II GSK 655/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-05-29
NSAAdministracyjneWysokansa
koncesjaprawo geologiczne i górniczegmina uzdrowiskowainteres prawnystrona postępowaniaNSApostępowanie administracyjnewspółdziałanie organów

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę gminy na postanowienie Ministra o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uznając, że gmina nie mogła być stroną postępowania koncesyjnego, gdyż jej organ opiniował w sprawie.

Sprawa dotyczyła skargi gminy na postanowienie Ministra Środowiska o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zmiany koncesji na wydobycie węgla. WSA uchylił postanowienie Ministra, uznając interes prawny gminy. NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę gminy. Sąd uznał, że gmina, której organ opiniował w sprawie zmiany koncesji, nie mogła jednocześnie występować jako strona postępowania, wywodząc interes prawny z przepisów ustawy uzdrowiskowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska, które stwierdzało niedopuszczalność wniosku gminy o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zmiany koncesji na wydobycie węgla. WSA uznał, że gmina posiadała interes prawny do występowania w postępowaniu, wywodząc go m.in. z przepisów ustawy uzdrowiskowej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargi kasacyjne Ministra i koncesjonariusza, uchylił wyrok WSA. Sąd kasacyjny stwierdził, że gmina, której organ wykonawczy (wójt) brał udział w procesie wydawania decyzji koncesyjnej poprzez wydanie opinii, nie mogła jednocześnie występować w tym samym postępowaniu w charakterze strony. NSA podkreślił, że organ administracji publicznej uczestniczący w rozstrzyganiu sprawy nie może być jednocześnie jej stroną. W związku z tym, NSA oddalił skargę gminy na postanowienie Ministra, uznając je za zgodne z prawem, mimo częściowo błędnego uzasadnienia. Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania ze względu na specyficzną sytuację procesową.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji publicznej uczestniczący w rozstrzyganiu sprawy nie może być jednocześnie jej stroną.

Uzasadnienie

NSA uznał, że gmina, której wójt wydał opinię w procesie zmiany koncesji, nie może być uznana za stronę postępowania, gdyż naruszałoby to zasadę niedopuszczalności występowania w podwójnej roli. Interes prawny gminy wywodzony z przepisów ustawy uzdrowiskowej nie mógł być podstawą do uznania jej za stronę w tej sytuacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Interes prawny powinien być rozważany w całokształcie regulacji prawnej dotyczącej sfery praw i obowiązków danego podmiotu, nie zaś być ograniczany do jednego przepisu.

P.g.g. art. 10 § 1 i 5

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Węgiel kamienny oraz metan z pokładów węgla są kopalinami, których złoża są przedmiotem prawa własności górniczej, przysługującego wyłącznie Skarbowi Państwa.

P.g.g. art. 41 § 1 i 2

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Art. 41 ust. 1 P.g.g. doprecyzowuje art. 28 K.p.a. w zakresie właścicieli nieruchomości. Art. 41 ust. 2 P.g.g. został uznany za niezgodny z Konstytucją i utracił moc.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 140

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych art. 46

Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych art. 48

Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych art. 49

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 205 § 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 143

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 207 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gmina, której organ opiniował w sprawie zmiany koncesji, nie może być stroną postępowania. Przepisy ustawy uzdrowiskowej nie mogą stanowić podstawy do wykazania interesu prawnego gminy w sytuacji, gdy jej organ brał udział w procesie wydawania decyzji.

Odrzucone argumenty

Gmina posiada interes prawny do występowania w postępowaniu koncesyjnym, wywodzony z przepisów ustawy uzdrowiskowej. Art. 41 ust. 1 P.g.g. jest przepisem szczególnym wyłączającym zastosowanie art. 28 K.p.a.

Godne uwagi sformułowania

organ administracji publicznej uczestniczący w rozstrzyganiu sprawy administracyjnej nie może być jednocześnie stroną w tym postępowaniu interes prawny powinien być rozważany w całokształcie regulacji prawnej art. 41 ust. 1 P.g.g. stanowi jedynie doprecyzowanie, we wskazanym w nim zakresie, odnoszącym się do właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, regulacji art. 28 K.p.a.

Skład orzekający

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

przewodniczący

Dorota Dąbek

sędzia

Jacek Boratyn

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że organ administracji publicznej nie może być jednocześnie stroną postępowania, nawet jeśli wywodzi interes prawny z przepisów szczególnych (np. ustawy uzdrowiskowej), gdy jego organ brał udział w procesie decyzyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ gminy opiniuje w sprawie zmiany koncesji, a następnie gmina próbuje wystąpić jako strona.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji ról organu i strony w postępowaniu administracyjnym, co ma istotne znaczenie praktyczne dla samorządów i przedsiębiorców.

Gmina nie może być jednocześnie sędzią i stroną w sporze o koncesję.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 655/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący/
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1383/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-22
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę oraz oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 28, art. 77 par. 1, art. 80, art. 127 par. 3, art. 134, art. 140
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2020 poz 1064
art. 10 ust. 1 i 5, art. 41 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1056
art. 46, art. 48, art. 49
ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. lecznictwo uzdrowiskowe, uzdrowiska i obszary ochrony uzdrowiskowej oraz gminy uzdrowiskowe
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 45 ust. 1, art. 205 ust. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant asystent sędziego Małgorzata Krawiec po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych: Ministra Klimatu i Środowiska, P. "[...]" Sp. z o.o. w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1383/21 w sprawie ze skargi Gminy G. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 23 lutego 2021 r. nr DGK-VI.4771.13.2020.JM w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. oddala skargę kasacyjną Ministra Klimatu i Środowiska, 2. uchyla zaskarżony wyrok, 3. oddala skargę, 4. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 22 października 2021 r., sygn. VI SA/Wa 1383/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie), po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy –G. (dalej zwanej gminą lub skarżącą) na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z 23 lutego 2021 r., nr DGK-VI.4771.13.2020.JM, w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił zaskarżone postanowienie.
W stanie faktycznym sprawy wnioskiem z 31 sierpnia 2018 r. P. "S." Sp. z o.o., z siedzibą w C., (dalej zwana koncesjonariuszem lub spółką) wystąpiła do Ministra Środowiska o zmianę koncesji nr [...] na wydobywanie węgla kamiennego i metanu jako kopaliny towarzyszącej ze złoża "S.", położonego na terenie miast i gmin: C. i P. oraz gmin: M., G., B. i W., w województwie śląskim.
W dniu 20 grudnia 2019 r., Minister Klimatu, po zasięgnięciu opinii Wójta Gminy G., wydał decyzję nr DGK-VI.4771.31.2018.MK.15 zmieniającą ww. koncesję. Zmiana ta polegała na wydłużeniu terminu obowiązywania koncesji oraz zmianie granic obszaru górniczego.
Pismem z 28 stycznia 2020 r. gmina wystąpiła do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z 20 grudnia 2019 r. W treści pisma wniosła o uchylenie ww. decyzji w całości lub w części, która odnosi się do wydobywania węgla kamiennego i metanu jako kopaliny towarzyszącej ze złoża "S." położonego na jej terenie, a także o dopuszczenie jej do toczącej się sprawy w charakterze strony oraz wydanie decyzji odmawiającej zmiany koncesji w części, która odnosi się do wydobywania kopaliny na terenie gminy.
Postanowieniem z 23 lutego 2021 r. nr DGK-VI.4771.13.2020.JM Minister Klimatu i Środowiska stwierdził niedopuszczalność przedmiotowego wniosku. Dokonując oceny legitymacji prawnej gminy do jego wniesienia, a co za tym idzie oceniając czy podmiotowi wnoszącemu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje status strony postępowania, zgodnie z art. 28 K.p.a., organ wskazał, że nie neguje możliwości występowania przez gminę w charakterze strony postępowania tym niemniej stwierdza, że nie może ona wywodzić swego interesu prawnego z tytułu samych zadań ustawowych. Zdaniem organu, sprawowanie przez gminę władztwa terytorialnego nie daje jej interesu prawnego do udziału w postępowaniach administracyjnych dotyczących tego terytorium. Nawiązując do przywołanej przez gminę w treści wniosku ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1056 ze zm., dalej zwaną ustawą uzdrowiskową) podkreślił, że co prawda ustawa uzdrowiskowa powierza gminie (jej organom) szczególne zadania i przyznaje szczególne uprawnienia, tyle że regulacja ta nie zmienia przedstawionej wyżej oceny.
W ocenie organu objęcie wspomnianą koncesją części terytorium gminy nie wpływa na jej status jako gminy uzdrowiskowej. W szczególności nie podważa praw wnioskodawcy do pobierania opłaty uzdrowiskowej i otrzymywania dotacji z budżetu państwa. Ponadto, nie ma dowodów potwierdzających to, że działalność objęta koncesją nr [...] powoduje zmiany stosunków wodnych, powstawanie nieużytków oraz "degradację biologiczną obszaru". Organ zaznaczył, że w obowiązującym stanie prawnym poszkodowany dysponuje instrumentami prawnymi pozwalającymi na skuteczne dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego (zapobiegania tym szkodom). Wskazał również, że w sytuacji gdy ten ruch prowadzony jest zgodnie z prawem, nie można żądać jego wstrzymania (art. 144 i nast. ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - Dz. U. z 2020 r., poz. 1064 ze zm.; dalej P.g.g.). Obowiązywanie koncesji nr [...] nie podważa też funkcji leczniczych uzdrowiska ani nie wpływa na reżim prawny wydzielonych na terytorium gminy stref ochrony uzdrowiskowej.
Odwołując się do treści art. 41 ust. 1 P.g.g. organ zaznaczył, że stronami wspomnianych postępowań w odniesieniu do działalności wykonywanej w granicach nieruchomości gruntowych są ich właściciele (użytkownicy wieczyści). Podkreślił przy tym, że poza sporem pozostaje, że obszar górniczy objęty koncesją nr [...] wprawdzie częściowo znajduje się na terytorium wnioskodawcy, jednak nie obejmuje on położonych tam nieruchomości gruntowych. Wskazując na treść art. 6 pkt 5 P.g.g. organ zaznaczył, że wspomnianym obszarem jest przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów, podziemnego składowania dwutlenku węgla oraz prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji. W przedmiotowej sprawie obszar ten dotyczy złoża węgla kamiennego oraz metanu jako kopaliny towarzyszącej, a więc kopalin występujących we wnętrzu skorupy ziemskiej, poza granicami przestrzennymi nieruchomości gruntowych.
Odnosząc się do stanowiska gminy uzasadniającego jej interes prawny, wywodzony z prawa własności nieruchomości gruntowych, organ zaznaczył, że przedmiotowe nieruchomości nie są objęte granicami obszaru górniczego. Wskazał bowiem, że w świetle art. 46 § 1 w zw. z art. 143 K.c. nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej (grunty), zaś prawo ich własności, w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie, rozciąga się na przestrzeń poniżej powierzchni, tyle że nie do głębokości nieoznaczonej. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 P.g.g. węgiel kamienny oraz metan z pokładów węgla są kopalinami, których złoża są przedmiotem prawa własności górniczej, a więc prawa podmiotowego przysługującego wyłącznie Skarbowi Państwa. Takie złoża nie mogą być objęte prawem własności gruntowej, w tym przysługującej gminie. Powyższe oznacza, że nieruchomości stanowiące własność gminy nie znajdują się w granicach wspomnianego obszaru górniczego, a nad nim. Stwierdzając powyższe oraz przywołując treść art. 41 ust. 2 P.g.g. podkreślił, że stronami postępowań prowadzonych na podstawie przepisów dotyczących koncesjonowania nie są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości położonych poza granicami projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejscami wykonywania robót geologicznych. Zdaniem organu, w świetle art. 41 ust. 1-2 P.g.g., uzasadniona jest ocena, że przysługujące gminie prawo własności nieruchomości nie uzasadnia jej interesu prawnego w omawianym postępowaniu.
Organ zauważył także, że brak jest również dowodów świadczących o tym, że zakazy wynikające z art. 38a ust. 1 pkt 9 w zw. z ust. 2 pkt 3 oraz ust. 3 ustawy uzdrowiskowej obowiązują we wnętrzu skorupy ziemskiej, poza granicami przestrzennymi nieruchomości gruntowych położonych w strefach ochronnych uzdrowisk. Wspomniane strefy mogą obejmować wyłącznie nieruchomości gruntowe, o czym świadczy definicja wspomnianych stref oraz funkcja, jaka pełnią. Brak też podstaw by interes prawny wnioskodawcy mógł wynikać z art. 7 ust. 1 P.g.g.
WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi gminy na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska, uchylił zaskarżone postanowienie.
Sąd podkreślił, że kwestia interesu prawnego legitymującego do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony bywa niejednolicie postrzegana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W związku z rozbieżnością prezentowanych poglądów Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 22 września 2014 r. sygn. II GPS 1/14 opowiedział się przeciwko zawężającej interpretacji pojęcia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 K.p.a. Skład powiększony zwrócił uwagę, że interes prawny powinien być rozważany w całokształcie regulacji prawnej dotyczącej sfery praw i obowiązków danego podmiotu, nie zaś być ograniczany do jednego przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia.
Zważywszy powyższe Sąd wskazał, że wykonywanie działalności w zakresie: poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 P.g.g. (z wyłączeniem złóż węglowodorów); poszukiwania lub rozpoznawania kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla; wydobywania kopalin ze złóż; poszukiwania i rozpoznawania złóż węglowodorów oraz wydobywania węglowodorów ze złóż; podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji; podziemnego składowania odpadów; podziemnego składowania dwutlenku węgla (art. 21 ust. 1 P.g.g.) wymaga uzyskania ostatecznej decyzji administracyjnej o udzieleniu koncesji, czyli takiej, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji (art. 16 § 1 K.p.a.). Decyzja ta wydawana jest po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego (koncesyjnego), wszczynanego na wniosek zainteresowanego podmiotu i prowadzonego przez właściwy organ administracji publicznej (organ koncesyjny). Udzielanie koncesji oraz warunki jej zmiany regulują przepisy Działu III Prawa geologicznego i górniczego. Sąd podkreślił, że w myśl art. 32 ust. 1 P.g.g. koncesja na wydobywanie kopaliny ze złoża wyznacza granice obszaru i terenu górniczego.
Obszar górniczy to przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów, podziemnego składowania dwutlenku węgla oraz prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji (art. 6 pkt 5 P.g.g.). Terenem górniczym jest przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego (art. 6 pkt 15 P.g.g.). Zgodnie z art. 41 ust. 1 P.p.g., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, stronami postępowania w odniesieniu do działalności wykonywanej w granicach nieruchomości gruntowych są ich właściciele (użytkownicy wieczyści). Zgodnie natomiast z regulacją art. 41 ust. 2 P.g.g. (przepis został uznany za niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2021 r. sygn. akt SK 19/15 - Dz.U z 2021 r., poz. 914. Przepis utracił moc z dniem 18 maja 2021 r.) stronami postępowań koncesyjnych nie są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości znajdujących się poza granicami projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejscami wykonywania robót geologicznych.
W związku z powyższym Sąd stwierdził, że kompleksowa analiza uregulowań kształtujących sytuację prawną skarżącej w obecnie rozpatrywanej sprawie, prowadzi do wniosku, że gmina dysponuje interesem prawnym do żądania poddania weryfikacji decyzji Ministra Klimatu z 20 grudnia 2019 r. w przedmiocie zmiany koncesji nr [...]. W toku prowadzonego postępowania wykazała bowiem i uzasadniła w sposób wystarczający kolizję, jaka występuje pomiędzy zmienioną w drodze decyzji z 20 grudnia 2019 r. koncesją nr [...] oraz wynikającymi z przepisów prawa o randze ustawowej uprawnieniami oraz obowiązkami gminy, jako gminy uzdrowiskowej (w tym zakresie, jako na źródło interesu prawnego Sąd wskazał art. 46 ustawy uzdrowiskowej), jak i uwarunkowaniami, zarówno klimatycznymi jak i przestrzennymi, których mocy dowodowej organ w istocie nie zakwestionował, uznając jedynie, że nie mają one znaczenia dla wyniku sprawy, a co za tym idzie nie mogą stanowić źródła interesu prawnego gminy w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 20 grudnia 2019 r.
WSA w Warszawie stwierdził ponadto, że art. 41 ust. 1 P.g.g. nie pozostaje z art. 28 K.p.a. w relacji przepis szczególny – przepis ogólny". Jak wskazano w cytowanym wyroku: "dopuszczalność ustanawiania odstępstw od art. 28 K.p.a. budzi wątpliwości co do zasady, bowiem wywoływałaby automatycznie kolizję z wywodzonym m.in. z zasady demokratycznego państwa prawnego kanonem rzetelnej procedury i prawem dostępu oraz wszczęcia postępowania dla legitymującego się interesem prawnym podmiotu. Niezależnie od powyższego, nie można przyjąć, że art. 41 ust. 1 P.g.g. wyłącza możliwość stosowania art. 28 K.p.a., bowiem jego rolą jest jedynie doprecyzowanie katalogu stron postępowania wywodzących swój interes prawny z prawa własności (użytkowania wieczystego). Przepis ten koncentruje się bowiem na tym właśnie prawie, z pominięciem innych podstaw interesu prawnego. Tymczasem te, jak już wyjaśniono, wywodzić można z rozmaitych przepisów prawa refleksyjnego, którego istnienie, jak wynika z treści skarżonego postanowienia, organ dopuszcza. Analiza prawna, w tym wykładnia historyczna ww. przepisów, w kontekście materiałów legislacyjnych dowodzi, że intencją ustawodawcy było w tym przypadku jednoznaczne określenie budzącego spory w orzecznictwie problemu pojęcia strony prowadzonego na podstawie przepisów P.g.g. i postępowania, które może dotyczyć wielu osób (vide. uzasadnienie projektu ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, druk sejmowy nr 1696 Sejmu VI kadencji, s. 8). Interes ten pozostaje zatem realny wówczas, gdy jest wywodzony z innego zakresu niż prawo własności, które zostało wyłączone z mocy art. 41 ust. 1 i ust. 2 P.g.g., jedynie w wąskim, a nie szerokim zakresie. Sąd zgodził się z poglądami doktryny, iż źródłem interesu prawnego w przedmiocie koncesji udzielanych na podstawie przepisów P.g.g. mogą być także podstawy materialnoprawne wynikające z odrębnych niż prawo własności przepisów (vide G. Dobrowolski, Postępowanie w sprawach górniczych, PPP 2014/9 s.47-65). Pogląd ten potwierdza także aktualne orzecznictwo sądowe (vide. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1918/18 oraz z 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2510/17. Powyższe oznacza, że ustawodawca nie wykluczył sytuacji, w której właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych znajdujących się w granicach projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejsc wykonywania robót geologicznych, na których jednak nie jest prowadzona działalność objęta koncesją, są stronami postępowania koncesyjnego, pozostawiając taką możliwość. Wymaga to jednak wykazania interesu prawnego przez tych właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości gruntowych w postępowaniu koncesyjnym, a więc wskazania normy prawa materialnego, której zastosowanie w okolicznościach faktycznych danej sprawy, może mieć wpływ na sytuację prawną tych właścicieli (użytkowników wieczystych). Same natomiast normy wynikające z art. 41 ust. 1 oraz ust. 2 P.g.g., nie rozstrzygają tej kwestii.".
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach wniósł Minister Klimatu i Środowiska, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a w zw. z art. 134 i art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej jako: "K.p.a.") poprzez uchylenie postanowienia z dnia 23 lutego 2021 r., znak: DGK-VI.4771.13.2020.JM w sytuacji gdy gmina G. (dalej również jako: "skarżąca gmina") złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w stosunku do ostatecznej decyzji Ministra Klimatu z dnia 20 grudnia 2019 r. zmieniającej koncesję nr [...] oraz z uchybieniem terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidzianym dla strony tego postępowania (P. "S." Sp. z o.o.),
- art. 134 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 134 i art. 140 K.p.a. poprzez wydanie wyroku uwzględniającego skargę skarżącej gminy, co było konsekwencją pominięcia odpowiedzi na skargę gminy G., w której organ odniósł się do zarzutów i wniosków skargi, w tym podniósł, że wniosek o ponowne rozpatrzenie został złożony przez skarżącą gminę z uchybieniem 14-dniowego terminu na jego wniesienie, a tym samym należało uznać go za niedopuszczalny, a także niewzięcie przez Sąd pod uwagę z urzędu niedopuszczalności wniesienia przez skarżącą gminę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od ostatecznej ww. decyzji Ministra Klimatu z dnia 20 grudnia 2019 r.
Na tej podstawie skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, na podstawie art. 188 P.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Niezależnie od powyższego skarżący kasacyjnie organ wniósł także o zasądzenie od gminy na swoją rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że decyzja Ministra Klimatu z dnia 20 grudnia 2019 r. zmieniająca koncesję nr [...] została doręczona stronie postępowania – koncesjonariuszowi, w dniu 27 grudnia 2019 r. co oznacza, że 14-dniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dla strony tego postępowania upływał z dniem 10 stycznia 2020 r. Brak złożenia w ustawowym terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez jedyną stronę tego postępowania spowodował, że ww. decyzja z dnia 20 grudnia 2019 r. stała się ostateczna.
Decyzja z dnia 20 grudnia 2019 r. nie podlegała ogłoszeniu w trybie art. 49 K.p.a. Stroną tego postępowania był jedynie inwestor, co oznacza, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy winien być wniesiony przez skarżącą gminę, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem koncesyjnym jako organem I instancji, w terminie otwartym do jego wniesienia przez stronę tego postępowania.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniósł również koncesjonariusz, zaskarżając ten wyrok w zakresie pkt 1, w którym to Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
1. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735), zwanej dalej jako: K.p.a. w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia, pomimo iż w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności złożenia przez gminę G. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;
b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 41 ust. 1 w zw. z art. 10 ust 1 i 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2021 r., poz. 1420), dalej jako: P.g.g., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, iż norma prawna zawarta w art. 41 ust 1 P.g.g. nie stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 K.p.a. podczas, gdy prawidłowa jego wykładnia wskazuje, iż wyłącza on możliwość zastosowania art. 28 K.p.a., co jest zasadne zarówno w świetle literalnego brzmienia przepisu, jak również pozostaje w zgodzie z ugruntowanym orzecznictwem, oraz doktryną;
c. art. 145 §1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 28 K.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia, pomimo iż wbrew ocenie Sądu I instancji nie zostało one wydane z naruszeniem wyżej wymienionego przepisu, gdyż w świetle literalnego brzmienia przepisu, jak również bogatego w tym zakresie orzecznictwa i doktryny Gmina –G. nie spełnia przesłanek do uznania jej za stronę w postępowaniu koncesyjnym, które jej nie dotyczy i nie posiada interesu prawnego w tymże postępowaniu;
d. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w sytuacji, w której Sąd I instancji dokonując wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie wziął pod uwagę okoliczności, iż działalność wydobywcza skarżącej kasacyjnie nie dotyczy prawa własności Gminy –G., gdyż zgodnie z brzmieniem art. 10 ust 1 i 5 P.g.g. obszar działalności skarżącej kasacyjnie stanowi własność Skarbu Państwa;
2. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 46, art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz.U. z 2021 r., poz.1301) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, iż zadania określone w ww. przepisach prawnych są podstawą do wykazania przez gminę –G. interesu prawnego w występowaniu w postępowaniu koncesyjnym w charakterze uczestnika podczas, gdy przepis ten pozostaje bez związku z postępowaniem koncesyjnym nie dotyczącym gminy.
Na tej podstawie skarżący kasacyjnie koncesjonariusz wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi.
Oprócz tego koncesjonariusz wystąpił również o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że art. 41 ust. 1 P.g.g. uregulowanie jest przepisem szczególnym w stosunku do ogólnej normy zawartej w art. 28 K.p.a., gdyż kwestia interesu prawnego właścicieli nieruchomości położonych poza obszarem górniczym została oceniona i rozstrzygnięta przez samego ustawodawcę.
Skarżąca kasacyjnie spółka dodała również, że do zadań własny przedmiotowej gminy, nawet posiadającej status gminy uzdrowiskowej, nie należy występowanie jako strona w postępowaniu administracyjnym dotyczącym koncesji. Gmina nie jest więc stroną w postępowaniu w przedmiocie zmiany koncesji. Oprócz tego dodała, że na status gminy jako strony w postępowaniu koncesyjnym nie wskazują również normy prawne wynikające z art. 46, art. 48 i art. 49 ustawy uzdrowiskowej.
Koncesjonariusz, w odpowiedzi na skargę kasacyjną organu wniósł o jej uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.
Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W myśl przytoczonej wyżej regulacji granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z zasadą dyspozycyjności postępowania kasacyjnego, zakreślają, co do zasady, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zdefiniowane poprzez wskazanie przez jej autora konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone, a także oparte na tych przepisach twierdzenia, dotyczące mających według skarżącego kasacyjnie miejsce uchybień regulacjom prawa materialnego czy procesowego.
Od wyroku WSA w Warszawie z 22 października 2021 r. zostały wywiedzione dwie skargi kasacyjne, spośród których jedna została złożona przez organ – Ministra Klimatu i Środowiska, druga zaś przez uczestnika postępowania sądowego (przed Sądem I instancji), tj. koncesjonariusza. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się kolejno do obu tych skarg, poczynając od skargi kasacyjnej Ministra Klimatu i Środowiska.
Minister Klimatu i Środowiska w swojej skardze kasacyjnej podniósł przeciwko wyrokowi WSA w Warszawie dwa zarzuty o charakterze procesowym, a w pierwszym spośród nich wskazał na naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a w zw. z art. 134 i art. 140 K.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonego przez gminę postanowienia w sytuacji, gdy wniosek tejże gminy, o dopuszczenie jej do udziału w sprawie oraz ponowne rozpatrzenie sprawy, został złożony z uchybieniem czternastodniowego terminu do dokonania tej czynności, liczonego od dnia doręczenia decyzji koncesjonariuszowi.
Z treści tego zarzutu wynika, że organ stoi na stanowisku, że niezależnie od kwestii związanych z możliwością uznania istnienia po stronie gminy interesu prawnego (tego rodzaju problematyka nie została w ogóle poruszona w zarzutach skargi kasacyjnej organu), w rozumieniu art. 28 K.p.a., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i tak był niedopuszczalny, gdyż został złożony z uchybieniem terminu, co Sąd I instancji winien był wziąć pod uwagę.
Odnosząc się do tego zarzutu Ministra Klimatu i Środowiska stwierdzić należy, że nie znajduje on uzasadnionych podstaw.
W tym bowiem aspekcie w pierwszej kolejności zauważyć należy, że z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy może wystąpić strona postępowania. Możliwość uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony warunkowana jest jednak, zgodnie z art. 28 K.p.a., posiadaniem interesu prawnego w jej rozstrzygnięciu. Minister Klimatu i Środowiska stwierdzając, postanowieniem z 23 lutego 2021 r., niedopuszczalność wniosku gminy o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazał wyłącznie na brak po stronie gminy interesu prawnego, w ogóle nie odnosząc się do kwestii terminowości czynności. W tej więc sytuacji WSA w Warszawie, nie podzielając stanowiska odnośnie braku interesu prawnego gminy w załatwieniu sprawy, która to kwestia ma w tym wypadku pierwszorzędne znaczenie, uchylił zaskarżone postanowienie.
Mając na względzie treść rozstrzygnięcia organu, będąc zarazem uprawnionym wyłącznie do jego kontroli, Sąd I instancji nie mógł wykraczać poza granice tego rozstrzygnięcia i badać z urzędu terminowości dokonania czynności (której to organ nie oceniał), zastępując w tym zakresie organ. Stąd zarzut skargi kasacyjnej, oparty na twierdzeniach odnośnie niewzięcia przez Sąd pod uwagę, niejako z urzędu, również zagadnień związanych z terminowością dokonywanych czynności, nie mógł zostać uznany za zasadny.
Podobnie za niezasługujący na uwzględnienie uznać należy drugi z zarzutów skargi kasacyjnej organu, w którym ten podniósł naruszenie przez WSA w Warszawie art. 134 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 134 i art. 140 K.p.a., w związku z pominięciem przez Sąd I instancji argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę gminy, w których to odniesiono się do problematyki terminowości wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W tym zakresie podkreślić jedynie należy, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że odpowiedź na skargę wniesiona do sądu administracyjnego stanowi jedynie pismo procesowe strony (organu) w postępowaniu sądowym i nie stanowi ani części poddanego jego kontroli rozstrzygnięcia – aktu administracyjnego, ani też uzupełnienia jego uzasadnienia. Nie może więc korygować ani zastępować uzasadnienia podjętego w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięcia i jako taka nie stanowi przedmiotu realizowanej przez sąd oceny legalności (zob. wyrok NSA z 15 listopada 2013 r., I OSK 2557/12 – dostępny w CBOiS - orzeczenia.nsa.gov.pl).
W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej, odnosząc się do zarzutów strony skarżącej w niej zawartych, może przytaczać jedynie argumenty na poparcie wyrażonego w sprawie stanowiska (na etapie postępowania administracyjnego), bez możliwości jego modyfikowania czy poszerzania, jak też konwalidowania jego wad i uzupełniania jego braków.
Tak więc również w tym wypadku stanowisko Ministra Klimatu i Środowiska nie znajduje uzasadnionych podstaw.
Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną Ministra Klimatu i Środowiska.
Przechodząc do skargi kasacyjnej koncesjonariusza (spółki) stwierdzić należy, że w jej ramach autor tejże skargi kasacyjnej podniósł zarówno zarzuty oparte na podstawie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy), jak również na podstawie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego).
W ramach pierwszego z procesowych zarzutów skargi kasacyjnej koncesjonariusza również podniesiono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., w związku z art. 134 K.p.a., a także w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., poprzez niezasadne uchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia Ministra Klimatu i Środowiska. Jak wynika z uzasadnienia tego zarzut, jego autor również wiąże naruszenie wymienionych przez siebie przepisów z nieuwzględnieniem przez WSA w Warszawie wniesienia przez gminę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem terminu. W tym wypadku aktualne pozostają więc argumenty przytoczone powyżej w ramach oceny analogicznego zarzutu Ministra Środowiska i Klimatu, że kwestia terminowości wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy jest wtórna w stosunku do problematyki posiadania przez gminę statusu strony, rozpatrywanej w kontekście legitymowania się przez nią interesem prawnym. Poza tym organ ograniczył się w ramach swojego rozstrzygnięcia jedynie do problematyki istnienia interesu prawnego po stronie gminy, w związku z czym Sąd I instancji nie miał podstaw, w ramach oceny legalności postanowienia organu, do wypowiadania się w tym aspekcie. To zaś czyni ten zarzut niezasadnym.
Jeżeli chodzi o drugi z procesowych zarzutów, oznaczony w skardze kasacyjnie numerem 1 b, to w tym wypadku w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zarzut ten nie do końca został prawidłowo sformułowany. Z jednej bowiem strony spółka zarzuca w nim naruszenie przez WSA w Warszawie przepisów prawa procesowego, z drugiej jednak, jako naruszony wymienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., który stanowi podstawę do uchylenia przez wojewódzki sąd administracyjny decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej, z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego. Tak więc w tym aspekcie występuje wewnętrzna sprzeczność tego zarzutu, co jednak nie dyskwalifikuje go całkowicie, w kontekście uchwały NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), gdyż z dalszych jego podstaw prawnych oraz uzasadnienia da się zrekonstruować postać zarzucanego naruszenia prawa materialnego przez Sąd I instancji. Taki charakter mają bowiem zarówno art. 28 K.p.a., jak i art. 41 ust. 1 P.g.g.
Odnosząc się do wskazywanej przez koncesjonariusza postaci naruszenia art. 28 K.p.a. w zw. z art. 41 ust. 1 P.g.g. stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyjęcia, że art. 41 ust. 1 P.g.g. stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 K.p.a. W tym zakresie zgodzić się należy z Sądem I instancji, że przepis art. 41 ust. 1 P.p.g. stanowi jedynie doprecyzowanie, we wskazanym w nim zakresie, odnoszącym się do właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, regulacji art. 28 K.p.a., mającej w tym wypadku podstawowe i pierwszorzędne znaczenie. Rezultaty wykładni art. 41 ust. 1 P.g.g. nie pozwalają na wywiedzenie z nich, że intencją ustawodawcy było w tym wypadku wyłączenie czy też ograniczenie zakresu zastosowania art. 28 K.p.a.
W tym aspekcie powtórzyć należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów 22 września 2014 r., II GPS 1/14, (ONSAiWSA 2015, nr 1, poz. 4.), że interes prawny powinien być rozważany w całokształcie regulacji prawnej dotyczącej sfery praw i obowiązków danego podmiotu, nie zaś być ograniczany do jednego przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia.
Nie sposób pominąć również tego, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2021 r., SK 19/15 (OTK-A 2021, nr 25), stwierdzając niekonstytucyjność art. 41 ust. 2 P.g.g. zauważył, że restrykcyjne brzmienie art. 41 ust. 2 P.g.g., który wyklucza uznanie za stronę w postępowaniu koncesyjnym innych osób niż wymienione w tym przepisie ustawy szczególnej - nawet wówczas, gdy przedmiot postępowania koncesyjnego dotyczy bezpośrednio ich interesu prawnego, stanowił ograniczenie prawa do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Tak więc także ten zarzut uznać należy, za pozbawiony podstaw.
Za niezasadny uznać należy również zarzut oznaczony w skardze kasacyjnej numerem 1 d, w którym koncesjonariusz podniósł uchybienie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. W tym wypadku nie sposób jest podzielić poglądu, że WSA w Warszawie dopuścił się naruszenia regulacji procesowych, w szczególności tych dotyczących gromadzenia i oceny zebranego materiału dowodowego, w związku z niewzięciem pod uwagę okoliczności związanych z prawidłową wykładnią art. 10 ust. 1 i ust. 5 P.g.g., dotyczących prawa własności górniczej. Poprzez zarzut naruszenia przepisów postępowania nie można podważać prawidłowości wykładni i zastosowania regulacji materialnoprawnych, do czego w niniejszym przypadku dąży skarżący kasacyjnie koncesjonariusz. Z treści tego zarzutu wynika zatem, że jest on co do istoty wewnętrznie sprzeczny, gdyż jego autor nominalnie zarzuca Sądowi I instancji dopuszczenie się uchybienia przepisów odnoszących się do przeprowadzenia niezbędnych w sprawie ustaleń faktycznych, z drugiej zaś, w zakresie postaci ich naruszenia, odwołuje się do regulacji materialnoprawnych, z których to wywodzi sformułowane przez siebie wnioski, odnoszące się do własności górniczej. Tak więc w istocie nie wiadomo na czym miałoby polegać naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.
Tak więc również ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.
Za zasadny uznać należy jednak trzeci z procesowych zarzutów (nr 1 c) skargi kasacyjnej, w którym to podniesiono uchybienie przez WSA w Warszawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a., a to w związku z uznaniem gminy za stronę postępowania koncesyjnego. Zarzut ten, jeżeli chodzi o jego problematykę, łączy się z jedynym materialnoprawnym zarzutem, opartym na twierdzeniach odnośnie naruszenia art. 46, art. 48 i art. 49 ustawy uzdrowiskowej.
Sąd I instancji, uchylając zaskarżone postanowienie stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia art. 28 K.p.a., gdyż gmina niewątpliwie posiadała interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy. Tenże interes prawny Sąd wywiódł właśnie z przepisów ustawy uzdrowiskowej, w szczególności jej art. 46, stwierdzając w pierwszej kolejności, że źródłem interesu prawnego w przedmiocie koncesji udzielanych na podstawie przepisów P.g.g. mogą być także podstawy materialnoprawne wynikające z odrębnych niż prawo własności przepisów, po drugie zaś uznał, że gmina wykazała i uzasadniła w sposób wystarczający kolizję, jaka występuje pomiędzy zmienioną w drodze decyzji z 20 grudnia 2019 r. koncesją nr [...] oraz wynikającymi z przepisów prawa o randze ustawowej uprawnieniami oraz obowiązkami gminy jako gminy uzdrowiskowej, jak i uwarunkowaniami, zarówno klimatycznymi jak i przestrzennymi.
O ile w pierwszym aspekcie, co do zasady, należy zgodzić się z Sądem I instancji, że źródłem interesu prawnego mogą być także podstawy materialnoprawne wynikające z odrębnych niż prawo własności przepisów, to jednak w zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji procesowej nie można uznać, że podstawą wywiedzenia interesu prawnego skarżącej gminy mogą być przepisy ustawy uzdrowiskowej.
Otóż zauważyć bowiem należy, że w niniejszej sprawie organ wykonawczy gminy (wójt) brał udział w zainicjowanym wnioskiem spółki (koncesjonariusza) procesie zmiany koncesji, wydając w tym przedmiocie opinię, o której mowa w art. 205 ust. 5 P.g.g. Okoliczność ta jest bezsporna między stronami, a przedmiotowa opinia znajduje się w aktach sprawy. Nie ulega więc wątpliwości, że w ten właśnie sposób gmina brała udział w wydawaniu decyzji, jako podmiot władzy publicznej, realizujący powierzone mu w ten sposób przez ustawodawcę kompetencje.
W związku z tym stwierdzić należy, że biorąc udział w procesie wydawania decyzji w opisanym wyżej charakterze, gmina nie może uczestniczyć w tym samym postępowaniu w charakterze strony, kwestionującej legalność i zasadność tejże decyzji, w szczególności wywodząc swój interes prawny do występowania w charakterze strony z norm zadaniowych – przepisów zawartych w ustawie uzdrowiskowej. Te bowiem regulacje określają zadania gminy jako podmiotu władzy publicznej, w konkretnych jej aspektach, wobec czego w oparciu o nie sposób jest wywodzić jej interesu prawnego. Interesu prawnego gminy w tej sprawie nie można wyinterpretować ze zbiegu ról gminy w zakresie powierzonych jej zadań publicznych.
W omawianym aspekcie odwołać się należy do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonego w wyroku z 26 października 2016 r. II GSK 700/15 (dostępny w CBOiS), wydanego w sprawie ze skargi skarżącej gminy, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje żelazna zasada, że organ administracji publicznej uczestniczący w rozstrzyganiu sprawy administracyjnej nie może być jednocześnie stroną w tym postępowaniu. Pogląd ten został powtórzony również w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 27 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1796/11, 27 listopada 2012 r., II GSK 1796/11 (dostępne w CBOiS).
Tak więc uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez organ gminy następuje kosztem jej uprawnień procesowych w odniesieniu do niej jako osoby prawnej.
Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy, w której wójt gminy – jej organ wykonawczy, uczestniczył w procesie wydawania decyzji koncesyjnej. Już więc tylko z tego względu należało wykluczyć możliwość przypisania gminie występowania po jej stronie interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 K.p.a., a co za tym idzie, możliwości występowania w sprawie w podwójnej roli, raz jako organu opiniującego, a raz jako strony reprezentującej własne interesy.
W związku z powyższym wywodzenie interesu prawnego gminy z przepisów czysto zadaniowych (przepisów ustawy uzdrowiskowej), odnoszących się do obowiązków i kompetencji organów jednostki samorządu terytorialnego, jako podmiotu władzy publicznej, nie znajduje uzasadnienia. Jak to bowiem wyżej stwierdzono, problematyka konkurencyjności czy też zbiegu ról w ramach konkretnych aspektów poszczególnych zadań, powierzonych gminie jako podmiotowi władzy publicznej, nie może być rozstrzygana w ramach postępowania administracyjnego.
Zasadności przeciwnego stanowiska Sądu I instancji (w omawianym aktualnie aspekcie) nie można upatrywać w przywołanej przez Sąd uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego, gdyż została ona podjęta na gruncie nieprzystającego do okoliczności niniejszej sprawy stanu faktycznego. Nie mieliśmy bowiem tam do czynienia z jednostką samorządu terytorialnego jako organem władzy publicznej.
Tak więc oba omawiane łącznie zarzuty uznać należy za zasadne, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, a uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną rozpoznał skargę gminy na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska.
Rozpoznając tę skargę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę gminy na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska, które odpowiada prawu, pomimo częściowego błędnego uzasadnienia. W tym ostatnim zakresie wskazać przede wszystkim należy na te aspekty uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w których organ wypowiada się na temat praw własności górniczej kopalin i znaczenia obowiązujących w tym zakresie regulacji dla prawidłowego określenie granic obszaru górniczego. Okoliczność ta jednak nie miała decydującego znaczenia na gruncie niniejszej sprawy, w której wyłączenie możliwości występowania gminy w postępowaniu w charakterze strony była następstwem uczestniczenia w procesie wydawania decyzji, poprzez wydanie opinii w zakresie przedmiotu jej rozstrzygnięcia.
Tak więc z uwagi na powyższe, rozpoznając skargę gminy na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części.
Mając na względzie specyficzną sytuację procesową, w której w której uwzględniona została jedna skarga kasacyjna, druga zaś oddalona, a także wynikające z tego odmienne konsekwencje dla gminy, w zakresie kosztów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od ich zasądzania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI