II GSK 554/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-12
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo farmaceutycznereklama aptekizakaz reklamykara pieniężnaprawo UEswoboda świadczenia usługswoboda przepływu towarówpostępowanie administracyjnekontrola sądowa

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki farmaceutycznej, uznając za prawidłową wykładnię przepisów zakazujących reklamy aptek, nawet jeśli informacja zawierała logo, adres i godziny otwarcia.

Spółka R. Sp. z o.o. Sp. k. złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Spółka zarzucała błędną wykładnię przepisów Prawa farmaceutycznego dotyczących zakazu reklamy aptek oraz naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że wykładnia art. 94a Prawa farmaceutycznego jest prawidłowa i szeroko obejmuje wszelkie działania mające na celu zachęcenie klientów, z wyjątkiem informacji o lokalizacji i godzinach otwarcia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. Sp. z o.o. Sp. k. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Inspektor nałożył na spółkę karę pieniężną za prowadzenie reklamy apteki, polegającej na zamieszczeniu w gazecie logo, adresu i godzin otwarcia w bezpośrednim sąsiedztwie innego ogłoszenia. Spółka zarzucała błędną, rozszerzającą wykładnię art. 94a Prawa farmaceutycznego, która według niej naruszała zasady swobody przepływu towarów i usług wynikające z Traktatu o funkcjonowaniu UE. Podnoszono również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że wykładnia art. 94a Prawa farmaceutycznego jest prawidłowa i utrwalona w orzecznictwie, szeroko definiując pojęcie reklamy apteki. Stwierdzono, że taka interpretacja nie jest sprzeczna z przepisami UE. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., uznając, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające. W konsekwencji, uznano, że spółka naruszyła zakaz reklamy, a kara pieniężna została nałożona prawidłowo.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi. Ustawa Prawo farmaceutyczne definiuje reklamę apteki szeroko, wyłączając jedynie informację o lokalizacji i godzinach pracy. Każde działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do skorzystania z usług apteki jest reklamą.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wykładnia art. 94a Prawa farmaceutycznego jest prawidłowa i utrwalona w orzecznictwie. Definicja reklamy jest szeroka i obejmuje wszelkie działania mające na celu zachęcenie klientów, z wyjątkiem podania lokalizacji i godzin otwarcia. Taka interpretacja nie narusza przepisów UE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

p.f. art. 94a § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne

p.f. art. 129b § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego (art. 94a ust. 1 i 2 p.f.) poprzez błędną, rozszerzającą wykładnię, zgodnie z którą każda informacja mająca jakikolwiek związek z działalnością apteki stanowi reklamę. Naruszenie prawa materialnego (art. 94a ust. 1 i 2 p.f.) przy zastosowaniu art. 34, 35 i 56 TFUE, przez błędną wykładnię art. 94a p.f. jako sprzecznego z zasadami swobody przepływu towarów i usług. Naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a.) poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie reklamy aptek ustawodawca potraktował stosunkowo szeroko, wyłączając jedynie informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (por. np. wyroki NSA...) Taka wykładnia nie jest sprzeczna z ustanowionymi w art. 34 i 35 oraz art. 56 TfUE zasadami swobody przepływu towarów oraz swobody świadczenia usług. Kwestionowanie wyrażonej przez organ i sąd pierwszej instancji oceny prawnej nie może być skuteczne w oparciu o zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Skład orzekający

Dorota Dąbek

sprawozdawca

Marcin Kamiński

przewodniczący

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zakazu reklamy aptek, zgodność z prawem UE, stosowanie art. 141 § 4 p.p.s.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zamieszczenia ogłoszenia w gazecie; wykładnia przepisów prawa farmaceutycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla aptek – co jest, a co nie jest reklamą. Wyjaśnia granice dopuszczalnej komunikacji marketingowej w branży farmaceutycznej.

Czy logo i godziny otwarcia apteki to już reklama? NSA wyjaśnia granice zakazu.

Sektor

farmacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 554/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Działalność gospodarcza
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2266/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-02-13
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 499
art. 94a ust. 1 i 2,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne - t.j.
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art. 34, art. 35, art. 56
Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 141 § 4, art. 174, art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia del.WSA Wojciech Sawczuk Protokolant Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 12 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. Sp. z o.o. Sp. k. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2266/19 w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. Sp. k. w R. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 29 sierpnia 2019 r. nr PR.61.21.2018.EF.2 w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. Sp. z o.o. Sp. k. w R. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego kwotę 1800 (słownie: tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2266/19, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę R. Sp. z o.o. Sp. k. w R. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 29 sierpnia 2019 r. w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki oraz nałożenia kary pieniężnej.
Główny Inspektor Farmaceutyczny działając na podstawie art. 94a ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2019 r., poz. 499 ze zm., dalej: p.f.), stwierdził naruszenie przez R. Sp. z o.o. Sp. k. w R. (dalej: skarżąca) zakazu prowadzenia reklamy Apteki poprzez zamieszczenie - na jej zlecenie i według jej wytycznych, w gazecie "[...]" ogłoszenia zawierającego logo, adres i godziny otwarcia Apteki w bezpośrednim sąsiedztwie ogłoszenia zawierającego hasło "[...]. Jednocześnie nakazał Skarżącej zaprzestać prowadzenia działań reklamowych oraz nałożył na nią - na podstawie art. 129b ust. 1 i ust. 2 p.f., karę pieniężną w wysokości 40.000 złotych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę na tę decyzję uznając, że została ona wydana zgodnie z prawem materialnym i procesowym.
R. Sp. z o.o. Sp. k. w R. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości, uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Ponadto skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym koszów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. prawa materialnego, a to art. 94a ust. 1 i 2 p.f. poprzez jego błędną, rozszerzającą wykładnię, zgodnie z którą każda informacja mająca jakikolwiek związek z działalnością apteki lub podmiotu prowadzącego aptekę, a niebędąca informacją o lokalizacji lub godzinach otwarcia apteki, stanowi reklamę i jest niedozwolona, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią tego przepisu, za reklamę należy uznać tylko takie działanie, które ma na celu wyłącznie lub przede wszystkim, zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług - co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 129b ust. 1 p.f. przez niewłaściwe zastosowanie;
2. prawa materialnego, a to art. 94a ust. 1 i 2 p.f. przy zastosowaniu art. 34 w zw. z art. 35 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez błędną wykładnię art. 94 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne polegającą na przyjęciu, iż za niedozwoloną reklamę apteki należy uznać każdą skierowaną do publicznej wiadomości informację dotyczącą działalności apteki, niebędącą informacją o lokalizacji lub godzinach otwarcia apteki, podczas gdy interpretowany w tak szeroki sposób art. 94a § 1 i 2 ustawy – Prawo farmaceutyczne pozostaje regulacją sprzeczną z ustanowionymi mocą art. 35 i art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zasadami swobody przepływu towarów oraz swobody świadczenia usług, w związku z czym jej stosowanie przy przyjęciu takiej wykładni jest niedopuszczalne;
3. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, mające istotny wpływ na prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, a konkretnie art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do podniesionych przez Skarżącą zarzutów w zakresie:
a) naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (t.j. dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.) - co miało istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, jako że podniesione w skardze zarzuty, dotyczące m.in zaniechania przez organy podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oparcia rozstrzygnięcia o niepełny materiał dowodowy oraz oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny i sprzeczny z zasadami logicznego myślenia, miały istotne znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniesionej z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 179 p.p.s.a., organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Na postawie art. 182 § 2 p.p.s.a. organ wniósł o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyłącza zatem przy rozstrzygnięciach oddalających skargę kasacyjną odpowiednie stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut dotyczący naruszenia przepisu postępowania oraz zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał zarzut procesowy, tj. zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd w uzasadnieniu do zarzutów podniesionych w skardze w zakresie naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (punkt 3a petitum skargi kasacyjnej).
Należy wskazać, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, w tym gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy nie zawiera stanowiska sądu odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39; a także wyroki NSA: z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5379/16; z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, te i kolejne cytowane poniżej orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać.
Zdaniem NSA uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. W sposób wystarczający Sąd przedstawił w nim opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organem oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej wyroku WSA w kwestionowanym zakresie. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia sądu jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze.
W rozpoznawanej sprawie Sąd te wymogi spełnił, dlatego zarzut nieodniesienia się do zarzucanego w skardze naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie jest skuteczny. Sąd w całości podzielił pogląd organu, ale jednocześnie - zgodnie z ciążącym na nim obowiązkiem - dokonał jego oceny, zarówno co do prawidłowości przeprowadzonego w tej sprawie postępowania, jak i wykładni prawa materialnego. To zaś, że WSA nie stwierdził, zgodnie z oczekiwaniem skarżącej kasacyjnie Spółki, uchybień procesowych, tj. "zaniechania przez organy podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oparcia rozstrzygnięcia o niepełny materiał dowodowy oraz oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny i sprzeczny z zasadami logicznego myślenia" (pkt 3a petitum skargi kasacyjnej), nie oznacza naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. Kwestionowanie wyrażonej przez organ i sąd pierwszej instancji oceny prawnej nie może być skuteczne w oparciu o zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., co czyni zarzut naruszenia tego przepisu niezasadnym. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest bowiem możliwe kwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzekania, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA: z 22 czerwca 2016r., sygn. akt I GSK 1821/14; z 6 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 985/17).
Przed przystąpieniem do rozpoznania pozostałych dwóch zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej (punkty 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej) przypomnieć należy, że prawidłowe sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzuty są usprawiedliwione. Dlatego skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, a jej sporządzenie powierzono profesjonalistom. Podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię, trzeba wskazać jaka powinna być ich prawidłowa wykładnia i na czym zdaniem skarżącej kasacyjnie polegała ich błędna wykładnia przez Sąd I instancji.
Tych wymogów w rozpoznawanej sprawie skarżąca kasacyjnie nie spełniła. Kwestionując błędną wykładnię wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego, nie wykazano precyzyjnie jak w ocenie skarżącej Spółki powinny być one rozumiane, czyli jaka powinna być ich prawidłowa wykładnia.
Wadliwy jest także brak powiązania w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów materialnoprawnych z naruszeniem przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również brak ich odniesienia do postępowania przed sądem pierwszej instancji w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest środkiem prawnym służącym zaskarżaniu wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych. Podstawą skargi kasacyjnej może być m.in. "naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że powołanie zarzutów w oderwaniu od będących podstawą zaskarżonego wyroku przepisów postępowania sądowego, nie może być uznane za spełniające przesłanki podstaw kasacyjnych, gdyż przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., jest orzeczenie sądu (por. m.in. wyrok NSA z dnia 31 marca 2013 r., II FSK 925/10, LEX nr 1100417). Tymczasem w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie powiązano zarzucanego naruszenia ustawy Prawo farmaceutyczne z jakimkolwiek przepisem postępowania sądowoadministracyjnego. Nie sprecyzowano zatem wyraźnie na czym - zdaniem Spółki - polegało naruszenie prawa przez Sąd pierwszej instancji.
Pomimo wskazanych wad konstrukcyjnych skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie odrzucił tej skargi, gdyż możliwa była częściowa rekonstrukcja przez Naczelny Sąd Administracyjny treści zarzutów kasacyjnych na podstawie ich skonfrontowania z uzasadnieniem skargi kasacyjnej (por. uchwałę NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1). Wskazane powyżej wady konstrukcyjne skargi kasacyjnej w sposób istotny ograniczyły jednak zakres kontroli przeprowadzonej przez NSA w tej sprawie.
Po przeanalizowaniu treści zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia, NSA uznał, że ustalenia stanu faktycznego nie są w niej kwestionowane, natomiast zmierza ona do zakwestionowania prawidłowości dokonanej w tej sprawie wykładni art. 94a ust. 1 i 2 p.f. w zw. z art. 34 i art. 35 oraz art. 56 TfUE oraz zastosowania art. 129b ust. 1 p.f., a zatem zarzuca błędną wykładnię normy określającej zakaz reklamy apteki oraz w konsekwencji bezzasadne nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy apteki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia art. 94a ust. 1 p.f. dokonana w tej sprawie jest prawidłowa, oparta na utrwalonym już w orzecznictwie sądów administracyjnych podejściu interpretacyjnym. Na tle regulacji zawartej w art. 94a ust. 1 p.f. pojęcie reklamy aptek ustawodawca potraktował stosunkowo szeroko, wyłączając jedynie informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Reklamą w rozumieniu tego przepisu jest zatem każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (por. np. wyroki NSA: z 9 lutego 2023 r., II GSK 1317/19; z 20 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2583/15; z 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 682/15; z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 97/15 i sygn. akt II GSK 550/15; z 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1718/13; z 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1981/13) i to niezależnie od form i metod tego działania oraz użytych środków (por. np. wyroki NSA: z 28 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3346/15; z 29 czerwca 2017r., sygn. akt II GSK 2310/15).
Podobnie reklama zdefiniowana została w art. 2 dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. U. UE L 376 z 27 grudnia 2006r., s. 21). W przepisie tym przyjęto, że reklama oznacza przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań (por. wyrok NSA z 10 października 2016 r., sygn. akt II GSK 3397/15).
Daną wypowiedź lub działanie należy zakwalifikować jako reklamę, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru. Cechą przekazu reklamowego jest nie tylko zachęta do kupna towaru (mniej lub bardziej wyraźna), ale i faktyczna intencja podmiotu dokonującego tego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Wszelkie promocje, w tym cenowe i rabatowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje (por. wyrok NSA z 6 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3102/17). Zachęta do kupna towaru jest bowiem celem przyświecającym nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana.
Taka wykładnia nie jest sprzeczna z ustanowionymi w art. 34 i 35 oraz art. 56 TfUE zasadami swobody przepływu towarów oraz swobody świadczenia usług. Nawet gdyby przyjąć, że ustanowiony w prawie krajowym zakaz reklamy aptek, odnoszący się bez wyjątku do wszystkich podmiotów gospodarczych prowadzących taką działalność, mieści się w pojęciu ograniczeń, o których mowa w art. 35 TfUE, to należy zwrócić uwagę na to, że wynikający z tego przepisu zakaz nie ma charakteru bezwzględnego, o czym świadczy treść art. 36 TfUE (por. m.in. wyroki NSA: z 20 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2932/15 i sygn. akt II GSK 1413/16). W doktrynie podkreśla się, że przepisy art. 34 i art. 35 TfUE nie znajdują zastosowania do przepisów krajowych, które nie oddziałując na obrót między państwami członkowskimi, nie mają na celu regulowania wymiany handlowej. Celem tych przepisów nie jest zagwarantowanie wolności przedsiębiorczości, ale jedynie wolności wyboru i prawa do nabycia towaru, którym jednostka jest zainteresowana, jeżeli tylko towar taki jest dostępny zgodnie z prawem na jakimkolwiek obszarze wchodzącym w skład terytorium rynku wewnętrznego (P. Oliver, W.-H. Roth, The Internal Market and the Four Freedoms, CMLRev. 41: 407-441, 2004, s. 408; L.W. Gormley, EU law of free movement of goods and customs union, Oxford 2009, s. 408 cyt. za: D. Mąsik w: A. Wróbel (red.), Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komentarz. Tom I, Komentarz do art. 34 i 35 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, s. 558 i 597, Warszawa 2012).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zatem zasadny zarzut błędnej wykładni przez WSA art. 94a ust. 1 i 2 p.f. i jej sprzeczności z wynikającymi z art. 34 w zw. z art. 35 i art. 56 TfUE zasadami swobody przepływu towarów i swobody świadczenia usług.
Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności zarzutu błędnej wykładni art. 94a ust. 1 i 2 p.f. w zw. z art. 34 i 35 oraz art. 56 TfUE, nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia przez WSA art. 129b ust. 1 p.f. przez niezasadne uznanie, że organy miały podstawy do zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie, tj. do zastosowania przewidzianej w nim kary pieniężnej w wysokości do 50.000 złotych nakładanej na każdego, kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności.
W świetle zaakceptowanego przez WSA stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji, niezakwestionowanego skutecznie w skardze kasacyjnej, zasadne było uznanie, że Skarżąca naruszyła art. 94a p.f. zlecając zamieszczenie w gazecie "[...]" ogłoszenia zawierającego logo, adres i godziny otwarcia Apteki, sporządzonego i umieszczonego według jej wytycznych, w bezpośrednim sąsiedztwie ogłoszenia zawierającego hasło "[...]". Z akt sprawy jednoznacznie wynika, jaki był przebieg zdarzeń związanych z umieszczeniem reklamy w gazecie, kto sporządzał projekt obu sąsiadujących ze sobą ogłoszeń, jak przebiegał proces usytuowania reklamy apteki w konkretnym miejscu strony gazety itd. Na te okoliczności faktyczne powołał się organ wskazując, że ostateczny kształt graficzny obu reklam, jak i wzajemnego ich usytuowania na łamach gazety, pochodził od strony i był jej znany przed opublikowaniem ogłoszeń. Podkreślenia wymaga, że w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano ustaleń stanu faktycznego i ich oceny. Autor skargi kasacyjnej odwołał się wprawdzie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ale jedynie w kontekście zarzutu naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., który zresztą okazał się niezasadny, o czym była mowa powyżej. W skardze kasacyjnej nie sformułowano natomiast zarzutu dotyczącego wadliwości ustaleń stanu faktycznego i jego niezgodnej z prawem oceny przez organ i Sąd. Taki zarzut nie wynika ani z petitum skargi kasacyjnej, ani też z jej uzasadnienia. Ten ustalony w sprawie stan faktyczny został prawidłowo zakwalifikowany przez organ jako odpowiadający wymienionych w ustawie przesłankom prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki. W konsekwencji zatem, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, prawidłowo zastosowano przepis sankcyjny tj. art. 129b ust. 1 p.f., nakładając na Skarżącą karę w niekwestionowanym w skardze kasacyjnej wymiarze, mieszczącym się w przewidzianych w ustawie granicach. Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 129b ust. 1 p.f. nie był zatem zasadny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, ponieważ nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). W rozpoznawanej sprawie zasądzono zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu w wysokości 50 % stawki minimalnej, za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym profesjonalnego pełnomocnika, który reprezentował organ także przed Sądem pierwszej instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI