II GSK 640/25

II GSK 640/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska /przewodniczący/
Gabriela Jyż
Krzysztof Dziedzic /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
I SA/Bd 211/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2024-05-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 728
art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B.-D. P.S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Bd 211/24 w sprawie ze skargi B.-D. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 24 stycznia 2024 r. nr 0401-IOA.4802.43.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od R. P. K. (następcy prawnego B.-D. P.S.A. w W.) na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy 1 350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 14 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Bd 211/24 oddalił skargę B.-D. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 24 stycznia 2024 r., nr: 0401-IOA.4802.43.2023 utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z dnia 6 listopada 2023 r. nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady, bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniesionej w imieniu B.-D. PSA w W. (dawniej: B.-D. Sp. z o.o. w W.) na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) zaskarżono powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 p.p.s.a.
I. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:
1. art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 728 z późn. zm., dalej: u.t.d.) w zw. z Ip. 4.7 załącznika nr 3 do ww. ustawy przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że zachodzą przesłanki do nałożenia na stronę skarżącą kary administracyjnej za wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów podczas gdy wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji nie było podstaw do uznania, że zachowanie skarżącego stanowiło naruszenie, o którym mowa w Ip. 4.7, a tym samym brak było przesłanek do nałożenia na skarżącego kary administracyjnej;
2. art 92c ust 1 pkt 1) u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że w niniejszej sprawie skarżący ponosi odpowiedzialność za błąd pisarski w oznaczeniu kodu przewożonych odpadów, w sytuacji, w której skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzenia, którego skarżący nie mógł przewidzieć.
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania:
1. art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 24 stycznia 2024 r. nr 0401-IOA.4802.43.2023, utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z dnia 13 listopada 2023 r. nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł w sytuacji, w której zostały one wydane z naruszeniem art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, zebranie materiału dowodowego w sposób niezupełny w związku z nieprzesłuchaniem kierowcy i bezpodstawne przyjęcie, że skarżący kasacyjnie wykonał przewóz bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, w sytuacji w której skarżący (kierowca pojazdu) posiadał dokumenty potwierdzające rodzaj transportowanych odpadów, zawierające trudny do spostrzeżenia błąd pisarski w kodzie odpadów.
W skardze kasacyjnej wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, 2. zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy wniósł o jej oddalenie wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w myśl którego uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie do rozważań mających znaczenie dla oceny zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu I instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które oparte zostały na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a., wynika, że spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji GITD w przedmiocie nałożenia na skarżącego przewoźnika na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. i lp. 4.7. załącznika nr 3 do u.t.d. kary pieniężnej 10 000 zł, zaakceptował stanowisko organów, że przewoźnik wykonywał przewóz drogowy transportując odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, nie dopełniając tym samym obowiązku przewidzianego w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. , a w rezultacie Sąd stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół tego czy w okolicznościach sprawy zaistniały przesłanki do nałożenia kary na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z Ip. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d., czy też w tych okolicznościach powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 na podmiot wykonujący przewóz drogowy, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W związku z tak zakreślonymi granicami skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych prawem obowiązków (por. wyrok NSA z 26 lipca 2007 r. I OSK 1257/06). Wyłączenie tej odpowiedzialności jest możliwe tylko w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d. zgodnie z którym, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Za prawidłową należy przyjąć taką wykładnię art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., według której uwolnienie się od odpowiedzialności za naruszenie warunków przewozu może mieć miejsce w sytuacjach nadzwyczajnych, niespodziewanych, wyjątkowych, których profesjonalny podmiot zarządzający transportem przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, przy czym ową miarę staranności należy oceniać biorąc pod uwagę specyfikę działalności transportowej, wysokie wymagania stawiane w związku z prowadzeniem tej działalności, w szczególności wyznaczonym zarządzającym transportem (por. np. wyroki NSA z: 13 października 2022 r. II GSK 761/19, 22 czerwca 2023 r. II GSK 203/20, 5 września 2023 r. II GSK 647/20). Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2021 r. II GSK 1462/18). Sam fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca, nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności (por. wyrok NSA z 25 września 2014 r. II GSK 1027/13).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było sporne, że w karcie przekazania odpadów, okazanej przez kierowcę w trakcie kontroli, wpisano jako przewożone odpady o kodzie 19 12 09 - minerały (np. piasek, kamienie), natomiast faktycznie przewożone były odpady o kodzie 19 12 12 - inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11, co stanowiło o naruszeniu przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązku wynikającego z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.t.d. uzasadniając nałożenie na ten podmiot kary na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z Ip. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d.
Ponieważ określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie, należy stwierdzić, iż ustalone w rozpoznawanej sprawie okoliczności naruszenia polegającego na niezgodnym ze stanem faktycznym wpisie w karcie przekazania odpadów, nie mogły stanowić o zasadności zastosowania w tej sprawie tego przepisu. Okoliczności, na które powoływał się skarżący przewoźnik tj. błąd pisarski w kodzie odpadów, popełniony przez podmiot zlecający przewóz, nie stanowiły bowiem okoliczności nadzwyczajnych, uzasadniających twierdzenie, że skarżący przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia i że naruszenie to nastąpiło na skutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć przy zachowaniu należytej staranności. Przewoźnik wykonujący transport odpadów winien dysponować dokumentami potwierdzającymi rzeczywisty rodzaj transportowanych odpadów i żądać od podmiotu zlecającego przemieszczanie odpadów odpowiednich dokumentów odpowiadających rodzajowi odpadów oraz ich prawidłowego sklasyfikowania poszczególnymi kodami. Przewoźnik nie może przy tym wykluczyć, że odpady, które ma transportować, mogą być wadliwie sklasyfikowane przez podmiot zlecający transport i dlatego powinien zagwarantować sobie możliwość sprawdzenia zgodności przewożonych odpadów z otrzymanymi dokumentami. Podmiot wykonujący transport odpadów powinien zatem tak zorganizować swoją pracę, by kierowca wykonujący przewóz w jego imieniu miał możliwość ustalenia, jakiego rodzaju odpady przewozi i zweryfikowania odnoszących się do kodów przewożonych odpadów wpisów w karcie przekazania odpadów. Należy przy tym zauważyć, że w okolicznościach tej sprawy, wobec niespornego ustalenia, że odpady wpisane w karcie przekazania odpadów stanowiły minerały np. piasek, kamienie, natomiast faktycznie przewożone były inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów, stwierdzenie różnicy nie wymagało szczególnej wiedzy specjalistycznej i było możliwe przez odpowiednio przeszkolonego kierowcę. Przyjęcie stanowiska, że transport odpadów wadliwie sklasyfikowanych może powodować wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika z uwagi na to, że został wyposażony w niewłaściwe dokumenty, mogłoby prowadzić do daleko idących, wprost niebezpiecznych skutków. Przewoźnik mógłby zawsze zasłaniać się tym, że skoro to nadawca dokonał załadowania niewłaściwego towaru, to bez jakichkolwiek konsekwencji może taki przewóz wykonać (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r. II GSK 611/21).
W konsekwencji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno Sąd I instancji jak i orzekające w sprawie organy zasadnie uznały, że w okolicznościach sprawy nie znajduje zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. albowiem skarżący przewoźnik nie wskazał na takie okoliczności, które wskazywałyby, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak było również podstaw do stwierdzenia, że organy w toku postępowania naruszyły art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a., zaś Sąd I instancji przez brak dostrzeżenia tych naruszeń niewłaściwie oddalił skargę. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w aktach administracyjnych znajduje się materiał dowodowy, który pozwolił na ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia przedmiotu prowadzonego postępowania. Niepodzielenie argumentacji skarżącego przewoźnika odnośnie do możliwości zastosowania w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy art. 92c ust 1 pkt 1 u.t.d. nie stanowi o zarzucanym naruszeniu przepisów postępowania.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), zasądzając od R.P.K. (następcy prawnego podmiotu wnoszącego skargę kasacyjną – B.-D. P.S.A. w W.) zwrot kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika organu, który nie występował przed sądem pierwszej instancji, z tytułu sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.