II GSK 564/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego, potwierdzając uchylenie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej z powodu nieprawidłowego ustalenia posiadacza pojazdu.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Inspektora Transportu Drogowego, uznając, że nieprawidłowo ustalono posiadacza pojazdu. NSA rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania. Sąd kasacyjny uznał jednak, że zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne i oddalił ją, potwierdzając stanowisko WSA.
Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyniku skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Inspektora nakładającą karę pieniężną za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Główny Inspektor Transportu Drogowego zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. Argumentował, że WSA błędnie przyjął, iż organ nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego do ustalenia posiadacza pojazdu, podczas gdy dane z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców jednoznacznie wskazywały na spółkę S. Sp. z o.o. jako posiadacza. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał jednak, że zarzuty nie są zasadne. Sąd kasacyjny stwierdził, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest nieuzasadniony, ponieważ uzasadnienie wyroku WSA zawierało wszystkie niezbędne elementy i umożliwiało kontrolę instancyjną. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.), NSA podkreślił, że zgodnie z art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych, karę nakłada się na właściciela pojazdu, a jeśli nie jest on posiadaczem, to na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie. Sąd kasacyjny uznał, że WSA słusznie ocenił, iż organ administracji nie przeprowadził wystarczających ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia rzeczywistego posiadacza pojazdu w dniu przejazdu, ograniczając się jedynie do danych z CEP. Dane te, mimo że wskazywały na spółkę jako posiadacza od określonej daty, nie wykluczały możliwości, że w dniu przejazdu pojazd znajdował się w posiadaniu innego podmiotu, zwłaszcza w kontekście protokołu przekazania pojazdu do używania innej spółce. Brak takich ustaleń stanowił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji nie przeprowadził wystarczających ustaleń faktycznych w tym zakresie, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania.
Uzasadnienie
Dane z CEP nie były wystarczające do jednoznacznego ustalenia posiadacza pojazdu w dniu przejazdu, zwłaszcza w kontekście możliwości przekazania pojazdu do używania innemu podmiotowi. Organ powinien przeprowadzić dalsze postępowanie wyjaśniające.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
udp art. 13k § ust. 4
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Kara pieniężna za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej wymierzana jest właścicielowi pojazdu, a jeżeli nie jest on posiadaczem, karę nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie pojazdu.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 177 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 80
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
prd art. 80a § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
prd art. 80b § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
prd art. 73 § ust. 5
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
prd art. 73
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
prd art. 74
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
udp art. 13 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
udp art. 13k § ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 54 § § 1 – 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo uchylił decyzję organu, ponieważ organ nie przeprowadził wystarczających ustaleń faktycznych w celu ustalenia posiadacza pojazdu w dniu przejazdu, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania. Dane z Centralnej Ewidencji Pojazdów nie były wystarczające do jednoznacznego ustalenia posiadacza pojazdu w rozumieniu art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. były niezasadne, ponieważ uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. były niezasadne, ponieważ WSA prawidłowo ocenił, że organ administracji nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
operując w granicach wyznaczonych wskazanymi podstawami kasacyjnymi nie jest zasadny zarzut z pkt 3. petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie jest zasadny zarzut z pkt 1. i pkt 2. petitum skargi kasacyjnej kara pieniężna (...) wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego (...) a jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to karę nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. nie zwalniało to organu administracji (...) z obowiązku przeprowadzenia stosownych ustaleń odnośnie do podmiotu, który rzeczywiście w dniu 7 czerwca 2018 r. wykonywał przejazd wymienionym pojazdem samochodowym dane te nie mogły służyć ustaleniu, że posiadaczem wymienionego pojazdu w dniu 7 czerwca 2018 r. (...) była (...) skarżąca spółka. brak przeprowadzenia ustaleń oraz dokonania ocen prawnych we wskazanym zakresie (...) nie mógł być oceniony inaczej, jak tylko jako naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jako dowolne bowiem (...) należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym realizacji (...) kompetencji polegającej na nakładania dolegliwości w postaci sankcji prawnej (...) nie może towarzyszyć (...) żadna dowolność, czy też arbitralność.
Skład orzekający
Andrzej Skoczylas
przewodniczący
Małgorzata Rysz
członek
Wojciech Kręcisz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie posiadacza pojazdu na potrzeby nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów, znaczenie danych z CEP, obowiązki organów administracji w zakresie postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kary za brak opłaty elektronicznej, ale zasady dotyczące ustalania posiadacza i dowodów są szersze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego przez organy administracji, nawet w pozornie prostych sprawach dotyczących kar. Podkreśla ograniczenia danych z rejestrów.
“Czy dane z CEP zawsze wystarczą? Sąd Najwyższy przypomina o obowiązku dokładnego ustalania posiadacza pojazdu.”
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 564/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-07-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-07-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Skoczylas /przewodniczący/ Małgorzata Rysz Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Kara administracyjna Sygn. powiązane VI SA/Wa 1033/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-15 Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 141 § 4, Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1033/19 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. w M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 11 marca 2019 r. nr BP.702.183.2019.1235.BEPO.636 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1033/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 11 marca 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej, uchylił zaskarżoną decyzję. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz oddalenie skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a także zasądzenie od strony przeciwnej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że organ nie podjął wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie posiadacza pojazdu w dniu przejazdu, podczas gdy zebrany przez organ materiał dowodowy w sposób pewny wskazuje na to kto był posiadaczem pojazdu podczas wykonywania przejazdu na co jednoznacznie wskazują dowody w postaci dokumentów wygenerowanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, jednoznacznie identyfikujące posiadacza pojazdu tj. spółkę S. sp. z o.o., a ponadto strona nie kwestionowała tego w toku postępowania administracyjnego; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie błędnej oceny przez Sąd I instancji dowodów zgromadzonych przez organ poprzez błędne uznanie, że nie ustalono w sposób prawidłowy posiadacza pojazdu, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy potwierdza ustalenia organu w zakresie podmiotu, który był posiadaczem pojazdu w dniu przejazdu, a strona w żaden sposób nie podważyła tych ustaleń, nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów, które obaliłyby ustalenia organu, na co również zwrócił uwagę Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, a mimo tego z niezrozumiałych przyczyn uchylił decyzję organu; 3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak możliwości jednoznacznego ustalenia przesłanek jakimi kierował się Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję w zakresie stwierdzenia, że organ nie ustalił kto był posiadaczem pojazdu, w sytuacji gdy z jednej strony Sąd I instancji uznał dokumenty przesłane przez stronę jako niemogące stanowić potwierdzenia okoliczności wskazywanych przez stronę, z drugie zaś strony Sąd I instancji stwierdził, że przyjęcie, że to spółka S. sp. z o.o. była posiadaczem pojazdu na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organ wykracza poza zasadę swobodnej oceny dowodów, podczas gdy ocena dowodów organu była prawidłowa i oparta na niebudzących wątpliwości dowodach, które w sposób jednoznaczny i pewny ustaliły posiadacza pojazdu w dniu przejazdu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacy jną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Z zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały oparte na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując legalność decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji – jak najogólniej rzecz ujmując wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – o braku zgodności prawem zaskarżonej decyzji należało wnioskować na tej podstawie, że wobec treści art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych, z którego wynika, że karę o której w nim mowa wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, a jeżeli nie jest posiadaczem pojazdu, karę tę nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu, ustalenia faktyczne stanowiące podstawę jej wydania nie były wystarczające dla przyjęcia, że organ administracji prawidłowo ustalił stronę postępowania w rozpatrywanej sprawie, a co za tym idzie, że decyzję o nałożeniu kary pieniężnej prawidłowo zaadresował do strony skarżącej. Podniósł przy tym, że do skargi na wymienioną decyzję strona dołączyła kopię protokołu przekazania pojazdu – którym w dniu 7 czerwca 2018 r. był wykonywany przejazd – do używania M. sp. z o.o., na okres od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r., a ponadto wydruk ze strony ViaToll dotyczący przejazdu tego pojazdu po płatnych odcinkach dróg w dniach 2 i 3 lipca 2018 r Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają – zgodnie z zasadą dyspozycyjności – granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Operując w granicach wyznaczonych wskazanymi podstawami kasacyjnymi, w punkcie wyjścia trzeba stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut z pkt 3. petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. O braku jego zasadności trzeba wnioskować na tej podstawie, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn., akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, albowiem funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Uzasadnienie kontrolowanego wyroku sądu administracyjnego I instancji nie dość, że zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., to również – jeżeli nie przede wszystkim, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów – zostało sporządzone w sposób, który nie dość, że umożliwia przeprowadzenie kontroli prawidłowości tego orzeczenia, to także wyjaśnia motywy, którymi kierował się Sąd I instancji stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie jest niezgodna z prawem. Wobec konstrukcji omawianego zarzuty kasacyjnego należy zaś stwierdzić, że siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia stanowi jednak zupełnie inną kwestię. Brak przekonania strony skarżącej, czy też skarżącego organu odnośnie do trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z ich oczekiwaniami, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut jego naruszenia nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13). Z przedstawionych powodów – i abstrahując już nawet od tego, że również wobec konstrukcji omawianego zarzutu kasacyjnego oraz jego uzasadnienia, nie mógł on służyć wykazaniu naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a., lecz innego przepisu prawa adresowanego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, którego naruszenia skarga kasacyjna jednak nie zarzuca, co nie jest bez znaczenia z punktu widzenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – omawiany zarzut należało więc uznać za nieusprawiedliwiony. Nie są również usprawiedliwione zarzuty z pkt 1. i pkt 2. petitum skargi kasacyjnej, które wobec ich komplementarnego charakteru uzasadniają, aby rozpoznać je łącznie. Zwłaszcza, że ich wspólnym mianownikiem jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji – jako wzorców legalności zaskarżonej decyzji – przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ocena zasadności omawianych zarzutów kasacyjnych wymaga przypomnienia, że z art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych, który współstanowił materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanej decyzji wynika, że karę pieniężną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego (jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą), zaś jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to karę nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Przywołany przepis prawa – jak jasno i wyraźnie wynika to z jego treści – ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego oznaczenia strony postępowania oraz adresata decyzji nakładającej sankcję pieniężną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd drogą płatną, a prawnie relewantna z tego punktu widzenia okoliczność, aż nadto jasno i wyraźnie opisana została w hipotezie normy prawnej rekonstruowanej z tego przepisu, co najogólniej rzecz ujmując wyraża się w tym, że odpowiedzialność za wskazany delikt może być egzekwowana wobec właściciela pojazdu lub – w warunkach określonych tym przepisem prawa – wobec posiadacza pojazdu. Jeżeli zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń wyznaczają normy prawa materialnego, albowiem to one stanowią podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień, albo – tak jak w rozpatrywanej sprawie – nałożenia obowiązku w postaci sankcji administracyjnej, wyznaczając tym samym zbiór prawnie relewantnych faktów, których ustalenia stanowi konieczny warunek (prawidłowego) załatwienia sprawy, to w świetle art. 13k ust. 4 przywołanej ustawy Sąd I instancji nie bez uzasadnionych podstaw zarzucił organom administracji publicznej deficyty ustaleń faktycznych – a co za tym idzie deficyty ich oceny prawnej – w zakresie odnoszącym się do zasadniczej w sprawie kwestii, a mianowicie prawidłowego oznaczenia strony postępowania, a tym samym adresata decyzji nakładającej karę pieniężną polegający na naruszeniu obowiązku, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Faktyczną podstawę wydania zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie stanowiły dane z Centralnej Ewidencji Pojazdów, z których zdaniem organu administracji publicznej wynikało, że przejazd odcinkiem drogi płatnej bez uiszczenia opłaty elektronicznej nie był wykonywany przez właściciela pojazdu, lecz przez skarżącą spółkę, jako posiadacza tego pojazdu. Wobec treści przywołanego przepisu prawa nie zwalniało to jednak organu administracji – jak słusznie ocenił to Sąd i instancji – z obowiązku przeprowadzenia stosownych ustaleń odnośnie do podmiotu, który rzeczywiście w dniu 7 czerwca 2018 r. wykonywał przejazd wymienionym pojazdem samochodowym, a to w celu jednoznacznego potwierdzenia albo wykluczenia możliwości uznania go za podmiot, o którym mowa w zdaniu drugim tego przepisu prawa. W korespondencji do stanowiska Sądu I instancji (s. 6 – 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), i zarazem w opozycji do argumentacji prezentowanej w skardze kasacyjnej (s. 4 – 5), trzeba stwierdzić, że ograniczenie się przez organ administracji w omawianym – i zasadniczym w sprawie – zakresie do danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów, wobec treści art. 13k ust. 1 pkt 4 ustawy o drogach publicznych, nie mogło być uznane za wystarczające. Zwłaszcza, że jak wynika z art. 80a ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, w ewidencji, o której w nim mowa, gromadzi się dane o pojazdach zarejestrowanych na podstawie art. 73 albo art. 74 oraz o ich właścicielach lub – co trzeba podkreślić – niektórych kategoriach posiadaczy. To zaś, wobec treści at. 80b ust. 1 pkt 3 (oraz pkt 4) tej ustawy prowadzi do wniosku, że chodzi o posiadaczy, o których mowa w art. 73 ust. 5, a z tego przepisu prawa wynika, że w razie powierzenia pojazdu przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu, pojazd ten jest rejestrowany przez określony w ust. 1 organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) podmiotu polskiego. Wobec tego – co trzeba uznać za oczywiste – że dane zawarte w CEP stanowią odzwierciedlenie zdarzeń i okoliczności podlegających wpisaniu i ujawnieniu w tej ewidencji, w świetle tychże danych – oraz, co trzeba podkreślić, celu ich gromadzenia – za uzasadniony należy uznać wniosek, że jakkolwiek wynika z nich, że właścicielem wymienionego pojazdu był do dnia 10 kwietnia 2018 r. podmiot W. GMBH, zaś od tej daty jego posiadaczem stała się strona skarżąca (tj. S. sp. z o.o.) – co z całą pewnością, gdy chodzi o podstawę tego wpisu, wynikało z art. 80b ust. 1 pkt 3 (oraz pkt 4) przywołanej ustawy w związku z jej art. 73 ust. 5 – to jednak za nie mniej oczywiste należy uznać i to – co trafnie podniósł Sąd I instancji (s. 6 – 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – że dane te nie mogły służyć ustaleniu, że posiadaczem wymienionego pojazdu w dniu 7 czerwca 2018 r., to jest w dniu zaistnienia naruszenia, była w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych skarżąca spółka. A mianowicie, i jeszcze ściślej rzecz ujmując, że w dniu 7 czerwca 2018 r., w którym był wykonywany przejazd odcinkiem drogi płatnej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, pojazd samochodowy, którym przejazd ten był wykonywany, rzeczywiście znajdował się w posiadaniu spółki. Brak przeprowadzenia ustaleń oraz dokonania ocen prawnych we wskazanym zakresie – i to w sytuacji, gdy we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona skarżąca eksponowała okoliczność, że urządzenie pokładowe viaBox było zakupione przez kierowcę pojazdu prywatnie dla potrzeb dojazd do bazy i nie było pod kontrolą strony, co już powinno było wywołać stosowną refleksję, abstrahując już nawet od tego (a w tej mierze nie można pomijać art. 54 § 1 – 3 § p.p.s.a.), że do skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego strona dołączyła kopię protokołu przekazania wymienionego pojazdu do używania (a więc w posiadanie) M. sp. z o.o., na okres od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r., a ponadto wyjaśniła, że kierowca nie był jej pracownikiem, lecz pracownikiem spółki, której przekazano wymieniony pojazd do używania – nie mógł więc i nie może być oceniony inaczej, jak tylko jako naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a mianowicie, jako naruszenie nie pozostające bez wpływu na wniosek o dowolności ustaleń faktycznych przeprowadzonych w rozpatrywanej sprawie. Jako dowolne bowiem – jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 listopada 1994 r., sygn. akt III ARN 55/94 – należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym, a zarzut ich dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.). Wyrażona zaś w art. 7 k.p.a. zasada postępowania administracyjnego odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981 r., sygn. akt SA 820/81). Prawidłowości przedstawionych ocen i wniosków w żadnym w żadnym stopniu, ani też zakresie, nie podważa i nie może podważyć stanowisko eksponujące znaczenie argumentu (zob. s. 6 – 7 skargi kasacyjnej), że w toku postępowania administracyjnego strona skarżąca nie podnosiła okoliczności, w świetle których należałoby poddać w wątpliwość to, czy można byłoby przypisać jej naruszenie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, a w konsekwencji uznać za adresata decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za to naruszenie. Stanowisko to nie może być uznane za trafne, ani też za słuszne. Zwłaszcza, gdy w korespondencji do wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów podkreślić, że realizacji (wykonywaniu) kompetencji polegającej na nakładania dolegliwości w postaci sankcji prawnej – w rozpatrywanej sprawie sankcji administracyjnej – nie może towarzyszyć, co należy uznać za aksjomat, żadna dowolność, czy też arbitralność. Wręcz przeciwnie, w postępowaniu w sprawie jej nałożenia organ administracji publicznej zobowiązany jest jednoznacznie ustalić oraz w przekonujący sposób wykazać zaktualizowanie się wszystkich faktycznych i prawnych przesłanek jej nałożenia, co stanowi warunek konieczny uznania tego działania za zgodne z prawem. Jeżeli zaś – tak jak w rozpatrywanej sprawie – warunek ten nie jest spełniony, to działanie organu administracji publicznej nie może być ocenione inaczej, jako tylko jako niezgodne z prawem. Jeżeli w korespondencji do wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów odwołać się również do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 9 k.p.a., to wniosek odnośnie do braku realizacji przez organ administracji publicznej obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, stanowiącego podstawę wydania prawidłowej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, należy uznać za tym bardziej uzasadniony. W rekapitulacji należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI