II GSK 598/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-08-17
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowykara pieniężnatachografkarta kierowcyrozporządzenie WE 561/2006obowiązek przechowywania danychciężar dowoduprzesłanki egzoneracyjnekradzież dokumentówkontrola drogowa

NSA oddalił skargę kasacyjną przewoźnika, który nie udostępnił danych z tachografu i kart kierowcy, tłumacząc się kradzieżą dokumentów, uznając brak dowodów na egzonerację.

Skarżący kasacyjnie domagał się uchylenia wyroku WSA, który oddalił jego skargę na karę pieniężną za nieudostępnienie danych z tachografu i kart kierowcy. Argumentował, że dokumenty zostały skradzione i nie ponosi winy. NSA uznał jednak, że ciężar dowodu spoczywa na przewoźniku, a przedstawione dowody (kradzież, umorzone postępowanie) nie były wystarczające do wykazania braku wpływu na naruszenie lub zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. K. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił jego skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą karę pieniężną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania (brak wszechstronnej oceny dowodów, nieuwzględnienie interesu strony) oraz prawa materialnego (błędna wykładnia art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym). Argumentował, że padł ofiarą kradzieży dokumentów, co wyłączyło jego odpowiedzialność, a sposób zabezpieczenia danych był wystarczający. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że ciężar dowodu w zakresie braku wpływu na powstanie naruszenia lub zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na przedsiębiorcy. Sąd uznał, że samo twierdzenie o kradzieży dokumentów i umorzeniu postępowania w tej sprawie nie jest wystarczające do uwolnienia się od odpowiedzialności, zwłaszcza gdy nie przedstawiono konkretnych dowodów potwierdzających te okoliczności. Podkreślono również obowiązek skutecznego zapewnienia przechowywania danych z tachografu i kart kierowcy przez okres co najmniej dwunastu miesięcy, zgodnie z rozporządzeniem WE nr 561/2006, co miało na celu umożliwienie kontroli.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samo twierdzenie o kradzieży dokumentów i umorzenie postępowania w tej sprawie nie jest wystarczające do wykazania braku wpływu na powstanie naruszenia lub zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, jeśli przedsiębiorca nie przedstawił konkretnych dowodów potwierdzających te okoliczności i nie wykazał, że podjął wszelkie możliwe działania zapobiegawcze.

Uzasadnienie

Ciężar dowodu w zakresie braku wpływu na powstanie naruszenia lub zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na przedsiębiorcy. Twierdzenie o kradzieży nie zwalnia z obowiązku udowodnienia tego faktu i wykazania, że podjęto wszelkie niezbędne środki ostrożności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.t.d. art. 92c § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.t.d. art. 92a § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92b § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 5

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Kradzież dokumentów jako przesłanka egzoneracyjna. Niewystarczające zabezpieczenie danych przez przedsiębiorcę. Brak dowodów na brak wpływu na powstanie naruszenia. Niewłaściwa wykładnia i zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.

Godne uwagi sformułowania

ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że rzeczywiście nie miał wpływu na powstanie naruszenia obowiązek skutecznego zapewnienia przechowania danych obowiązek ma charakter bezwzględny nie jest usprawiedliwiony zarzut z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący

Wojciech Kręcisz

sprawozdawca

Marek Leszczyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że kradzież dokumentów nie zwalnia automatycznie z odpowiedzialności za naruszenia przepisów transportowych, jeśli przedsiębiorca nie udowodni braku wpływu na zdarzenie i nie wykaże należytej staranności w zabezpieczeniu danych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów o transporcie drogowym i braku udostępnienia danych z tachografu/kart kierowcy. Wymaga analizy konkretnych dowodów przedstawionych przez stronę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie braku winy i podjęcie wszelkich środków ostrożności w kontekście przepisów transportowych, nawet w obliczu zdarzeń losowych jak kradzież.

Kradzież dokumentów nie zawsze zwalnia z kary. NSA wyjaśnia, kiedy przewoźnik musi udowodnić swoją niewinność.

Dane finansowe

WPS: 15 000 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 598/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-08-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Marek Leszczyński
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II SA/Ke 902/19 - Wyrok WSA w Kielcach z 2019-12-18
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 174 pkt 1 i pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 10 ust 5 lit. a)
Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Marek Leszczyński Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 902/19 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 września 2019 r. nr BP.500.164.2019.0165.KI13.6797 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od R. K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2 700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 902/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę R. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 4 września 2019 r. znak: BP.500.164.2019.0165.KI13.6797 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Skarżący zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, błędne i zdawkowe wyjaśnienie istotnych okoliczności przedmiotowej sprawy, nie uwzględnienie interesu Skarżącego, a w konsekwencji nieuprawnione stwierdzenie, że Skarżący nie udowodnił że zachodzą przesłanki egzoneracyjne wyłączające jego odpowiedzialność, podczas gdy Skarżący w sposób wyczerpujący przedstawił w niniejszym postępowaniu, że padł ofiarą kradzieży, w wyniku której został pozbawiony dokumentów, które był obowiązany przechowywać i których brak przesądził o wymierzeniu Skarżącemu kary pieniężnej;
2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji nieuprawnione przyjęcie, że Skarżący przechowywał dane z jednostek pojazdowych i z kart kierowcy w sposób nienależyty, tj. umożliwiający przejęcie dokumentacji przez osoby trzecie, nie zachowując przy tym należytej staranności, nadto winien jako przedsiębiorca gromadzić dane w formie elektronicznej, w sytuacji gdy sposób zabezpieczenia danych przez Skarżącego dawał wystarczającą gwarancję ich bezpieczeństwa, nadto Skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji za działania osób trzecich, wskazujące na popełnienie czynu zabronionego (kradzieży), nadto w przepisach prawa materialnego brak jest normy prawnej nakazującej Skarżącemu gromadzenia, przechowywania dokumentów w konkretny sposób;
3. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 81a kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść Skarżącego wątpliwości w zakresie stanu faktycznego, wskazujące na rzekome naruszenie Skarżącego, a w konsekwencji nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej, w sytuacji gdy okoliczności niniejszej sprawy wynika, że Skarżący padło ofiarą czynu przestępnego, co winno skutkować niezastosowaniem wobec Skarżącego normy prawnej prowadzącej do wymierzenia mu kary pieniężnej i umorzeniem postępowania;
4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji przypisanie Skarżącemu odpowiedzialności za naruszenie i wymierzenie mu kary pieniężnej, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że Skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, wystąpiło ono w skutek zdarzeń, których nie dało się przewidzieć, tj. kradzież dokumentów, dlatego też zgodnie z treścią ww. przepisu przedmiotowe postępowanie winno zostać umorzone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Z zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały oparte na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując legalność decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nią skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne, wobec ich prawidłowości, uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny odnośnie do zaktualizowania się znamion – przypisanego stronie skarżącej – deliktu polegającego na nieudostępnieniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego – za każdy dzień od każdego kierowcy (lp. 6.3.16. załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym), a w konsekwencji, nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł. Zwłaszcza, że – zdaniem Sądu I instancji – organy administracji bez naruszenia prawa oceniły również, że w rozpatrywanej sprawie, z uwagi na jej okoliczności oraz przeprowadzone dowody, nie zaktualizowały się przesłanki stosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają – zgodnie z zasadą dyspozycyjności – granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.
Wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. oraz określonych tymi przepisami prawa koniecznych wymogów, którym powinny czynić zadość stawiane na ich podstawie zarzuty (por. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15 oraz wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 oraz wyroki NSA z dnia: 11 października 2022 r., sygn. akt II GSK 581/19; 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II FSK 187/20; 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18; 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09), a ponadto podkreślając, że w przypadku skargi kasacyjnej, będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia, czytelności formułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem tego pisma (jak w przypadku skargi czy też zażalenia), ale także z jego treścią (zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17), trzeba stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą być uznane za zasadne, a co za tym idzie skuteczne.
Z zarzutów tych, opartych na podstawie z pkt 1 i pkt 2 art. 174 p.p.s.a., wynika, że – nie kwestionując prawidłowości ustaleń faktycznych stanowiących podstawę oceny odnośnie do zaktualizowania się znamion, przypisanego stronie, naruszenia polegającego na nieudostępnieniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego – za każdy dzień od każdego kierowcy (lp. 6.3.16. załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym) – zgodność z prawem zaskarżonego wyroku strona skarżąca podważa z pozycji stanowiska zmierzającego do wykazania wadliwości podejścia do rozumienia, a w konsekwencji zastosowania w rozpatrywanej przepisu art. 92c ust 1 ustawy o transporcie drogowym, co miałoby polegać na nieuwzględnieniu znaczenia konsekwencji wynikających z tej okoliczności, że skarżący "[...] padł ofiarą kradzieży, w wyniku której został pozbawiony dokumentów, które był obowiązany przechowywać i których brak przesądził o wymierzeniu [...] kary pieniężnej", co powoduje, że wobec zabezpieczenia tych dokumentów w sposób, który dawał wystarczająca gwarancję ich bezpieczeństwa, "[...] nie może ponosić negatywnych konsekwencji za działania osób trzecich, wskazujące na popełnienie czynu zabronionego (kradzieży) [...]" i to w sytuacji, gdy "[...] w przepisach prawa materialnego brak jest normy prawnej nakazującej [...] gromadzenia, przechowywania dokumentów w konkretny sposób", a skarżący "[...] nie miał wpływu na powstanie naruszenia [...]", albowiem "[...] wystąpiło ono wskutek zdarzeń, których nie dało się przewidzieć, tj. kradzież dokumentów [...]".
W odpowiedzi na stanowisko strony skarżącej i prezentowaną w jego uzasadnieniu argumentację, wobec istoty spornej w rozpatrywanej sprawie kwestii trzeba przede wszystkim stwierdzić, że nie jest usprawiedliwiony zarzut z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.
Zarzut naruszenia przywołanego przepisu prawa z całą pewnością nie może być uznany za skuteczny w zakresie, w jakim odnosi się do błędu wykładni, a to wobec tego, że jego konstrukcja oraz uzasadnienie nie czynią zadość koniecznym w tej mierze wymogom (zob. np. wyroki NSA z dnia: 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15). Błędna wykładnia prawa materialnego, o której mowa w pkt 1 art. 174 p.p.s.a., to bowiem wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego (ich) treści (w tym, poprzez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to w wadliwym ustaleniu jego (ich) sensu normatywnego przez sąd administracyjny I instancji, co – aby zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię mógł być rozpatrzony – wymaga wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz, jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, co jednocześnie oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii, a więc innymi słowy, wymaga przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu, stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe.
Deficyty konstrukcji oraz uzasadnienia zarzutu naruszenia przywołanego przepisu prawa przez jego błędną wykładnię powodują więc, że wobec znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zarzut ten nie może odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą.
Również zarzut niewłaściwego zastosowania przywołanego przepisu prawa nie może odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą. Zarzut taki zakłada bowiem potrzebę wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na ustalony stan faktyczny sprawy albo dlaczego, ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być w sprawie zastosowany – co innymi słowy polega na zarzuceniu błędu subsumcji (niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd administracyjny, rozumiane jest więc, jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu). Ocena zaś tego zarzutu – co wymaga podkreślenia, o czym mowa jeszcze dalej – może być dokonana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca uznaje za prawidłowy (zob. np. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2022 r., sygn. akt II FSK 940/22).
W tym też kontekście przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Przepis art. 92b ust. 1 stanowi natomiast – co także wymaga przypomnienia, a to wobec istoty oraz znamion przypisanego stronie deliktu – że nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006, b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014, c) umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 409), d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców; 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Z treści, logiki oraz funkcji rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie przywołanych przepisów prawa, aż nadto jasno i wyraźnie wynika – zwłaszcza, gdy w tej mierze odwołać się do konwencji językowej, którą operuje ustawodawca stanowiąc nie bez powodu w analizowanym zakresie o "okolicznościach i dowodach wskazujących na braku wpływu na powstanie naruszenia" (art. 92c ust. 1 pkt 1) oraz o obowiązku "zapewnienia" przestrzegania stosownych wymogów (art. 92b ust 1) – że to na podmiocie wykonującym przewóz drogowy (przewozy drogowe) spoczywa – w toku prowadzonego postępowania administracyjnego – ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że rzeczywiście nie miał wpływu na powstanie naruszenia (art. 92c ust. 1 pkt 1) oraz, że zapewnił przestrzegania stosownych wymogów wynikających z przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku (art. 92b ust 1), a więc innymi słowy ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 23 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 22/22; 7 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 2723/17; zob. również np. wyroki NSA z dnia: 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 203/20; 11 maja 2023 r., sygn. akt II 364/20; 10 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 76/20).
Podkreślając w korespondencji do powyższego, że podjęcie oraz wykonywanie transportu drogowego stanowi rodzaj reglamentowanej działalności gospodarczej (art. 5 ustawy o transporcie drogowym), co wobec wysokich wymagań stawianych jej prowadzeniu nie pozostaje bez wpływu miarę oceny staranności jej wykonywania należy stwierdzić, że z punktu widzenia znaczenia konsekwencji wynikających z przedstawionego rozumienia przywołanych przepisów prawa, eksponowanie przez stronę skarżącą okoliczności kradzieży dokumentacji, którą była zobowiązana udostępnić podczas kontroli w przedsiębiorstwie (mianowicie, wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowców i tachografów) nie może być uznane za wystarczające dla wykazania zasadności zarzutu z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej, a tym samym, dla podważenia zgodności z prawem zaskarżonego wyroku.
Ograniczanie się w omawianym zakresie wyłącznie do samego twierdzenia o zaistnieniu kradzieży wymienionej dokumentacji w nocy z dnia 23 na 24 marca 2019 r. oraz o umorzeniu – w dniu 29 kwietnia 2019 r. – dochodzenia wobec niewykrycia sprawców przestępstwa, nie może być uznane za wystarczające dla wykazania zaktualizowania się przesłanek egzoneracyjnych, jeżeli twierdzeniu temu nie towarzyszy równoczesne odwołanie się do stosownych dowodów (dokumentów), czy też innych okoliczności mogących stanowić uprawnioną podstawę wnioskowania odnośnie do zaistnienia zdarzenia, którego znaczenie eksponuje strona. Zwłaszcza, że to na niej – jak podkreślono powyżej – spoczywa ciężar dowodu w omawianym zakresie. Jeżeli więc, ani w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego w sprawie strona skarżąca takich dowodów, czy też okoliczności nie przedłożyła, ani też nie podnosiła – a nie była przecież pobawiona takiej możliwości, co w relacji do daty zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli (21 lutego 2019 r.) doręczonego w dniu 6 marca 2019 r., daty jej przeprowadzenia (29 marca 2019 r.), dat wydania decyzji (17 czerwca 2019 r. i 4 września 2019 r.) oraz dat zawiadomień odnośnie do prawa zapoznania się z materiałami sprawy stanowiło przedmiot wnikliwej analizy Sądu I instancji (zob. s. 6 i s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – i nie przedstawiła, ani też nie podnosiła ich na etapie postępowania sądowego, to nie sposób jest twierdzić, że w omawianym i spornym w sprawie zakresie, stanowisko Sądu I instancji, a co za tym idzie organów administracji publicznej, jest dowolne i przez to niezgodne z prawem.
W świetle powyższego, za uzasadniony należy uznać wniosek, że strona skarżąca nie wykazała, że "okoliczności i dowody wskazują na braku wpływu na powstanie naruszenia" (art. 92c ust. 1 pkt 1) – ani też, że nie wykazała, że zapewniła przestrzeganie stosownych wymogów wynikających z przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku (art. 92b ust 1) – albowiem nie przedstawiła, wbrew temu co twierdzi, żadnych konkretnych argumentów, w tym zwłaszcza dowodów (w tym dowodów z dokumentów), które mogłyby stanowić usprawiedliwiona podstawę wnioskowania odnośnie do zaistnienia zdarzenia, którego nie mogła przewidzieć, a mianowicie kradzieży wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowców i tachografów, które była zobowiązana przechowywać i udostępnić podczas kontroli w przedsiębiorstwie, co miałoby oznaczać, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia.
Przy tym, w żadnym stopniu, ani też zakresie wniosku przeciwnego nie może uzasadniać twierdzenie o przechowywaniu wymienionej dokumentacji na terenie przedsiębiorstwa, który był zabezpieczony, w tym zwłaszcza twierdzenie o przechowywaniu tej dokumentacji w specjalnie przeznaczonej do tego walizce.
Podzielając trafność stanowiska Sądu I instancji w zakresie odnoszącym się do krytycznej oceny wskazywanego przez stronę sposobu przechowywania i zabezpieczenia wymienionej dokumentacji (s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), w tym w szczególności w tym jego aspekcie, który w relacji do powiadomienia strony o zapowiedzianej kontroli przedsiębiorstwa oraz o dacie tej kontroli akcentuje znaczenie oczekiwania (wręcz obowiązku) odnośnie do potrzeby objęcia jej w związku z tym szczególną pieczą oraz szczególnym nadzorem, trzeba podkreślić, że co do zasady z pieczy i nadzoru nad wskazaną dokumentacją – i to pieczy oraz nadzoru efektywnego – w żadnym stopniu, ani też zakresie nie może zwalniać to, że przepisy obowiązującego prawa nie odnoszą się do sposobu zabezpieczania i przechowywania wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowców i tachografów.
W tej mierze bowiem – oraz w opozycji do stanowiska strony skarżącej – należy podkreślić, że art. 10 ust. 5 lit. a) pkt ii) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 ustanawia adresowany do przedsiębiorcy transportowego obowiązek zapewnia, aby wszystkie dane wczytane zarówno z jednostki pojazdowej jak i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej dwanaście miesięcy po ich zarejestrowaniu oraz, na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych, były dostępne, bezpośrednio albo na odległość, na terenie tego przedsiębiorstwa.
Abstrahując już nawet od tego, że na gruncie przywołanej regulacji prawnej jest mowa o dostępności, na żądanie uprawnionych służb kontrolnych, wymienionych w niej danych "bezpośrednio albo na odległość, na terenie przedsiębiorstwa", co w opozycji do stanowiska skargi kasacyjnej (s. 5) prowadzi do wniosku, że w ten też właśnie sposób prawodawca unijny odniósł się także do formy przechowywania wymienionych danych, trzeba przede wszystkim podkreślić, że z konwencji językowej, którą operuje prawodawca unijny – "przedsiębiorstwa transportowe zapewniają" – w tym również celu jej ustanowienia (np. pkt 4, pkt. 14, pkt 17, pkt 22, pkt 26 – 27, pkt 36 wprowadzenia; art. 1) oraz jej funkcji – o której trzeba wnioskować na podstawie argumentu natury systemowej, albowiem art. 10 ust. 5 przywołanego rozporządzenia unijnego został usytuowany w jego Rozdziale III "Odpowiedzialność przedsiębiorstw transportowych" – wynika, że omawiany obowiązek ma charakter bezwzględny.
Co więcej, z art. 10 ust 5 lit. a) wymienionego rozporządzenia wynika, że w relacji do wysokich wymagań stawianych prowadzeniu (reglamentowanej) działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego, a co za tym idzie stosowanej miary oceny staranności jej wykonywania, istota zawartej w nim regulacji wyraża się w obowiązku skutecznego zapewnienia przechowania danych, o których w nim mowa. Zwłaszcza, że ich przechowywanie nie jest – co trzeba podkreślić – celem samym w sobie, lecz służy możliwości przeprowadzenia kontroli działalności przedsiębiorstwa transportowego, a to poprzez obowiązek ich udostępnienia na żądanie uprawnionych służb kontrolnych. Stąd też – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – nie chodzi o jakiekolwiek sposób zapewniający przechowywania danych, o których mowa w art. 10 ust 5 lit. a) wymienionego rozporządzenia, lecz o taki sposób, który zapewni bezpieczne, a co z tym idzie skuteczne ich przechowywanie do celów, któremu dane te służą.
Jeżeli więc strona skarżąca nie zapewniła realizacji omawianego obowiązku – a mianowicie nie zapewniła, co nie jest sporne w sprawie, przechowywania przez co najmniej dwanaście miesięcy danych, o których mowa w art. 10 ust. 5 lit. a) pkt ii) rozporządzenia (WE) nr 561/2006, a tym samym nie udostępniła ich, na żądanie służb kontrolnych, bezpośrednio albo na odległość, na terenie przedsiębiorstwa podczas kontroli – i jednocześnie, co nie mniej istotne z punktu widzenia istoty spornej w sprawie kwestii, nie wykazała w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, o których stanowi art. 92c ust. 1 pkt 1 (oraz art. 92b ust. 1) ustawy o transporcie drogowym, to w świetle wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów, za niezasadny, a co za tym idzie za nieskuteczny, należało również uznać zarzut naruszenia art. 81a k.p.a., a mianowicie zarzut z pkt 3) petitum skargi kasacyjnej.
Co więcej, przedstawione argumenty – zwłaszcza, gdy w tej mierze ponownie odwołać się do znaczenia konsekwencji wynikających z treści, logiki oraz funkcji przepisów art. 92c ust. 1 pkt 1 oraz art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz ustanowionego na ich gruncie ciężaru dowodzenia odnośnie do wykazania zaistnienia okoliczności (przesłanek egzoneracyjnych), o których w nim mowa – prowadzą do wniosku o braku zasadności zarzutów z pkt 1) i pkt 2) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzutów naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
W rekapitulacji należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI