II GSK 614/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie zwolnienia biegłego sądowego, uznając, że prawomocne skazanie za przestępstwo stanowi obligatoryjną przesłankę utraty rękojmi i funkcji.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z.R. od wyroku WSA oddalającego jego skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości o zwolnieniu z funkcji biegłego sądowego. Podstawą zwolnienia było prawomocne skazanie za przestępstwo przywłaszczenia, co organ uznał za utratę rękojmi należytego wykonywania obowiązków. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skazanie stanowi obligatoryjną przesłankę zwolnienia, a zarzucane naruszenia proceduralne nie miały wpływu na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Ministra Sprawiedliwości o zwolnieniu go z funkcji biegłego sądowego. Podstawą zwolnienia była utrata rękojmi należytego wykonywania obowiązków, wynikająca z prawomocnego skazania za przestępstwo przywłaszczenia. Sąd I instancji uznał, że skazanie stanowi obligatoryjną przesłankę zwolnienia, nawet jeśli doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym (brak zapoznania z opiniami o pracy biegłego). NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że naruszenie art. 10 k.p.a. jest bezwzględną przesłanką wznowienia postępowania, ale w tym przypadku nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż istniała inna, obligatoryjna podstawa zwolnienia – prawomocne skazanie. NSA odrzucił również zarzuty dotyczące błędnego wskazania podstawy prawnej decyzji oraz nieuwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania karnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. stanowi bezwzględną przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) i podstawę uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., która nie podlega wartościowaniu pod kątem wpływu na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że naruszenie zasady czynnego udziału strony jest kwalifikowaną wadą procesową, która uzasadnia uchylenie decyzji bez badania wpływu na wynik sprawy, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i doktryną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych art. 6 § ust. 1 pkt 2
Obligatoryjne zwolnienie z funkcji biegłego w przypadku utraty rękojmi.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych art. 12 § ust. 1 pkt 4
Rękojmia należytego wykonywania obowiązków biegłego jako warunek niezbędny do pełnienia funkcji.
Pomocnicze
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku pozbawienia strony bez jej winy możności działania lub obrony.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. przyczyny oddalenia wniosków strony.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość zawieszenia postępowania w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania.
k.k. art. 284 § § 2
Kodeks karny
Przywłaszczenie.
k.k. art. 294 § § 1
Kodeks karny
Kwalifikowane typy przywłaszczenia.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych art. 6 § ust. 2
Fakultatywne zwolnienie z funkcji biegłego z ważnych powodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocne skazanie za przestępstwo stanowi obligatoryjną przesłankę utraty rękojmi i zwolnienia z funkcji biegłego sądowego. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy w sytuacji istnienia obligatoryjnej podstawy zwolnienia.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 10 k.p.a. (brak zapoznania z opiniami o pracy) powinno skutkować uchyleniem decyzji niezależnie od wpływu na wynik sprawy. Błędne wskazanie podstawy prawnej decyzji (§ 6 ust. 2 zamiast § 6 ust. 1 rozporządzenia) stanowiło wadę decyzji. Niewłaściwe oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania karnego.
Godne uwagi sformułowania
odwołanie biegłego z powodu utraty rękojmi, będącej warunkiem niezbędnym do pełnienia tej funkcji skazanie biegłego prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa uprawnia do przyjęcia, że nie spełnia on rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (...) nie podlega wartościowaniu pod kątem jego wpływu na wynik sprawy nie można wywodzić obowiązku przesyłania kserokopii wszystkich dokumentów z art. 10 § 1 k.p.a. ze względów technicznych i kosztów
Skład orzekający
Edward Kierejczyk
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Kuba
sędzia
Cezary Pryca
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Utrata rękojmi przez biegłego sądowego w następstwie prawomocnego skazania za przestępstwo jako obligatoryjna podstawa zwolnienia; znaczenie naruszenia art. 10 k.p.a. w kontekście innych przesłanek zwolnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwolnienia biegłego sądowego z funkcji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym (naruszenie art. 10 k.p.a.) oraz kryteriów zwolnienia biegłego sądowego, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy naruszenie procedury zawsze unieważnia decyzję? NSA wyjaśnia, kiedy skazanie biegłego jest niepodważalną podstawą zwolnienia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 614/09 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2010-05-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2009-07-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Kuba Cezary Pryca Edward Kierejczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6173 Biegli sądowi i tłumacze przysięgli Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane VI SA/Wa 730/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-02-12 Skarżony organ Minister Sprawiedliwości Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 10 § 1, art. 145 § 1 pkt 4 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 125 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2005 nr 15 poz 133 § 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, § 12 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 730/08 w sprawie ze skargi Z.R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 lutego 2009 r. o sygn. akt VI SA/Wa 730/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę Z.R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] lutego 2008 r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego. Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Sąd I instancji wynika, że skarżący został ustanowiony biegłym sądowym decyzją Prezesa Sądu Okręgowego w K. z [...] marca 1999 r. do [...] grudnia 2003 r. i decyzją z [...] grudnia 2003 r. do [...] grudnia 2008 r. Następnie decyzją z [...] października 2007 r. Prezes Sądu Okręgowego w K. zwolnił skarżącego z funkcji biegłego sądowego w zakresie rachunkowości, finansów, rozliczeń zagranicznych i prawa podatkowego oraz skreślił go z listy biegłych sądowych, podając jako podstawę prawną § 6 ust. 2 w zw. z § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133), zwanego dalej: rozporządzeniem, a jako podstawę faktyczną – utratę rękojmi, będącej warunkiem niezbędnym do pełnienia tej funkcji. W uzasadnieniu stwierdził, iż Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z 23 listopada 2006 r., sygn. akt IV K 1881/03 skazał skarżącego za przestępstwo z art. 284 § 2 i art. 294 § 1 Kodeksu karnego na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na okres 2 lat próby oraz karę grzywny, oraz że przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne w sprawie sygn. akt III K 109/07 o przestępstwa z art. 18 § 1 w zw. z art. 288 § 1 i art. 284 § 2 Kodeksu karnego. Wymienione okoliczności sprawiły, iż skarżący nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego, będącej warunkiem niezbędnym do pełnienia tej funkcji. W wyniku odwołania skarżącego Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] lutego 2008 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 2 rozporządzenia utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K. z [...] października 2007 r. Minister Sprawiedliwości rozstrzygał w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach osobowych oraz pozyskane w toku uzupełniającego postępowania dowodowego, z których wynikało, że skarżący został skazany ww. wyrokiem, utrzymanym w mocy przez Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 2 października 2007 r. sygn. akt VI Ka 417/07. Ustalił również, iż sprawie sygn. akt VIII K 109/07 Sąd Rejonowy w K. uniewinnił skarżącego, a w sprawie sygn. akt VIII K 163/07/2 wyrokiem z 30 maja 2007 r. uniewinnił go od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 13 § 1 w zw. z art. 286 § 1 Kodeksu karnego. Stwierdził, że biegły nie informował Prezesa Sądu Okręgowego w K. o toczących się przeciw niemu postępowaniach karnych, a ponadto z nadesłanych pism sądów i prokuratury z obszaru właściwości Sądu Okręgowego w K. wynika, iż dochodziło do nieprawidłowości przy przygotowywaniu zlecanych mu opinii. Powołując się na pogląd wyrażony w orzecznictwie stwierdził, że od biegłego sądowego wymagane jest posiadanie nie tylko najwyższych kwalifikacji zawodowych, ale także zaufania publicznego, sumienności i bezstronności, a pojęcie rękojmi należy łączyć z całością cech, zdarzeń i okoliczności, składających się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego. Z uwagi na utratę wynikającego z § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia przymiotu rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego należało zwolnić skarżącego z tej funkcji, zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia. W skardze na powyższą decyzję Z.R. wniósł o stwierdzenie jej nieważności lub uchylenie i wyjaśnił, że nie miał możliwości wypowiedzenia się co do zarzuconych nieprawidłowości w przygotowywaniu opinii, nie został bowiem z nimi zapoznany, oraz że informował o toczącym się przeciw niemu postępowaniu w sprawie sygn. akt IV K 1881/03. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stwierdził też, że wskazanie nieprawomocnych wyroków uniewinniających skarżącego miało na celu wykazanie się wiedzą na temat postępowań toczących się przeciwko skarżącemu. Wprawdzie skarżący nie miał możliwości zapoznania się z negatywnymi ocenami jego pracy jako biegłego, co narusza art. 10 § 1 k.p.a., niemniej stanowiły one jedynie dodatkowy argument przemawiający za utratą warunków do pełnienia funkcji biegłego. Uzasadniając oddalenie skargi na powyższą decyzję na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., Sąd powołał się na § 12 ust. 1 rozporządzenia, który określa warunki, jakie musi spełniać osoba, aby zostać ustanowiona biegłym, w tym określoną w pkt. 4 rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego. Stwierdził następnie, że w myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia decyzja prezesa sądu okręgowego o zwolnieniu z funkcji biegłego jest decyzją związaną, natomiast wydając decyzję na podstawie jego ust. 2 prezes może zwolnić z funkcji biegłego, działając w granicach uznania administracyjnego. W świetle tych przepisów zwolnienie z funkcji biegłego może mieć charakter obligatoryjny, gdy prezes sądu jest zobowiązany zwolnić biegłego, jeżeli utracił on warunki do pełnienia tej funkcji, w tym również utracił rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego, bądź też fakultatywny, gdy prezes sądu może zwolnić z funkcji biegłego z ważnych powodów, w szczególności jeżeli nienależycie wykonuje on swoje czynności. W ocenie Sądu, w tej sprawie nastąpiło obligatoryjne odwołanie biegłego z powodu utraty rękojmi, będącej warunkiem niezbędnym do pełnienia tej funkcji. Sąd powołał się na przedstawioną w orzecznictwie definicję pojęcia "rękojmi należytego wykonania obowiązków biegłego" oraz utrwalony pogląd, zgodnie z którym skazanie biegłego prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa uprawnia do przyjęcia, że nie spełnia on rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego. W przypadku obligatoryjnego zwolnienia z funkcji biegłego, który utracił rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego m.in. w następstwie skazania prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa z art. 284 § 2 i art. 294 § 1 Kodeksu karnego, to jest kwalifikowanego typu przywłaszczenia – sprzeniewierzenia powierzonego mu mienia znacznej wartości, zarówno prezes sądu, jak i Minister Sprawiedliwości, nie powinni dodatkowo badać przesłanek uzasadniających fakultatywne zwolnienie z funkcji biegłego, są to bowiem dwa różne tytuły zwolnienia, których nie należy oceniać w jednym postępowaniu. W konkluzji Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a., polegającego na niezapoznaniu skarżącego przed wydaniem decyzji z oceną jego pracy, jako biegłego, niemniej nie miało to znaczenia w sprawie, w której skarżący został zwolniony z funkcji biegłego w trybie obligatoryjnym, na skutek utraty rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego, w następstwie skazania prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa. W skardze kasacyjnej Z.R. zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych oraz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jako pierwszy został podniesiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. z powodu oddalenia skargi, mimo że skarżący wykazał, iż z naruszeniem art. 10 k.p.a. uniemożliwiono mu czynny udział w postępowaniu poprzez brak możliwości zapoznania się z negatywnymi opiniami co do przebiegu jego pracy. W uzasadnieniu tego zarzutu stwierdził, że powyższe naruszenie stanowi przesłankę wznowienia postępowania, uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny, bez względu na to, czy powyższe uchybienie miało wpływ na wynik sprawy. Sąd zaaprobował bowiem uzupełniające postępowanie dowodowe, przeprowadzone z naruszeniem art. 136 k.p.a. z powodu pozbawienia strony możliwości zapoznania się z opiniami o jej pracy zebranymi w postępowaniu odwoławczym i braku informacji o zamknięciu postępowania dowodowego. Jako kolejny zarzut skarżący podniósł naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu w ramach działania wykraczającego poza zarzuty i wnioski skargi błędnego wskazania przez organ § 6 ust. 2 rozporządzenia w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, rozstrzygającej o obligatoryjnym zwolnieniu z funkcji biegłego. Uzasadniając ten zarzut podniósł, że Sąd mimo stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż w sprawie wydano decyzję związaną, dotyczącą obligatoryjnego zwolnienia z funkcji biegłego na podstawie § 6 ust. 1 rozporządzenia, a nie uznaniową w oparciu o § 6 ust. 2 rozporządzenia, z naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a. zaakceptował wadliwą decyzję, której podstawa prawna (§ 6 ust. 2 rozporządzenia) nie odpowiada uzasadnieniu, a taka rozbieżność pomiędzy podstawą prawną i treścią rozstrzygnięcia stanowi naruszenie art. 107 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Ostatnim z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów jest naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. polegające na oddaleniu wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia jego wniosku o wznowienie postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. w sprawie sygn. akt IV K 1881/03, a także art. 141 § 4 p.p.s.a. z uwagi na niewskazanie w uzasadnieniu wyroku przyczyn oddalenia tego wniosku, co miało istotny wpływ na badanie legalności decyzji o zwolnieniu z funkcji biegłego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W kwestii naruszenia powyższych przepisów podkreślił, iż stan faktyczny sprawy przyjęty przez Sąd dotyczy obligatoryjnego zwolnienia z funkcji biegłego z powodu jego prawomocnego skazania. Oddalenie jego wniosku o zawieszenie, zanim zapadnie mające wpływ na byt zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie Sądu powszechnego, było przedwczesne i pomijało zasady ekonomii procesowej z uwagi na skutki, jakie ma dla tej decyzji. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym na wyrok NSA z 18 maja 2006 r. sygn. akt II OSK 831/05 i uchwałę składu 7 sędziów NSA z 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04 (ONSAiWSA 2005, z. 4, poz. 66), podkreślił, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji przez sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przy wykazaniu przesłanki istotnego wpływu na wynik sprawy, czego skarżący nie dokonał. Przy niekwestionowanym fakcie braku umożliwienia zapoznania się skarżącemu z opiniami o jego pracy jako biegłego uzyskanymi w postępowaniu odwoławczym, Sąd I instancji trafnie ocenił to uchybienie jako pozostające bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ wystarczającą przesłanką do zwolnienia go z funkcji biegłego był fakt skazania prawomocnym wyrokiem. Na wynik sprawy nie wpłynęło też wskazanie w podstawie prawnej decyzji § 6 ust. 2 zamiast § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, co wynika z wywodów zamieszczonych w jej uzasadnieniu dotyczących utraty rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego jako obligatoryjnej przesłanki zwolnienia z tej funkcji. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości to od Sądu wyłącznie zależało skorzystanie z możliwości zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do czasu rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania, w którym skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Spośród trzech zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej najdalej idący dotyczy naruszenia w postępowaniu odwoławczym art. 10 k.p.a. stanowiący podstawę do wznowienia postępowania stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co w postępowaniu sądowym powinno doprowadzić do uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Gdyby zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. okazał się trafny, wówczas należałoby uwzględnić skargę kasacyjną, ponieważ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. nie podlega wartościowaniu pod kątem jego wpływu na wynik sprawy. Takie oceny nie budzą wątpliwości w piśmiennictwie. Przykładowo w opracowaniu B. Adamiak i J. Borkowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 89, znalazło się następujące stwierdzenie: "Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu dowodowym jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony". Podobnie G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan w komentarzu do art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego – LEX 2007, podkreślają, że "Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony, według której organ winien zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.) (...) Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu obejmuje wszystkie jego stadia, zatem przesłanka uzasadniająca wznowienie będzie obejmować sytuacje, w których strona bez własnej winy w ogóle nie uczestniczyła w postępowaniu, jak również gdy nie uczestniczyła tylko w niektórych, istotnych jego fazach, z przyczyn leżących po stronie organu administracyjnego". Tak samo omawiane naruszenie oceniają M. Jaśkowska i A. Wróbel w komentarzu do art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego – LEX 2010 dodając, że "Wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje niezależnie od tego, czy brak udziału strony wywarł wpływ na treść decyzji. Wpływ tego braku udziału na wynik sprawy może być dopiero oceniany w postępowaniu wznowieniowym". Należy w każdej sprawie precyzyjnie oddzielać sytuację, w której udowodnione zostało pozbawienie strony bez jej winy brania udziału w postępowaniu, stanowiące bezwzględną przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz niepodlegającą wartościowaniu podstawę uchylenia decyzji przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., od ustaleń dotyczących braku wpływu dostrzeżonych innych naruszeń przepisów postępowania, jeżeli nie mogły one mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) a contrario). W orzecznictwie nie zawsze dostrzega się te różnice, o czym świadczą przykłady wskazane w odpowiedzi na skargę kasacyjną i wysnuwane z nich wnioski przez Ministra Sprawiedliwości. Dobrą tego ilustrację stanowi wymieniona uchwała NSA z 25 kwietnia 2005 r., w której chodziło o skutki niewyznaczenia stronie przez organ podatkowy siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego wbrew art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, a więc o unormowanie inne niż w art. 10 § 1 k.p.a. Zresztą nawet do tak rozstrzygniętego w niej zagadnienia prawnego zgłoszone były w glosach różne oceny, także krytyczne. W rozpoznawanej sprawie z niezrozumiałych powodów Minister Sprawiedliwości i Sąd I instancji przyjmowali, że doszło w postępowaniu odwoławczym do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., ale nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Wg tego przepisu organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Otóż po wniesieniu odwołania od decyzji organu I instancji Departament Organizacyjny Ministerstwa Sprawiedliwości skrupulatnie informował skarżącego o wszystkich czynnościach podejmowanych w jego sprawie. I tak kolejno pismem z 21 listopada 2007 r. poinformował go o zwróceniu się do wymienionych adresatów o nadesłanie ocen dotyczących wykonywania obowiązków biegłego sądowego i danych o toczącym się postępowaniu karnym w sprawie sygn. akt III K 109/07. Następnie do pisma z 12 grudnia 2007 r. załączył kopie uzyskanych dokumentów jako uzupełniających dowodów i zawiadomił go "o możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych dowodów i materiałów, zgłoszonych żądań oraz stawianych zarzutów przed wydaniem decyzji, na podstawie art. 10 § 1" k.p.a. W kolejnym piśmie z 14 stycznia 2008 r. przekazującym nowe, uzupełniające dowody, departament ten poinformował znów skarżącego o jego uprawnieniach z art. 10 § 1 k.p.a. i poprosił "o złożenie ewentualnych oświadczeń w terminie siedmiu dni od otrzymania niniejszego zawiadomienia" z uwagi na wyznaczony na dzień [...] stycznia 2008 r. termin zakończenia postępowania odwoławczego. Decyzja Ministra Sprawiedliwości została wydana [...] lutego 2008 r. Z przypomnianych wywodów i podjętych czynności wynika, że w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione wszystkie wymogi art. 10 § 1 k.p.a. zapewniające ochronę interesów skarżącego w odwoławczym postępowaniu administracyjnym. Skarżący mógł bowiem zapoznać się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji Ministra Sprawiedliwości, nawet gdy nie wszystkie zawarte w nich pisma zostały mu przesłane po sporządzeniu ich kserokopii. Biorąc zresztą pod uwagę względy techniczne i koszty wytwarzania nowych, niekiedy bardzo obszernych objętościowo, kompletów akt administracyjnych dla wielu stron postępowania, nie można takiego obowiązku wywodzić z omawianej ogólnej zasady sformułowanej w art. 10 § 1 k.p.a. W rezultacie ten zarzut skargi kasacyjnej nie jest uzasadniony. Podobnie należy ocenić dwa pozostałe jej zarzuty. Jak trafnie przyjął Sąd I instancji, z uzasadnienia decyzji organów obu instancji jednoznacznie wynika, że zwolnienie skarżącego z funkcji biegłego sądowego nastąpiło z powodu utraty przez niego rękojmi należytego wykonywania obowiązków, a więc na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 w związku z § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Były to konsekwencje skazania go prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z art. 284 § 2 i art. 294 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat oraz na karę grzywny. W tej sytuacji za uchybienie należało uznać przytoczenie w podstawie prawnej decyzji organu I instancji § 6 ust. 2 rozporządzenia, podobnie jak w uzasadnieniu decyzji Ministra Sprawiedliwości. Zebrane w postępowaniu odwoławczym dowody odnośnie nienależycie wykonywanych czynności biegłego sądowego, możliwe do wykorzystania przy zwolnieniu skarżącego z tej funkcji na podstawie § 6 ust. 2 rozporządzenia, nie miały wpływu na wynik sprawy wobec zaistniałej przesłanki obligatoryjnego jego zwolnienia na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2. W tych okolicznościach nie doszło również do naruszenia przez Sąd I instancji art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stan faktyczny sprawy wskazuje, że nie chodziło o konieczność oczekiwania na rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. Związek pomiędzy skazaniem skarżącego prawomocnym wyrokiem za wymienione przestępstwo, a jego obligatoryjnym zwolnieniem z funkcji biegłego sądowego już się zrealizował przy wydaniu ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości. Nie było więc tu nierozstrzygniętej kwestii prejudycjalnej i potrzeby zawieszenia postępowania toczącego się przed Sądem I instancji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Wniosek pełnomocnika skarżącego o zasądzenie mu wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, podlega rozpoznaniu w trybie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI