II GSK 652/19

II GSK 652/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Rysz
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1268/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-11-27
Skarżony organ
Minister Gospodarki
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
arrt. 6, art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 131 k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 106 § 3 i 4, art. 133 § 1, art. 206, art. 207
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2004 nr 173 poz 1807
art. 16a ust. 1, art. 25 ust. 1 i ust. 7 pkt 2,  art. 35 ust. 1a i 2a
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 344, art. 365, art. 478, art. 898 § 2, art. 899
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Dz.U. 2016 poz 2255
art. 15 pkt 6 lit. a) i b)
Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 22 września 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1268/18 w sprawie ze skargi K. Ł. na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 27 kwietnia 2018 r. nr DHU-IV.4320.73.2018.JN w przedmiocie odmowy wykreślenia przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1268/18, po rozpoznaniu skargi K. Ł. na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 27 kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wykreślenia przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, 1/ uchylił zaskarżoną decyzję, oraz 2/ zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł uczestnik postępowania B. Ł., zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości przez Sąd I lub II instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i dopuszczenie dowodu z dokumentów: 1/ postanowienia z dnia [...] czerwca 2018 r. Sądu Rejonowego w G., sygn. akt [...]; 2/ postanowienia z dnia [...] lutego 2019 r. Sądu Okręgowego w G., sygn. akt [...] - na okoliczność wykazania tytułu prawnego przysługującego Skarżącemu kasacyjnie do nieruchomości przy ul. T. [...] w C.
Ponadto skarżący kasacyjnie nie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. prawa materialnego, a to art. 35 ust. la w zw. z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (powoływanej dalej jako: u.s.d.g.) przy uwzględnieniu art. 365 § 1 k.p.c. poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji kiedy Skarżący dysponował na datę wydawania zaskarżonego wyroku, tzw. tymczasowym tytułem prawnym do nieruchomości w pełni uprawniający go do korzystania i władania z nieruchomości przy ul. T. [...] w C., tj. najpierw postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Sądu Rejonowego w G., sygn. akt [...] udzielającym mu zabezpieczenia jego powództwa o ochronę posiadania, a następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. Sądu Okręgowego w G., sygn. akt [...] oddalającym zażalenie K. Ł. na postanowienie Sądu I instancji w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia;
2. przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez:
- brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, skutkujący wydaniem wyroku rażąco naruszającego inne prawomocne rozstrzygnięcie sądowe na datę wyroku Sądu I instancji co najmniej wykonalne w świetle dyspozycji art. 743 § 1 zd. 1 k.p.c. (którą to wzmiankę o wykonalności Sąd nadaje z urzędu),
- brak jakiegokolwiek wykazania, żeby wady proceduralne, które Sąd I instancji zarzucił organowi mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. Dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Nawet w sytuacji, gdy dowód taki był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowym, to jego nieprzeprowadzenie przez sąd nie może być oceniane jako naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 982/06, niepublikowany, treść (w:) System Informacji Prawnej LEX nr 354691). Kwestionowanie w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych, do czego sprowadzała się omawiana podstawa kasacji, nie może być dokonywane w oparciu o zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 1026/06, niepublikowanego, treść (w:) System Informacji Prawnej LEX nr 322261; Bogusław Dauter (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", Kantor Zakamycze 2006, s. 244-245). W aktach administracyjnych sprawy powinien bowiem znaleźć odzwierciedlenie jej stan faktyczny (art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a.). Podstawą orzekania przez sąd jest zatem materiał dowodowy, zgromadzony przez organ w toku postępowania administracyjnego i zawarty w aktach administracyjnych sprawy, ale sąd - jeżeli zdecyduje się je przeprowadzić - bierze również pod uwagę dowody uzupełniające z dokumentów, przeprowadzone w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 106 § 3 p.p.s.a.) oraz niewymagające dowodu fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p.p.s.a.). Materiał dowodowy zebrany przez sąd nie służy jednak ustalaniu stanu faktycznego sprawy, lecz weryfikacji kompletności materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy oraz prawidłowości opartych na nich ustaleń organu w zakresie stanu faktycznego. Przyjęcie wskazanej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania kontrolowanej przez siebie decyzji. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonej decyzji zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. Sąd uwzględni jednak nowe fakty lub dowody, które istniały w dacie wydania decyzji, a nie były znane organowi administracji publicznej, jeżeli zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania (wyrok NSA z 20 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1618/08). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie skoro wskazywane przez skarżącego kasacyjnie postanowienie z dnia [...] czerwca 2018 r. Sądu Rejonowego w G., sygn. akt [...] zapadło już po rozstrzygnięciu sprawy przez organ administracji, a postanowienie z dnia [...] lutego 2019 r. Sądu Okręgowego w G., sygn. akt [...] zostało wydane już po zaskarżonym wyroku WSA.
Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie także przyjął, że w okolicznościach tej sprawy doszło do naruszenia przez organ prawa materialnego, a to art. 35 ust. 1a w zw. z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej.
Art. 16a ust. 1 u.s.d.g. stanowi, że przedsiębiorca jest obowiązany posiadać tytuł prawny do nieruchomości, których adresy określone w art. 25 ust. 1 pkt 5 podlegają wpisowi do CEDIG. Tytuł ten nie podlega wprawdzie dołączeniu do wniosku o wpis do CEDIG, jednakże jest on przedstawiany organowi ewidencyjnemu na jego wezwanie w przypadku, o którym mowa w art. 35 ust. 1a.
Art. 25 ust. 1 u.s.d.g. stanowi, że wpisowi do CEIDG podlegają m.in. (pkt 5) adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adresy, pod którymi jest wykonywana działalność gospodarcza, w tym adres głównego miejsca wykonywania działalności (...). Zaś ust. 7 pkt 2 art. 25 u.s.d.g. określa, że wraz z wnioskiem o wpis do CEIDG składa się oświadczenie o posiadaniu tytułu prawnego do nieruchomości, których adresy, określone w ust. 1 pkt 5, podlegają wpisowi do CEIDG, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
Zgodnie z art. 35 ust. 1a u.s.d.g. w przypadku powzięcia przez ministra właściwego do spraw gospodarki informacji o braku tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej we wpisie do CEIDG, której adres określono zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 5, minister ów wzywa przedsiębiorcę do przedstawienia tytułu prawnego do nieruchomości, o którym mowa w art. 16a ust. 1, lub dokonania odpowiedniej zmiany wpisu w tym zakresie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W sytuacji, gdy mimo wezwania, o którym mowa w ust. 1a, przedsiębiorca nie przedstawi tytułu prawnego do nieruchomości, o którym mowa w art. 16a ust. 1, lub nie dokona zmiany swojego wpisu w zakresie adresu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 5, minister właściwy do spraw gospodarki wykreśla, w drodze decyzji administracyjnej, przedsiębiorcę z CEIDG (art. 35 ust. 2a s.d.g.).
Powyższe przepisy obligują zatem z jednej strony przedsiębiorcę, aby składając wniosek o wpis do CEDIG złożył zgodne z prawdą oświadczenie, że posiada tytuł prawny do lokalu/nieruchomości, w której prowadzi swoją działalność, i którą wskazał we wniosku o wpis do CEDIG. Z drugiej zaś strony nakładają na Ministra obowiązek wezwania przedsiębiorcy do przedłożenia takiego tytułu prawnego, a to w sytuacji powzięcia wątpliwości, że takowym się legitymuje.
W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, czy przedłożona przez przedsiębiorcę dokumentacja, tj. oświadczenie o odwołaniu darowizny przyznającej tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości Panu K. Ł. z dnia [...] listopada 2017 r. oraz kopia pozwu o ochronę naruszonego posiadania wraz z wnioskiem o zabezpieczenie z dnia [...] marca 2018 r. złożonym w Sądzie Rejonowym Wydział l Cywilny w G. - uczyni zadość treści art. 35 ust. 1a u.s.d.g. i spowoduje wyłączenie stosowania sankcji w postaci wykreślenia przedsiębiorcy z CEIDG, o której mowa w art. 35 ust. 2a u.s.d.g.
W tym kontekście należy dodatkowo zauważyć, iż skarżący kasacyjnie powołuje się także na to, że Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...] udzielił powodowi – skarżącemu kasacyjnie B. Ł. - zabezpieczenia powództwa poprzez zakazanie na czas trwania niniejszego postępowania pozwanemu K. Ł. naruszania dotychczasowego zakresu posiadania przez powoda nieruchomości składającej się z działki o numerze geodezyjnym [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...], a także nieruchomości składającej się z działki o numerze [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...], obu położonych w C. przy ul. T. [...], poprzez umożliwianie i nieprzeszkadzanie powodowi, jego pracownikom, współpracownikom i kontrahentom w swobodnym, samodzielnym dostępie nieruchomości, zakazanie jakiegokolwiek innego blokowania dostępu do nieruchomości oraz podejmowania innych działań naruszających posiadanie powoda, w szczególności ograniczających dostęp do mediów. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. Sądu Okręgowego w G., sygn. akt [...] oddalono zażalenie na ww. postanowienie Sądu Rejonowego w G. Omawiane postanowienia (jak podkreślono w ich uzasadnieniach) dotyczą jednak ochrony posesoryjnej - dochodzonej w trybie art. 344 k.c. W orzecznictwie podkreśla się, że przewidziana w art. 344 § 1 k.c. ochrona naruszonego posiadania jest ochroną prowizoryczną. Przysługiwanie bądź nieprzysługiwanie posiadaczowi tytułu prawnego, którego pochodną jest władanie rzeczą zgodnie z prawem, jest okolicznością obojętną dla możliwości skorzystania z prowizorycznej ochrony prawnej przewidzianej w art. 344 k.c. Potwierdzeniem powyższego jest regulacja art. 478 k.p.c., zgodnie z którą w sprawach o naruszenie posiadania sąd bada jedynie ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia, nie rozpoznając samego prawa ani dobrej wiary pozwanego. Intencją ustawodawcy było bowiem wyposażenie posiadacza w instrumenty prawne służące ochronie posiadania jako pewnego stanu faktycznego, niezależnie od istnienia w tym zakresie po stronie posiadacza stosownego tytułu uprawniającego do posiadania. W takiej sprawie ocena zasadności twierdzeń powoda co do posiadania przez niego prawnej legitymacji do władania nieruchomością pozwanego, pozostaje poza przedmiotem tego postępowania (zob. np. wyrok SO w Gdańsku z 30.09.2011 r., III Ca 630/11, LEX nr 1714065). Wskazane orzeczenia sądów powszechnych nie mają żadnego znaczenia prawnego dla oceny kwestii tytuł prawnego do wyżej wymienionej nieruchomości, a zatem nie mamy tu do czynienia ze związaniem tymi orzeczeniami na zasadach przewidzianych w art. 365 k.p.c. Prawidłowe jest też - zdaniem NSA - stwierdzenie Sądu I instancji, że samo odwołanie darowizny przez uczestnika postępowania w piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. nie spowodowało przejścia własności nieruchomości z powrotem na darczyńcę, a więc nie może stanowić tytułu prawnego o jakim mowa w art. 16a u.s.d.g. W nauce prawa i orzecznictwie podkreśla się, że oświadczenie darczyńcy odwołujące darowiznę nieruchomości z powodu rażącej niewdzięczności nie powoduje bowiem przejścia własności nieruchomości z obdarowanego na darczyńcę, lecz stwarza jedynie obowiązek zwrotu przedmiotu odwołanej darowizny stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Przyjęta w art. 898 § 2 k.c. konstrukcja wiążąca odwołanie z bezpodstawnym wzbogaceniem wyłącza przypisanie odwołaniu skutku rzeczowego, a mianowicie tego skutku, że obdarowany przestaje być właścicielem, staje się zaś nim z powrotem darczyńca, a zatem odwołanie darowizny ma jedynie charakter obligacyjny. A. Janas [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom V. Zobowiązania. Część szczególna art. 765–921(16), red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2018, komentarz art. 898). Natomiast wywołanie skutku rzeczowego wymaga więc zawarcia umowy zwrotnego przeniesienia własności i to w przewidzianej formie (zob. uchwała SN z 7 stycznia 1967 r., III CZP 32/66, OSNC 1968/12, poz. 199; wyrok SN z 16 grudnia 1999 r., II CKN 641/98, LEX nr 1231374 oraz M. Safjan [w:] Kodeks cywilny..., red. K. Pietrzykowski, t. II, 2015, s. 864; L. Stecki [w:] System Prawa Prywatnego..., t. 7, 2011, s. 359). Jednak jak podkreśla się w orzecznictwie SN w przypadku, gdy obdarowany nie zgadza się ze stanowiskiem darczyńcy odwołującego darowiznę, sposobem na rozwiązanie tego problemu jest wytoczenie stosownego powództwa o zwrot przedmiotu darowizny (o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli) – co nastąpiło na gruncie niniejszej sprawy. W sprawie zainicjowanej takim powództwem - jak już wskazano - stosownie do zarzutu obdarowanego, możliwe jest poddanie ocenie skuteczności odwołania darowizny pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 898 i 899 k.c. Oznacza to, że dopiero wynik postępowania dowodowego w danej sprawie, pozwoli na ocenę skuteczności odwołania darowizny z określonego powodu (wyrok SN z 30 października 2020 r., II CSK 792/18, LEX nr 3119619).
W tym kontekście należy podkreślić, iż w sprawach dotyczących wykreślenia przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej organ administracji publicznej nie ma uprawnień do podważania zgodności z prawem wpisów zawartych w księdze wieczystej, objętych rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, a zatem wpisów zawartych w dziale II, dotyczącym właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości. Na zasadzie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1728 dalej jako u.k.w.h). - domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z tej przyczyny organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Innymi słowy, zasada wyrażona w art. 3 ustawy wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h., mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 2202/19, CBOSA). Nie można zatem przyjąć, że Minister na gruncie niniejszej sprawy był zobligowany wyłącznie do ustalenia, czy przedsiębiorca przedstawił jakikolwiek dokument, które zdaniem tego przedsiębiorcy jest tytułem prawnym do nieruchomości, bez jakiejkolwiek analizy i oceny jego treści – nawet wbrew zasadzie wynikającej z art. 3 ust. 1 u.k.w.h.
Powyższe nie zmienia jednak konkluzji, iż Minister jest organem administracji publicznej, prowadzącym postępowanie administracyjne na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a kwestia sporu sądowego między K. i B. Ł. w sprawie ewentualnej ważności czy skuteczności czynności prawnej odwołania darowizny nie może być przedmiotem postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przez organ ewidencyjny tj. ministra właściwego do spraw gospodarki. Sporne zagadnienia odnośnie ważności i skuteczności tej czynności cywilnoprawnej pozostają w kognicji sadów powszechnych.
Podsumowując tą część rozważań należy ponownie podkreślić, że w tym stanie rzeczy nie można uznać, że przedsiębiorca przedłożył w niniejszej sprawie dokument potwierdzający fakt dysponowania tytułem prawnym do kwestionowanej nieruchomości.
Należy dodatkowo zwrócić uwagę, że w świetle powyższego poczynione przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważania i dokonana ocena, zgodnie z którą w okolicznościach rozpoznawanej sprawy "Wydając zaskarżoną decyzję organ dopuścił się uchybień proceduralnych tj. art. 10 § 1 k.p.a. przez niedoręczenie stronie skarżącej odpisu odwołania, przez co doszło do naruszenia art. 131 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem decyzji" są prawidłowe. Trafnie bowiem podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że poprzez powyższe zaniechanie organu doszło również do obrazy art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 81 k.p.a., gdyż organ rozpoznał sprawę jednostronnie i wydał zaskarżoną decyzję opierając się jedynie na twierdzeniach wnoszącego odwołanie. Niedoręczenie stronie odwołania mogło mieć istoty wpływ na wynik sprawy. Nie zostały przy tym w skardze kasacyjnej zakwestionowane ustalenia dotyczące stanu faktycznego sprawy. Nie zaprzeczono w szczególności, że przy odwołaniu od decyzji I instancji strona złożyła materiały i dokumenty, popierające tezy odwołania, a organ odwoławczy materiały te w postępowaniu wykorzystał, powołał się na nie w wydanej decyzji, uwzględniając argumentację strony odwołującej się. W konsekwencji Sąd I instancji prawidłowo przyjął naruszenie zarówno art. 10 § 1 k.p.a., jak i art. 81 k.p.a. Okoliczności związane z brakiem doręczenia stronie przeciwnej odpisu odwołania i zawiadomienia jej o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem i wypowiedzeniem się co do dowodów i zgłoszonych żądań są niewątpliwe. Powodem uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji i przyjęcia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy nie był jednak wyłącznie argument odnoszący się do braku powiadomienia o odwołaniu. Przepis art. 10 § 1 k.p.a. obliguje organ administracji do umożliwienia stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się w sprawie, w tym wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów. Przewidziane w nim obowiązki nie służą zatem celom informacyjnym. Natomiast przepis art. 81 k.p.a. dopuszcza uznanie okoliczności za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do dowodów. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie zmienił rozstrzygnięcie w sprawie, powołując się na poczynione przez siebie ustalenia faktyczne i ocenę materiału dowodowego, z uwzględnieniem materiału dołączonego do odwołania. W konsekwencji strona przeciwna mogła swoje argumenty przedstawić dopiero w skardze do sądu, a rozstrzygnięcie organu odwoławczego zapadło również z naruszeniem art. 81 k.p.a., w stosunku do którego w skardze kasacyjnej nie podniesiono żadnych zarzutów i nie zakwestionowano stanowiska Sądu I instancji. W tych okolicznościach przyjęcie przez Sąd I instancji, że suma opisanych naruszeń, związanych nie ze sferą informacyjną, ale z postępowaniem dowodowym i miarodajnością poczynionych ustaleń, mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jest usprawiedliwione. Nie jest konieczne w tej sytuacji stawianie warunku, aby strona powołująca się na naruszenie jej praw procesowych wskazywała dowody i wnioski, jakich złożenia została pozbawiona. Wystarczające jest stwierdzenie, że uzupełniony materiał dowodowy został wykorzystany przez organ odwoławczy bez uprzedniego zapewnienia stronie przeciwnej możliwości wypowiedzenia się, co jest warunkiem uwzględnienia tego materiału przez organ.
W sprawie rozpoznawanej organ odwoławczy nie procedował wyłącznie w oparciu o materiał zebrany w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, przez co część materiału dowodowego zebranego w sprawie nie mogła zostać wykorzystana, niezależnie od wartości kontrargumentów i wniosków zamierzonych przez stronę pominiętą. Sąd I instancji nie naruszył zatem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uznając naruszenia w zakresie art. 10 § 1 k.p.a. za mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się w tym miejscu do wywodów organu zawartych w odpowiedzi na skargę kasacyjną należy zauważyć, iż w związku z dodaniem do art. 35 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ustępów 2b, 2c i 2d przez art. 15 pkt 6 lit. a) i b) ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz. U. z 2016 r.. poz. 2255) zmieniającej nin. wskazaną ustawę z dniem 1 stycznia 2017 r., utracił aktualność zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 26 września 2018 r. (sygn. akt II GSK 738/18) pogląd, że decyzja wydawana w przedmiocie wykreślenia nie wywołuje żadnych skutków prawnych w sferze prawnej właściciela nieruchomości, a zatem nie jest on stroną tego postępowania, ponieważ z przepisów nie wynika aby obowiązek dokonania zmiany w ww. ewidencji wiązał się z przyznaniem uprawnień innemu podmiotowi, poza nałożeniem obowiązku na przedsiębiorcę.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są chybione i na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Odnosząc się do kwestii kosztów postępowania kasacyjnego należy podkreślić, że przy orzekaniu o zwrocie tych kosztów mają zastosowanie przepisy art. 206 i art. 207 § 2 p.p.s.a., wyrażające odpowiednio zasadę miarkowania kosztów postępowania oraz zasadę słuszności. Stosowanie tych przepisów, będących wyjątkiem od zasady finansowej odpowiedzialności za wynik postępowania, zależy od uznania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tej sprawie NSA wziął pod uwagę charakter rozpoznawanej sprawy oraz specyfikę jej stanu faktycznego.