II GSK 64/08

Naczelny Sąd Administracyjny2008-05-06
NSAAdministracyjneWysokansa
drogi publicznepasa drogowyopłatyzajęcie pasainfrastruktura technicznaustawa o drogach publicznychNSAskarga kasacyjnadecyzja administracyjna

NSA oddalił skargi kasacyjne dotyczące opłat za zajęcie pasa drogowego, potwierdzając możliwość ustalania opłat rocznych za kolejne lata.

Sprawa dotyczyła opłat za zajęcie pasa drogowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzającą nieważność decyzji Zarządu Dróg Powiatowych w części dotyczącej opłat rocznych za kolejne lata. Zarówno R.Z.E. S.A., jak i SKO wniosły skargi kasacyjne, kwestionując możliwość ustalania opłat corocznych. NSA oddalił obie skargi, uznając, że art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w 2004 r. stanowił podstawę do ustalania opłat za kolejne lata zajęcia pasa drogowego.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła sporów o opłaty za zajęcie pasa drogowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 16 stycznia 2007 r. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. stwierdzającą nieważność decyzji Zarządu Dróg Powiatowych w S.W. z dnia [...] sierpnia 2004 r. w części ustalającej opłaty za zajęcie pasa drogowego za kolejne lata poczynając od 2005 r. Sąd I instancji uznał, że decyzja SKO była wadliwa, ponieważ opłata za zajęcie pasa drogowego mogła być ustalana na kolejne lata, a brak podstawy prawnej do stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu. Od tego wyroku skargi kasacyjne wniosły R.Z.E. S.A. oraz SKO w T. R.Z.E. S.A. kwestionowała możliwość ustalania opłat corocznych, argumentując, że opłata powinna być jednorazowa. SKO w T. zarzucało Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym błędne uznanie, że decyzja Zarządu Dróg Powiatowych nie była dotknięta nieważnością. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargi kasacyjne, uznał obie za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w 2004 r. stanowił podstawę do ustalenia opłat za kolejne lata zajęcia pasa drogowego, a nie tylko za rok wydania zezwolenia. NSA wskazał również, że informacja o pobieraniu opłat w kolejnych latach, zawarta w pouczeniu decyzji, nie mogła stanowić podstawy do nałożenia obowiązku ani podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. W konsekwencji, NSA oddalił obie skargi kasacyjne, utrzymując w mocy wyrok WSA w Rzeszowie w zaskarżonej części.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Opłata za zajęcie pasa drogowego może być pobierana corocznie za kolejne lata zajęcia, a przepis art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w 2004 r. stanowił podstawę do ustalenia takich opłat.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych nie wykluczał możliwości ustalania opłat rocznych za kolejne lata zajęcia pasa drogowego. Nowelizacja z 2005 r. doprecyzowała ten przepis, usuwając wątpliwości interpretacyjne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

udp art. 40 § ust. 3, 5, 11, 13

Ustawa o drogach publicznych

Przepis art. 40 ust. 5 udp w brzmieniu obowiązującym do 4 października 2005 r. stanowił materialnoprawną podstawę do ustalenia opłaty za rok, w którym wydano zezwolenie, jak i za kolejne lata, na jakie zezwolenie wydano.

udp art. 40 § ust. 5

Ustawa o drogach publicznych

Nowelizacja z 2005 r. doprecyzowała przepis, używając określenia 'opłata /.../ pobierana za każdy rok umieszczenia urządzeń', co usunęło wątpliwości interpretacyjne.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.

k.p.a. art. 157 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Rady Ministrów art. 2 § § 2

Dotyczy określenia warunków udzielenia zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu z 2004 r. dopuszczał ustalanie opłat rocznych za kolejne lata zajęcia pasa drogowego. Informacja zawarta w pouczeniu decyzji administracyjnej nie może stanowić podstawy do nałożenia obowiązku ani podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Opłata za zajęcie pasa drogowego powinna być jednorazowa. Decyzja Zarządu Dróg Powiatowych była dotknięta nieważnością z powodu rażącego naruszenia prawa (ustalenie opłat corocznych).

Godne uwagi sformułowania

informacja zawarta w części decyzji przeznaczonej na pouczenie nie mogła nałożyć na Zakład Energetyczny obowiązku ponoszenia jakichkolwiek opłat przedmiotem postępowania nadzorczego może być jedynie sentencja decyzji, a nie pouczenie w niej zawarte opłata roczna będzie też pobierana w następnych latach, wskazał jak ta opłata powinna być wnoszona oraz wyjaśnił, że jej wysokość może ulegać zmianie

Skład orzekający

Edward Kierejczyk

przewodniczący

Magdalena Bosakirska

sprawozdawca

Małgorzata Korycińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat za zajęcie pasa drogowego, w szczególności art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, oraz zasady dotyczące mocy wiążącej osnowy decyzji administracyjnej w porównaniu do pouczenia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją ustawy o drogach publicznych z 2005 r. Niemniej jednak, zasady dotyczące osnowy decyzji są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za zajęcie pasa drogowego i zawiera ważną wykładnię przepisów, która może być przydatna dla wielu podmiotów.

Czy opłata za zajęcie pasa drogowego jest jednorazowa? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 64/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-05-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Edward Kierejczyk /przewodniczący/
Magdalena Bosakirska /sprawozdawca/
Małgorzata Korycińska
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II SA/Rz 115/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2007-01-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
art 40 ust. 3, 5, 11, 13
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 156 par. 1 pkt 2, art 157 par. 1 i 2 art 158 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 145 par. 1 pkt 1 lit ai c, art 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Protokolant Anna Tomaka-Magdoń po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych R.Z.E. S.A. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 16 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 115/06 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego w części ustalającej opłatę za umieszczenie urządzeń infrastruktury technicznej oddala skargi kasacyjne
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. wyrokiem z dnia 16 stycznia 2007 r. o sygn. akt II SA/Rz 115/06, po rozpoznaniu skargi Prokuratora Rejonowego w S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. (zwanego dalej: SKO) z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części ustalającej opłaty za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej opłat za zajęcie pasa drogowego za kolejne lata poczynając od 2005 r., a w pozostałym zakresie skargę oddalił.
I
Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd przyjął następujący stan faktyczny i prawny.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] Zarząd Dróg Powiatowych w S.W., działając na wniosek R.Z.E. S.A. w R. zezwolił na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzenia w postaci przyłącza energetycznego do budynku mieszkalnego – przewiert pod drogą. Organ ten ustalił również opłatę roczną za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej w wysokości 88,00 zł rocznie, a także opłatę za 109 dni zajęcia pasa drogowego w 2004 r. w wysokości 26,28 zł. Pod uzasadnieniem i pouczeniem o sposobie zaskarżenia decyzji zamieszczono stwierdzenie, że: "Za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej tutejszy Zarząd będzie pobierał w kolejnych latach opłatę roczną w wysokości 0,88m2 x 100,00zł = 88zł".
Decyzja ta uprawomocniła się.
Wnioskiem z [...] 2005 r. R.Z.E. S.A. zwróciły się do SKO w T. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji w części przyznającej Zarządowi uprawnienia do pobierania opłat rocznych poczynając od 2005 r. oraz nakładającej na R.Z.E. obowiązek uzyskiwania decyzji oraz uiszczanie opłat rocznych za każdy kolejny rok. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że zgodnie z art. 40 ust. 3, 5, 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz.U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm. zwana dalej: udp), opłatę za zajęcie pasa drogowego wnosi się jednorazowo, bez względu na czas jego zajęcia.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. SKO w T. stwierdziło nieważność decyzji Zarządu Dróg Powiatowych w S.W. w części ustalającej opłaty za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej. SKO wskazało, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 40 udp, gdyż po nowelizacji tego przepisu brak było podstaw do wydania samodzielnej decyzji określającej tylko opłatę za kolejny rok i brak było podstaw do obciążenia strony corocznymi opłatami. W ocenie SKO zgodnie z udp opłata za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń w tym pasie pobierana jest jednorazowo. Zdaniem organu użycie przez ustawodawcę w art. 40 ust. 5 ustawy o drogach pojęcia "rocznej stawki" wskazuje, iż chodzi o zastosowanie stawki aktualnej w danym roku. Ze zwrotu tego nie można wywodzić, że opłata ta powinna być uiszczana za każdy rok. Zgodnie natomiast z przepisem art. 40 ust. 11 ustawy o drogach opłatę nalicza się i pobiera w decyzji administracyjnej, przy udzieleniu zezwolenia na zajęcie pasa. W ocenie organu brak jest więc podstaw do wydania samodzielnej decyzji określającej jedynie opłatę za kolejny rok zajmowania pasa. Zdaniem SKO Zarządca drogi nieprawidłowo obliczył opłatę jednorazową za 109 dni, co nie ma odzwierciedlenia w przepisie art. 40 ust. 5 udp.
Skargę na tę decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. Prokurator Rejonowy w S.W., wnosząc o jej uchylenie. Prokurator zarzucił naruszenie art. 40 ust. 5 udp. Wskazał, że nowela ustawy o drogach publicznych z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz.U. Nr 179, poz. 1486) zmieniła treść art. 40 ust. 5 tejże ustawy, który stanowi, że opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej ustala się, jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym. Wobec tego intencją ustawodawcy było wprowadzenie obowiązku uiszczania opłaty za każdy kolejny rok zajmowania pasa drogowego. Prokurator powołał się również na takie samo stanowisko zajęte przez Ministra Infrastruktury w piśmie z dnia 18 kwietnia 2005 r., skierowanym do Kolegiów Odwoławczych. Zdaniem Prokuratora SKO wadliwie przyjęło, że opłata za zajęcie pasa drogowego nie jest opłatą coroczną, lecz jednorazową.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podniosło, że z przepisów udp nie wynika, że ustalana i pobierana przez zarządcę drogi opłata za zajęcie pasa drogowego jest opłatą coroczną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. powołując się na art. 145 § 1 p.1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.) wyrokiem z dnia 16 stycznia 2007 r. decyzję SKO uchylił w części dotyczącej opłat za następne lata, poczynając od 2005 r. a w pozostałym zakresie powołując się na art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
W uzasadnieniu oddalenia skargi Prokuratora na decyzję SKO, Sąd stwierdził, że treść przepisu art. 40 ust. 5 udp nie budzi żadnych wątpliwości i według tego przepisu wysokość opłaty stanowi iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego i rocznej stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa. Oznacza to, że opłata za zajęcie pasa powinna wynosić w rozpoznawanej sprawie 0,88 m2 x 100 zł = 88 zł, a nie jak ustalił Zarząd Dróg Powiatowych 26,28 zł, gdyż przepis ten nie wymienia składnika iloczynu w postaci liczby dni zajmowania pasa drogowego. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja SKO w części stwierdzającej nieważność decyzji Zarządu Dróg Powiatowych w odniesieniu do opłaty wymaganej w 2004 r. była zgodna z prawem i skarga w tym zakresie podlegała oddaleniu.
W uzasadnieniu uchylenia decyzji SKO, w części stwierdzającej nieważność opłat za zajęcie pasa drogowego za kolejne lata, poczynając od 2005r., Sąd wskazał, że organ błędnie przyjął, iż udp nie zawierała przepisu stanowiącego podstawę do ustalenia opłat rocznych. SKO nie wyjaśniło w motywach swojej decyzji, na czym oparło stwierdzenie, że nie ma podstawy prawnej pozwalającej na ustalenie takiej opłaty. W ocenie Sądu brak takiej podstawy prawnej powinien wynikać z wyraźnie wskazanego przepisu mówiącego o tym, iż opłata jest jednorazowa. Za jednorazowością opłaty nie przemawia okoliczność używania wyrazu "opłata" w liczbie pojedynczej w art. 40 ust. 5, 11, 13. Uregulowanie mówiące o tym, że opłatę nalicza się i pobiera w drodze decyzji administracyjnej nie jest na tyle jasne, aby wykluczyć możliwość pobierania opłaty corocznie.
Sąd I instancji stwierdził, że wobec niejasno unormowanej kwestii, czy opłata za zajmowanie pasa drogowego w rozpoznawanej sprawie powinna być jednorazowa, czy coroczna, nie było podstaw do zastosowania przez SKO art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu w tej części.
Sąd stwierdził również, że ZDP nie naruszył art. 107 k.p.a., gdyż niezachowanie systematyki elementów decyzji choć jest niezgodne z prawem, jednakże nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
II
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wniosły:
1) R.Z.E. S.A. oraz
2) SKO w T.
R.Z.E zaskarżył wyrok Sądu I instancji w zakresie pkt 1 orzeczenia, tj. w części, w której została uchylona decyzja SKO o stwierdzeniu nieważności decyzji Zarządu, co do opłat za zajęcie pasa drogowego w kolejnych latach, poczynając od 2005 r. Kasator zarzucał :
1. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 40 ust. 3, 5, 11, 13 udp, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez Zarząd Dróg Powiatowych, tj. dnia [...] sierpnia 2004 r. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji dopuszczenie możliwości ustalania opłat corocznych za zajęcie pasa drogowego, w tym na podstawie pouczenia ww. decyzji, przy braku normatywnej podstawy prawnej, a jedynie w oparciu o założenie, że skoro nie ma zakazu naliczania opłat rocznych, to są one dopuszczalne.
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i § 2 oraz art. 158 § 1 k.p.a. polegające na wadliwym przyjęciu, że nie zachodzi wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym jej naruszeniem, w zakresie rzekomej podstawy prawnej do kreowania obowiązku uiszczania opłat corocznych za zajęcie pasa drogowego.
Mając powyższe na uwadze R.Z.E. S.A. wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części oraz oddalenie skargi Prokuratora w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od Prokuratury Rejonowej w S.W. według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej R.Z.E. S.A. wskazał na brak podstawy prawnej do wydania przez Zarządcę Dróg Powiatowych decyzji o ustaleniu corocznej opłaty za zajmowanie pasa drogowego. Zgodnie z art. 40 ust. 3, 5, 13 udp, w świetle przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji, opłata za zajęcie pasa drogowego ponoszona była jednorazowo. Zdaniem Kasatora ustawodawca celowo użył rzeczownika "opłata" w liczbie pojedynczej. Raz wydane zezwolenie obowiązywało na czas nieokreślony, najczęściej czas używalności infrastruktury technicznej, a pobierana opłata była jednorazowa. Stanowisko takie w ocenie Z.E. potwierdzone jest w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielenia zezwolenia na zajęcie pasa drogowego (Dz. U. Nr 140, poz. 1481). Kasator podzielił pogląd wyrażony przez SKO, że brak było podstaw do obciążania go corocznymi opłatami w decyzji zezwalającej, skoro opłata mogła być nałożona tylko w tej decyzji.
SKO w T. w skardze kasacyjnej zaskarżyło wyrok Sądu I instancji w pkt 1 i 3 tj. w części, w której została uchylona decyzja SKO o stwierdzeniu nieważności decyzji Zarządu, co do opłat za zajęcie pasa drogowego w kolejnych latach, poczynając od 2005 r. i stwierdzone niewykonywanie tej decyzji. SKO zarzucało wyrokowi:
naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, iż decyzję objętą wyrokiem w części pkt 1 wydano z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd, że nie wystąpiło rażące naruszenie prawa i niewskazanie żadnego przepisu prawa procesowego, który byłby naruszony w stopniu uzasadniającym uchylenie aktu administracyjnego,
- art. 107 k.p.a. poprzez uznanie pośrednio, że decyzja wydana wbrew tej normie prawnej zawiera nałożenie na stronę dodatkowego obowiązku poza osnową decyzji,
- art. 151 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie normy tego przepisu.
Mając powyższe na uwadze, SKO wniosło o uchylenie wyroku w zaskarżonej części oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części oraz oddalenie skargi Prokuratora w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej SKO po raz kolejny stwierdziło, że decyzja ZDP była decyzją w części wadliwą, gdyż obciążała bez podstawy prawnej R.Z.E. S.A. corocznymi opłatami, a zawarcie tego obowiązku w części decyzji stanowiącej pouczenie, nie zaś w jej osnowie, stanowi naruszenie art. 107 k.p.a.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przystępując do rozpoznania skarg kasacyjnych należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny /dalej zwany NSA/ rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez NSA, poza nieważnością postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają podstawy kasacyjne, w których należy przywołać konkretne przepisy prawa, które naruszył Sąd I instancji oraz określić sposób naruszenia tych przepisów.
Obie skargi kasacyjne zaskarżają wyrok Sądu I instancji tylko w tej części, w której Sąd uchylił decyzję SKO o stwierdzeniu nieważności decyzji Zarządu Dróg Powiatowych. Przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego będzie zatem tylko ta część rozstrzygnięcia Sądu I instancji, w której Sąd ten uchylił decyzję SKO, a uchylił ją w części stwierdzającej nieważność decyzji ZDP, co do opłat za zajęcie pasa drogowego za następne lata, poczynając od 2005r. przez Sąd I instancji
Skarga kasacyjna R.Z.E. została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.1 i p. 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia prawa procesowego polegający na naruszeniu przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 p.2, 157 § 1 i § 2 oraz 158 § 1 kpa i nieoddaleniu skargi na decyzję SKO, bowiem decyzja SKO o stwierdzeniu nieważności decyzji ZDP z dnia [...] sierpnia 2004 r. była wydana z naruszeniem prawa procesowego, zatem nie było podstaw do oddalenia skargi.
Na wstępie wskazać trzeba, że w sprawie niniejszej w osnowie decyzji ZDP ustalona została tylko wysokość opłaty rocznej za zajęcie pasa drogowego (88 zł rocznie) obliczona zgodnie z art. 40 ust.5 udp. Ta wysokość opłaty rocznej nie była kwestionowana. Organ nie ustalił natomiast w osnowie decyzji opłat za następne lata. Na końcu decyzji, już po pouczeniu o środkach zaskarżenia, organ poinformował jedynie stronę, że opłata roczna będzie też pobierana w następnych latach, wskazał jak ta opłata powinna być wnoszona oraz wyjaśnił, że jej wysokość może ulegać zmianie.
W tym miejscu należy przypomnieć, że aby podmiot, który jest adresatem decyzji nabył jakieś prawo lub został obciążony obowiązkiem, ustalenie tego dotyczące musi być zawarte w osnowie decyzji i sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, nie zaś jako dopisek umieszczony już po pouczeniach o środkach zaskarżenia. Zatem informacja zawarta w części decyzji przeznaczonej na pouczenie nie mogła nałożyć na Zakład Energetyczny obowiązku ponoszenia jakichkolwiek opłat. Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2007 r. I OSK 1846/06, wyrok NSA z dnia 7 lutego 2008 r. I OSK 44/07). Stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na zawartą na jej końcu informację nie znajduje podstaw w przepisach prawa, bowiem przedmiotem postępowania nadzorczego może być jedynie sentencja decyzji, a nie pouczenie w niej zawarte. Już z tego tylko powodu nie można było uznać, że decyzja ZDP z dnia [...] sierpnia 2004 r. ze względu na treść informacji zawartej po pouczeniu o środkach zaskarżenia, rażąco narusza prawo i wypełnia przesłankę z art. 156 § 1 p.2 kpa, jako nakładająca obowiązek bez podstawy prawnej. Zarzut kasacji dotyczący naruszenia prawa procesowego tj. art. 151 p.p.s.a., polegającego na nieoddaleniu skargi Prokuratora z powodu wadliwego przyjęcia, iż nie doszło do wydania decyzji bez podstawy prawnej, jest nieuzasadniony, bowiem w istocie kwestionowane sformułowanie znajdowało się poza sentencją decyzji i nie mogło być ani źródłem obowiązku, ani powodem do stwierdzenia nieważności decyzji.
R.Z.E. postawił także zarzut naruszenia prawa materialnego tj. naruszenia art. 40 ust. 3, 5, 11, 13 udp, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez Zarząd Dróg Powiatowych, tj. dnia [...] sierpnia 2004 r. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji dopuszczenie możliwości ustalania opłat corocznych za zajęcie pasa drogowego, przy braku normatywnej podstawy prawnej, a jedynie w oparciu o założenie, że skoro nie ma zakazu naliczania opłat rocznych, to są one dopuszczalne. Wobec dokonania wykładni wskazanych przepisów przez Sąd I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozważy i ten zarzut, choć w istocie z wyżej wskazanych powodów procesowych, nie ma on wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Zarzut błędnej wykładni prawa materialnego jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 40 ust. 5 udp, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji ZDP, opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami ustala się, jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni i rocznej stawki za zajęcie 1 metra pasa drogowego. Z przepisu tego wynika sposób obliczenia opłat za jeden rok, ale nie wynika, że opłata jest jednorazowa i będzie ponoszona tylko w pierwszym roku zajęcia pasa drogowego, ani też nie wynika, iż w następnych latach zajęcie pasa będzie bezpłatne. NSA w licznych orzeczeniach wyjaśniał, że w przypadku wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na okres dłuższy niż jeden rok, przepis art. 40 ust. 5 udp - w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 października 2005 r. – stanowił materialno prawną podstawę do ustalenia opłaty za rok, w którym właściwy organ wydał zezwolenie jak i za kolejne lata na jakie zezwolenie wydano (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2006 r. I OSK 233/06, wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2007 r. I OSK 242/06, wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2007 r. I OSK 353/06). Ustalenie w decyzji wysokości opłaty rocznej, która obowiązywać miała w roku wydania zezwolenia i wskazanie, że opłata będzie pobierana także w następnych latach, nie naruszało prawa. Co do zasady pogląd kasatora, że podmioty, które złożyły wniosek o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego 2004 r., niezależnie od liczby lat zajęcia, zapłacą tylko raz, za pierwszy rok zajęcia pasa, nie jest więc uzasadniony, gdyż takie rozwiązanie nie znajdowało uzasadnienia przepisach prawa. Dla usunięcia niejasności ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 179 z 2005r. poz.1486) dokonano nowelizacji ustawy o drogach publicznych. W jej wyniku doprecyzowany został art. 40 ust. 5 udp, który przeredagowano i zamiast określenia "opłata roczna" użyto określenia "opłata /.../ pobierana za każdy rok umieszczenia urządzeń", co usuwa uprzednie wątpliwości, będące przyczyną błędnej wykładni dokonanej przez SKO.
W tym stanie rzeczy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie naruszył prawa materialnego dokonując wykładni art. 40 ust.5 udp, zgodnie z którą dopuszczalne było w 2004 r. ustalenie wysokości opłat, które miały być wnoszone w następnych latach zajęcia pasa drogowego.
Biorąc pod uwagę dotychczasowe rozważania, za nieusprawiedliwione uznać należy także zarzuty podniesione przez drugiego kasatora - SKO w T. SKO zarzuciło naruszenia prawa procesowego tj. art. 145 § 1 p.1 lit.a i lit. c p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. Wywody Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione wyżej odnoszą się w pełni również do argumentacji podniesionej w kasacji SKO, a w ich świetle zarzuty kasacji SKO są nieusprawiedliwione, bowiem brak było podstaw do stwierdzenia, że decyzja z dnia 24 sierpnia 2004r. w części dotyczącej wskazania wysokości opłaty rocznej i w części dotyczącej pouczenia o jej wnoszeniu w kolejnych latach wydana została z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 p.2 kpa. Sąd I instancji nie naruszył więc przepisu prawa procesowego art. 145 § 1 p.1 lit.c p.p.s.a. oceniając, że organ – SKO - naruszył przepisy prawa procesowego (art. 156 § 1 p.2 kpa) i wadliwie uznał, że decyzja ZDP w omawianym zakresie dotknięta była nieważnością. Sąd nie naruszył też art. 145 § 1 p.1 lit.a p.p.s.a. oceniając, że SKO dokonało wadliwej wykładni prawa materialnego tj. art. 40 ust. 5 udp uznając, że w stanie prawnym w 2004 r. można było nałożyć jedynie jednorazową opłatę roczną, niezależnie od liczby lat zajęcia pasa drogowego.
Zważywszy powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty obu skarg kasacyjnych za nieusprawiedliwione i działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił obie skargi kasacyjne.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI