy przewozie osób, ale również umożliwia upoważnionym organom prowadzenie realnej kontroli wykonania przez podmioty wykonujące ten rodzaj transportu dodatkowych obowiązków lub korzystania z szeregu przywilejów, bądź odstępstw od reguł przewidzianych dla innych samochodów osobowych, takich jak np. wyłączenie obowiązku korzystania z pasów bezpieczeństwa przez kierującego taksówką podczas przewożenia pasażera (art. 39 ust. 2 pkt 3 prd), wyłączenie obowiązku przewozu dziecka w foteliku bezpieczeństwa dla dziecka lub innym urządzeniu przytrzymującym dla dzieci (art. 39 ust. 4 pkt 1 prd), wykonanie obowiązku corocznego (a nie raz na 5 lat) przeprowadzenia badań technicznych (art. 81 ust. 6 prd), zastosowanie się przez kierującego taksówką do zakazu palenia tytoniu lub spożywania pokarmów w czasie jazdy podczas przewożenia pasażera (art. 63 ust. 5 prd), korzystanie z miejsc na drodze przeznaczonych tylko dla postoju taksówek (§ 53 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury ora Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych - tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2310 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż demontaż oznaczeń taksówki określonych w § 24 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia sprawia, że pojazd nie jest wówczas taksówką, nawet jeśli w danym momencie posiada odpowiednie wpisy w dowodzie rejestracyjnym o spełnieniu wymagań technicznych dla taksówki i nawet jeśli został zgłoszony do licencji na wykonywanie przewozu wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3966/23 oraz VI SA/Wa 4268/23, z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 5405/23).
Z materiału dowodowego nie wynika również, aby strona wykonując przewóz używała aplikacji mobilnej spełniającej wymagania rozporządzenia Ministra Cyfryzacji w sprawie aplikacji mobilnej służącej do rozliczania opłaty za przewóz osób z dnia 28 maja 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 954) w zw. z rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie kas rejestrujących mających postać oprogramowania z dnia 26 maja 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 957) które to rozporządzenie określa wymagania techniczne dla kas rejestrujących mających postać oprogramowania oraz sposób ich używania, w tym sposób prowadzenia ewidencji przy ich użyciu, sposób zakończenia ich używania w przypadku zakończenia działalności gospodarczej lub pracy tych kas oraz szczególne przypadki i sposób wystawiania dokumentów w postaci innej niż wydruk przy zastosowaniu tych kas.
Trafnie podnosi w skardze kasacyjnej organ, iż ww. rozporządzenie Ministra Cyfryzacji określa minimalne wymagania funkcjonalne dla aplikacji mobilnej oraz aplikacji mobilnej działającej przy udziale systemu teleinformatycznego. Natomiast przepisy ustawy o transporcie drogowym nie zawierają wymogów samej aplikacji. Jednocześnie aplikacja ta musi być powiązana z kasą rejestrującą. Przepis § 26 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie kas rejestrujących (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 1625) zawiera informację jakie elementy co najmniej musi zawierać paragon fiskalny w przypadku kas z elektronicznym lub papierowym zapisem kopii o zastosowaniu specjalnym przeznaczonych do prowadzenia ewidencji przy świadczeniu usług przewozu osób i ich bagażu podręcznego taksówkami, są to m.in. numer rejestracyjny i numer boczny taksówki; datę wykonania usługi, z określeniem w godzinach i minutach czasu rozpoczęcia i zakończenia kursu; oznaczenie "PARAGON FISKALNY"; jednostkowe opłaty taryfowe wykorzystywane do wyceny kursu łącznie z opłatą za impuls. Zarówno skarżąca jak i kierujący nie przedstawili dokumentów które zawierają ww. dane - podczas kontroli ustalono, iż przewóz rozliczony został za pomocą aplikacji BOLT - nie wystawiono paragonu fiskalnego.
W konkluzji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż prawidłowe jest stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, że licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką jest licencją odpowiednią do wykonywania przewozów taksówką, czyli pojazdem zdefiniowanym w art. 2 pkt 43 prd, a więc przede wszystkim w odpowiedni sposób oznaczonym. Licencja taka nie jest natomiast odpowiednia do wykonania przewozu pojazdem niebędącym taksówką, tak jak w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju (...), przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, według którego podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. W okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że wykonano zarobkowo okazjonalny przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Wobec tego organ I instancji prawidłowo nałożył na skarżącą karę pieniężną.
Zasadnie bowiem stwierdzono, że skarżąca dokonywała przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym. Ustawodawca umożliwił wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Okoliczności wykonywania tego przewozu, a w tym kontekście także okoliczności złożenia zlecenia na jego wykonanie, przekonują o zasadności przypisania stronie skarżącej naruszenia polegającego na wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez licencji oraz naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym (a mianowicie odpowiednio naruszeń opisanych pod lp. 1.1. oraz lp. 2.11. załącznika nr 3 do wymienionej ustawy).
Trafnie również w sprawie oceniono, że skarżąca dopuściła się naruszenia wskazanego w lp. 1.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który jest sankcjonowany karą pieniężną w wysokości 800 zł (za każdą zmianę), to jest niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 ustawy o transporcie drogowym, w wymaganym terminie. Bezspornie skarżąca tych wymogów nie dopełniła, wobec czego prawidłowo przypisano jej delikt administracyjny z lp. 1.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Stwierdzając więc, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i podlega uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi strony na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest bezzasadna w związku z czym należało ją oddalić.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.