II GSK 637/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-22
NSAubezpieczenia społeczneWysokansa
ubezpieczenie zdrowotneumowa o dziełoumowa o świadczenie usługzlecenieNFZNSAKodeks cywilnyKodeks postępowania administracyjnegoplaylistytwórczość

NSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa NFZ, potwierdzając, że stworzenie playlisty na zamówienie może być uznane za umowę o dzieło, a nie umowę o świadczenie usług, co wpływa na podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Sprawa dotyczyła ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego K. W. z tytułu wykonywania umowy o stworzenie playlist dla klubu. Prezes NFZ uznał umowę za umowę o świadczenie usług (zlecenie), co skutkowało obowiązkiem ubezpieczenia. Sąd I instancji uchylił decyzję organu, wskazując na błędy proceduralne w ustaleniu stanu faktycznego. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA, że stworzenie playlisty może być traktowane jako rezultat umowy o dzieło, a organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję organu w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego K. W. z tytułu wykonywania umowy o stworzenie playlist dla klubu "N.". Organ uznał umowę za umowę o świadczenie usług (zlecenie), podczas gdy Sąd I instancji wskazał na błędy proceduralne w ustaleniu stanu faktycznego przez organ, nie przesądzając o charakterze umowy. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, oddalił skargę, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że stworzenie playlisty, jako układu utworów muzycznych stanowiącego rezultat twórczej inwencji wykonawcy, może być uznane za dzieło w rozumieniu Kodeksu cywilnego, zwłaszcza gdy ma niepowtarzalny charakter i poddaje się ocenie co do wad. NSA uznał, że organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, aby prawidłowo zakwalifikować umowę, a zarzuty prawa materialnego podniesione w skardze kasacyjnej były przedwczesne. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona, a Prezes NFZ został obciążony kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, stworzenie playlisty na zamówienie, stanowiące rezultat twórczej inwencji wykonawcy i poddające się ocenie co do wad, może być uznane za umowę o dzieło.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że playlista stworzona na zamówienie, uwzględniająca oczekiwania zamawiającego i inwencję twórczą wykonawcy, stanowi rezultat wymagany dla dzieła, nawet jeśli spełnia ogólne wytyczne tematyczne. Organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, aby zakwalifikować umowę jako umowę o świadczenie usług.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ nie podjął wszelkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ nie zebrał i nie rozpatrzył wyczerpująco całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ nie dokonał wnikliwej, rzetelnej oceny na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego.

k.c. art. 627

Kodeks cywilny

Definicja umowy o dzieło, która wymaga osiągnięcia oznaczonego rezultatu.

Pomocnicze

k.c. art. 734 § § 1

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące umowy zlecenia.

k.c. art. 750

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu.

k.c. art. 65

Kodeks cywilny

Wykładnia oświadczeń woli stron umowy.

k.c. art. 638

Kodeks cywilny

Odpowiednie stosowanie przepisów o sprzedaży do umowy o dzieło.

k.c. art. 556 § § 1 i § 2

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące rękojmi za wady rzeczy sprzedanej.

Ustawa o prawie autorskim art. 1

Definicja utworu, który może być kompilacją o znamionach oryginalności.

u.ś.o.f.s.p. art. 109 § ust. 1 i 4

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.f.s.p. art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.f.s.p. art. 69 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.f.s.p. art. 82 § ust. 1 i art. 85 ust. 4

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 13 § pkt 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 2) lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd I instancji prawidłowo wskazał na naruszenie przez organ przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez niewystarczające ustalenie stanu faktycznego i brak wszechstronnej analizy umowy. Stworzenie playlisty na zamówienie może być uznane za rezultat umowy o dzieło, a nie umowę o świadczenie usług.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez Sąd I instancji (pkt 1-4 skargi kasacyjnej) okazały się niezasadne, ponieważ Sąd ten nie przesądził o charakterze prawnym umowy, a jedynie wskazał na błędy proceduralne organu.

Godne uwagi sformułowania

playlista to układ, zestawienie poszczególnych utworów w określony sposób stanowiący rezultat działania wykonawcy organ poprzestał na przywołaniu treści zobowiązania uczestnika bez dokonania wszechstronnej oceny określonego w umowie przedmiotu brak określenia w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło - na co powołuje się organ w uzasadnieniu decyzji – nie zwalniało go z obowiązku ustalenia i przeanalizowania, co składa się na tak określony przedmiot umowy

Skład orzekający

Gabriela Jyż

sprawozdawca

Joanna Sieńczyło - Chlabicz

przewodniczący

Patrycja Joanna Suwaj

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna umów o dzieło, zwłaszcza w kontekście twórczości niematerialnej (np. playlisty, kompilacje), oraz obowiązki organów administracji w zakresie ustalania stanu faktycznego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy (tworzenie playlist) i może wymagać adaptacji do innych form twórczości niematerialnej. Kluczowe jest dokładne ustalenie cech rezultatu i procesu twórczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy nietypowego przedmiotu umowy (playlisty) i jego kwalifikacji prawnej, co ma bezpośrednie przełożenie na kwestie ubezpieczeniowe. Pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie umów przez organy administracji.

Czy stworzenie playlisty dla klubu to umowa o dzieło? NSA wyjaśnia, kiedy ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkowe.

Dane finansowe

WPS: 360 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 637/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /sprawozdawca/
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący/
Patrycja Joanna Suwaj
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenia
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1305/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-09-29
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1, art. 80.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 1360
art. 627.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant asystent sędziego Jan Pankiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1305/21 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. Sp. k. w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17 lutego 2021 r. nr 652/07/2020/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz N. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (poprzednio: A. Sp. z o.o. Sp. k. w W.) 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 29 września 2021 r., uwzględnił skargę A. Sp. z o.o. Sp. k. w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17 lutego 2021 r., w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, uchylając zaskarżoną decyzję oraz orzekając o kosztach postępowania sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie skierował wniosek do Prezesa NFZ o wydanie decyzji w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym K. W. z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia na rzecz płatnika A. Sp. z o.o. Sp. k., których przedmiotem było stworzenie playlist dla klubu "N." z przeniesieniem praw autorskich.
Zaskarżoną decyzją Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 109 ust. 1 i 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e i art. 69 ust. 1 oraz art. 82 ust. 1 i art. 85 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1398 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych) stwierdził, że K. W. podlegał w dniach: 19 stycznia 2018 r., 3 lutego 2018 r., 24 marca 2018 r., 14 kwietnia 2018 r., od dnia 1 października 2018 r. do dnia 31 października 2018 r., 29 grudnia 2018 r. oraz w dniu 8 marca 2019 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zawartej ze skarżącą spółką.
W ocenie organu w związku z umową łączącą skarżącą z zainteresowanym nie powstało, ani nie zostało oznaczone żadne konkretne dzieło. Nie miała ona charakteru umowy o dzieło i sprowadzała się do starannego działania wykonawcy bez możliwości weryfikacji rezultatu po jego wykonaniu. Zdaniem organu, na zainteresowanym spoczywała jedynie odpowiedzialność za staranne wykonanie powierzonych czynności, nie zaś za rezultat. Brak rezultatów wykonywanych czynności w umowie przesądza o tym, że powinna ona być zakwalifikowana jako umowa o świadczenie usług. W konsekwencji, w ocenie organu uznać należało, że zainteresowany podlegał w wymienionych dniach obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję stwierdził, że organ przyjął stan faktyczny sprawy z uchybieniem przepisów postępowania.
W ocenie Sądu, organ poprzestał na przywołaniu treści zobowiązania uczestnika postępowania bez dokonania wszechstronnej oceny określonego w umowie przedmiotu, jaki tym zobowiązaniem został objęty. Ocena taka była tym bardziej niezbędna z uwagi na okoliczność, że umowa łącząca skarżącą z zainteresowanym zawierała jedynie podstawowe informacje o łączącym strony stosunku prawnym. Dokonanie w tym zakresie koniecznych ustaleń i ich rzetelne rozważenie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie było, zdaniem Sądu, niezbędne.
Sąd I instancji wskazał w powołanym zakresie, że organ nie rozważył czym było sporządzenie playlisty składającej się na przedmiot umowy. Wskazał na stanowisko strony podnoszącej, że playlista to układ, zestawienie poszczególnych utworów w określony sposób stanowiący rezultat działania wykonawcy a warunkowany oczekiwaniami skarżącej co do programu rozrywkowego, jaki miał być realizowany konkretnego wieczoru w klubie ,,N.". Zdaniem Sądu, chodziło zatem o stworzenie pewnej przemyślanej sekwencji wybranych utworów muzycznych, które miały odpowiadać przyjętemu na dany wieczór założeniu tematycznemu, przy czym wykonawca nie był ograniczony w swojej inwencji twórczej i tworzył playlistę według swojej własnej koncepcji, znając jedynie ogólny zarys programu imprezy. Zdaniem Sądu, w takim przypadku, stworzona na zamówienie playlista miała niepowtarzalny charakter warunkowany co prawda oczekiwaniami zamawiającego, ale uzależniony w pierwszym rzędzie od twórczej inwencji wykonawcy, jego wiedzy i doświadczenia w komponowaniu zestawów utworów muzycznych. Sąd zwrócił uwagę, że taka playlista jest następnie odtwarzana przez wykonawcę umowy (DJ), w trakcie imprezy rozrywkowej i wymaga od niego także dostosowania się do wymogów imprezy prowadzonej na żywo, w tym w szczególności oczekiwań publiczności biorącej w niej udział. W takim znaczeniu występ, oparty na stworzonej playliście ma charakter niematerialny. Stworzenie zaś samej playlisty należy, w ocenie Sądu, postrzegać za rezultat wymagany dla dzieła w sytuacji gdy stanowi zestawienie różnych utworów muzycznych w ramach zindywidualizowanej koncepcji jej autora, także wówczas gdy spełnia oczekiwania zamawiającego co do zakreślonego ogólnie tematycznego motywu przewodniego imprezy rozrywkowej, na której dojdzie do jej przedstawienia. W tym znaczeniu poddaje się ocenie co do istnienia wad w wykonanym dziele.
Podsumowując, Sąd I instancji podkreślił, że w sprawach, jak niniejsza, nie jest wystarczające poprzestanie na ogólnej wykładni przepisów dotyczących umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług. Nie jest też wystarczające powołanie się na ogólnie zarysowany przedmiot umowy i przyjęcie, że nie jest ona umową o dzieło. Ocena charakteru takiej umowy wymaga określenia ich przedmiotu oraz sposobu i warunków realizacji, a ustalenia w tym zakresie poczynione powinny znaleźć odzwierciedlenie w materialne dowodowym. W tej sprawie organ powinien był przeprowadzić szczegółowe badanie umowy, jej przedmiotu i osiągniętego rezultatu dla dokonania w tym zakresie rzetelnej oceny.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 627 Kodeksu cywilnego poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że umowy, których przedmiotem było stworzenie playlist dla klubu "N." zawarte przez A. Sp. z o.o. Sp. k. w W. z K. W. mają cechy umów o dzieło;
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 734 § 1 i art. 750 Kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnię tych przepisów i w konsekwencji przyjęcie, że umowy, których przedmiotem było stworzenie playlist dla klubu "N." zawarte przez A. Sp. z o.o. Sp. k. w W. z K. W. nie mają charakteru umów o świadczenie usług, do których zgodnie Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
3. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 65 Kodeksu cywilnego poprzez dokonanie niewłaściwej wykładni oświadczeń woli stron umowy zawartej pomiędzy A. Sp. z o.o. Sp. k. w W. a K. W. i stwierdzenie, że zawarte umowy nie miały charakteru umów o świadczenie usług, do których zgodnie Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
4. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 638 w zw. z art. 556 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że rezultat umów zawartych przez A. Sp. z o.o. Sp. k. w W. z K. W. mógł być poddany sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych w sposób wymagany przez w/w przepisy, a przyjmujący zamówienie w każdej z siedmiu (7) umów zobowiązał się do osiągnięcia z góry oznaczonego rezultatu, określonego w tych umowach jako dzieło o indywidualnych, niepowtarzalnych, z góry określonych cechach;
5. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. - poprzez uchylenie decyzji w wyniku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów postępowania tj. art. 1, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uznanie, iż Organ nie podjął wszelkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i dokonania wnikliwej, rzetelnej oceny na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego.
Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie lub uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skarg. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
A. Sp. z o.o. Sp. k. w W., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zwrot niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Przede wszystkim zamierzonego skutku nie mogły odnieść zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowane w pkt 1-4 petitum skargi kasacyjnej.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję wytknął Prezesowi NFZ wyłącznie uchybienia przepisom prawa procesowego. Zdaniem Sądu I instancji, przeprowadzone w sprawie ustalenia faktyczne, które legły u podstaw kontrolowanej decyzji były niewystarczające, aby przyjąć, że umowa zawarta przez skarżącą z uczestnikiem była umową o świadczenie usług, do której mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu. WSA wskazał na konieczność przeprowadzenia w niniejszej sprawie pełnego postępowania dowodowego, celem wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, po przeprowadzeniu którego dopiero będzie możliwe jej rozstrzygnięcie, czy zawarta przez strony umowa, której przedmiotem było stworzenie playlist dla klubu "N." z przeniesieniem praw autorskich - była w istocie umową o dzieło - czy umową o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu. To w ocenie Sądu I instancji powoduje, że zaskarżona decyzja dotknięta jest naruszeniem przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Zatem podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji organu nie były wady w stosowaniu prawa materialnego, ale uchybienia proceduralne. Sąd I instancji, uchylając wydaną w sprawie decyzję, nie przesądził, że umowa zawarta pomiędzy skarżącą a zainteresowanym była umową o dzieło, czego nie dostrzega autor skargi kasacyjnej formując w ramach zarzutów prawa materialnego tezę, że WSA miał stwierdzić, iż zawarta umowa nie miała charakteru umowy o świadczenie usług, do której zgodnie Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. WSA uznał natomiast, że prowadzone przez organ postępowanie było obarczone istotnymi wadami, które rodzą poważne wątpliwości co do prawidłowości ustalenia charakteru zawartej umowy. W takiej sytuacji stwierdzić należy, że zarzuty kasacyjne odnoszące się do prawa materialnego są niezasadne, bowiem zostały postawione przedwcześnie. Dopiero w sytuacji ustalenia, że stan faktyczny stanowiący podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie zostanie skutecznie podważony można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1297/19).
W ocenie NSA, wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie usprawiedliwiają także zarzuty naruszenia prawa procesowego sformułowane w pkt 5 petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., kwestionujące stanowisko Sądu I instancji o naruszeniu przez organ powołanych przepisów postępowania administracyjnego w zakresie procesu ustalania charakteru spornej umowy.
W szczególności należy zaakceptować pogląd Sądu I instancji, że w sprawach dotyczących ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w których spór sprowadza się do zakwalifikowania łączącej strony umowy jako umowy o świadczenie usług lub jako umowy o dzieło, niezbędne jest, by organ o charakterze umowy wnioskował zarówno z jej treści, biorąc przy tym pod uwagę wszystkie jej postanowienia, jak również z okoliczności towarzyszących jej podpisaniu oraz sposobu i okoliczności jej wykonywania.
Natomiast w rozpoznawanej sprawie, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, organ ograniczył ustalenia stanu faktycznego do przywołania treści zobowiązania uczestnika bez dokonania wszechstronnej oceny określonego w umowie przedmiotu, jaki tym zobowiązaniem został objęty. Należy podzielić pogląd WSA, że Prezes NFZ nie rozważył, czym jest sporządzenie playlisty składającej się na przedmiot umowy. W tym zakresie nie dokonał analizy charakteru prawnego spornej umowy, z odwołaniem do okoliczności faktycznych poświadczających ich przedmiot, sposób realizacji czy osiągnięty rezultat.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że brak określenia w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło - na co powołuje się organ w uzasadnieniu decyzji – nie zwalniało go z obowiązku ustalenia i przeanalizowania, co składa się na tak określony przedmiot umowy oraz czy i ewentualnie, jakie inne czynności ze strony zainteresowanego zostały podjęte w ramach należytego wywiązania się z przyjętego zobowiązania. Jak słusznie zauważył WSA, umowa złożona do akt administracyjnych jest krótka i zawiera jedynie podstawowe informacje o łączącym strony stosunku prawnym. Stąd też dokonanie w tym zakresie koniecznych ustaleń i ich rzetelne rozważenie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie było niezbędne. Tymczasem organ w obszernych, jeżeli chodzi o ilość tekstu, wywodach decyzji nie skoncentrował się na kwintesencji sporu i nie dokonał analizy umowy. Tym bardziej, że okoliczności związane z zawieranymi przez skarżącą umowami z Dj-ami były przedstawione przez stronę w treści zastrzeżeń do protokołu ZUS załączonego do akt administracyjnych, jak i szeroko omówione w dołączonej do nich opinii prawnej z dnia 28 lipca 2019 r. sporządzonej przez prof. zw. dr hab. W. K. Kwestia istoty zobowiązania zainteresowanego polegająca na stworzeniu playlisty, jak i jego ewentualnego udziału w charakterze DJ-a w imprezie organizowanej w klubie "N.", pozostała poza ustaleniami stanu faktycznego podjętymi przez organ i nie stała się w konsekwencji przedmiotem jego oceny co do charakteru prawnego zobowiązania uczestnika. Poza zainteresowaniem Prezesa NFZ przy wydaniu zaskarżonej decyzji pozostało bowiem wyjaśnienie, na czym konkretnie miało polegać świadczenie uczestnika (czy stworzona playlista odpowiadała wskazanym powyżej warunkom) i czy zainteresowany brał udział w imprezie jako DJ.
Należy podkreślić, że kwestionując nadaną przez strony nazwę umowy nie można poprzestać na odwołaniu się do ogólnie tylko związanych z przedmiotem sprawy poglądów orzecznictwa i doktryny, lecz konkretnie wskazać na okoliczności przemawiające za innym charakterem prawnym kontraktu. Tylko w ten sposób można podważyć wyrażoną przez strony w treści umowy ich wolę. Dopóki organ nie wykaże, że treść umowy, jej przedmiot i towarzyszące zawarciu kontraktu okoliczności świadczą o innym jej charakterze niż jej nazwa, nie można skutecznie oznaczenia tego podważyć. Ograniczając wywód decyzji do ogólników, organ nie zmierzył się więc z istotą rozpoznawanej sprawy. Ten zaś wymagał rozważenia tego, co stanowiło przedmiot umowy, czego dotyczyło owo tworzenie playlisty. Dopiero na tej podstawie można dokonać rzetelnej analizy zawartej przez strony umowy i w konsekwencji zasadności obowiązku w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego. Doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. o istotnym wpływie na wynik sprawy. Gdyby bowiem zebrano niezbędny do wydania decyzji materiał i dokonano jego pełnej analizy, wynik postępowania mógłby być inny.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego deficytów tychże ustaleń oraz ocen nie mogą zastąpić ani wypełnić eksponowane przez Prezesa NFZ argumenty odwołujące się do wykazywania doktrynalnych różnic wymienionych umów cywilnoprawnych. Jakkolwiek nie sposób jest odmówić im racji, albowiem posiadają one podstawy teoretyczne, to jednak, aby można je było uznać za istotne, a tym samym i przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy i udzielenia odpowiedzi na kluczowe w niej pytanie, a mianowicie o charakter spornej umowy, za uzasadnione należało uznać oczekiwanie odnośnie do potrzeby osadzenia tych argumentów na gruncie wszechstronnie ustalonych i rozważonych faktów.
Trafnie wskazuje Sąd I instancji, że w świetle stanowiska skarżącej, wyrażonego w treści złożonych zastrzeżeń do protokołu ZUS, jak i skargi, należałoby mieć na uwadze, iż w ocenie stron umowy playlista to układ, zestawienie poszczególnych utworów w określony sposób stanowiący rezultat działania wykonawcy a warunkowany oczekiwaniami skarżącej co do programu rozrywkowego, jaki miał być realizowany konkretnego wieczoru w klubie "N.". Jak podniesiono w skardze i na co również zwracał uwagę Sąd I instancji - wykonawca nie był ograniczony w swojej inwencji twórczej i tworzył playlistę według swojej własnej koncepcji, znając jedynie ogólny zarys programu imprezy. W takim przypadku stworzona na zamówienie playlista ma niepowtarzalny charakter warunkowany, co prawda, oczekiwaniami zamawiającego, ale uzależniony w pierwszym rzędzie od twórczej inwencji wykonawcy, jego wiedzy i doświadczenia w komponowaniu zestawów utworów muzycznych. Stąd też w umowie zostało wyraźnie zawarte postanowienie, że wykonawca ma swobodę co do sposobu i tempa wykonania prac.
W tym kontekście, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że stworzenie playlisty należy postrzegać za rezultat wymagany dla dzieła, w sytuacji gdy stanowi zestawienie różnych utworów muzycznych w ramach zindywidualizowanej koncepcji jej autora (uczestnika), także wówczas gdy spełnia oczekiwania zamawiającego co do zakreślonego ogólnie tematycznego motywu przewodniego imprezy rozrywkowej na której dojdzie do jej przedstawienia. W tym też znaczeniu poddaje się ocenie co do istnienia wad w wykonanym dziele. Ponadto, Sąd trafnie stwierdził – wbrew stanowisku organu – że nie ma istotnego znaczenia brak wskazania w umowie z uczestnikiem określenia wynagrodzenia za przeniesienie praw autorskich.
Zasadne było również przywołanie przez Sąd I instancji wyroku SN, w którym Sąd ten stwierdził, że utworem w rozumieniu art. 1 ustawy o prawie autorskim może być kompilacja wykorzystująca dane powszechnie dostępne pod warunkiem, że ich wybór, segregacja i sposób przedstawienia ma znamiona oryginalności (wyrok z 25 stycznia 2006 r., sygn. akt I CK 281/05). Zaś NSA zauważył w orzecznictwie, że utworem jest stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w jakiej dotychczas nie istniało. Co istotne, Sąd I instancji jednocześnie trafnie wskazał, że nawet w przypadku odmowy nadania playliście statusu utworu nie przesądza to o tym, że przedmiotowa umowa nie może być uznana za umowę o dzieło w rozumieniu Kodeksu cywilnego.
Tak więc jeżeli, przedmiotem umowy o dzieło jest doprowadzenie do powstania samoistnego, jednorazowego oraz weryfikowalnego rezultatu (w tym niematerialnego), którego pewność stanowi zasadniczy element umowy, o której mowa w art. 627 K.c. (vide: wyroki SN z dnia: 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I UK 273/16; 14 września 2017 r., sygn. akt III UK 201/16), to tym bardziej za uzasadnione należało uznać to, aby przeprowadzone w rozpoznawanej sprawie szczegółowe ustalenia oraz formułowane na ich podstawie oceny umożliwiały przekonujące zaprzeczenie przez organ administracji, iż zawarta umowa odpowiada właściwościom umowy o dzieło.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 2) i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2) lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI