II GSK 562/25

II GSK 562/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Wojciech Maciejko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1817/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-04-17
Skarżony organ
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8 § 2, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 174 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "L." Sp. z o.o. w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1817/23 w sprawie ze skargi "L." Sp. z o.o. w J. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 czerwca 2023 r. nr DNR-1/20/2023 w przedmiocie wycofania produktu z obrotu i nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od "L." Sp. z o.o. w J. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 1 800 (tysiąc osiemset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie), wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r., sygn. V SA/Wa 1817/23, po rozpoznaniu na sprawy ze skargi L. sp. z o.o., z siedzibą w J. (dalej zwanej skarżącą lub spółką), na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) z dnia 19 czerwca 2023 r., nr DNR-1/20/2023, w przedmiocie nakazu wycofania produktu z rynku i nałożenia kary pieniężnej, oddalił skargę.
W stanie faktycznym sprawy w trakcie przeprowadzonych kontroli inspektorzy reprezentujący Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej poddali ocenie bezpieczeństwa: przenośny grill walizkowy [...] model [...] i grill kulisty [...] model [...], wprowadzane na rynek przez skarżącą, na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2047 z późn. zm., dalej jako: "u.b.p."), posiłkując się wymaganiami określonymi w normie PN-EN 860-1+A1:2017-08 urządzenia, paliwa stałe i podpałki do grilla Część 1: Grille opalane paliwami stałymi. Wymagania i metody badań (dalej jako "norma") i stwierdzili, że:
- grill walizkowy nie posiada uchwytów przy ruszcie na żywność, podczas gdy stosownie do wymagania określonego w pkt. 4.2.1 normy, nakładane ręcznie ruszty na żywność o średnicy lub długości największego boku powyżej 400 mm powinny być wyposażone w dwa uchwyty (oceniany grill posiada nakładany ręcznie ruszt na żywność o wymiarach 410 mm x 264 mm), posiada ostre krawędzie na całym obwodzie górnej krawędzi misy paleniska (przy rancie misy), w którym to miejscu stalowa blacha nie jest pokryta emalią, w zaokrąglonych narożnikach krawędź misy jest nierówna, pofałdowana i z licznymi zadziorami, a w otworach wentylacyjnych wyciętych obustronnie w bokach misy paleniska oraz w osłonach otworów wentylacyjnych wykonanych z bardzo cienkiej blachy stalowej - krawędzie blachy są bardzo ostre i nie były w żaden sposób zabezpieczone, co narusza wymagania określone w pkt. 4.1 normy;
- grill kulisty nie jest wyposażony w uchwyty przy ruszcie na żywność, co narusza wymagania pkt. 4.2.1 normy, który stanowi, że nakładane ręcznie ruszty na żywność o średnicy lub długości największego boku do 400 mm powinny być wyposażone w co najmniej jeden uchwyt (ręczny ruszt na żywność grilla ma średnicę ok. 34 cm), posiada ostre krawędzie pokrywy grilla (rant) na całym obwodzie, w którym to miejscu stalowa blacha nie jest pokryta emalią, co narusza wymagania określone w pkt. 4.1 normy.
Prezes UOKiK wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ogólnego bezpieczeństwa ww. grilli oraz w sprawie nałożenia kary za wprowadzenie na rynek produktów niespełniających wymagań bezpieczeństwa.
W toku postępowania spółka nie zgodziła się z oceną bezpieczeństwa ww. produktów, w związku z czym Prezes UOKiK postanowił z urzędu przeprowadzić badanie próbek rozjemczych obu grilli. Badania próbek rozjemczych zostały przeprowadzone przez Laboratorium Badawcze T. sp. z o.o. [...]. Wyniki badań zostały zamieszczone w sprawozdaniu z badań z 8 listopada 2022 r. Wykazały one, że konstrukcja badanych grilli nie przewiduje możliwości regulacji wysokości rusztu, wobec czego nie muszą one posiadać dodatkowych uchwytów przy ruszcie, a zatem wymagania określone w pkt. 4.2.1 normy nie mają do nich zastosowania. Przeprowadzone przez Laboratorium badania potwierdziły natomiast niezgodność z pkt. 4.1. normy dotyczącym wymagań w zakresie występowania ostrych krawędzi. Podczas badania na krawędziach pokrywy doszło do przecięcia taśm na powierzchni ponad 50 %.
Po przeprowadzeniu postępowania Prezes UOKiK decyzją z 21 kwietnia 2023 r. , nakazał spółce natychmiastowe wycofanie z rynku grilli, w związku z tym, że produkty nie są bezpieczne, zobowiązał stronę postępowania do przedstawienia dowodów wycofania grilli z rynku w terminie 30 dni od uprawomocnienia się decyzji, nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 50 000 zł za wprowadzenie na rynek produktów niespełniających wymagań bezpieczeństwa oraz zobowiązał ją do uiszczenia równowartość kosztów badań laboratoryjnych.
W następstwie ponownego rozpoznania sprawy na wniosek spółki Prezes UOKiK utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję.
Z uwagi na uznanie przez Prezesa UOKiK, że grille nie są bezpieczne, wprowadzający je na rynek przedsiębiorca - skarżąca - naruszyła obowiązek określony w art. 10 ust. 1 u.b.p., co wyczerpuje przesłanki określone w art. 33a ust. 2 pkt 2 powyższej ustawy.
Zgodnie z art. 33a ust. 2 pkt 2 u.b.p., za wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa, Prezes UOKiK może nałożyć na producenta karę pieniężną w wysokości do 100 000 zł. Przy ustalaniu wysokości kary organ uwzględnił w szczególności stopień oraz okoliczności naruszenia obowiązków przez stronę postępowania, jak również stopień współpracy strony postępowania z Prezesem UOKiK w zakresie wyeliminowania zagrożeń stwarzanych przez grille. Jako okoliczność posiłkową organ uwzględnił korzyść majątkową uzyskaną przez stronę postępowania ze sprzedaży produktów.
Prezes UOKiK uznał, że przeciwko stronie postępowania przemawia fakt, iż jest przedsiębiorcą o ugruntowanej pozycji na rynku produktów do grillowania i specjalizuje się w sprzedaży produktów tego rodzaju, w tym grilli węglowych. Na swojej stronie internetowej wskazuje, że wszystkie oferowane przez nią produkty spełniają obowiązujące normy, gwarantując bezpieczeństwo i niezawodność działania przy optymalnym stosunku ceny do jakości.
Ponadto organ uznał za niezgodne z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń oświadczenie o niezwłocznym reagowaniu na sygnały organów kontroli, albowiem jak wynika z akt sprawy, pismo informujące o jej wszczęciu doręczono 17 sierpnia 2022 r., a w piśmie z 6 lutego 2023 r. strona postępowania informowała jakie działania zamierza podjąć i w jakim terminie zamierza dokonać wymiany niebezpiecznych grilli na wersję produktu, która została naprawiona. Takie tempo działań, pomimo że w międzyczasie strona dokonała opracowania skutecznej technologii gradowania krawędzi, stanowi – w ocenie organ - oczywiste zaprzeczenie "niezwłocznego reagowania" na sygnały organów. W tym kontekście nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że nie przekazano również dowodów na podjęcie działań wobec pozostałych podmiotów z przekazanej przez stronę postępowania listy dystrybutorów, co dowodzi braku niezwłoczności w działaniach spółki.
Jako okoliczność obciążającą stronę postępowania uznano fakt, że wobec spółki toczyły się już postępowania w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, których przedmiotem były grille węglowe. Na jej niekorzyść przemawia także bardzo duża liczba produktów wprowadzonych na rynek (sprzedano 15 651 sztuk grilla model [...] oraz 6 287 sztuk grilla model [...], co łącznie daje 21 938 sztuk) oraz długi okres wprowadzania grilli na rynek (model [...] w latach 2019-2022, a model [...] od 2013 roku), przez co liczba indywidualnych odbiorców, którzy zostali narażeni na zagrożenie związane z użytkowaniem grilli była znaczna. Kolejną kwestią przemawiającą na niekorzyść strony postępowania jest niewielka liczba produktów wycofanych z rynku (96 sztuk) oraz fakt, że w wyznaczonym terminie strona postępowania nie wykonała postanowienia Prezesa UOKiK, ograniczając się do odebrania i zmodernizowania grilli tylko od kilku hipermarketów, a pomijając, np. największego nabywcę nr [...], który nabył grill walizkowy model [...] w latach 2020-2022 w liczbie aż 10 000 sztuk. Niska liczba produktów wycofanych z rynku, tj. 96, w stosunku do wyrobów, które zostały na rynek wprowadzone, tj. 21 938, wskazuje, że działania strony postępowania nie odznaczały się skutecznością, a argumenty które podniesiono we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, odnoszące się do tej kwestii, nie mogły wpłynąć pozytywnie na wymiar kary.
Jako okoliczności przemawiające na korzyść strony postępowania uznano podjęcie przez spółkę działań mających na celu zminimalizowanie zagrożeń stwarzanych przez grille, których organ nie wymagał w toku postępowania. Na uznanie zasługuje deklaracja dołączenia dodatkowych uchwytów do rusztów oraz zamieszczenie w gazecie o zasięgu ogólnopolskim komunikatu skierowanego do konsumentów dotyczącego możliwości zwrotu grilli.
W postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów kryterium pomocniczym przy określeniu wysokości kary pieniężnej stanowi wysokość korzyści majątkowej osiągniętej przez stronę postępowania ze sprzedaży produktów będących jego przedmiotem. Korzyść osiągniętą ze sprzedaży stanowi iloczyn sprzedanych sztuk produktu, które nie spełniają ogólnych wymagań bezpieczeństwa i średniej ceny sprzedaży uzyskanej przez stronę postępowania. Przy ustalaniu ceny sprzedaży jednej sztuki produktu Prezes UOKiK oparł się na informacjach przekazanych przez stronę postępowania, z których wynikało, że model [...] był sprzedawany za 46,19 zł netto, a model [...] był sprzedawany po cenie 38,99 zł netto za sztukę. Osiągnięta przez stronę postępowania korzyść majątkowa ze sprzedaży 15 651 sztuk modelu [...] oraz 6 287 sztuk modelu [...] (pomniejszona o zwrot 15 sztuk modelu [...] oraz 2 sztuk modelu [...]) wyniosła 966 649 zł netto (15 636 sztuk x 46,19 zł oraz 6 285 sztuk x 38,89 zł).
Rozpatrując przesłanki umożliwiające odstąpienie od wymierzenia kary, Prezes UOKiK doszedł do przekonania, że nie zachodzi przesłanka znikomego naruszenia prawa. Strona postępowania wprowadziła bowiem na rynek dużą liczbę (21 938 sztuk) grilli stwarzających dla konsumentów zagrożenie na poziomie średnim, ponieważ mogą doprowadzić do zranienia dłoni. Organ nadzoru wziął również pod uwagę fakt, że w toku postępowania nie doszło do wycofania grilli z rynku, w związku z czym kwestionowane produkty pozostają u dystrybutorów lub w użytkowaniu przez konsumentów, narażając ich na ww. zagrożenie. W niniejszej sprawie nie można również mówić o spełnieniu drugiego warunku tej przesłanki, tj. zaprzestaniu naruszenia prawa. Pomimo wiedzy jakie działania należy podjąć, strona nie przedstawiła dowodów wskazanych w postanowieniu z 29 listopada 2023 r.
Prezes UOKiK rozważył również ponownie możliwość odstąpienia od nałożenia kary na podstawie drugiej z przesłanek wymienionych w ww. przepisie nie jest możliwe, ponieważ Prezes UOKiK nie dysponuje wiedzą na temat uprzedniego nałożenia na stronę postępowania prawomocną decyzją administracyjnej kary pieniężnej za to samo zachowanie przez inny uprawniony organ administracji publicznej.
WSA w Warszawie po rozpoznaniu skargi spółki na decyzję Prezesa UOKiK, oddalił przedmiotową skargę.
Sąd stwierdził, że w myśl art. 24 ust. 4 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 lit. b i c u.b.p. w przypadku stwierdzenia, że produkt nie jest bezpieczny, organ nadzoru w drodze decyzji w przypadku produktów, które nie zostały wprowadzone na rynek zakazuje wprowadzania produktu na rynek i nakazuje podjęcie czynności niezbędnych do zapewnienia przestrzegania tego nakazu; w przypadku produktów wprowadzonych na rynek, nakazuje natychmiastowe wycofanie produktu z rynku, jak również ostrzeżenie konsumentów, określając termin i formę ostrzeżenia.
Stosownie do treści art. 33a ust. 2 pkt 2 u.b.p. organ nadzoru może, w drodze decyzji, nałożyć na producenta karę pieniężną w wysokości do 100 000 złotych za wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa.
Ze sformułowania ww. przepisu wynika, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter uznaniowy, co oznacza że ewentualne rozstrzygnięcie co do ukarania należy do organu, który dokonuje oceny działań producenta jako zagrażających i w jakiej mierze interesowi publicznemu, a wymierzając karę pieniężną w określonej wysokości, kieruje się stopniem oraz okolicznościami w jakich doszło do naruszenia obowiązków, co wynika z art. 33a ust. 4 u.b.p.
Sąd uznał, że wbrew twierdzeniom spółki, w zaskarżonej decyzji organ szczegółowo odniósł się do całego zgromadzonego materiału dowodowego i dokonał prawidłowej jego oceny mieszczącej się w ramach swobodnej oceny dowodów. Skarżąca, co do zasady, nie kwestionowała faktu, że wśród sprzedawanych grilli wystąpiły sztuki wadliwe, co udowodniło badanie wykonane laboratoryjne. W jej opinii stwierdzona wada nie miała charakteru konstrukcyjnego lecz wynikała z nieprzestrzegania reżimu produkcji i nie w pełni skutecznej kontroli jakości w fabryce.
Sąd zauważył, iż strona przyznaje, że grille nie były oznaczane ani numerami seryjnymi ani numerami indywidualnymi, pozwalającymi zidentyfikować miejsce i okres produkcji. Skarżąca zamawiała kolejne transze grilli w przypadku sprzedaży zakupionych/wyprodukowanych wcześniej. Jednak nie oznacza to, że problem wadliwych produktów może dotyczyć wyłącznie ostatniej transzy, gdyż w przeciwnym wypadku wykrycie wady nastąpiłoby wcześniej w ramach kontroli PIH lub sygnałów z rynku od konsumentów- a takich sygnałów nie było.
Sąd uznał, że takie twierdzenia strony są niczym nie poparte, poza własnym przekonaniem. Na własne ryzyko nie dokonała ona bowiem właściwego sprawdzenia jakości, nie zdecydowała się na oznaczenie partii towarów, aby można było ustalić z jakiej konkretnie partii pochodzą wadliwe produkty. Nałożenie więc obowiązku wycofania wszystkich produktów jest oczywistą konsekwencją zaniechań strony. Nie można zaakceptować takiego poglądu, że to organy mają wykazać, że wszystkie produkty są wadliwe. W momencie, gdy została zasadnie zakwestionowana jakość handlowa konkretnych produktów, to na dystrybutorze/producencie spoczywa ciężar wykazania, że wady nie dotyczą wszystkich wyrobów, ale jedynie jej części – możliwej do dokładnego zidentyfikowania. Takiego dowodu strona nie przeprowadziła.
Organ nie miał żadnych podstaw, aby uznać że wycofano z rynku produkty które nie spełniają wymagań bezpieczeństwa i usunięto przyczynę zagrożeń. Skarżąca przekazała dowody tylko od 6 kontrahentów, którym udostępniła produkt w wybranym przez siebie okresie (pomimo wskazania w toku postępowania, iż założenia jej w tym zakresie nie są właściwe) zatem nieuzasadnione byłoby stwierdzenie, że podjęła działania mające na celu wyeliminowanie zagrożenia stwarzanego przez kwestionowane produkty. Co prawda strona oświadczyła, że po zakończeniu sezonu grillowego (bez wskazania roku, w którym roku to nastąpiło) część dystrybutorów zwróciła jej niesprzedane egzemplarze i liczby dotyczące posiadanych przez nią na stanie grilli uwzględniają te przypadki, jednak nie przedstawiła jednocześnie z oświadczeniem dowodów w postaci faktur korygujących, które potwierdzałyby tę okoliczność na żadnym etapie postępowania. Należy w tej sytuacji przyznać rację Prezesowi UOKiK, że uznanie dowodu z oświadczenia strony postępowania, które to oświadczenie oparte jest na subiektywnym odczuciu, mogłoby doprowadzić do nieobiektywnej oceny działania polegającego na usunięciu przyczyny zagrożeń. W konsekwencji uznanie takiego oświadczenia za wiarygodny dowód prowadziłoby do tego, że to sama strona postępowania, składając takie oświadczenie, rozstrzygałaby de facto, że przyczyna stwarzania zagrożeń została usunięta.
Przechodząc do zarzutu dot. wymierzenia kary pieniężnej, Sąd wskazał, że wbrew subiektywnemu odczuciu strony, zakwestionowane produkty narażają użytkowników na uszczerbek na zdrowiu w postaci zranienia, przecięcia lub rozcięcia ciała, co w konsekwencji stanowi zagrożenie dla zdrowia użytkownika. Jak wykazały badania laboratoryjne ostre krawędzie znajdują się na połowie badanej powierzchni, zatem szansę na wystąpienie sytuacji skaleczenia lub rozcięcia są realne, a zagrożenie nie jest abstrakcyjne lub marginalne. Dokonując oceny stanowiska strony, zanegować należy brak skarg na produkt jako dowód na absolutny brak takich incydentów. Trudno bowiem przyjąć, że w sytuacji wystąpienia skaleczenia lub innego zdarzenia, ranna osoba będzie kontaktować się z producentem grilla, zamiast ze służbami medycznymi. W przypadkach mniejszej wagi, w których nie jest konieczna interwencja medyczna potencjalny użytkownik samodzielnie opatrzy ranę i raczej nie będzie zgłaszał uszczerbku na zdrowiu stronie postępowania.
Ponadto wobec skarżącej toczyły się już postępowania w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, których przedmiotem były grille węglowe. W związku z powyższym, strona postępowania powinna wykazać się większą świadomością przy wprowadzaniu kolejnych grilli na rynek i podjąć wszelkie działania dające pewność, że wszystkie produkty będą bezpieczne..
Zgodnie z art. 33a ust. 4 u.b.p. wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-3, ustala się, uwzględniając w szczególności stopień oraz okoliczności naruszenia obowiązków. Organ stosując się do dyspozycji ww. normy wskazał w uzasadnieniu decyzji wszystkie przesłanki jakimi kierował się określając wymiar kary. Organ wziął pod uwagę podjęte przez skarżącą działania, stwierdzając, że "Jako okoliczności przemawiające na korzyść strony postępowania uznano podjęcie przez stronę postępowania działań mających na celu zminimalizowanie zagrożeń stwarzanych przez grille, których organ nie wymagał w toku postępowania. Na uznanie zasługuje deklaracja dołączenia dodatkowych uchwytów do rusztów, które wymaga się dla grilli posiadających nakładane ręcznie ruszty na żywność o średnicy łub długości największego boku powyżej 400 mm oraz zamieszczenie w gazecie o zasięgu ogólnopolskim komunikatu skierowanego do konsumentów dotyczącego możliwości zwrotu grilli". Niemniej jednak samo podjęcie działań nie jest jednoznaczne ze skutecznym wycofaniem produktu z rynku i wyeliminowaniem zagrożeń jakie stwarzają produkty, który nie spełniają wymagań bezpieczeństwa. Ponadto nie ma dowodów, a przynajmniej organ nie znajduje się w posiadaniu takowych, a skarżąca nie podnosiła zarzutów w tym zakresie w toku postępowania, aby potwierdzić, że grille będące przedmiotem postępowania były już wcześniej kontrolowane.
Odnosząc się zaś do argumentów związanych z szacowaniem przez organ korzyści majątkowej, jako przesłanki pomocniczej Sąd stwierdził, iż zgodnie z art. 33a ust. 4 u.b.p. stanowi, że wysokość kary pieniężnej ustala się uwzględniając w szczególności stopień i okoliczności naruszenia przez przedsiębiorcę obowiązków. U.b.p. nie nakłada natomiast na Prezesa UOKiK obowiązku posiłkowania się przy określaniu wysokości kary pieniężnej dochodem czy zyskiem uzyskanym przez przedsiębiorcę. Pojęcie korzyści majątkowej zostało zdefiniowane przez Prezesa UOKiK na potrzeby postępowań prowadzonych na podstawie u,b.p. i w sposób zamierzony nie jest tożsame z dochodem czy zyskiem, do którego odwołuje się skarżąca. Cywilistyczne rozumienie pojęcia "korzyści majątkowej" na tle tego rodzaju spraw byłoby bowiem nieracjonalne.
Sad stwierdził, że Prezes UOKiK w sposób wszechstronny i obiektywny rozważył wszelkie okoliczności sprawy, które mają wpływ na wysokość kary. Rozważył też bardzo wnikliwie to czy możliwe jest skorzystanie z instytucji odstąpienia od wymierzenia kary. Wszystkie te ustalenia Sąd w pełni podzielił. W rezultacie należy uznać, że nałożona kara pieniężna jest adekwatna do stopnia i okoliczności naruszenia przez spółkę obowiązków, wynikających z przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów.
Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 8 K.p.a. Prezes UOKiK realizując swoje ustawowe kompetencje był zobligowany do podjęcia środków mających na celu odwrócenie niebezpieczeństwa stwarzanego przez wadliwe grille, które były adekwatne do zagrożenia stwarzanego przez te produkty. Wykonując swoje zadania, w szczególności w zakresie nadzoru i kontroli, organ dział wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, z poszanowaniem uzasadnionych interesów przedsiębiorcy. Nie jest rolą Sądu badanie czy w innych sprawach prowadzonych w stosunku do tego samego podmiotu zastosowano tożsame środki.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniosła spółka, zaskarżając ten wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi spółka zarzuciła:
naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a., art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, K.p.a. i 84 K.p.a. polegające na:
- dowolnym ustaleniu, że nieprawidłowości w zakresie ostrych krawędzi znajdują się na połowie badanej powierzchni - co wynika z opinii laboratorium zalegającej w aktach sprawy;
- art. 8 § 2 K.p.a. poprzez naruszenie zasady pewności prawa polegającej na tym, że organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
naruszenie przepisów prawa materialnego:
- a to art. 145 § 1 pkt 1 lit a) P.p.s.a. przez błędną wykładnię skutkującą zastosowaniem art. 4 ust. 1 u.b.p. przez przyjęcie, że w obrocie występują produkty niebezpieczne;
- art. 33a ust. 2 pkt 2 u.b.p. poprzez dowolne ustalenie wysokości kary pieniężnej, oraz zaniechanie odstąpienia od jej wymierzenia, w sytuacji gdy:
1) w okolicznościach niniejszego postępowania nie udowodniono, że oferowany produkt, z uwagi na jego cechy, naruszył czyjekolwiek życie lub zdrowie, nie dotyczy mienia o znacznych rozmiarach, nie wskazano potrzeby ochrony ważnego interesu publicznego, interesu osoby trzeciej czy też czasu trwania tego naruszenia;
2) nie występuje w stosunku do skarżącego częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;
3) strona nie została uprzednio ukarana za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;
4) nie wykazano stopnia przyczynienia się strony do powstania naruszenia prawa;
5) pominięto działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa
6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła poprzez odniesienie do przychodu skarżącego.
Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że spółka nie kwestionuje prawa do nałożenia kary, jednakże nie powinna ona przyjąć postaci nadmiernej, tj. nałożonej w oderwaniu od rzeczywistego zagrożenia jaki stwarza produkt w wprowadzony do obrotu oraz uzyskany z tego tytułu tak obrót jak i dochód. W niniejszej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca, w celu zbycia importowanych wadliwych grilli, mając świadomość występowania tych wad, nie zważając na istotne ryzyko konsumentów, oferowała je do dalszej odsprzedaży. Przeciwnie, działa skarżącej doprowadziły do opracowania technologii naprawy i wyeliminowania wad grili, co potwierdza opinia certyfikowanego laboratorium zalegająca w aktach sprawy.
W ocenie skarżącej za wystarczające należy uznać wcześniej akceptowaną przez Prezesa UOKiK praktykę polegającą na zamieszczeniu ogłoszenia prasowego skierowanego do wszystkich potencjalnych nabywców wadliwych grilli (w tym odbiorców hurtowych) o możliwości ich zwrotu. Należy mieć na uwadze także fakt, że w 30-letniej tradycji spółka nie odnotowała od klientów informacji o obrażeniach czy innych urazach w trakcie użytkowania grilli.
Prezes UOKiK w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.
Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, nadmienić należy, że na autorze skargi kasacyjnej, podnoszącym tego rodzaju zarzut, ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie, w tego rodzaju sytuacji, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać na czym ten błąd polegał. Najpełniejszą formą wskazania błędnego rozumienia przez sąd konkretnego przepisu jest podanie, jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany.
Tak samo w przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym miał polegać w konkretnym przypadku błąd subsumpcji. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, w formie pozytywnej, wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, zaś w formie negatywnej, z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego (zob. np. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., II GSK 2735/15 - dost. w CBOiS - orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd pierwszej instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia.
W niniejszym przypadku skarżąca kasacyjnie sformułowała przeciwko zaskarżonemu wyrokowi WSA w Warszawie zarówno zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jak i regulacji materialnoprawnych. W związku z tym w pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów procesowych, gdyż ocenę prawidłowości subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przeprowadzić dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08 - dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ramach pierwszego z procesowych zarzutów skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sadowi I instancji dopuszczenie się naruszenia 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a., art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, k.p.a. i 84 K.p.a., w związku z dowolnym, jej zdaniem, przyjęciem, że nieprawidłowości w zakresie ostrych krawędzi znajdują się na połowie badanej powierzchni elementów grilli. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w kontekście przedmiotowego zarzutu, spółka podkreśliła, że akredytowane laboratorium stwierdziło, że taśma służąca do pomiaru ostrości krawędzi została przecięta w ponad 50 % swojej szerokości, co oznacza że pojedynczy wypustek na rancie grilla może spowodować tego rodzaju przecięcie a nie że cały lub w znacznej części rant grill stwarza takie niebezpieczeństwo. Tym samym ocena stopnia zagrożenia dla uszczerbku dla zdrowia potencjalnego konsumenta w aspekcie nałożonej kary winna uwzględniać fakt, że nie mamy do czynienia z istotnym - realnym tego rodzaju ryzykiem, albowiem nie każdy kontakt z rantem grilla grozi uszkodzeniem ciała konsumenta. Powyższa mylna, według spółki, konstatacja wskazuje, że organ I instancji nie dość wnikliwie dokonał oceny okoliczności mających na celu ustalenie kwoty sankcji.
Odnosząc się do twierdzeń omawianego zarzutu i ich rozwinięcia stwierdzić należy, że nie mogą one stanowić podstawy stwierdzenia, że poczynione w sprawie ustalenia były dowolne. Otóż, w zakresie cech badanych grilli organ oparł się na badaniach laboratoryjnych, których rezultaty były jednoznaczne oraz przekonujące. Twierdzenia skarżącej kasacyjne, sugerujące konieczność swoistego rodzaju reinterpretacji rezultatów tych badań, nie są poparte żadnymi konkretnymi argumentami, ale noszą cechy czystych spekulacji. W związku z tym brak jest podstaw do uznania zasadności twierdzeń omawianego zarzutu, wskazujących na dowolność poczynionych w sprawie ustaleń.
Reasumując, skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła konkretnych i przekonujących argumentów wskazujących na dowolność po stronie organu, w zakresie poczynionych przez niego ustaleń faktycznych. Za takie nie sposób bowiem uznać teoretycznych rozważań odnośnie ostrości jedynie wypustek na rancie grilli, a nie określonej części ich obwodu.
Na marginesie dodać jedynie należy, że nawet gdyby przyjąć, jak sugeruje spółka, że z niebezpiecznymi cechami produktu (ostrością mogącą powodować niebezpieczeństwo) w przypadku wprowadzonych przez nią na rynek produktów mieliśmy do czynienia, w mniejszym niż przyjęty przez organ zakresie (tylko w odniesieniu do wypustek a nie połowy powierzchni rantu), to nadal produkty te były niebezpieczne. Nie można więc zasadnie w tym przypadku mówić o dowolności ustaleń czynionych w tym właśnie aspekcie.
Tak więc brak jest podstaw do uznania zasadności pierwszego z procesowych zarzutów skargi kasacyjnej.
Również za pozbawiony podstaw uznać należy drugi z zarzutów tej kategorii, którego prawną podstawę stanowi art. 8 § 2 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Po pierwsze bowiem, zarzut ten nie został dostatecznie skonkretyzowany. Innymi słowy ani w jego treści, ani uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano wprost na czym uchybienie wyżej wymienionej regulacji art. 8 § 2 K.p.a. miałoby w rozpatrywanym przypadku polegać. Po drugie zaś zauważyć należy, że organ administracji publicznej, działając w zakresie uznania administracyjnego (co miało miejsce w przypadku nałożenia na spółkę kary pieniężnej), z mocy art. 8 § 2 K.p.a., nie jest pozbawiony możliwości nałożenia na stronę kary pieniężnej, nawet jeżeli w innych, wcześniejszych postępowaniach prowadzonych w podobnym przedmiocie, nie korzystał z tego rodzaju możliwości. Taki sposób rozstrzygnięcia sprawy nie stanowi bowiem wyrazu naruszenia zasady utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw, co pośrednio zdaje się sugerować skarżąca kasacyjnie.
Przechodząc do zagadnień materialnoprawnych stwierdzić należy, że jedyny, choć rozbudowany zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do tej problematyki również nie zasługuje na uwzględnienie, co wynika z wadliwego sposobu jego skonstruowania.
W tym aspekcie należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, może stanowić podstawę zarzutu skargi kasacyjnej w dwóch postaciach, tj. błędu w zakresie wykładni lub zastosowania prawa. Skarżący kasacyjnie może wskazać na jedną tych form naruszenia prawa lub obie.
Tymczasem w niniejszym przypadku spółka zarzuciła WSA w Warszawie dopuszczenie się błędnej wykładni bliżej niesprecyzowanych przepisów, co skutkowało zastosowaniem art. 33a ust. 2 i ust. 4 u.b.p. W twierdzeniach przedmiotowego zarzutu, w znacznym ich zakresie, ograniczyła się do negowania przyjętych przez organ ustaleń faktycznych.
Mając więc na uwadze powyższe stwierdzić należy, że nieskuteczność omawianego zarzutu jest następstwem niewskazania przez skarżącą kasacyjnie tego, które to przepisy zostały przez Sąd wadliwie wyłożone i na czym ten błąd polegał. W tej bowiem sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w stanie odnieść się do tak enigmatycznych twierdzeń spółki, a tym bardziej ocenić czy tego rodzaju uchybienia rzeczywiście mogły skutkować nieuprawnionym zastosowaniem art. 33a ust. 2 i ust. 4 u.b.p.
Niezależnie od tego, odnosząc się do skutków ponoszonego naruszenia prawa materialnego, dodać należy, że poprzez zarzuty odnoszące się do naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Te mogą być bowiem oceniane jedynie poprzez pryzmat zarzutów procesowych. Tak więc fakt rzeczywistej szkodliwości produktów czy stopnia tego rodzaju zagrożenia dla użytkowników nie mógł być rozpatrywany w ramach oceny zasadności przedmiotowego zarzutu.
Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit a, w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie na rzecz Prezesa UOKiK 1 800 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.