II GSK 621/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-11-28
NSAtransportoweŚredniansa
transport drogowyopłaty elektronicznekara pieniężnakodeks postępowania administracyjnegoustawa o drogach publicznychterminyprzedawnieniezasada zaufaniaskarżący kasacyjnyNSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą kary pieniężnej za naruszenie przepisów o opłacie elektronicznej, uznając, że organ nie naruszył przepisów o terminach wszczęcia postępowania ani zasadę zaufania.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jego skargę na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za nieprawidłowe wprowadzenie danych o kategorii pojazdu do urządzenia viaBox. Głównym zarzutem było naruszenie przepisów postępowania, w tym opieszałość organu i naruszenie zasady zaufania. NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną, stwierdzając, że termin do wszczęcia postępowania został zachowany, a przepisy o niezwłocznym załatwianiu spraw oraz zasada zaufania nie zostały naruszone.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą karę pieniężną za naruszenie przepisów dotyczących opłaty elektronicznej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 8 i art. 12 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując na opieszałość organu i jej wpływ na powstawanie kolejnych naruszeń. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna musi być precyzyjnie sformułowana i powiązana z przepisami prawa. W tej sprawie zarzuty nie zostały prawidłowo skonkretyzowane. NSA stwierdził, że termin 6 miesięcy na wszczęcie postępowania (art. 13n ustawy o drogach publicznych) został zachowany, gdyż organ wszczął postępowanie pismem z 12 marca 2021 r., a naruszenie miało miejsce 1 lutego 2021 r. Ponadto, przepis art. 12 § 2 k.p.a. nie miał zastosowania, ponieważ wymierzenie kary wymagało zebrania dowodów. Zasada zaufania z art. 8 k.p.a. również nie została naruszona, gdyż poszczególne naruszenia dotyczyły różnych przejazdów w różnych dniach, a skarżący miał obowiązek znać przepisy.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli zarzuty nie są prawidłowo skonkretyzowane i nie wykazano istotnego wpływu na wynik sprawy.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym opieszałości organu, nie zostały prawidłowo sformułowane i nie wykazały istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd podkreślił wymogi formalne skargi kasacyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.d.p. art. 13 § 1 pkt 3

Ustawa o drogach publicznych

Określa obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w tym zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

u.d.p. art. 13ha § 1

Ustawa o drogach publicznych

Opłaty elektroniczne są pobierane za przejazd po drogach krajowych.

u.d.p. art. 13ha § 2

Ustawa o drogach publicznych

Wysokość opłaty elektronicznej zależy od liczby kilometrów i stawki dla danej kategorii pojazdu.

u.d.p. art. 13ha § 3

Ustawa o drogach publicznych

Określa kategorie pojazdów dla celów opłat elektronicznych (1: 3,5-12 ton, 2: >=12 ton, 3: autobusy).

u.d.p. art. 13i § 4a

Ustawa o drogach publicznych

Kierujący pojazdem z urządzeniem do poboru opłat ma obowiązek wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu.

u.d.p. art. 13k § 2 pkt 1

Ustawa o drogach publicznych

Naruszenie obowiązku z art. 13i ust. 4a zagrożone jest karą pieniężną.

u.d.p. art. 13n

Ustawa o drogach publicznych

Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 6 miesięcy (termin materialnoprawny).

Pomocnicze

u.d.p. art. 13 § 3a

Ustawa o drogach publicznych

Wymienia pojazdy zwolnione z opłat.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zaufania do organów państwa.

k.p.a. art. 12 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.

k.p.a. art. 61 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

k.p.a. art. 61 § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o oddaleniu skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie od strony przegrywającej zwrotu kosztów postępowania.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 8 i art. 12 ust. 2 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez sanowanie sytuacji, w której opieszałość organu w sprawach, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powodowała powstawanie kolejnych naruszeń.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, w którym powinny być prawidłowo sformułowane zarzuty wyznaczające Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dopuszczalne granice kontroli. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 6 miesięcy. Brak wiedzy czy świadomości w zakresie ponoszenia opłat elektronicznych, w tym co do konieczności wprowadzenia odpowiednich danych do urządzenia służącego do poboru opłaty, nie może być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów.

Skład orzekający

Dorota Dąbek

przewodniczący-sprawozdawca

Anna Ostrowska

sędzia

Izabella Janson

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminów wszczęcia postępowania w sprawach kar pieniężnych za naruszenie przepisów o opłatach elektronicznych, wymogów formalnych skargi kasacyjnej oraz zastosowania zasady zaufania i przepisów o niezwłocznym załatwianiu spraw w kontekście opłat drogowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z opłatami elektronicznymi i systemem viaBox. Interpretacja wymogów formalnych skargi kasacyjnej jest ogólna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu transportu drogowego – opłat elektronicznych i kar za ich naruszenie. Choć sama interpretacja przepisów jest standardowa, pokazuje praktyczne zastosowanie prawa i konsekwencje dla przedsiębiorców.

Koniec z wymówkami: NSA wyjaśnia, kiedy opieszałość organu nie usprawiedliwia naruszenia przepisów o opłatach drogowych.

Dane finansowe

WPS: 750 PLN

Sektor

transport

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II GSK 621/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska
Dorota Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/
Izabella Janson
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2156/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-12-09
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 8, art. 12 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 470
art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 2, art. 13i, art. 13n
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Małgorzata Krawiec po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2156/21 w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 9 czerwca 2021 r. nr BKOE-SPAiK.702.999.2021.1323.02 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących opłaty elektronicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S.M. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2156/21, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 zm.; obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę S. M. (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 9 czerwca 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Zaskarżoną decyzją z 9 czerwca 2021 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 750 zł za naruszenie
obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 1 lutego 2021 r. Na skutek kontroli ustalono bowiem, że w ww. pojeździe samochodowym znajdowało się urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania
opłat elektronicznych. W chwili przejazdu do urządzenia nie wprowadzono prawidłowych danych o kategorii pojazdu, tj. kierujący pojazdem nie przełączył ww. urządzenia w tryb poboru opłaty dla pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton. Natomiast na podstawie danych zawartych w dowodach rejestracyjnych pojazdów (samochodu ciężarowego/pojazdu samochodowego i przyczepy) stwierdzono, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 14 490 kg, w tym pojazdu samochodowego - 7 490 kg, zaś przyczepy – 7 000 kg.
Skargę do WSA w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego złożył skarżący.
Opisanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji skargę oddalił, wskazując w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie narusza prawa, a podniesione zarzuty i argumentacja skargi nie zasługują na uwzględnienie. Sąd wyjaśnił, że skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie kwestionował w skardze ustaleń faktycznych w sprawie, na których organ oparł podjęte rozstrzygnięcie, a jedynie wyraził wątpliwość na tle wielości decyzji i ich numeracji we wszystkich sprawach dotyczących skarżącego związanych z wykonywanymi przezeń przejazdami po drogach płatnych w okresie od 12 listopada 2020 r. do 18 lutego 2021 r., jak również zarzucił organowi dopuszczenie do skumulowania naruszeń poprzez opieszałość w postępowaniu skutkującą naruszeniem art. 12 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.). W ocenie Sądu powyższe nie znajduje potwierdzenia w materiałach sprawy, w związku z tym skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Organ bowiem wyjaśnił wszystkie istotne dla podjętego rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego sprawy, dokonując zasadnej ich subsumpcji pod mające zastosowanie przepisy prawa, szczegółowo wymienione w decyzji.
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Warszawie złożył skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 8 i art. 12 ust. 2 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez sanowanie sytuacji, w której opieszałość organu w sprawach, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powodowała powstawanie kolejnych naruszeń.
Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
III
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do kontroli prawidłowości zaskarżonego wyroku w świetle zarzutów kasacyjnych.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem orzeczenia Sądu pierwszej instancji, w którym za zgodną z prawem uznał zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 9 czerwca 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych.
Skarga kasacyjna została oparta na jednej podstawie kasacyjnej z art.174 pkt 2 p.p.s.a.
Przystępując do rozpoznania zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, należy na wstępie przypomnieć, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, w którym powinny być prawidłowo sformułowane zarzuty wyznaczające Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dopuszczalne granice kontroli. Skarga kasacyjna jest środkiem prawnym służącym zaskarżaniu wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, autor skargi kasacyjnej powinien zatem wskazać, jakie przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że powołanie zarzutów w oderwaniu od będących podstawą zaskarżonego wyroku przepisów postępowania sądowego nie może być uznane za spełniające przesłanki podstaw kasacyjnych, gdyż przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., jest orzeczenie sądu (por. m.in. wyrok NSA z 31 marca 2013 r., II FSK 925/10). Wzorcami kontroli wyroku Sądu pierwszej instancji, które powinny być wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej, są normy odniesienia (wyprowadzane z przepisów nakazujących, zakazujących lub dozwalających, wyznaczających zakres, kryteria i zasady kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne – np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, bądź art. 151 p.p.s.a.) oraz normy dopełnienia (normy wynikające z przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej; por. uzasadnienie uchwały NSA sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1, cz. III.2, s. 21-23; cz. III.4, s. 38-39). Normy te należy powołać łącznie.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej normy odniesienia zostały przez skarżącego kasacyjnie zupełnie pominięte. Formułując w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa w postaci niewłaściwego zastosowania art. 8 i art. 12 ust. 2 kpa, nie powiązano go z przepisami postępowania sądowoadministracyjnego. Nie sprecyzowano zatem na czym polegało naruszenie prawa przez Sąd, który przecież tych przepisów procesowych nie stosował. Nie dopełniono również wymogu doprecyzowania przepisów, których naruszenie zarzuca skarżący kasacyjnie, gdyż w zarzucie wskazano art. 12 ust. 2 k.p.a., podczas gdy przepis ten nie zawiera takiej jednostki redakcyjnej. Dopiero z treści uzasadnienia zdaje się wynikać, że skarżący miał na myśli art. 12 § 2 k.p.a. Z kolei art. 8 k.p.a. ma dwie jednostki redakcyjne, skarżący kasacyjnie nie sprecyzował jednak w zarzucie ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej naruszenie której z tych jednostek zarzuca. Konstrukcja zarzutu kasacyjnego jest zatem wadliwa, nie sprecyzowano bowiem prawidłowo zarzucanego sposobu naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji.
Te błędy konstrukcyjne zarzutu kasacyjnego nie uzasadniały wprawdzie odrzucenia skargi kasacyjnej jako niespełniającej ustawowych wymogów określonych w art. 176 p.p.s.a., jednak znacznie ograniczyły zakres możliwej do przeprowadzenia w tej sprawie przez NSA kontroli, gdyż sąd kasacyjny nie może samodzielnie uzupełniać czy konkretyzować zarzutów kasacyjnych, domniemywać kierunków i zakresu weryfikacji wyroku sądu pierwszej instancji, jeżeli wprost nie wynika to z treści skargi kasacyjnej.
Po przeprowadzeniu oceny zasadności sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 8 i art. 12 § 2 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jest on nieuzasadniony. Skarżący w ramach tego zarzutu podnosi, że organ powinien wcześniej wszcząć postępowanie, tj. od razu po dokonaniu przez skarżącego pierwszego naruszenia przepisów dotyczących opłaty elektronicznej, tak aby skarżący mógł powziąć wiedzę o tym naruszeniu i nie popełniać go przy kolejnych przejazdach.
W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm., dalej: u.d.p.). W art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawodawca określił, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Z obowiązku tego zwolnione są jedynie pojazdy Sił Zbrojnych, określonych służb państwowych oraz zarządców dróg (zob. art. 13 ust. 3a u.d.p). Z kolei z art. 13ha ust. 1 u.d.p wynika, że powyższe opłaty (zwane opłatami elektronicznymi) są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach. Na wysokość opłaty elektronicznej ma wpływ m.in. kategoria pojazdu, którym wykonywany jest przejazd. Z art. 13ha ust. 2 u.d.p. wynika bowiem, że opłatę elektroniczną ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu. Wspomniane kategorie pojazdów ustawodawca określił w art. 13ha ust. 3 u.d.p. W świetle tego przepisu, kategoria 1 obejmuje pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton, kategoria 2 – pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej co najmniej 12 ton, zaś kategoria 3 – autobusy. Z kolei w art. 13i ust. 4a u.d.p, ustawodawca określił, że kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie, o którym mowa w ust. 3 i 3a lub w art. 16l ust. 1, jest obowiązany do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3. Z przepisu tego wynika zatem, że kierujący pojazdem z zainstalowanym urządzeniem umożliwiającym uiszczanie opłaty elektronicznej z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat ma obowiązek ustawienia w tym urządzeniu właściwej kategorii tegoż pojazdu. Niewykonanie tego obowiązku jest zagrożone karą pieniężną, stosownie do art. 13k ust. 2 pkt 1 u.d.p. ("Za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 13i ust. 4a, wymierza się karę pieniężną").
Niekwestionowane w niniejszej sprawie jest, że w kontrolowanym pojeździe samochodowym znajdowało się urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych. Podczas dokonywania przejazdu do urządzenia nie wprowadzono jednak prawidłowych danych o kategorii pojazdu. Kierujący pojazdem nie przełączył urządzenia pokładowego viaBox w tryb poboru opłaty dla pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, mimo że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 14 490 kg. W związku z tym za kontrolowany przejazd została uiszczona opłata elektroniczna w kwocie niższej niż wymagana. Organ bezpośrednio po kontroli, jeszcze tego samego dnia, wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących opłaty elektronicznej, zasadnie uznając, że doszło do naruszenia obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu ujawnionego w dniu 12 marca 2021 r.
Skarżący w ramach stawianego zarzutu podnosi, że organ powinien wcześniej wszcząć postępowanie, tj. od razu po dokonaniu przez skarżącego pierwszego naruszenia przepisów dotyczących opłaty elektronicznej, tak aby skarżący mógł powziąć wiedzę o tym naruszeniu i nie popełniać go przy kolejnych przejazdach.
Z treści przepisu art. 13n u.d.p. wynika, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 6 miesięcy. Przepis ten przewiduje zatem instytucję przedawnienia prawa nałożenia kary za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, poprzez wprowadzenie negatywnej przesłanki procesowej wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia sankcji administracyjnej (administracyjnej kary pieniężnej) za naruszenie wymienionego obowiązku. Przepis ten pełni więc funkcję ochronną, stanowiąc realizację zasady pewności prawa. Uwzględniając literalne brzmienie tego przepisu, a także istotę oraz funkcje przewidzianej w nim instytucji prawnej przedawnienia wszczęcia postępowania, należy uznać, że skoro ustawodawca przewidział, że "nie wszczyna się postępowania [...], jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 6 miesięcy", to oznacza, że przewidziany w nim termin 6 miesięcy ma charakter materialnoprawny. Z powyższego wynika zatem, że warunkiem skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest to, aby nastąpiło to w terminie 6 miesięcy od dnia popełnienia wymienionego naruszenia przepisów u.d.p., a więc nie dłuższym niż 6 miesięcy od daty tego zdarzenia. Wraz z upływem tego terminu wygasa kompetencja właściwego organu administracji do wszczęcia wymienionego postępowania, co stanowi negatywną przesłankę procesową jego wszczęcia i prowadzenia, powodując przedawnienie prawa nałożenia sankcji administracyjnej za wskazane naruszenie oraz przedawnienie jego karalności. Z analizowanego przepisu wynika również, że chodzi w nim o czynność w postaci wszczęcia postępowania, której skuteczność w warunkach określonych tym przepisem jest uzależniona od dokonania jej w precyzyjnie oznaczonym terminie, a mianowicie w terminie 6 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia przepisów u.d.p.
Art. 61 § 1 k.p.a. przewiduje, że "Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.", w art. 61 § 4 k.p.a. przewidziano zaś w odniesieniu do wszczęcia postępowania z urzędu, że "O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie". Utrwalony i jednolity w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd, że postępowanie administracyjne jest wszczynane z urzędu wraz z podjęciem pierwszej czynności w sprawie przez właściwy do jej załatwienia organ, a data jej podjęcia jest datą wszczęcia postępowania, o ile strona została o tym powiadomiona. Podkreślenia wymaga, że art. 13n u.d.p. stanowiąc o terminie do skutecznego dokonania określonej nim czynności procesowej w postaci wszczęcia postępowania, nie ustanawia jednocześnie odrębnie adresowanego do organu administracji obowiązku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, ani nie ustanawia terminu, w jakim zawiadomienie to miałoby nastąpić, i którego zachowanie przez organ administracji miałoby mieć wpływ na ocenę skuteczności wszczęcia samego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Zastosowanie w tej kwestii będą miały zatem przytoczone zasady wynikające z k.p.a.
Przypisane skarżącemu naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej miało miejsce w dniu 1 lutego 2021 r., a zatem termin 6-miesięczny na wszczęcie postępowania w sprawie tego naruszenia został zachowany, albowiem pierwszą czynnością podjętą przez organ w tej sprawie było skutecznie doręczone pismo organu do skarżącego informujące o wszczęciu postępowania, opatrzone datą 12 marca 2021 r. Należy zatem uznać, że w niniejszej sprawie przewidziany w przewidzianego w art. 13n u.d.p. termin został zachowany.
Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także zarzucanego naruszenia art.12 § 2 k.p.a. Przepis ten przewiduje, że "Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.". Podkreślenia jednak wymaga, że przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, wymierzenie sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej wymaga bowiem uprzedniego zebrania przez organ dowodów, informacji lub wyjaśnień dotyczących stwierdzanego nieuiszczenia wymaganej opłaty.
Nie jest też zasadny zarzut naruszenia wynikającej z art. 8 k.p.a. zasady zaufania. Postępowania wszczęte wobec skarżącego, do których ogólnikowo nawiązuje skarżący kasacyjnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, dotyczyły różnych stanów faktycznych, bowiem ich przedmiotem było wykonywanie z niewłaściwie ustawionym viaBOXem różnych przejazdów w różnych dniach i godzinach. Z akt wynika, że wobec skarżącego wydano trzynaście decyzji, w tym sześć w dniu 9 czerwca 2021 r. Każda decyzja - mimo że opisane w nich naruszenia zostały stwierdzone podczas jednej kontroli w dniu 12 marca 2021 r. - dotyczy odrębnych przejazdów w różnych dniach i godzinach, nie naruszając tym samym art. 13k ust. 6 pkt 2 u.d.p., zgodnie z którym na kierującego pojazdem nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za naruszenie stwierdzone w trakcie jednej doby. Kierujący pojazdami mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych, zaś brak wiedzy czy świadomości w zakresie ponoszenia opłat elektronicznych, w tym co do konieczności wprowadzenia odpowiednich danych do urządzenia służącego do poboru opłaty, nie może być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów. Skarżący nie może zatem przerzucać na organ odpowiedzialności za nieprzestrzeganie przez siebie obowiązujących przepisów. W okolicznościach tej sprawy nie jest więc zasadny zarzut naruszenia art. 8 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. (punkt 1 sentencji).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a), § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) i § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 270 zł stanowi zwrot kosztów wynagrodzenia z tytułu sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie występował przed Sądem pierwszej instancji (punkt 2 sentencji).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę