II GSK 562/14

II GSK 562/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-05-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-03-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Robotowska /przewodniczący/
Inga Gołowska /sprawozdawca/
Magdalena Bosakirska
Symbol z opisem
6559
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1716/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2013-11-29
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant Karol Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółdzielni [...] w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1716/13 w sprawie ze skargi [...] Spółdzielni [...] w L. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I.
Wyrokiem z 29 listopada 2013r. sygn. akt: V SA/Wa 1716/13, Wojewódzki Sąd
Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Spółdzielni [...] w L. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych.
Referując stan sprawy, Sąd l instancji podał, że zaskarżonym postanowieniem
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie
Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa w O. (zwany dalej Dyrektorem Oddziału ARiMR) z [...] lutego 2013r., nr
[...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność w ramach
działania "Grupy Producentów Rolnych".
Postanowieniem z [..] grudnia 2009r. Dyrektor Oddziału ARiMR odmówił skarżącej
przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność w ramach działania "Grupy
producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Organ I instancji wskazał, że decyzją z [...] grudnia 2008r. Spółdzielni przyznana została
pomoc finansowa na okres od 6 października 2008r. do 5 października 2013r. W zw z tym,
aby ubiegać się o pomoc finansową na poszczególne lata skarżąca powinna złożyć wniosek
o płatność w terminie 30 dni od upływu okresu 12 miesięcy prowadzenia działalności przez
grupę producentów, liczonych od dnia wydania decyzji o wpisie grupy do rejestru.
Spółdzielnia uzyskała wpis do rejestru w dniu 6 października 2008r., co powoduje, że termin
kolejnych 12 miesięcy liczony od tej daty upływa 5 października 2009r., zatem termin 30-
dniowy, w czasie którego należało złożyć wniosek o płatność upłynął 4 listopada 2009r.
Wniosek o płatność za 2009r. został przez Spółdzielnię złożony 16 listopada 2009r., wobec
tego w ocenie Dyrektora Oddziału ARiMR doszło do przekroczenia terminu określonego w
§6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 kwietnia 2007r. w sprawie
szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Grupy
producentów rolnych" objętej planem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U.
Nr 81, poz. 550 ze zm.). W ocenie organu termin ten ma charakter materiainoprawny, co
oznacza, że brak jest możliwości jego przywrócenia na podstawie art. 58 ustawy z 14
czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267, daiej-
k.p.a,), niezależnie od przyczyn, które doprowadziły do jego uchybienia.
W wyniku rozpoznania zażalenia Prezes ARiMR postanowieniem z [...] marca 2010r.
utrzymał w mocy ww. postanowienie. Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu swojego
postanowienia, że termin, o którym mowa w §6 ust. 2 rozporządzenia nie jest terminem
prawa materialnego i możliwe jest jego przywrócenie, jednak awaria komputera, która
według strony była przyczyną spóźnionego wniosku nastąpiła już po upływie terminu do jego złożenia, który upływał 4 listopada 2009 r., a awaria komputera miała miejsce 5 listopada 2009r. Strona zatem nie wykazała stosownie do art. 58 k.p.a., że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie wyrokiem z 15 października 2010r.
sygn. akt: V SA/Wa 1204/10 uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] grudnia 2009r. W ocenie Sądu organ nieprawidłowo obliczył termin do złożenia wniosku o płatność. Sąd wyjaśnił, że zastosowanie w sprawie znajdzie art. 57§3 k.p.a., który wskazuje, że terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu
dniowi terminu, a gdyby takiego dnia nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Decyzja o wpisie Spółdzielni do rejestru została wydana 6 października 2008r., zatem termin 12 miesięcy, w którym Spółdzielnia prowadziła działalność upłynął 6 października 2009r., gdyż
to ten dzień odpowiadał początkowemu dniowi terminu. W tym stanie rzeczy termin 30 dni liczony po upływie terminu 12 miesięcy, w którym należało złożyć wniosek o płatność,
upłynął 5 listopada 2009r., zatem awaria komputera mogła mieć znaczenie dla uchybienia terminu i organ winien rozważyć wniosek o przywrócenie terminu w tym kontekście, mając na uwadze, że strona ma prawo dopełnić czynności w ostatnim dniu terminu.
NSA wyrokiem z, 18 kwietnia 2012r., sygn. akt II GSK 184/11 oddalił skargę
kasacyjną Prezesa ARiMR podzielając stanowisko sądu I instancji.
W wyniku ponownego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu Dyrektor
Oddziału ARiMR postanowieniem z [...] lutego 2013r. odmówił przywrócenia terminu do
złożenia wniosku o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych".
Rozpoznając zażalenie Spółdzielni Prezes ARiMR zaskarżonym postanowieniem z
[...] maja 2013r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z [...] lutego 2013r. W
uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie uwiarygodniła stosowną argumentacją swojej
staranności oraz faktu, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do
wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem organu II instancji pomimo awarii
sprzętu komputerowego w dniu 5 listopada 2009r. Spółdzielnia mogła przygotować
dokument spełniający wymagania zawarte w §7 ust. 1 rozporządzenia odręcznie i go
przekazać do Agencji. W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie dokonała nawet
najmniejszych starań w celu złożenia wniosku o płatność w terminie. Strona nie
uprawdopodobniła okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Fakt awarii
komputera nie stanowi przeszkody nie do przezwyciężenia w sprawie złożenia wniosku o
płatność. Organ podkreślił, że nie ma wymogu komputerowego wydruku wniosku co
powoduje, że przedmiotowy wniosek mógł zostać przygotowany odręcznie i złożony w dniu 5
listopada 2009r.
II.
Spółdzielnia złożyła skargę na postanowienie Prezesa ARiMR z [...] maja 2013r.
wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu
postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny
wpływ na wynik sprawy tj.:
art 76 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności wynikających z wyroków: Wojewódzkiego
Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 października 201 Or., sygn. akt: V SA/WA
1204/10 oraz NSA z 18 kwietnia 2012r., sygn. akt II GSK 184/11, w których to Sądy wprost
wypowiedziały się, iż awaria komputera mogła mieć znaczenie dla uchybienia terminu i
organ musi rozważyć wniosek o przywrócenie terminu w tym kontekście mając na uwadze,
że strona ma prawo dopełnić czynności w ostatnim dniu terminu;
art. 77 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodów w postaci przesłuchania reprezentanta
skarżącej w osobie P. K., czy też osób odpowiedzialnych za przygotowanie i
składanie wniosków u skarżącej (B. K.), celem ustalenia dlaczego awaria
komputera w dniu 5 listopada 2009r. - uniemożliwiła złożenie wniosku w terminie, celem
przeprowadzenia pełnej oceny okoliczności składania wniosku o płatność tym bardziej, iż we
wniosku z 16 listopada 2009r. strona w sposób klarowny i precyzyjny przedstawiła
okoliczności dla których awaria komputera w dniu 5 listopada 2009r. uniemożliwiła jej
złożenia wniosku w terminie.
Odpowiadając na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga była niezasadna.
W pisemnych motywach wyroku, Sąd I instancji podał, że zgodnie z art. 58§1 k.p.a. w razie
uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli
uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2 art. 58 k.p.a. stanowi, że prośbę
o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny
uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla
której określony był termin.
Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną
spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy
zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył
wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia
terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie
ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.
Spółdzielnia wniosek o przywrócenie terminu argumentowała awarią komputera,
która to awaria uniemożliwiła skorzystanie z wcześniej przygotowanego wniosku i
wymaganych załączników a czasochłonność procesu wprowadzania danych z faktur
sprzedaży i zakupów do wniosku (pond tydzień) sprawiła, że ponowne wypełnienie
dokumentów stało się niemożliwe nawet na jakimkolwiek innym sprzęcie komputerowym.
Zasadnie organy ARiMR wywodzą, iż w rozpatrywanej sprawie strona nie
uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.
Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu
wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności
procesowej. Dokonując oceny winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej
można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W stosunku do osób
prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych dopuszczonych do obrotu, osoby powołane
do zarządzania przedsiębiorstwem, zobowiązane są należycie organizować pracę jednostki.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności nie można uznać powoływanych argumentów za
nagłą trwałą przeszkodę w złożeniu zarzutów w terminie. Słusznie bowiem organy wskazały
na możliwość złożenia samego formularza wniosku (bez obligatoryjnych załączników).
Formularz ten mógł zostać bądź sporządzony w formie odręcznej bądź też mógł zostać
wygenerowany elektronicznie. Trzeba bowiem zauważyć, że formularze wniosków o płatność
dostępne są zarówno w siedzibie organu, tj., Oddziale Regionalnym ARiMR oraz podległych
mu biurach powiatowych, jak również na stronie internetowej Agencji, co wynika z art. 24 ust.
1 z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków
Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn. Dz.U. z
2013r., poz. 173), który stanowi, że wniosek o przyznanie pomocy oraz wniosek o płatność w
ramach działań objętych programem składa się na formularzu opracowanym przez Agencję i
udostępnionym przez podmiot wdrażający. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że formularz
wniosku udostępniony jest także na szeregu innych stronach internetowych, w tym przede
wszystkim Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi i organizacji rolniczych. Zasadnie zatem
organy wskazały, że nic nie stało na przeszkodzie, by w celu zachowania terminu osoby
reprezentujące Spółdzielnię ostatniego dnia złożyły nawet niekompletny wniosek a w
terminie późniejszym dokonały jego bądź samodzielnego, bądź też na wezwanie organu
uzupełnienia. Słusznie organy wskazały, że brak jest konieczności składania wniosku o
płatność w formie komputerowego wydruku. Powszechna praktyka sporządzania
dokumentów urzędowych w wersji drukowanej nie oznacza w żadnym wypadku takiego
obowiązku i awaria sprzętu komputerowego nie stała na przeszkodzie do ręcznego,
terminowego sporządzenia i nadesłania/złożenia wniosku. Żaden bowiem przepis tego nie
nakazuje, co więcej w zakresie działania "Grupy producentów rolnych" do dnia dzisiejszego
wykluczona jest możliwość składania takiego wniosku za pomocą formularza umieszczonego
na stronie internetowej (art. 23 ust. 2 i 4 ww. ustawy z 7 marca 2007r.),
Zasadne było twierdzenie organu I instancji, iż działanie skarżącej nosiło cechy
niedbalstwa przejawiające się przez brak starannego działania wymaganego od
profesjonalnego przedsiębiorcy. Co więcej na żadnym z etapów postępowania Spółdzielnie
nie negowała możliwości złożenia wniosku w innej formie niż wydruk z uszkodzonego
komputera. Z jej wniosku o przywrócenie terminu wynika, iż założyła ona, że wydruk z tego
komputera był jedyną możliwą formą sporządzenia wniosku. Ponadto Spółdzielnia, po
odmowie przywrócenia terminu, w żaden sposób nie odniosła się do możliwości odręcznego
sporządzenia niekompletnego wniosku. Argumenty dotyczące tygodniowej analizy
dokumentów niezbędnych do sporządzenia prawidłowego wniosku, nie mogły mieć
zasadniczego znaczenia, gdyż zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej, wystarczającym
warunkiem do zachowania terminu było złożenie wniosku nawet niekompletnego.
Wszelkie argumenty skarżącej wskazujące na konieczność przeprowadzenia
dodatkowego postępowania nie mogły odnieść zamierzonego skutku w postaci
uwzględnienia skargi. Trzeba bowiem wskazać, że awaria komputera nie była
kwestionowana. Organy obydwu instancji natomiast dokonały oceny wskazywanych przez
skarżącą przyczyny uchybienia terminu i zasadnie uznały, że skarżąca nie
uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. To na skarżącej ciąży ciężar dowodu, tj.
uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, natomiast rola organu
ogranicza się jedynie w zasadzie do oceny tych okoliczności. W sprawie brak było
jakichkolwiek wątpliwości, które wymagałby dodatkowego wyjaśnienia, gdyż skarżąca jako
przyczynę podała jedynie awarię sprzętu komputerowego, która to awaria została właściwie
oceniona.
Niezasadny był zarzut naruszenia art. 76 k.p.a, bowiem Sądy obydwu
instancji nakazały jedynie ocenę czy awaria komputera mogła uprawdopodobnić brak winy w
uchybieniu terminu. WSA w Warszawie stwierdził bowiem, że cyt. "awaria komputera mogła
mieć znaczenie dla uchybienia terminu i organ musi rozważyć wniosek o przywrócenie
terminu w tym kontekście mając na uwadze, że strona ma prawo dopełnić czynności w
ostatnim dniu terminu". Organy obydwu instancji w całości wypełniły zalecenie Sądu i oceniły
podnoszone przez skarżącą argumenty. Negatywna dla skarżące] ocena nie oznacza, wbrew
twierdzeniom skarżącej podnoszonych na rozprawie, że organy wbrew art. 153 w zw. z 190
p.p.s.a. nie zastosowały się oceny prawnej zawartej w wyroku. Trzeba bowiem zaznaczyć,
że Sąd żadnej kategorycznej oceny nie zawarł nakazał jedynie odniesienie się do
podnoszonej argumentacji, która mogła, ale nie musiała mieć znaczenie przy ocenie
zasadności wniosku o przywrócenie terminu.
Przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu wystąpić muszą wszystkie wskazane
powyżej przesłanki łącznie, aby dopuszczalne było przywrócenie terminu. Brak jednej z tych
przesłanek powoduje brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu.
Skarżąca, co zostało wykazane w uzasadnieniu nie uprawdopodobniła braku winy przy
uchybieniu terminu.
Bezzasadne były także pozostałe zarzuty odnoszące się do naruszenia art. 8, 9, 10,
11,12 k.p.a.
IV.
[...] Spółdzielnia [...] w L., działając przez pełnomocnika adwokata zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zarzuciła:
naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
naruszenie art. 134§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.), w zw z art. 775-
77 k.p.a i art. 58§1 k.p.a. w zw z art. 153 p.p.s.a w zwz art. 190 p.p.s.a-poprzez ich
niezastosowanie w sprawie tj, rozpoznanie skargi z pominięciem zasady zbierania i
rozpatrywania materiału dowodowego w konkretnej sprawie w sposób wyczerpujący, celem
rozpoznania twierdzenia strony, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, przez co
strona poniosła szkodę w postaci niewypłacenia jej pomocy finansowej za okres od 6
października 2008r. do 5 października 2009r. mimo przyznania jej pomocy finansowej w
drodze decyzji na okres od 6 października 2008r. do 5 października 2013r.,
naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
naruszenie art. 134 p.p.s.a. w zw z art. 9 k.p.a. w zw z art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej
poprzez nie zastosowanie w/w przepisów a w konsekwencji wydanie orzeczenia z
naruszeniem w/w przepisów, co miało wpływ na wynik sprawy,
naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 133
p.p.s.a. w zw z art. 106 p.p.s.a. poprzez orzekanie nie na podstawie akt sprawy i czynienie
nie wynikających z akt sprawy ustaleń (s. 5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku)
polegających na tym, iż wniosek jest dostępny na szeregu stronach internetowych w tym
przede wszystkim Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi i organizacji rolniczych, podczas
gdy te okoliczności wynikają z akt sprawy, a jeżeli zostały poczynione przez skład orzekający
na datę wyrokowania to nie odnoszą się do stanu faktycznego na dzień składania wniosku o
płatność tj. listopad 2009r. albowiem w aktach takich dowodów nie ma.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i
przekazanie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Uzasadniając skargę kasacyjną skarżąca przedstawiła uzasadnienie wniesionych
zarzutów oraz stanowisko w sprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie sporządzono.
V.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma
usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd
Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu
pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w §2 art. 183 p.p.s.a. w
tej sprawie nie występują. Tym samym wyrok Sądu I instancji podlega kontroli pod kątem
ustalenia, czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami wyartykułowanymi w skardze
kasacyjnej. Dodać przy tym należy, że rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej
oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli wskazanymi
przepisami prawa materialnego lub procesowego. Natomiast NSA nie jest władny badać czy
zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których
środek oparto.
W skardze sformułowano jedynie zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie.
Punktem wyjścia dla dokonania kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku była kwestia
związania organów administracji oraz sądu administracyjnego oceną prawną i wskazaniami
co do dalszego postępowania wyrażoną w orzeczeniu WSA w Warszawie z 15 października
2010r. sygn. akt: V SA/Wa 1204/10 wynikająca z art. 153 p.p.s.a. Sąd w cyt. wyroku
skonstatował, że awaria komputera mogła mieć znaczenie dla uchybienia terminu i organ
musi rozważyć wniosek o przywrócenie terminu w tym kontekście mając na uwadze, że
strona ma prawo dopełnić czynności w ostatnim dniu terminu.
Skarga kasacyjna organu administracji od tego wyroku, została oddalona wyrokiem NSA
z 18 kwietnia 2012r. sygn, akt: li GSK 184/11. Godzi się przypomnieć, że art. 170 p.p.s.a.
statuuje moc wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu a jej swoistość wyraża się w tym, że
obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe, w
tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które muszą brać
pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu
administracyjnego.
Art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania
wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub
bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten odnosi się więc do sytuacji, gdy w
sprawie orzekał już poprzednio sąd administracyjny, który dokonał określonej oceny prawnej.
Bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i
wynikających z niego wytycznych co do dalszego postępowania może być wyłączony tylko w
razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, jak również po
wzruszeniu pierwotnego orzeczenia, która to sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej
sprawie. Ocena prawna wynikająca z uzasadnienia wyroku dotyczy wykładni przepisów
prawa i sposobu ich zastosowania w związku z konkretną sprawą. Wskazania co do
dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpatrywaniu
sprawy. Niezastosowanie się do nich przez organ administracji publicznej przy ponownym
wydawaniu decyzji narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty
akt lub czynność są wadliwe.
Związanie sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, iż nie może
on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem,
lecz zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym zakresie oraz konsekwentnego
reagowania w razie stwierdzenia barku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego
postępowania przed to organem administracji publicznej, jak i oceny prawnej. Kontrola
rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny, czy
organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd,
gdyż jest główne kryterium poprawności nowo wydanego postanowienia.
Interpolując powyższe na grunt sprawy poddanej osądowi należy zauważyć, że zarówno
WSA w Warszawie jak i organy administracji podporządkowały się ocenie prawnej i
zrealizowały wskazania co do dalszego sposobu postępowania co było przedmiotem analizy
ze strony Sądu I instancji, który w pisemnych motywach wyroku zbadał czy organy
respektowały wcześniejsze wytyczne sądu. Sąd I instancji ponownie orzekając w sprawie,
prawidłowo zastosował art. 153 p.p.s.a.
Skarżący kasacyjnie powiązał zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. z art. 134§1 i art. 190
p.p.s.a. oraz art. 75-77 k.p.a. i art. 58§1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela
tych zarzutów.
W przedmiotowej sprawie w ogóle nie mógł mieć zastosowania art. 190 p.p.s.a., który
stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa
dokonaną w tej sprawie przez NSA i nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia
wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią
prawa ustaloną w tej sprawie przez NSA. Sąd II instancji w wyroku z 18 kwietnia 2012r.
sygn. akt: II GSK 184/11, oddalił skargę kasacyjną organu zatem art. 190 p.p.s.a. nie był
stosowany.
Zgodnie natomiast z art. 134§1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga w
granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz
powołaną podstawą prawną. Jakkolwiek z przywołanego przepisu wynika, że sąd
administracyjny l instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną
podstawą prawną, to jednak związany jest granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca
wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy". Oznacza to, że sąd nie może
uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem, innej sprawy administracyjnej niż ta, w
której wniesiono skargę. Granice orzekania sądu administracyjnego I instancji wyznacza
sprawa administracyjna w znaczeniu materialnym (a nie procesowym), a skoro skarżący
przedmiotem skargi może uczynić określony akt lub czynność z zakresu administracji
publicznej w całości lub tylko w części, to tak określony w skardze przedmiot zaskarżenia
wyznacza jednocześnie wiążące granice sprawy rozpoznawanej przez sąd. Innymi słowy,
granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna
będąc przedmiotem zaskarżenia. Treść i zakres sprawy administracyjnej, czyii tożsamość
sprawy, wyznaczają normy prawa materialnego, które determinują treść rozstrzygnięcia
zawartego w zaskarżonym akcie i precyzują czynności pozwalające zidentyfikować
skonkretyzowany w nich stosunek prawny.
Podkreślenia wymaga to, że WSA w Warszawie, ponownie kontrolując postanowienie o
odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę’ pomocy finansowej, był
związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w orzeczeniu z 15 października 201 Or.
sygn. akt: V SA/Wa 1204/10 wynikająca z art. 153 p.p.s.a.
Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw
procesowych, jakie powstały w wyniku niedochowania terminu prawa procesowego. W myśl
art. 58§1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę
zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o
przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny
uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla
której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w §
2 jest niedopuszczalne (§ 3). Stosownie zaś do art. 59§1 k.p.a. o przywróceniu postanawia
właściwy w sprawie organ administracji publicznej.
W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje
się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania
odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw,
jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie
niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie
terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie
obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj, że strona nie
mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i
jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej,
(vide wyroki WSA; w Rzeszowie z 4 września 2013r. o sygn. akt; II SA/Rz 360/13, w
Bydgoszczy z 3 kwietnia 2013r. o sygn. akt: I SA/Bd 106/13, w Poznaniu z 17 października
2012r. o sygn. akt: II SA/Po 648/12, w Warszawie z 17 lutego 2011r. o sygn. akt: II SA/Wa
1697/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli
strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w
prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Wskazuje się, że
do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np.
przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą,
powódź, pożar.
Co istotne, to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa
obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie jest wymagane
udowodnienie braku winy, wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności. Aby
uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną
argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała
cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu niewyjaśnienia przez organ
okoliczności sprawy poprzez brak podjęcia wszelkich czynności wyjaśniających.
Postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania zaniedbanej czynności
procesowej prowadzone jest na prośbę strony i opiera się na ocenie okoliczności przez
stronę wskazanych. To strona ma uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu a
nie organ ma dociekać . przyczyn spóźnienia strony. Chybiony jest tym samym zarzut
naruszenia art. 9 k.p.a.
Jak wynika z akt sprawy, skarżąca kasacyjnie nie składała w toku postępowania
administracyjnego żadnych wniosków dowodowych w związku z czym trudno czynić zarzut,
że organy nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego a Sąd I instancji nie
dostrzegł tych uchybień.
Wadliwie zostały sformułowane zarzut naruszenia art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej,
który dzieli się na cztery ustępy oraz art. 106 p.p.s.a. i art. 133 p.p.s.a., które składają się z
kilku paragrafów. Skarżąca kasacyjnie nie sprecyzowała którego z tych przepisów odnosi się
zarzut jak również do której wersji Traktatu. Podzielić należy prezentowany w judykaturze
pogląd, wedle którego, skoro skarga kasacyjna musi spełniać wymogi ustawowe określone w
art. 176 p.p.s.a., to w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a
składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie
wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis
naruszony przez sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie
innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14
marca 2013r. sygn. akt: I OSK 1799/12, LEX nr 1295809).
Ze wskazanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona
skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i stosownie do art. 184 p.p.s.a., orzekł
o jej oddaleniu.