II GSK 584/25

II GSK 584/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Małgorzata Rysz
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1453/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-11-05
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 5a § 3 i 4,
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4,  art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 77 § 1 ,  art. 80, art. 189d, art 189f § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 320
art. 13 ust. 1 pkt 3,  art. 13k ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. Sp. j. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 1453/24 w sprawie ze skargi K. Sp. j. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 marca 2024 r. nr BKOE.702.7232.2023.1587.6 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 1453/24, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę K. Sp. j. z siedzibą w S. (dalej jako: "Skarżąca" lub "Spółka") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 marca 2024 r. nr BKOE.702.7232.2023.1587.6 w przedmiocie kary pieniężnej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W trakcie kontroli mobilnej, która miała miejsce w dniu 31 sierpnia 2022 r., stwierdzono, że m.in. 28 lipca 2022 r. godzinie [...] System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], przez urządzenie kontrolne znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr A6 Kołbaskowo (granica państwowa) - węzeł Szczecin Dąbie, co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...]. Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów ustalono, że dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego pojazdu przekraczała 12000 kg. Dane w Centralnej Ewidencji Pojazdów wskazywały, że na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym była skarżąca Spółka czyli właściciel wymienionego pojazdu samochodowego.
Pismem z dnia 13 marca 2023 r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "k.p.a.").
Skarżąca złożyła wyjaśnienia, w których wskazała, że brak opłaty spowodowany był wadliwym działaniem automatycznego doładowania salda co było zgłaszane przez stronę na infolinii.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i zebraniu dowodów Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "organ" lub "GITD") decyzją z dnia 6 marca 2024 r., działając na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1693, obecnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 320, dalej jako: "u.d.p.") w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l u.d.p., rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 32, ze zm.) oraz art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 180, ze zm., obecnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 1539, dalej jako: "u.t.d.") nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 1500 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odnosząc się do wyjaśnień Skarżącej wskazał, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej z uwagi na ewentualne nieprawidłowości związane z funkcją automatycznego doładowania konta. Funkcja ta jest wyłącznie rozwiązaniem technicznym udostępnianym przez operatora, natomiast u.d.p. nie zawiera regulacji, które zwalniałyby podmiot określony w art. 13k ust. 4 u.d.p. z odpowiedzialności administracyjnej w przypadku komplikacji związanych z powyższą funkcjonalnością. Organ zaznaczył, że użytkownik w każdym czasie może uzyskać dane dotyczące stanu salda za pośrednictwem dostępnych kanałów. Stan salda można sprawdzić za pośrednictwem Internetowego Konta Klienta oraz aplikacji mobilnej e-TOLL PL, jak również podczas rozmowy z konsultantem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta.
Organ stwierdził, że Skarżąca od dnia 1 czerwca 2022 r. doładowywała konto w sposób manualny stąd też musiała być świadoma niefunkcjonalności opcji automatycznego doładowania konta w elektronicznym systemie poboru opłat SPOE KAS. W dniu kontroli nie miała na koncie środków, zaś kolejne doładowanie na kwotę 1400 zł zostało wykowane w dniu 4 sierpnia 2022 r.
Zdaniem organu w sprawie brak było podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż naruszenie wywołało na tyle istotne negatywne skutki w sferze dóbr prawnie chronionych, że nie sposób mówić w tym przypadku o znikomej wadze naruszenia. W nawiązaniu do drugiej przesłanki określonej w art. 189f 1 pkt 1 k.p.a., tj. zaprzestania naruszania prawa, organ wskazał, że skarżąca dopuściła się nieprawidłowości w odniesieniu nie tylko do spornego przejazdu, ale także bezpośrednio w okresie poprzedzającym i następującym po naruszeniu, co wynika z wydruków z systemu SPOE KAS, załączonych do akt sprawy. Zdaniem organu, nie sposób zatem stwierdzić, że skarżąca zaprzestała naruszania prawa. Organ nie znalazł także przesłanek do zastosowania art. 189e k.p.a.
Na powyższą decyzję wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu I instancji, w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organ w sposób prawidłowy wyznaczył zakres postępowania dowodowego, mając na uwadze okoliczności istotne z punktu widzenia zastosowanych w sprawie przepisów, a to art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Organ ustalił wszystkie elementy stanu faktycznego dowodzące naruszenia przez Spółkę w dniu 28 lipca 2022 r. obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, w związku z korzystaniem z dróg publicznych na których pobiera się opłatę elektroniczną.
Sąd I instancji nie podzielił stanowiska strony skarżącej, że za brakiem jej odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przemawia wadliwe działanie systemu polegające na braku automatycznego doładowania konta w systemie e-Toll.
WSA w Warszawie zaznaczył, że kwestia nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika nie jest warunkowana w żadnym stopniu wybranym przez niego systemem rozliczenia opłaty elektronicznej, a jedynie faktem nieuiszczenia tej opłaty. Skarżąca korzystała z konta rozliczeniowego typu przedpłaconego. Ustawiona została opcja automatycznego doładowania konta. Spółka wskazała, że na skutek problemów z automatycznym doładowaniem w dniu 1 czerwca 2022 r. opcja ta została zablokowana. O tym Spółka została poinformowana w wiadomości e-mail z dnia 1 czerwca 2022 r. Skarżąca w skardze wskazała, że "(...) system przesyłał powiadomienie na e-mail, że jest niski stan konta oraz, że doładowanie się nie powiodło (np. 1 czerwca 2022 r.). (...) Na infolinii stwierdzono, że to problem z bankiem (...)". Zatem zarzut, że Spółka nie otrzymała wiadomości e-mail z dnia 1 czerwca 2022 r. nie zasługiwał na uwzględnienie. Kolejne doładowania, również manualne, za pomocą kanału www. miały miejsce w dniu 6 lipca 2022 r., a następnie w dniu 4 sierpnia 2022 r. W tej sytuacji, w ocenie Sądu I instancji, brak jest podstaw do przyjęcia, że Spółka nie miała wiedzy o zablokowaniu doładowania automatycznego czy o powtarzających się problemach z automatycznym doładowaniem.
Zdaniem Sądu I instancji, strona skarżąca mając świadomość, że co najmniej od 1 czerwca 2022 r. są problemy z automatycznym doładowywaniem konta, leżącym po stronie jej banku, nie podjęła działań zmierzających do bieżącej kontroli stanu konta m.in. przed wykonaniem przejazdu za który została ukarana. WSA wskazał, że system pozwala na stosunkowo proste i nie wymagające dużego nakładu pracy sprawdzenie stanu konta. Sąd I instancji zgodził się z organem, że przedsiębiorca transportowy ma obowiązek zapewnić środki pieniężne na realizację przejazdu. Skarżąca jako podmiot profesjonalny, powinna mieć wiedzę z jaką częstotliwością wykonuje przejazdy i kiedy oraz w jakich kwotach uzupełniała środki. Przewoźnik przed każdym przejazdem musi mieć pewność, że posiada na koncie środki umożliwiające pobranie należnej opłaty. Nie może przy tym opierać się wyłącznie na informacjach e-mail z systemu, a powinien kierować się własnymi aktami staranności, poprzez weryfikację stanu konta na różne sposoby jakie są dostępne. Strona decydując się na automatyczne zasilanie konta, musi mieć pewność, a więc zweryfikować, że ustawienia są prawidłowe i środki są przekazywane na konto. W ustalonym stanie faktycznym nie sposób przyjąć, że skoro od dnia 1 czerwca 2022 r. Skarżąca wiedziała o problemach z automatycznym doładowywaniem konta i nie wykazano, aby te problemy zostały do dnia 28 lipca 2023 r. rozwiązane, to wykonanie w tym dniu przejazdu po płatnym odcinku drogi bez ustalenia, czy na koncie znajdują się środki w odpowiedniej wysokości, stanowiło wyraz dołożenia należytej staranności wymaganej od profesjonalnego przewoźnika drogowego.
W ocenie Sądu I instancji, organ nie naruszył również art. 189f k.p.a. dotyczącego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Wskazać należy, że organ trafnie uznał, że naruszenia w zakresie uchybienia obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej nie można uznać za znikome oraz iż z uwagi na charakter naruszonego obowiązku nie zaistniały okoliczności warunkujące usunięcie naruszenia prawa. Okoliczność, że w trakcie kontroli mobilnej przeprowadzonej w dniu 31 sierpnia 2022 r. z systemu elektronicznego poboru opłat pobrano informacje o kilku naruszeniach polegających na braku uiszczenia opłaty elektronicznej, nie przesądza o konieczności odstąpienia od nałożenia kary. Sąd I instancji zauważył, że przepisy art. 13k ust. 6 i ust. 7 u.d.p., sprzeciwiają się nałożeniu więcej niż jednej kary pieniężnej za poszczególne naruszenia stwierdzone w trakcie jednej doby. W sprawie sytuacja, o której mowa w wymienionym przepisie nie miała miejsca. Nadto, to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności odnośnie uczynienia zadość wymogom wykonywania przejazdu tak, aby zapewnić uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd. Zdaniem WSA, z okoliczności stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby skarżąca realizując przejazd w dniu 28 lipca 2022 r., w tym planując jego trasę, nie mogła, zachowując minimum wymaganej staranności, wejść w posiadanie informacji odnośnie stanu środków na koncie przedpłaconym, a w konsekwencji - właśnie w kontekście planowanej trasy przejazdu - zabezpieczyć ich wysokość w kwocie pozwalającej na uiszczenie wymaganej opłaty elektronicznej i tym samym uczynić zadość obowiązkowi, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.. Tym samym niezastosowanie przez organ art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie stanowi naruszenia prawa.
Pełnomocnik Skarżącej zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniósł o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 8 i 189f § 1 i 3 k.p.a. Sąd nie uwzględnił naruszenia przez organ zasady proporcjonalności i celowości kary administracyjnej. Organ, nakładając kary administracyjne, nie uwzględnił dobrowolnego usunięcia naruszenia przez skarżącego przed wszczęciem postępowania, co powinno prowadzić do odstąpienia od wymierzania kary zgodnie z art. 189f § 3 k.p.a. W toku postępowania przed organem strona skarżąca dobrowolnie uiściła należną opłatę jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego, tym samym naprawiając szkodę powstałą w majątku państwa. Jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, nie uwzględnił tego faktu i nie wyjaśnił, dlaczego dobrowolne zachowanie strony - zmierzające do usunięcia skutków naruszenia -nie wpłynęło na wymiar kary. W konsekwencji strona, która niezwłocznie uiściła należność, została potraktowana w taki sam sposób, jak podmiot, który opłaty w ogóle nie uiścił, co podważa funkcję prewencyjną i motywacyjną sankcji administracyjnej. Zaniechanie oceny tej okoliczności oraz brak racjonalnego uzasadnienia, dlaczego przedwczesne naprawienie szkody nie miało znaczenia dla wymiaru kary, stanowi istotne uchybienie procesowe. Prowadzi to do naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej oraz sprzeciwia się zasadom wymiaru kary administracyjnej wynikającym z kpa. Uchybienia te, pomimo ich istotności, nie doprowadziły do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co w ostatecznym rozrachunku skutkowało wydaniem wyroku, który nie odzwierciedla standardów wymaganych w postępowaniu sądowo administracyjnym.
b) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuzasadnienie wyroku w sposób wyczerpujący i rzetelny, co uniemożliwia weryfikację toku rozumowania Sądu.
c) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaakceptowanie przez Sąd decyzji organu, który odmówił przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków (wspólników spółki), co miało kluczowe znaczenie dla ustalenia, że brak płatności wynikał z wadliwości systemu poboru opłat.
d) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 189d k.p.a. Wyrok sądu pierwszej instancji zaakceptował decyzję organu, która nie uwzględniała indywidualnych okoliczności sprawy, w tym dobrej wiary skarżącego oraz problemów technicznych systemu e-Toll, co stanowi naruszenie zasady proporcjonalności i indywidualnego podejścia do wymiaru kary administracyjnej.
e) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 45 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.), art 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 16 p.p.s.a. przez niezastosowanie tych przepisów i podjęcie orzeczenia bez udziału trzech sędziów z udziałem osoby nieuprawnionej asesora WSA Szczepana Borowskiego powołanego do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3 z późn. zm.), co prowadzi do naruszenia wskazanych wyżej przepisów.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu, którego uwzględnienie prowadziłoby do stwierdzenia, że postępowanie przed Sądem I instancji dotknięte jest wadą nieważności. Skarżąca kasacyjnie upatruje tej wady w wydaniu wyroku przez sąd, w składzie którego zasiadała osoba powołana na stanowisko asesora, która nie posiada legitymacji formalnej do orzekania na stanowisku asesora WSA oraz co do którego bezstronności Skarżąca ma uzasadnione wątpliwości - co wynika z nieprawidłowego trybu powołania na urząd asesora na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Odnosząc się do tej kwestii stawianej na gruncie zarzutu z pkt. e petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 45 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.), art 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 16 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku przez Sąd, w składzie którego zasiadała osoba powołana na stanowisko asesora, która nie posiada legitymacji formalnej do orzekania na stanowisku asesora WSA oraz co do którego niezależności Skarżąca ma uzasadnione wątpliwości - co wynika z nieprawidłowego trybu powołania na urząd asesora na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, co spowodować miało wydanie wyroku przez sąd niezgodny z przepisami prawa - stwierdzić należy, iż z dniem 15 lipca 2022 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), wszedł w życie przepis art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.; dalej także: "p.u.s.a.") przewidujący możliwość zbadania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. Badania dokonuje się na wniosek strony skarżącej lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3 p.u.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatrującego niniejszą sprawę, nie można uznać, że wymóg badania z urzędu przesłanek nieważności postępowania powinien być rozumiany tak szeroko, by dublować w istocie inne instytucje procesowe. Jeżeli z akt sprawy wynika, że Skarżąca została zawiadomiona o składzie wyznaczonym do rozpoznania sprawy oraz o osobie sędziego zastępcy (k. 34 akt sądowych) i nie kwestionuje przy tym prawidłowości doręczenia tego zawiadomienia, to wobec znaczenia konsekwencji wynikających ze zdania drugiego § 4 art. 5a p.u.s.a. za uzasadniony należałoby uznać wniosek, że z istnienia stosownej procedury sprawdzenia spełniania warunku niezależności i bezstronności, Spółka z procedury tej - oraz z przyznanych w jej ramach uprawnień - jednak nie skorzystała.
Wskazać również należy, iż zarzuty stawiane asesorowi mają charakter czysto subiektywny i jako takie nie mogą przynieść spodziewanego rezultatu. Wymaga zwrócenia uwagi, że w sprawach skarg na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka w składach trzech sędziów, a stanowisko wyrażone w wyroku jest stanowiskiem całego składu sędziowskiego, którego słuszność może być podważona w postępowaniu instancyjnym i podlega kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Okoliczność, że asesor uczestniczy w wydaniu odmiennego z oczekiwaniami strony skarżącej rozstrzygnięcia nie stanowi podstawy do podważania jego legitymacji do orzekania w sprawie i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość, co do bezstronności asesora w danej sprawie.
Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważają zarzuty z pkt. b petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuzasadnienie wyroku w sposób wyczerpujący i rzetelny, co uniemożliwia weryfikację toku rozumowania Sądu.
Odpowiadając w punkcie wyjścia na ten zarzut tytułem koniecznych uwag wprowadzających trzeba przede wszystkim podnieść, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku sądu administracyjnego I instancji nie dość, że zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., to również, jeżeli nie przede wszystkim, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia i wolne jest także od sugerowanych przez stronę skarżącą wad i deficytów, które można, czy też należałoby kwalifikować, jako naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi jego sporządzenia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.
Zupełnie inną kwestią jest natomiast - co wymaga podkreślenia w kontekście podejmowanej na gruncie omawianego zarzutu polemiki z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji - siła przekonywania zawartych w nim argumentów.
Brak przekonania Skarżącej kasacyjnie o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa - którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych - czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony, czy też Skarżącej kasacyjnie, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, stanowisko to zostało umotywowane w stopniu wystarczającym, aby poddać je merytorycznej kontroli w postępowaniu wywołanym wniesioną skargą kasacyjną.
Z przedstawionych powodów zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało więc uznać za nieusprawiedliwiony.
Aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zyskał również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaakceptowanie przez Sąd I instancji decyzji organu, który odmówił przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków (wspólników spółki), co miało kluczowe znaczenie dla ustalenia, że brak płatności wynikał z wadliwości systemu poboru opłat.
W ocenie NSA - wbrew twierdzeniu Skarżącej kasacyjnie - ustalone w sprawie okoliczności faktyczne stanowiły dostateczną podstawę nałożenia na Spółkę kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej.
Stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Należy zatem podkreślić, że to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności by uczynić zadość wymogom wykonywania tego przejazdu tak, aby zapewnić efektywne uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd.
Zdaniem NSA w rozpoznawanej sprawie nie ma usprawiedliwionych podstaw, aby podważać zgodność z prawem zaskarżonego wyroku z pozycji zarzutów naruszenia przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w sposób, w jaki zarzuca to Skarżąca. Okoliczność, że kontrolowany przejazd był wykonywany po drodze określonej w rozporządzeniu jest niesporna.
Prawidłowo WSA w Warszawie uznał za niezasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania wspólnika K. D. oraz z zeznań S. S. na okoliczność uchybienia obowiązkowi uiszczenia opłaty z uwagi na wadliwe działanie systemu nie zasługuje na uwzględnienie. Okoliczność wskazana przez skarżącą została wykazana innymi dowodami, zaś wspólnicy skarżącej Spółki przedstawili swoje stanowisko w sprawie m.in. w piśmie z dnia 23 marca 2023 r.
Zgodzić się zatem należy z Sądem I instancji, że niecelowe było dodatkowe przesłuchiwanie wspólników Spółki na okoliczność już przez nich wyjaśnioną. Organ znał bowiem ich stanowisko w sprawie.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w przedmiotowej sprawie nie zostały również spełnione wszystkie przesłanki z art 189f § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
W relacji do treści sankcjonowanego obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 tej ustawy, sprzeczne z nim zachowanie ma z całą pewnością charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem, na braku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, wraz z którym dochodzi do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Nawet gdyby hipotetycznie założyć, że o znikomej wadze naruszenia prawa działaniem przypisanym stronie można i należałoby wnioskować na tej podstawie, że wobec jednorazowego zachowania naruszającego prawo, zachowanie to wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to zastosowaniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. sprzeciwiał się brak zaktualizowania się w rozpatrywanej sprawie drugiej koniecznej przesłanki, o której mowa w tym przepisie prawa, a mianowicie "zaprzestania naruszania prawa". Jeżeli tak, to w świetle przedstawionych argumentów, w odniesieniu do tego rodzaju deliktu przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma zastosowania, co siłą rzeczy skutkuje brakiem podstaw, a zarazem możliwości stosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za ten przejazd. Określone nim przesłanki muszą bowiem ziścić się łącznie (zob. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19).
Wobec bowiem konwencji językowej stosowanej przez ustawodawcę dla potrzeb opisu omawianej przesłanki - "strona zaprzestała naruszania prawa" - za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że odnosi się ona, gdy chodzi o zakres jej zastosowania, wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że ocena odnośnie do jej zaistnienia nie może odnosić się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5 - 6, w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt - Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2022; A. Celera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II (red. H. Knysiak - Sudyka), WKP 2019).
Skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą nie może odnieść również zarzut z pkt d petitum skargi kasacyjnej. Należy zauważyć, że art. 189d k.p.a. może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy przepis szczególny przewiduje swobodę organu administracji publicznej co do wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i jedynie w zakresie, w jakim przepis szczególny nie określa dyrektyw wymiaru tej kary pieniężnej, co innymi słowy oznacza, że wymieniony przepis prawa nie może mieć zastosowanie w przypadkach, gdy przepis szczególny przewiduje, że za naruszenie prawa wymierza się karę w wysokości ściśle określonej w ustawie - a tak jest właśnie na gruncie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., który za stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie przewiduje karę w wysokości 1500 zł.
Z przedstawionych powodów zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły być więc uznane za zasadne i odnieść skutek oczekiwany przez stronę skarżącą.
W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.