II GSK 56/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną przewoźnika od kary pieniężnej za nieuzupełnienie danych w systemie SENT, uznając, że nie wykazał on ważnego interesu przewoźnika ani interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie od kary.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. I. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora IAS w Rzeszowie nakładającą karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy SENT. Przewoźnik nie uzupełnił wymaganych danych w zgłoszeniu SENT dotyczących przewozu oleju napędowego. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że skarżący nie wykazał przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary, takich jak ważny interes przewoźnika czy interes publiczny, a jego kondycja finansowa była dobra.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5 000 zł. Kara została nałożona za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (ustawa SENT), polegające na nieuzupełnieniu w zgłoszeniu SENT wymaganych danych dotyczących przewozu oleju napędowego. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy SENT, a skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT (ważny interes przewoźnika lub interes publiczny). NSA w składzie orzekającym podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że klauzule generalne, takie jak "interes publiczny", muszą być interpretowane z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a kary w ustawie SENT mają charakter prewencyjny, a nie fiskalny. Sąd stwierdził, że skarżący nie przedstawił dowodów na istnienie ważnego interesu przewoźnika, a jego kondycja finansowa nie była zagrożona. Wezwanie do przedstawienia argumentacji w tym zakresie pozostało bez odpowiedzi. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli istnieją uzasadnione podstawy do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT, uwzględniające zasadę proporcjonalności i indywidualne okoliczności sprawy.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że klauzule generalne w ustawie SENT, takie jak 'interes publiczny', muszą być interpretowane z uwzględnieniem zasady proporcjonalności. Kara pieniężna nie powinna być nakładana, jeśli jest niewspółmiernie dolegliwa lub nie służy osiągnięciu celów ustawy, zwłaszcza gdy nie stanowi realnego zagrożenia dla interesów Skarbu Państwa lub nie ma znamion działania celowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
ustawa SENT art. 5 § ust. 4
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
ustawa SENT art. 22 § ust. 2
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
ustawa SENT art. 22 § ust. 3
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
Możliwość odstąpienia od nałożenia kary w uzasadnionych przypadkach ze względu na "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny", z uwzględnieniem zasady proporcjonalności.
Pomocnicze
ustawa SENT art. 26 § ust. 3
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 1
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1) lit. c) p.p.s.a.) poprzez niewłaściwą kontrolę Sądu pierwszej instancji w zakresie rozpoznania sprawy i wydanej decyzji Dyrektora IAS, w tym brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i pominięcie części postępowania dowodowego dotyczącego przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" oraz niezastosowanie art. 210 § 1 pkt. 6 o.p. Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi bez pełnej analizy stanu faktycznego. Naruszenie prawa materialnego (art. 22 ust. 2 i 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1) lit. a) p.p.s.a.) poprzez błędną wykładnię pojęć "interes publiczny" i "ważny interes przewoźnika" z naruszeniem zasad legalizmu, zaufania do organu i oficjalności postępowania dowodowego oraz zasady proporcjonalności.
Godne uwagi sformułowania
nie może budzić wątpliwości, że pojęcie "interesu publicznego" nie jest pojęciem, którego treść mogłaby być zapełniana w sposób dowolny. zasada proporcjonalności wywodzona z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, mimo że adresowana do ustawodawcy, powinna być traktowana również jako zasada stosowania prawa. Kary przewidziane w ustawie SENT nie mają więc charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Nie leży natomiast w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień. Stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT powinno mieć charakter wyjątkowy.
Skład orzekający
Cezary Pryca
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Skoczylas
sędzia
Marek Krawczak
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć \"interes publiczny\" i \"ważny interes przewoźnika\" w kontekście kar pieniężnych na podstawie ustawy SENT, zastosowanie zasady proporcjonalności przy wymierzaniu sankcji administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy SENT i może być stosowane w podobnych sprawach dotyczących kar pieniężnych za naruszenia obowiązków w systemie monitorowania przewozu towarów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii stosowania zasady proporcjonalności w prawie administracyjnym i interpretacji klauzul generalnych, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje, jak sąd może łagodzić rygory przepisów w indywidualnych przypadkach.
“Czy drobne uchybienie w systemie SENT zawsze oznacza karę? NSA wyjaśnia, kiedy liczy się proporcjonalność.”
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 56/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Skoczylas Cezary Pryca /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Krawczak Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Rz 1467/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2020-07-21 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2332 art. 5 ust. 4, art, 22 ust. 3 Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1467/19 w sprawie ze skargi A. I. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. I. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 21 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1467/19, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. I. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] (dale jako: "skarżąc") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] listopada 2017 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Trzeciego Mobilnego Referatu Realizacji w Barwinku Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu przeprowadzili kontrolę samochodu ciężarowego będącego własnością skarżącego. W trakcie kontroli ustalono, że przedmiotem przewozu był towar podlegający monitorowaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm.; dalej jako: "ustawa SENT"), tj. olej napędowy o kodzie CN 2710, w ilości 16 775 kg. Nadawcą towaru była firma A. Sp. z o.o., natomiast odbiorcą, a zarazem przewoźnikiem był A. I. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Stwierdzono, że przewoźnik w zgłoszeniu SENT [...] nie uzupełnił danych, do uzupełnienia których był zobowiązany stosownie do art. 5 ust. 4 ustawy SENT, wobec tego kontrolujący stwierdzili naruszenie określone w art. 22 ust. 2 ustawy SENT. Decyzją z dnia [...] października 2018 r. Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5 000 zł, w związku z nieuzupełnieniem zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 ustawy SENT. Na skutek odwołania, decyzją z dnia [...] października 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skargę na powyższą decyzję organu złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organy obu instancji w sposób prawidłowy zastosowały art. 5 ust. 4 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy SENT, gdyż zebrany materiał dowodowy w sposób niezaprzeczalny potwierdzał, że w zgłoszeniu SENT, skarżący przewoźnik nie uzupełnił danych, do których uzupełnienia był zobowiązany w myśl przepisów art. 5 ust. 4 ww. ustawy. Opis stwierdzonego naruszenia zawiera bowiem protokół z kontroli sporządzony przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej podpisany przez kierującego pojazdem. Sąd podkreślił, że nieuzupełnienie zgłoszenia SENT, o dane o jakich mowa w art. 5 ust. 4 ww. ustawy (dane te zostały wyszczególnione w protokole kontroli) wiąże się z obowiązkiem organu nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej. Sąd wskazał także, że organ odwoławczy w sposób wyczerpujący, rzetelny i wszechstronny rozpatrzył materiał sprawy, nie pominięto przy tym w żadnym aspekcie istotnych z punktu widzenia przesłanek odstąpienia od nałożenia kary okoliczności prawnych i faktycznych niniejszej sprawy. Potwierdzeniem tego jest chociażby fakt wezwania strony o przedstawienie korzystnej dla niej argumentacji w tym zakresie, ale także podjęcie w szeregu działań z urzędu. W związku z powyższym wbrew twierdzeniom skarżącego nie dokonano niewłaściwego zastosowania wobec strony art. 22 ust. 3 ustawy SENT. II Od przedmiotowego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik spławy tj.: a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1) lit. c) p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę przez Sąd pierwszej instancji w zakresie rozpoznania sprawy i wydanej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie decyzji z dnia [...] października 2019 r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno- Skarbowego z dnia [...] października 2018 r. nakładającej karę pieniężną w wysokości 5.000,00 zł w związku z naruszeniem obowiązków przewoźnika wynikających z ustawy SENT, pomimo tego że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie dopuścił się naruszenia szeregu przepisów postępowania, to jest: – art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 800; dalej jako: "o.p.") poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, w szczególności pominięcie części postępowania dowodowego, która odnosiła się do zbadania przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" i możliwości odstąpienia z urzędu od nałożenia kary; – art. 210 § 1 pkt. 6 o. p. poprzez jego niezastosowanie tj. w uzasadnieniu decyzji nie uwzględniono ważnego interesu publicznego jako przesłanki do odstąpienia od nakładania kary; b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a. gdy nie będąc związanym zarzutami, nie analizując w pełni zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na decyzję organu, orzekając tym samym zgodnie z wolą organu na niekorzyść skarżącego. 2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 22 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1) lit. a) p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię, w szczególności w zakresie interpretacji pojęcia "interes publiczny", "ważny interes przewoźnika" użytego w art. 22 ust. 3 ww. ustawy, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 187 § 1 o.p. tj. zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego oraz zasady oficjalności postępowania dowodowego oraz mającej wymiar konstytucyjny zasady proporcjonalności, w szczególności w sytuacji, gdy analogicznym stanie faktycznym, wyrokiem z dnia 17 września 2020 r. WSA w Rzeszowie, sygn. akt: II SA/Rz 166/20, uwzględniając skargę, dokonał odmiennej wykładni zaskarżonych przepisów. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz stwierdzenie, że ww. decyzje nie podlegają wykonaniu, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. III Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów stwierdził, że nie narusza ona prawa. Po pierwsze wskazać należy, że skarżący będący przewoźnikiem, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 5 ust. 4 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy SENT nie uzupełnił danych, do których uzupełnienia był zobowiązany w myśl przepisów art. 5 ust. 4 ustawy SENT, za powyższe naruszenie przewidziana została ustawą kara w wysokości 5000 zł. Wyjątek od nałożenia ww. kary pieniężnej został wprowadzony przez art. 22 ust. 3 ustawy SENT, wskazując na możliwość odstąpienia od nałożenia kary w uzasadnionych przypadkach ze względu na "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny". Kwestia klauzul generalnych, zawartych w art. 22 ust. 3 ustawy SENT oraz stosowania tego przepisu kilkakrotnie była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1867/21 i powołane tam orzecznictwo i piśmiennictwo). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że odwołanie się do klauzul generalnych o dużym stopniu niedookreśloności, a taką jest klauzula "interesu publicznego", rodzi wprawdzie problemy z określeniem istoty takiej klauzuli (por. Eliza Komierzyńska, Marian Zdyb, Klauzula interesu publicznego w działaniach administracji publicznej, [w:] Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia Vol. LXIII, 2 – 2016, s. 161-178 i powołane tam publikacje). Nie może jednak budzić wątpliwości, że pojęcie "interesu publicznego" nie jest pojęciem, którego treść mogłaby być zapełniana w sposób dowolny. W sytuacji, gdy ustawodawca posługuje się pojęciami nieostrymi i klauzulami generalnymi, takimi jak "interes publiczny", organ administracji czy sąd stosujący prawo nie otrzymuje prawa do swobodnego określania ich treści. Na organy stosujące prawo został zatem nałożony obowiązek odszukania optymalnych treści wyrażających istotę "interesu publicznego". Zasadnie podnosi się, że szczególnie wnikliwego rozważenia wymaga sytuacja, gdy prawodawca określa sankcje w postaci administracyjnych kar pieniężnych w sposób bezwzględnie oznaczony (tak jak sankcja określona w mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT), zwłaszcza gdy może to prowadzić do naruszenia w procesie stosowania prawa zasady proporcjonalności. Z tej perspektywy nadanie właściwej treści pojęciu "interesu publicznego" użytego w art. 22 ust. 3 ustawy SENT - jako przesłanki uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej - powinno nastąpić z uwzględnieniem szczególnego znaczenia zasady proporcjonalności. Nie budzi obecnie w doktrynie i orzecznictwie wątpliwości, że zasada proporcjonalności wywodzona z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, mimo że adresowana do ustawodawcy, powinna być traktowana również jako zasada stosowania prawa. Zasada ta musi być odnoszona również do wymierzania sankcji administracyjnych - jako jednej z najbardziej dotkliwych form ingerencji organu administracji publicznej w sferę uprawnień i obowiązków podmiotu administrowanego - w procesie stosowania prawa (por. Magdalena Śliwa-Wajda, Zasada proporcjonalności przy wymierzaniu administracyjnych kar pieniężnych, [w:] Standardy współczesnej administracji i prawa administracyjnego, pod red. Zofii Duniewskiej, Agnieszki Rabiega-Przyłęckiej i Małgorzaty Stahl, 2019, s. 112-127). Zastosowanie zasady proporcjonalności w odniesieniu do sankcji bezwzględnie oznaczonej (administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości) wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawa proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej a jej dolegliwością. Jeżeli odpowiedzi na te pytania nie będą pozytywne, należy uznać, że nałożenie kary nie jest niezbędne dla ochrony interesu publicznego i zachodzą uzasadnione podstawy by odstąpić od jej nałożenia, jako niezgodnej z konstytucyjnymi standardami płynącymi z zasady proporcjonalności. Innymi słowy, właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Trafnie podkreśla się przy tym, że nie jest prawidłowe odczytywanie użytego w art. 22 ust. 3 ustawy SENT pojęcia "interes publiczny" z powoływaniem się na poglądy wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle art. 67a i art. 67b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Zupełnie inne są bowiem cele regulacji podatkowych spełniających funkcje fiskalne, a inne są cele regulacji wprowadzających sankcje administracyjne. Jak już wskazano, rozważenie przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki interesu publicznego, jako uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem celów tej ustawy. Podkreślenia wymaga zatem, że z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Ma stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonujących wyłudzeń niezapłaconych podatków (Sejm VIII kadencji, druk nr 1244). Kary przewidziane w ustawie SENT nie mają więc charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Natomiast charakter represyjny przepisów tej ustawy winien odnosić się do podmiotów nieuczciwych, dokonujących przestępstw gospodarczych. Nie leży natomiast w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień. W orzecznictwie brano przy tym pod uwagę czy stwierdzone uchybienia nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa (por. np. wyroki NSA z dnia: 18 maja 2020 r. sygn. akt II GSK 220/20, 27 listopada 2020 r. sygn. akt II GSK 790/20, 19 lutego 2021 r. sygn. akt II GSK 1353/20, z 1 lipca 2021 sygn. akt II GSK 145/21, sygn. akt II GSK 193/21). Ocena, czy istnieje podstawa do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT niewątpliwie nie może być dowolna. Ustawodawca nakładając obowiązki co do wypełniania w odpowiednim czasie przewidzianych ustawą zgłoszeń czyni to dla zabezpieczenia wyżej wskazanych interesów fiskalnych i może nakładać na przewoźników jako profesjonalistów szczególne wymogi, służące realizacji celów ustawowych. Stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT powinno mieć charakter wyjątkowy. Rozważenia wymaga czy z uwagi na zakres działalności przewoźnika, jego wywiązywanie się z obowiązków przestrzegania prawa w prowadzonej działalności, stwierdzone uchybienie ma charakter incydentalny, nie nosi znamion działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków. Wskazana wyżej wykładnia art. 22 ust. 3 ustawy SENT wyznacza zakres ustaleń faktycznych, jakich należy dokonać i tym samym wskazuje, jakie okoliczności muszą być przedmiotem rozważań - aby prawidłowo ocenić, czy w konkretnej, indywidualnej sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania lub odmowy zastosowania przewidzianego w tym przepisie odstąpienia od nałożenia kary. W tym stanie rzeczy zauważyć należy, że przy potrzebie oceny "interesu publicznego" uwzględnić należy takie wartości jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo i zaufanie do organów Państwa, niemniej jednak oceniając zasadność zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT ograniczył się do przyjęcia, że w "interesie publicznym" jest przestrzeganie prawa i zasad równości i sprawiedliwości opodatkowania. Naczelny Sąd Administracyjny stoi jednak na stanowisku, że skoro ustawodawca jednoznacznie przewidział możliwość odstąpienia od nałożenia kary (za bezsporne naruszenia prawa) w indywidualnych okolicznościach faktycznych konkretnej sprawy, to znaczy, że nieuprawnione jest uzasadnienie odmowy zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT tym, że prowadzi to do różnego potraktowania przewoźników naruszających przepisy powołanej ustawy. W świetle przedstawionego rozumienia art. 22 ust. 3 ustawy SENT, z całą pewnością do wymienionego zbioru sytuacji uwzględniających interes publiczny nie można zaliczyć tej, która wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Sąd prawidłowo wskazał, że przewoźnik, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 5 ust. 4 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy SENT skarżący przewoźnik nie uzupełnił danych, do których uzupełnienia był zobowiązany w myśl przepisów art. 5 ust. 4 ustawy SENT. To samo tyczy się kwestii braku wystąpienia okoliczności wystąpienia ważnego interesu przewoźnika. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika mogłyby świadczyć nadzwyczajne względy, które powodują zachwianie podstaw egzystencji podatnika, jak również sytuacje, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o przyznaniu bądź odmowie przyznania ulgi. Przeprowadzona przez organy i zaaprobowana przez Sąd analiza wskazuje, że kondycja finansowa skarżącej była dobra, a zapłata nałożonej kary pieniężnej w żadnym razie nie stwarza realnego zagrożenia jej płynności finansowej i nie spowoduje innych niepożądanych społecznie skutków. Organ wezwał skarżącego do przedłożenia aktualnej dokumentacji wskazującej na zaistnienie ważnego interesu strony lub interesu publicznego, jednakże wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Organ odwoławczy z własnej inicjatywy zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz właściwego dla przewoźnika Urzędu Skarbowego o informację w zakresie aktualnego stanu zobowiązań publicznoprawnych skarżącego jak również dokonał w sprawie własnych ustaleń na podstawie informacji z centralnej ewidencji pojazdów i centralnej ewidencji kierowców w zakresie posiadanych przez stronę pojazdów. Powyższe przesądzało o podstawach do stwierdzenia braku zaistnienia ważnego interesu przewoźnika. W konsekwencji powyższych rozważań za niezasadne należało uznać zarzuty zawarte w punkcie 1 lit. a petitum skargi kasacyjnej. W świetle powyższego uznać należało, że Są pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że organ odwoławczy w sposób wyczerpujący, rzetelny i wszechstronny rozpatrzył materiał dowodowy, nie pomijając przy tym w żadnym aspekcie istotnych z punktu widzenia przesłanek odstąpienia od nałożenia kary okoliczności prawnych i faktycznych. Potwierdzeniem tego było nie tylko wezwanie strony o przedstawienie korzystnej dla niej argumentacji w tym zakresie, ale także podjęcie w szeregu działań z urzędu. Zgromadzony zatem materiał dowodowy mógł stanowić podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Za niezasadny należało również uznać zrzut zawarty w punkcie 1 lit. b petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a. Wskazać bowiem należy, że jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a. – wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co stanowi konsekwencję obowiązywania w postępowaniu przed tym sądem zasady oficjalności, wyjaśnienia wymaga, że w rozumieniu przywołanego przepisu prawa granice rozpoznania tego sądu zasadniczo określa sprawa (sprawa administracyjna) będąca przedmiotem zaskarżenia, której treść i zakres wyznaczają normy prawa determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzujące czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07; wyrok NSA z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97), co w relacji do sprawy stanowiącej przedmiot orzekania Sądu pierwszej instancji oraz jej istoty odnosiło się do kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia określonych przepisami ustawy SENT przesłanek jej podjęcia, w tym rzecz jasna art. 22 ust. 3 tej ustawy. Do naruszenia regulacji prawnej, o której mowa w art.134 § 1 p.p.s.a mogłoby dojść, gdyby Sąd pierwszej instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy, co gdyby istotnie nastąpiło, mogłoby stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 2349/17; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3805/18). Jeżeli przy tym z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, aby strona skarżąca wykazała zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji lub sytuacji rodzajowo im podobnej, to zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. trzeba było uznać za nieusprawiedliwiony. Mając na uwadze powyższe, skoro bowiem wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienia, skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a. jako niemającą usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI