II GSK 547/23

II GSK 547/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 505/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-09-07
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 324
art. 132(1) ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 505/22 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 grudnia 2021 r. nr DT-SP.ZS.2019.00306.195.2021.27.kpar w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia znaku towarowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I.
Decyzją z 22 grudnia 2020 r. znak DT-IV.ZS.2019.00306.20.kkaf, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 152²¹ w związku z art. 152¹⁷ ust. 1 oraz art. 132¹ ust. 1 pkt 1, art. 132¹ ust. 1 pkt 3, art. 132¹ ust. 1 pkt 4 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. 2020 poz. 286) oddalił sprzeciw wniesiony przez I. Sp. z o.o. w G. (uczestnik) wobec zgłoszenia znaku towarowego słownego "IZOCHEM" pod numerem Z.495 360 przez P. Sp. z o.o. w G. (uprawniony).
II.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez I. Sp. z o.o. w G., Urząd Patentowy decyzją z 22 grudnia 2021 r. znak DT-SP.ZS.2019.00306.195.2021.27.kpar na podstawie art. 245 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 132¹ ust. 1 pkt 3 oraz 152²² i art. 152²³ ust. 2 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. 2021 poz. 324 - dalej jako pwp) uchylił zaskarżoną decyzję własną w całości i w tym zakresie rozstrzygnął co do istoty sprawy, tj. uznał sprzeciw za zasadny w całości.
Organ orzekł także o kosztach postępowania.
Sporny znak towarowy IZOCHEM (Z.495360) przeznaczony jest do oznaczania towarów:
▪ klasa 1: kleje [klejenie], kleje do płytek ściennych, podłogowych, sufitowych; kleje i preparaty klejące przeznaczone dla przemysłu, kleje kontaktowe; kleje poliuteranowe, kleje do pokryć podłogowych; kleje do powłok sufitowych; kleje do wykańczania i gruntowania; kleje przemysłowe do użytku w budownictwie; kleje do pokryć dachowych nakładane na gorąco; kleje na bozie kauczuku do użytku przemysłowego, preparaty do klejenia, spoiwo (preparaty do impregnacji wodoodpornej -), z wyjątkiem farb, produkty chemiczne przeznaczone dla przemysłu;
▪ klasa 2: farby, pokosty, lakiery; farby bakteriobójcze, farby ceramiczne, lakier asfaltowy, lakier bitumiczny, powłoki;
▪ klasa 17: kauczuk, gutaperka, gumo, azbest, mika i wyroby z tych materiałów nie ujęte w innych klasach; tworzywa sztuczne wyprofilowane stosowane w produkcji; materiały wypełniające, uszczelniające, pakuły, materiały izolacyjne; rury elastyczne niemetalowe, farby izolacyjne, lakier izolacyjny, oleje izolacyjne, szczeliwa do połączeń, tkaniny izolacyjne, żywice syntetyczne, kauczuk syntetyczny, taśmy izolacyjne, zaprawy izolacyjne, ognioodporne materiały izolacyjne, uszczelnienia wodoodporne, zaprawy budowlane mineralne, zaprawy budowlane uszczelniające, powłoki uszczelniające epoksydowe i poliuretanowe, uszczelniacze poliuretanowe, substancje do izolacji przeciwwilgociowych, zaprawy izolacyjne, związki chemiczne do uszczelniania przecieków, materiały uszczelniające, uszczelnienia wodoodporne, maso bitumiczna kauczukowa, dyspersyjna folia hydroizolacyjna, masy szpachlowe uszczelniające, uszczelki, kity, taśmy uszczelniające; kleje izolacyjne;
▪ klasa 19: asfalt, bitumiczne powłoki dachowe, bitumiczne wyroby dla budownictwa, materiały budowlane niemetalowe, pokrycia dachowe z gontów, pokrycia ścienne nie z metalu, zaprawy budowlane, powłoki [materiały budowlane], smołowane taśmy do użytku w budownictwie, wykończeniowe elementy dachów, niemetalowe, gonty bitumiczne, dyspersyjna maso asfaltowo-kauczukowa; pokrycia dachowe niemetalowe; konstrukcje niemetalowe; baseny kąpielowe pływackie; materiały do pokryć nawierzchni drogi; materiały wiążące do naprawy drogi; okładziny niemetalowe; zaprawy budowlane; posadzki przemysłowe epoksydowe, elastyczne wyroby wodochłonne grubowarstwowe bitumiczne i dyspersyjne, zabezpieczające przed przenikaniem wilgoci i wody do hydroizolacji.
W sprzeciwie wskazano jako podstawę prawną wynikającą z art. 132¹ ust. 1 pkt 1, 3 i 4 pwp. Wskazano również uprawnienia do wcześniejszych znaków towarowych wnoszącego sprzeciw tj.:
1. słownego IZOHAN nr R.097602 z pierwszeństwem od 27 lipca 1994 r. przeznaczony do towarów w klasach 17, 19 i 37;
2. słowno-graficznego IZOHAN nr R.097368 z pierwszeństwem od 27 lipca 1994 r. przeznaczony do towarów w klasach 17, 19 oraz 37;
3. słownego IZOHAN IZOBUD nr R.129348 z pierwszeństwem od 23 marca 1998 r. przeznaczony do towarów w klasach 17 i 19;
4. słownego IZOHAN-EKOFOLIA nr R.132654 z pierwszeństwem od 28 sierpnia 1998 r. przeznaczonego do oznaczania towarów w klasie 17;
5. słownego IZOHAN-EKOLEP nr R.132714 z pierwszeństwem od 25 sierpnia 1998 r., przeznaczonego do oznaczania towarów w klasie 1;
6. słownego IZOHAN EKOGRUNT nr R.136395 z pierwszeństwem od 4 lutego 1999 r. przeznaczony do oznaczania towarów w klasach 1 i 17;
7. słownego IZOHAN STYROTEX nr R.234840 z pierwszeństwem od 13 lipca 2009 r. przeznaczony do oznaczania towarów w klasach 17 i 19;
8. słowno-graficznego IZOHAN SZCZELNA nr R.261652 z pierwszeństwem od 20 lipca 2012 r. przeznaczony do oznaczania towarów w klasach 1, 2, 17, 19;
9. słowno-graficznego IZOHAN SZCZELNY nr R.261653 z pierwszeństwem od 20 lipca 2012 r. przeznaczony do oznaczania towarów w klasach 1, 2, 17, 19.
10. słowno-graficznego IZOHAN nr EUTM.015128432 z pierwszeństwem od 19 lutego 2016 r. przeznaczony do oznaczania towarów i usług w klasach 1, 2, 17, 19, 37.
11. słownego IZOHAN DYSPERBIT nr EUTM 015146079 z pierwszeństwem od 25 lutego 2016 r. przeznaczony do oznaczania towarów w klasach 1, 2, 17, 19.
Urząd Patentowy RP odwołując się do art. 152¹⁷ pwp wskazał, że art. 129¹ ust. 2 pkt 6 pwp nie może być podstawą sprzeciwu wobec zgłoszenia spornego oznaczenia i dlatego w sprawie nie badano złej wiary w zgłoszeniu oznaczenia.
W zakresie naruszenia praw uczestnika do firmy "I. Sp. z o.o." (art. 132¹ ust. 1 pkt 1 pwp) organ uznał, że wnosząca sprzeciw spółka przedstawiła dowody w formie wydruku KRS 0000063616 (stan na dzień 5 lipca 2019 r.) oraz wydruk ze strony internetowej zawierające zestawienie informacji o nagrodach i certyfikatach uzyskanych przez wnoszącego sprzeciw. Zdaniem Urzędu ww. dowody są jednak niewystarczające, żeby wykazać używanie firmy w dacie zgłoszenia znaku spornego.
Podobnie w odniesieniu do przesłanek z art. 132¹ ust. 1 pkt 4 pwp Urząd stwierdził, że przedstawione przez uczestnika dowody nie potwierdzają renomy przeciwstawionych znaków w chwili zgłoszenia.
Wspomniane dowody, w postaci odpisu z KRS uczestnika oraz wydruku ze strony internetowej, a także przedstawiające przekształcenia podmiotowe uczestnika na przestrzeni lat, nie pozwalają na potwierdzenie renomy znaków takich jak: intensywność, zasięg geograficzny i okres ich używania oraz związany z tym udział towarów opatrzonych tymi znakami w rynku; wartość oznaczenia w ocenie niezależnych instytucji finansowych; procentowo udowodniona wysoka rozpoznawalność oznaczenia wśród przeciętnych odbiorców; relacja cenowa do usług substytucyjnych; wielkość inwestycji poniesionych przez uczestnika na promocję.
Organ wskazał, że w zakresie wykazania renomy w sprawie brak jest zwłaszcza badań opinii publicznej, potwierdzających wysokość rozpoznawalności przeciwstawionych znaków. Tym samym uznano, że sprzeciw w tym zakresie jest niezasadny z uwagi na brak dowiedzenia przez uczestnika wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 132¹ ust. 1 pkt 4 pwp.
Badając zarzut naruszenia art. 132¹ ust. 1 pkt 3 pwp Urząd wskazał, że porównując wykazy towarów i usług poszczególnych przeciwstawionych znaków i spornego oznaczenia, zachodzi identyczność towarów w zakresie wszystkich czterech klas, a także komplementarność towarów objętych spornym oznaczeniem do usług, takich jak: murarstwo; blacharstwo budowlane; dekarstwo; murarstwo-posadzkarstwo; tapicerstwo; izolatorstwo; murarstwo-roboty ziemne; instalatorstwo sanitarne; instalatorstwo gazowe; instalatorstwo CO; instalatorstwo elektryczne; murarstwo, blacharstwo budowlane, dekarstwo, murarstwo-posadzkarstwo, tapicerstwo, izolatorstwo, murarstwo-roboty ziemne, instalatorstwo sanitarne, instalatorstwo gazowe, instalatorstwo CO, instalatorstwo elektryczne, sygnowanych przez przeciwstawione znaki nr: EUTM 015128432, R. 129348 i R. 097602.
Organ przyjął, że do kręgu odbiorców ww. towarów i usług będą należeć osoby - konsumenci, właściwie poinformowani, dostatecznie uważni i rozsądni, ale o średnim poziomie uwagi. Wśród odbiorców będą zarówno profesjonaliści w zakresie budowy/remontów (robotnicy, fachowcy budowlani i remontowi, kierownicy budowy, inżynierowie, itp.), jak i osoby prywatne wykonujące remonty we własnym zakresie. Konsumentami będą więc osoby z rożnych grup społecznych i wiekowych, a także rożnej płci.
Przedstawiwszy postaci poszczególnych przeciwstawionych znaków oraz spornego oznaczenia organ stwierdził, że elementy, takie jak: IZOCHEM, IZOHAN, IZOBUD i STYROTEX są dominujące, gdyż zajmują one istotne części znaków, mają charakter słowny lub słowno-graficzny i posiadają silną zdolność odróżniającą.
Pozostałe elementy słowne lub słowno-graficzne, takie jak: EKOFOLIA, EKOLEP, EKOGRUNT, DYSPERBIT, SZCZELNA i SZCZELNY, są zaś mniej istotne, ponieważ mają charakter informacyjny, a także zostały umieszczone na drugim miejscu.
Badając warstwy znaczeniowe poszczególnych przeciwstawionych znaków oraz spornego oznaczenia organ uznał, że relewantny odbiorca nie przypisze spornemu oznaczeniu IZOCHEM ani grupie przeciwstawionych znaków IZOHAN, jako jednolitym całościom, żadnych znaczeń i nie będzie porównywał ich w oparciu o warstwę semantyczną (znaczeniową). W ocenie organu wszystkie porównywane znaki, jako całości, nie posiadają konkretnego znaczenia i są znakami fantazyjnymi.
Niektóre znaki - tj. IZOHAN-EKOFOLIA, IZOHAN-EKOLEP, IZOHAN EKOGRUNT, IZOHAN DYSPERBIT, IZOHAN SZCZELNA oraz IZOHAN SZCZELNY, zawierają wprawdzie elementy, które mają swój desygnat w rzeczywistości, ale dotyczy on konkretnych towarów lub usług lub ich właściwości, co oznacza, że znaczenie tych desygnatów sprowadza się jedynie do opisu towarów i usług, i jako takie nie mają wpływu na funkcję odróżniającą samych znaków.
W podsumowaniu organ stwierdził, że dokonanie oceny na gruncie warstwy semantycznej ww. znaków nie jest możliwe, gdyż są one fantazyjne i nie mają żadnego znaczenia.
W warstwie wizualnej wszystkich przeciwstawionych znaków w odniesieniu do spornego oznaczenia organ przyjął, że badane oznaczenia są podobne w stopniu średnim. Wyjaśnił jednocześnie, że - tak jak w przypadku podobieństwa towarów i/lub usług - podobieństwo oznaczeń nie wynika z dowodów przedstawionych w sprawie, ale z rezultatu badania, które przeprowadza organ, a którego kryteria zostały zakreślone przez orzecznictwo i doktrynę.
Organ podniósł, że sporne oznaczenie jest znakiem słownym, składającym się z jednego słowa - "IZOCHEM", na które przypada łącznie 7 liter. Oznaczenie ma charakter jednolity, a zawarte w nim słowo jest bardzo dobrze widoczne, wyraźne i łatwe do odczytania.
Odnośnie przeciwstawionych znaków Organ podał, że IZOHAN (R.097602), IZOHAN (R.097368) oraz IZOHAN (EUTM.015128432) są znakami słownymi, a IZOHAN (R.097368) oraz IZOHAN (EUTM.015128432) - znakami słowno-graficznym przedstawionymi w kolorach czarnym, białym oraz w kolorze czerwonym. Składają się z jednego słowa "IZOHAN", na które przypada łącznie 6 liter, a w przypadku znaków IZOHAN (R.097368) oraz IZOHAN (EUTM.015128432) dodatkowo z grafiki, na którą składa się czerwony i pogrubiony napis "IZOHAN" oraz nierównomierny element graficzny w kształcie czarnego sześcioboku o białych krawędziach, w który wpisano słowo IZOHAN. Znaki również mają charakter jednolity. Organ ocenił ponadto, że warstwa słowna tych znaków, pomimo zastosowanej w znakach IZOHAN (R.097368) oraz IZOHAN (EUTM.015128432) grafiki, jest bardzo dobrze widoczna, wyraźna i łatwa do odczytania. Wykorzystano w nich wielkie litery.
Badając porównywane znaki na gruncie warstwy wizualnej Urząd ocenił, że są one ze sobą zbieżne w zakresie elementów "IZO" stanowiących początek wszystkich porównywanych znaków, a także liter "H" zastosowanych jako trzecie od końca. Początek znaku towarowego odgrywa istotną rolę w wywieranym przez znak towarowy całościowym wrażeniu.
W ocenie Urzędu jednym z czynników świadczących o wizualnym podobieństwie znaków jest również fakt, że konsument, zgodnie z zasadami polskiej pisowni, będzie łączył zastosowaną w znaku spornym literę "C" z literą "H" i będzie on odczytywał ją jako literę "H". Oceniono, że pewien wpływ na wizualne postrzeganie ww. znaków będzie miało podobieństwo liter "M" występującej w znaku zgłoszonym i "N" występującej w znakach przeciwstawionych.
Urząd Patentowy powołując się na ww. analizę uznał więc, że wszystkie ww. porównywane znaki na gruncie warstwy wizualnej wykazują średni stopień podobieństwa.
W kwestii zaś analizy porównawczej na gruncie warstwy wizualnej znaku zgłoszonego IZOCHEM (Z.495360) oraz znaków wcześniejszych IZOHAN-EKOFOLIA (R.132654), IZOHAN-EKOLEP (R.132714), IZOHAN EKOGRUNT (R.136395), IZOHAN DYSPERBIT (EUTM.015146079), IZOHAN SZCZELNA (R.261652) oraz IZOHAN SZCZELNY (R.261653), Urząd wskazał, że sporny znak jest znakiem słownym. Składa się z jednego słowa, tj. "IZOCHEM", na które przypada łącznie 7 liter. Oceniono, że znak ten ma charakter jednolity. Słowo w nim zawarte jest bardzo dobrze widoczne, wyraźne i łatwe do odczytania. Wszystkie wykorzystane w nim litery są pisane wielkimi literami.
Oznaczenia przeciwstawione, jak IZOHAN-EKOFOLIA (R.132654), IZOHAN-EKOLEP (R.132714), IZOHAN EKOGRUNT (R.136395), IZOHAN DYSPERBIT (EUTM.015146079) są również znakami słownymi, a IZOHAN SZCZELNA (R.261652) oraz IZOHAN SZCZELNY (R.261653) są znakami słowno-graficznymi. Składają się z dwóch słów "IZOHAN" i "EKOFOLIA", "IZOHAN" i "EKOLEP", "IZOHAN" i "EKOGRUNT", "IZOHAN" i "DYSOERBIT", "IZOHAN" i "SZCZELNA" oraz "IZOHAN" i "SZCZELNY", na które przypada łącznie w przypadku znaku IZOHAN-EKOFOLIA (R.132654) 14 liter, IZOHAN-EKOLEP (R.132714) 12 liter, IZOHAN EKOGRUNT (R.136395) 14 liter, IZOHAN DYSPERBIT (EUTM.015146079) 15 liter, IZOHAN SZCZELNA (R.261652) 14 liter oraz IZOHAN SZCZELNY (R.261653) 14 liter, a także w przypadku znaków IZOHAN SZCZELNA (R.261652) oraz IZOHAN SZCZELNY (R.261652) również grafiki, na którą składa się dwa czerwony i niebieski prostokąty. Oceniono ponadto, że warstwa słowna tych znaków, także w znakach słowno-graficznych, jest bardzo dobrze widoczna, wyraźna i łatwa do odczytania. Słowa są pisane wielkimi literami.
Badając porównywane znaki na gruncie warstwy wizualnej Urząd Patentowy ocenił, że są one ze sobą zbieżne w zakresie elementów "IZO" stanowiących początek wszystkich porównywanych znaków, a także liter "H" zastosowanych jako trzecie od końca w ich pierwszym elemencie. Organ powtórzył argumenty o większej wadze początkowych części znaków, niż ich końcowych elementów. Jednym z czynników świadczących o wizualnym podobieństwie znaków jest również fakt, że konsument, zgodnie z zasadami polskiej pisowni, będzie łączył zastosowaną w znaku spornym literę "C" z literą "H" i będzie on odczytywał ją jako literę "H", co również zdaniem tego organu ma pewien wpływ, na wizualne postrzeganie tych znaków w całości. Dalej, oceniono, że pewien wpływ na wizualne postrzeganie ww. znaków będzie miało podobieństwo liter "M" występującej w znaku spornym i "N" występującej w znakach przeciwstawionych.
Oceniając to konkretne zestawienie znaków Urząd Patentowy ocenił, że ograniczone znaczenie dla postrzegania ww. znaków mają elementy takie jak: "EKOFOLIA" w znaku IZOHAN-EKOFOLIA (R.132654), "EKOLEP" w znaku IZOHAN - EKOLEP (R.132714), "EKOGRUNT" w znaku IZOHAN EKOGRUNT (R.136395) oraz "DYSPERBIT" w znaku oraz IZOHAN DYSPERBIT (EUTM.015146079) z uwagi na opisowy charakter, zastosowany odstęp pomiędzy tymi elementami, a także drugą pozycję ww. elementów, co powoduje, że nie odróżnią one tych znaków w obrocie.
W kwestii analizy porównawczej na gruncie warstwy fonetycznej znaku spornego IZOCHEM (Z.495360) oraz IZOHAN (R.097602), IZOHAN (R.097368) oraz IZOHAN (EUTM.015128432). Zgłoszony do ochrony znak sporny jest znakiem zawierającym element fonetyczny. Składa się z jednego słowa ("IZOCHEM"), na które przypada łącznie 7 głosek, a także 3 sylab. Oceniono, że znak ten ma charakter jednolity. Słowo w nim zawarte jest bardzo dobrze słyszalne. Wszystkie wykorzystane w nim litery są wymawiane łącznie.
Oznaczenia przeciwstawione, zarejestrowane jak IZOHAN (R.097602), IZOHAN (R.097368) oraz IZOHAN (EUTM.015128432) są oznaczeniami zawierającymi element fonetyczny. Składają się z jednego słowa "IZOHAN", na które przypada łącznie 6 głosek, a także 3 sylab Ww. znaki również mają charakter jednolity. Oceniono ponadto, że warstwa słowna tych znaków jest bardzo dobrze słyszalna.
Badając porównywane znaki na gruncie warstwy fonetycznej Urząd Patentowy ocenił, że są one ze sobą zbieżne w zakresie głosek "IZO" stanowiących początek wszystkich porównywanych znaków, a także głosek zastosowanych jako trzecie od końca. W ocenie Urzędu Patentowego ponownie rozpatrującego sprawę jednym z czynników świadczących o fonetycznym podobieństwie znaków jest m.in. fakt, że akcent we wszystkich porównywanych znakach pada na przedostatnią sylabę "ZO", a także, że konsument, zgodnie z zasadami polskiej pisowni, będzie odczytywał zastosowaną w znaku spornym głoskę "CH", identycznie jak głoskę "H", co zdaniem tego organu ma bardzo duży wpływ, na fonetyczne postrzeganie tych znaków w całości. Dalej, oceniono, że rację ma wnoszący sprzeciw, że pewien wpływ na fonetyczne postrzeganie ww. znaków będzie miało podobieństwo fonetyczne liter "M" występującej w znaku spornym i "N" występującej w znakach przeciwstawionych.
Urząd Patentowy powołując się na ww. analizę uznał, że wszystkie ww. porównywane znaki na gruncie warstwy fonetyczne wykazują wysoki stopień podobieństwa.
W kwestii analizy porównawczej na gruncie warstwy fonetycznej znaku spornego IZOCHEM (Z.495360) oraz IZOHAN-EKOFOLIA (R.132654), IZOHAN-EKOLEP (R.132714), IZOHAN-EKOGRUNT (R.136395), IZOHAN DYSPERBIT (EUTM.015146079), IZOHAN SZCZELNA (R.261652) oraz IZOHAN SZCZELNY (R.261653) Organ wskazał, że znak sporny jest znakiem zawierającym element fonetyczny. Składa się z jednego słowa, tj. "IZOCHEM", na które przypada łącznie 7 głosek, a także 3 sylaby. Oceniono, że znak ten ma charakter jednolity. Słowo w nim zawarte jest bardzo dobrze słyszalne. Wszystkie wykorzystane w nim litery są wymawiane łącznie.
Oznaczenia przeciwstawione, zarejestrowane jako IZOHAN-EKOFOLIA (R.132654), IZOHAN-EKOLEP (R.132714), IZOHAN EKOGRUNT (R.136395), IZOHAN DYSPERBIT (EUTM.015146079), IZOHAN SZCZELNA (R.261652) oraz IZOHAN SZCZELNY (R.261653) są znakami zawierającymi element fonetyczny.
Składają się z dwóch słów "IZOHAN" i "EKOFOLIA", "IZOHAN" i "EKOLEP", "IZOHAN" i "EKOGRUNT", "IZOHAN" i "DYSOERBIT", "IZOHAN" i "SZCZELNA" oraz "IZOHAN" i "SZCZELNY", na które przypada łącznie w przypadku znaku IZOHAN-EKOFOLIA (R.132654) 14 głosek oraz 7 sylab, IZOHAN-EKOLEP (R.132714) 12 liter i 5 sylab, IZOHAN EKOGRUNT (R.136395) 14 liter i 6 sylab, IZOHAN DYSPERBIT (EUTM.015146079) 15 liter i sześciu sylab, IZOHAN SZCZELNA (R.261652) 14 liter i 5 sylab oraz IZOHAN SZCZELNY (R.261652) 14 liter i 5 sylab. Oceniono, że warstwa fonetyczna tych znaków jest bardzo dobrze słyszalna.
Badając porównywane znaki na gruncie warstwy fonetycznej Urząd Patentowy ponownie rozpatrujący sprawę ocenił, że są one ze sobą zbieżne w zakresie ich elementu dominującego, w części głosek "IZO" stanowiących początek wszystkich porównywanych znaków, a także głoski "CH/H" zastosowanych jako trzecie od końca w elemencie dominującym. W ocenie Urzędu jednym z czynników świadczących o fonetycznym podobieństwie znaków jest m.in. fakt, że akcent we wszystkich porównywanych znakach w ich elemencie dominującym pada na przedostatnią sylabę "ZO", a także, że konsument, zgodnie z zasadami polskiej pisowni, będzie odczytywał zastosowane w znaku spornym głoski "CH", identycznie jak głoski "H", co zdaniem tego organu ma bardzo duży wpływ, na fonetyczne postrzeganie tych znaków w całości. Dalej, oceniono, że rację ma wnoszący sprzeciw traktując, że pewien wpływ na fonetyczne postrzeganie ww. znaków będzie miało podobieństwo fonetyczne głoskę "M" występującej w znaku spornym i "N" występującej w znakach przeciwstawionych w ich elemencie dominującym.
Urząd Patentowy jednocześnie wskazał, że ograniczone znaczenie dla odbioru słuchowego ww. znaków mają elementy takie jak: "EKOFOLIA" w znaku IZOHAN-EKOFOLIA, "EKOLEP" w znaku IZOHAN-EKOLEP, "EKOGRUNT" w znaku IZOHAN EKOGRUNT oraz "DYSPERBIT" w znaku oraz IZOHAN DYSPERBIT z uwagi na opisowy charakter, zastosowany odstęp pomiędzy tymi elementami (pauzę fonetyczną), a także drugą pozycję ww. elementów, co powoduje, że nie odróżnią one tych znaków w obrocie.
Urząd Patentowy uznał, że wszystkie ww. porównywane znaki na gruncie warstwy fonetycznej wykazują wysoki stopień podobieństwa.
W kwestii zaś analizy porównawczej na gruncie warstwy fonetycznej znaku spornego IZOCHEM (Z.495360) oraz IZOHAN IZOBUD (R.129348), IZOHAN STYROTEX (R.097368), Urząd powtórzył, że zgłoszony do ochrony znak sporny jest znakiem zawierającym element fonetyczny. Składa się z jednego słowa, jak: "IZOCHEM", na które przypada łącznie 7 głosek, a także 3 sylab. Oceniono, że znak ten ma charakter jednolity. Słowo w nim zawarte jest bardzo dobrze słyszalne. Wszystkie wykorzystane w nim litery są wymawiane łącznie.
Oznaczenia przeciwstawione, zarejestrowane jak IZOHAN IZOBUD (R.129348) oraz IZOHAN STYROTEX (R.097368) są również znakami posiadającymi element fonetyczny. Składają się z dwóch słów "IZOHAN" i "IZOBUD" i "IZOHAN" i "STYROTEX", na które przypada łącznie w przypadku znaku IZOHAN IZOBUD (R.129348) 12 liter i 6 sylab, a w przypadku znaku IZOHAN STYROTEX (R.097368) 14 liter i 6 sylab. Ww. znaki składają się z dwóch elementów oddzielonych od siebie pauzą fonetyczną, tak, że wyraźnie pierwszym elementem wymawianym w tych znakach jest element "IZOHAN". Oceniono ponadto, że warstwa słowna tych znaków jest łatwa do usłyszenia.
Badając porównywane znaki na gruncie warstwy fonetycznej Urząd Patentowy ponownie rozpatrujący sprawę ocenił, że są one ze sobą zbieżne w zakresie ich elementu dominującego, w części głosek "IZO" stanowiących początek wszystkich porównywanych znaków, a także głoski zastosowanych jako trzecie od końca w elemencie dominującym.
Także w tym przypadku Urząd ocenił, że jednym z czynników świadczących o fonetycznym podobieństwie znaków jest m.in. fakt, że akcent we wszystkich porównywanych znakach w ich elemencie dominującym pada na przedostatnią sylabę "ZO", a także, że konsument, zgodnie z zasadami polskiej pisowni, będzie odczytywał zastosowane w znaku spornym głoski "CH", identycznie jak głoski "H", co zdaniem tego organu ma bardzo duży wpływ, na fonetyczne postrzeganie tych znaków w całości. Dalej, oceniono, że pewien wpływ na fonetyczne postrzeganie ww. znaków będzie miało podobieństwo fonetyczne głoskę "M" występującej w znaku spornym i "N" występującej w znakach przeciwstawionych w ich elemencie dominującym. Głoski wykazują bowiem pewne podobieństwo fonetyczne.
Niemniej biorąc pod uwagę fakt, że w tym konkretnym przypadku elementy wymawiane jako drugie w tych znakach, jak: "IZOBUD" i "STYROTEX" posiadają bardzo silną zdolność odróżniającą, podobieństwo fonetyczne tych znaków jest w pewnym stopniu kompensowane ponieważ ww. elementy, zasłyszane jako "drugie" mogą istotnie wpływać na percepcję relewantnego odbiorcy.
Urząd powołując się na ww. analizę uznał więc, że wszystkie ww. porównywane znaki na gruncie warstwy fonetycznej wykazują średni stopień podobieństwa.
W zakresie oceny ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd organ ocenił, że charakterystyczne początki "IZO-" w sposób znaczący wpływają na ocenę podobieństwa porównywanych znaków. Obecność liter I, Z, O w tej samej kolejności we wszystkich znakach, taki sam charakter liter CH, i H, pewne podobieństwo liter M i N, podobna długość znaków, a także silny charakter odróżniający porównywanych znaków jako całość sprawiają, że ich ogólne wrażenie będzie bardzo podobne w przypadku znaków: IZOCHEM (Z.495360) oraz IZOHAN (R.097602); IZOHAN (R.097368) oraz IZOHAN (EUTM.015128432); IZOCHEM (Z.495360) oraz IZOHAN-EKOFOLIA (R.132654); IZOHAN-EKOLEP (R.132714), IZOHAN EKOGRUNT (R.136395), IZOHAN DYSPERBIT (EUTM.015146079), IZOHAN SZCZELNA (R.261652) oraz IZOHAN SZCZELNY (R.261652), a także podobne w przypadku znaków IZOCHEM (Z.495360) oraz IZOCHEM (Z.495365) oraz IZOHAN IZOBUD (R.129348), IZOHAN STYROTEX (R.097368).
Odnosząc się do elementów "IZO-" i "CHEM" organ stwierdził, że pierwszy z nich nie jest sensu stricto opisowy, ponieważ oznacza pierwszy człon wyrazów złożonych, wskazując na jednakowość jakiejś cechy właściwości, przy czym nie wskazuje on na konkretny towar i/lub usługę, czy bezpośrednio na ich skład i/lub konkretne właściwości. Element ten nie został także w żaden sposób wyeksponowany, np. kolorem, czy rozmiarem, myślnikiem, czy odstępem. Podobnie element "CHEM" spornego oznaczenia nie wyróżnia się.
W kontekście ww. elementów "IZO-" i "-CHEM" organ przywołał, że nawet jeżeli znak wcześniejszy odznacza się jedynie niewielkim charakterem odróżniającym, to nie stoi to na przeszkodzie stwierdzenia występowania prawdopodobieństwa wprowadzenia odbiorców w błąd. A zatem nawet gdy wcześniejszy znak towarowy ma charakter mało odróżniający, prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd może zaistnieć w szczególności z powodu podobieństwa oznaczeń i podobieństwa towarów i/lub usług.
Mając powyższe na uwadze Urząd Patentowy przyjął, że całościowe wrażenia wywierane przez wszystkie porównywane przeciwstawione znaki ze spornym oznaczeniem powodują ryzyko konfuzji i wprowadzenia odbiorców w błąd, co do pochodzenia oznaczanych nimi towarów.
Znaki i oznaczenie są bowiem:
▪ neutralne na gruncie warstwy znaczeniowej,
▪ w warstwie wizualnej są podobne:
- w stopniu średnim w przypadku spornego oznaczenia IZOCHEM oraz znaków IZOHAN (R.097602), IZOHAN (R.097368), IZOHAN (EUTM.015128432), IZOCHEM (Z.495360), IZOHAN-EKOFOLIA (R.132654), IZOHAN-EKOLEP (R.132714), IZOHAN EKOGRUNT (R.136395), IZOHAN DYSPERBIT (EUTM.015146079), IZOHAN SZCZELNA (R.261652) oraz IZOHAN SZCZELNY (R.261653);
- w stopniu niższym niż średnim w przypadku spornego oznaczenia IZOCHEM oraz znaków IZOHAN IZOBUD (R.129348), IZOHAN STYROTEX (R.097368);
▪ w warstwie fonetycznej są podobne:
- w stopniu wysokim w przypadku spornego oznaczenia IZOCHEM oraz znaków IZOHAN (R.097602), IZOHAN (R.097368), IZOHAN (EUTM.015128432), IZOHAN-EKOFOLIA (R.132654), IZOHAN-EKOLEP (R.132714), IZOHAN EKOGRUNT (R.136395), IZOHAN DYSPERBIT (EUTM.015146079), IZOHAN SZCZELNA (R.261652) oraz IZOHAN SZCZELNY (R.261653);
- w stopniu średnim w przypadku spornego oznaczenia IZOCHEM oraz znaków IZOHAN IZOBUD (R.129348), IZOHAN STYROTEX (R.097368).
Reasumując Organ uznał, że całościowa ocena znaków i oznaczenia dowodzi, że w sprawie zachodzą między nimi podobieństwa - o wysokim i średnim stopniu w warstwie fonetycznej oraz o średnim lub niższym niż średni stopniu w warstwie wizualnej. Nadto znaki i oznaczenie przeznaczone są do oznaczania tych samych towarów we wszystkich przypadkach lub komplementarnych towarów i usług. To oznacza, że relewantny krąg odbiorców, zachowujących średni stopień uwagi, może zostać wprowadzony w błąd co do pochodzenia towarów i usług sygnowanych porównywanymi znakami i oznaczeniem. Takie ryzyko w sposób istotny powoduje wysoki i średni stopień podobieństwa głownie na gruncie warstwy fonetycznej, który nie zostanie skompensowany poprzez inne czynniki zachodzące w sprawie. Ryzyko wprowadzenia w błąd wzmaga przede wszystkim identyczność towarów sygnowanych porównywanymi znakami i oznaczeniem. Biorąc pod uwagę tożsamość rozpatrywanych towarów, przeciętne podobieństwo wizualne i ponadprzeciętne podobieństwo fonetyczne, a także nie więcej niż przeciętny poziom uwagi właściwego kręgu odbiorców i normalny, samoistny charakter odróżniający wcześniejszych znaków, zdaniem organu zaistnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd właściwego kręgu odbiorców w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001.
III.
Wyrokiem z 7 września 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 505/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. Sp. z o.o. w G..
Wskazując na zasady i standardy badania oznaczeń w rozumieniu art. 132¹ ust. 1 pkt 3 pwp WSA przypomniał, że oceny podobieństwa porównywanych oznaczeń dokonuje się przy uwzględnieniu ogólnego wrażenia, jakie wywierają one na odbiorcy. Konfrontowane znaki porównuje się przy tym w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, biorąc pod uwagę siłę ich oddziaływania. Przyjmuje się, że do potwierdzenia kolizji znaków towarowych może wystarczać ich podobieństwo tylko w jednej z trzech wspomnianych płaszczyzn. Z drugiej strony, różnica pomiędzy znakami w jednej płaszczyźnie może zneutralizować podobieństwo występujące na innych płaszczyznach i w konsekwencji doprowadzić do wyłączenia całościowego podobieństwa oznaczeń.
Sprawdzanie podobieństwa powinno prowadzić do obiektywnego bilansu podobieństw i różnic, a ich sumę należy odnieść do przeciętnej uwagi rozsądnego kupującego. Dla oceny podobieństwa fonetycznego ma znaczenie liczba sylab, ich brzmienie oraz akcent. Podobieństwo wizualne ocenia się z punktu widzenia liczby słów bądź liter w ogóle, liczby słów bądź słów takich samych, ich kształtu, układu jak i koloru. Taka sama liczba sylab, minimalne różnice wizualne i wyraźne współbrzmienie fonetyczne podwyższają ryzyko pomyłki. W przypadku, gdy żaden element nie może być uznany za charakterystyczny, należy brać pod uwagę formę prezentacji jako całość. Ewentualne podobieństwo dwóch porównywanych znaków będzie wówczas wynikiem przeważającej sumy elementów podobnych.
Im więc bardziej podobne są towary/usługi znajdujące się w wykazach porównywanych znaków, tym większa możliwość uznania znaków za podobne. Dla oceny podobieństwa nie jest wymagane rzeczywiste pomylenie znaków, wystarczające jest istnienie takiej możliwości.
W ocenie WSA znak zgłoszony jest podobny do przeciwstawionych mu znaków wnoszącego sprzeciw z uwagi na podobieństwo słów IZOCHEM w spornym znaku i IZOHAN w znakach przeciwstawionych (słownych i słowno-graficznych).
Odnosząc się do stanowiska organu wyrażonego na gruncie warstwy fonetycznej porównywanych znaków zdaniem WSA sposób odczytania/wymowy znaku spornego i znaków przeciwstawionych został prawidłowo zrekonstruowany w zaskarżonej decyzji i w konsekwencji - prawidłowo oceniony przez organ. Biorąc najpierw pod uwagę znaki jednowyrazowe, należy wskazać, że słowa IZOHAN i IZOCHEM są odpowiednio - sześcio i siedmioliterowe oraz w obu przypadkach - trzysylabowe. Rozpoczynają się identyczną sylabą (izo-). Po niej następuje cząstka w brzmieniu -chem (znak sporny) i -han (znaki przeciwstawione). Dodatkowa litera "c" (przy literze "h") występująca w znaku spornym nie wpływa na całościowy odbiór fonetyczny tego oznaczenia z uwagi na sposób odczytywania zbitki liter "c" i "h" w języku polskim. Zaś końcowe litery obu znaków, tj. głoski "n" i "m", odczytuje się podobnie, gdyż należą do wspólnej kategorii głosek nosowych, tj., wymawianych "w ten sposób, że powietrze z płuc wydostaje się przez jamę nosową lub przez jamę nosową i ustną, otrzymując charakterystyczny dla siebie rezonans" (por.: internetowy Słownik Języka Polskiego PWN). Różnica w wymowie może być więc trudna do wychwycenia.
W tej warstwie różnice dotyczą zatem jednej litery, tj. e/a. Co oczywiste elementy graficzne nie mają znaczenia dla sposobu odczytywania porównywanych znaków. W znakach uczestnika, w których znajduje się więcej niż jeden wyraz, ta dodatkowa warstwa słowna ma charakter opisowy, jest wyraźnie oddzielona od słowa dominującego i zajmuje drugą pozycję, co powoduje, że nie determinuje odbioru porównywanych znaków. Inaczej organ ocenił podobieństwo fonetyczne spornego oznaczenia i dwuwyrazowych znaków uczestnika, w których więcej niż jeden element słowny został uznany za dominujący, tj. IZOHAN IZOBUD i IZOHAN STYROTEX. Organ wyjaśnił dlaczego silne oddziaływanie w ww. znakach drugiego elementu słownego zmienia odbiór fonetyczny całości oznaczeń i jak to wpływa na poziom podobieństwa porównywanych znaków towarowych.
Taki zaś stan faktyczny uprawniał w ramach swobodnej oceny dowodów do zajęcia przez organ stanowiska o podobieństwie porównywanych znaków i oceny stopnia tego podobieństwa na gruncie omawianej warstwy jako wysoki bądź średni.
Uznanie podobieństwa dominującego elementu słownego porównywanych znaków przekłada się w określonym stopniu na ocenę ich warstwy wizualnej. Również w tej warstwie ma znaczenie, że dominujące słowa w porównywanych znakach posiadają wspólne trzy pierwsze litery, w środku słowa znajduje się wspólna litera "h" i kończą się na literę "n" (wykazującą podobieństwo do litery "m" ze spornego znaku nie tylko w wymowie ale i w wyglądzie). We wszystkich przeciwstawionych znakach element słowny "izohan" jest wyraźnie oddzielony od pozostałych słów o charakterze opisowym. Ma pierwszoplanową pozycję. Jest dobrze widoczny i łatwy do oczytania.
Organ uwzględnił w sprawie wypracowaną na podstawie orzecznictwa sądowego praktykę/metodologię porównywania znaków towarowych uznającą, że w znakach towarowych słowno-graficznych zwykle element słowny ma charakter dominujący, po drugie, że porównując elementy o słownym charakterze należy brać pod uwagę głównie początkowe elementy znaku (bądź elementów największych albo umieszczonych najwyżej lub centralnie). W przypadku takich bowiem znaków odbiorcy przywiązują większą wagę do brzmienia ich początku niż zwracania uwagi na ich zakończenie (por. M. Trzebiatowski [w:] Prawo własności przemysłowej, Komentarz, red. J. Sieńczyło-Chlabicz, Wydawn. C.H. Beck, Warszawa 2020, s. 819-821 i wskazane tam orzeczenia).
Opisowy charakter pozostałych elementów słownych występujących w znakach przeciwstawionych oraz ich wyraźnie oddzielenie od słownego elementu dominującego nie pozwalał na przyjęcie, że determinują one odbiór znaków w warstwie wizualnej.
WSA podzielił także pogląd, że w znaku kombinowanym znajduje zastosowanie zasada dominującego znaczenia elementu słownego, a konsument będzie postrzegał element słowny jako znak towarowy i element dominujący znaku, a element graficzny jako element dekoracyjny.
WSA podzielił także stanowisko organu co do braku podobieństwa porównywanych znaków na płaszczyźnie znaczeniowej. Znaki te w zakresie elementów IZOHAN i IZOCHEM nie mają bowiem oczywistych konotacji na poziomie rozpoznawalności znaczeniowej. Występujący w porównywanych znakach element izo- nie naprowadza bezpośrednio na związek oznaczenia z towarami/usługami z branży izolacyjnej. Według internetowego słownika (https://pl.wiktionary.org/wiki) izo- to pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednakowość, równość. Tak też odczytał ten element organ. Skarżąca podnosi także, że cząstka -chem to skrót od wyrazu "chemia". Zdaniem WSA sposób utworzenia wyrazu "IZOCHEM", tj. bez oddzielenia fizycznego lub graficznego cząstka -chem od pozostałej części słowa "IZOCHEM", nie naprowadza w oczywisty sposób na proponowane przez skarżącą rozumienie całego znaku spornego.
Organ szczegółowo przedstawił swój sposób rozumowania przy dokonywaniu analizy porównywanych znaków. Wyniki analizy przeprowadzonej w ww. zakresie zostały utrwalone w zaskarżonej decyzji i w naturalny sposób prowadziły do wniosków wyciągniętych w sprawie przez Urząd.
Porównywane znaki, zdaniem UP, są zatem podobne wizualnie oraz fonetycznie z uwagi na zbieżne trzy pierwsze litery, identyczną ilość sylab, naturalny odruch łączenia litery "c" i "h", a różnice w postaci jednej tylko litery a/e w porównywanych znakach, a także grafika w znakach przeciwstawionych, nie różnicują tych znaków i w ogólnym postrzeganiu przez odbiorców. Znaki te będą w dużym stopniu wywoływały podobne wrażenie.
W sytuacji tożsamości pierwszych trzech liter, ostatnie litery muszą być na tyle różnicujące, aby elementy słowne różniły się między sobą w sposób istotny, że nie zachodzi między nimi niebezpieczeństwo skojarzeń.
W opinii Sądu podobieństwo w warstwie fonetycznej i wizualnej w znacznym stopniu przeważa nad różnicami porównywanych znaków towarowych.
Nie można w ocenie WSA mówić o dowolności Urzędu w ocenie podobieństwa ww. znaków. Nie zostało zakwestionowane podobieństwo porównywanych oznaczeń w dwóch warstwach, co było wystarczające do akceptacji całościowego ich podobieństwa, zwłaszcza że w płaszczyźnie fonetycznej uznano to podobieństwo za wysokie (por. uwagi co do ustalania podobieństwa oznaczeń [w:] J. Sitko w: T. Demendecki i in., Prawo własności przemysłowej. Komentarz, LEX 2015, komentarz do art. 132).
W sprawie występowała identyczność towarów/usług objętych porównywanymi znakami, co oznacza, że podobieństwo oznaczeń nie musiało być nawet wysokie, aby wystąpiło podobieństwo konfuzyjne w rozumieniu art. 132¹ ust. 1 pkt 3 pwp. Opisane elementy świadczyły, jak słusznie twierdził organ, że u odbiorcy wystąpi ryzyko wprowadzenia w błąd co do pochodzenia tychże towarów np. że firma skarżącej jest powiązana gospodarczo z przedsiębiorstwem wnoszącego sprzeciw, skoro sporny znak upodobnił się do jego znaków towarowych.
W konsekwencji przy wysokim stopniu podobieństwa towarów/usług z wykazów porównywanych znaków, wobec ryzyka wprowadzenia przeciętnych odbiorców w błąd - prawidłowo określając ich krąg i poziom uwagi jako przeciętny nie zaś wysoki - jak wywodzi skarżąca, Urząd prawidłowo stwierdził, że istnieje ryzyko pomylenia porównywanych znaków towarowych. Ze względu na ich podobieństwo zachodzi realne niebezpieczeństwo, że odbiorca może błędnie uznać sporny znak za odmianę zarejestrowanego wcześniej oznaczenia, pochodzącego od tego samego producenta lub też mylnie przyjmie, że istnieją związki organizacyjno-prawne łączące odrębne przedsiębiorstwa.
Do stwierdzenia podobieństwa oznaczeń wystarczy istnienie możliwości pomylenia znaków przez odbiorców ("zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd", jak zapisane jest w art. 132¹ ust. 1 pkt 3 pwp). Wobec tego ich rzeczywiste pomylenie nie jest konieczne.
Słuszne też było stanowisko organu, że inne podstawy zarzutów względem zgłoszonego znaku były nieusprawiedliwione. Nie udowodniono ani renomy przeciwstawionych znaków ani kolizji spornego znaku i firmy wnoszącego sprzeciw w dacie zgłoszenia ww. oznaczenia, tj. że firma spółki I. Sp. z o.o. w G. była używana w dacie zgłoszenia spornego znaku w zakresie produkcji materiałów budowlanych.
IV.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła P. Sp. z o.o. w G. kwestionując go w całości i zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
a. art. 151 p.p.s.a. i art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego w sposób nieprawidłowy poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, co przejawiło się przyjęciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że Urząd Patentowy prawidłowo dokonał oceny podobieństwa znaków towarowych oraz istnienia ryzyka wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towarów, mających wpływ na decyzję Urzędu Patentowego, w następstwie czego decyzja ta nie została poddana kontroli pod względem jej zgodności z prawem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do oddalenia skargi skarżącej przez Sąd I instancji,
b. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, poprzez:
i) brak ustosunkowania się zarówno przez Urząd Patentowy, jak i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu skarżącej w zakresie braku istnienia ryzyka konfuzji, z uwagi na występowanie w znakach towarowych, do których prawa posiada I. Sp. z o.o. elementu "Izohan" wraz z dodatkowymi określeniami typu EKOGRUNT, IZOBUD, STYROTEX, które uniemożliwiają wprowadzenie w błąd,
ii) brak ustosunkowania się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny to zarzutu skarżącej, iż w niniejszej sprawie grupą docelową stanowić będą osoby właściwie poinformowanie;
iii) brak ustosunkowania się przez Urząd Patentowy, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny do zarzutu skarżącej dotyczącej praktyki rynkowej polegającej na nawiązywanie w nazwach produktów i marek do rodzaju oferowanych towarów, szczególnie widoczne w związku z elementem "izo-" wykorzystanym w obu oznaczeniach,
a gdyby okoliczności te nie zostały pominięte, to rozstrzygnięcie w sprawie byłoby odmienne, a ponadto nie jest możliwe pełne zweryfikowanie motywów i stanowiska Sądu I instancji.
c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że zaskarżona decyzja organu naruszała przepisy prawa materialnego, tj. art. 132¹ ust. 1 pkt 3 pwp, przez ich błędną wykładnię w zakresie metodologii badania podobieństwa, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 132¹ ust. 1 pkt 3 pwp przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, mogące mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegające na błędnym ustaleniu kręgu odbiorców towarów, błędnej ocenie podobieństwa przeciwstawionych znaków i w konsekwencji przyjęcie błędnej oceny ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
V.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.
VI.
Chybiony jest zarzut nr 1 lit. b) wskazujący na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się przez WSA do zarzutów skargi w zakresie:
- braku ryzyka konfuzji, z uwagi na występowanie w znakach przeciwstawionych elementu "Izohan" wraz z dodatkowymi określeniami typu EKOGRUNT, IZOBUD, STYROTEX, które uniemożliwiają wprowadzenie w błąd,
- grupy docelowej, którą stanowią osoby właściwie poinformowanie;
- praktyki rynkowej polegającej na nawiązywaniu w nazwach produktów i marek do rodzaju oferowanych towarów, szczególnie widoczne w związku z elementem "izo-" wykorzystanym w obu oznaczeniach.
Odnosząc się do tego najdalej idącego zarzutu wyjaśnić przede wszystkim należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest jednolity pogląd, który od lat uchodzi za utrwalony i niekwestionowany, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia. Treść uzasadnienia powinna zatem umożliwiać zarówno stronom postępowania, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który jest jego pośrednim adresatem, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Tworzy to tym samym po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia tak, aby nie było wątpliwości co do gruntowności dokonanej analizy sprawy przez WSA. Realizacja tego obowiązku może przy tym nastąpić w różny sposób, nie zawsze poprzez omawianie krok po kroku każdego z zarzutów bądź poprzez cytowanie w całości wypowiedzi organów sformułowanych w zaskarżonych aktach, czy stanowisk sformułowanych w pismach stron biorących udział w postępowaniu.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku, wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie, realizuje wymagania prawne z art. 141 § 4 p.p.s.a. Wynika z niego przede wszystkim jaki stan faktyczny został w sprawie przyjęty za podstawę orzekania (w jakiej sprawie Sąd ten rozstrzygał), dokonano również jego oceny, a także odniesiono się, wbrew zastrzeżeniom strony, do wszystkich istotnych elementów sprawy mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, wyjaśniając dlaczego uznanie sprzeciwu za zasadny było prawidłowe.
Przypomnieć należy, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe zwalczanie merytorycznej strony kontrolowanego wyroku WSA, a do tego w istocie zmierza strona skarżąca kasacyjnie, nie dostrzegając istoty stanowiska wyrażonego w zaskarżonym orzeczeniu.
W szczególności nie jest trafne twierdzenie, że nie rozważano w sprawie braku ryzyka konfuzji znaku spornego z dwuczłonowymi znakami przeciwstawionymi o silnie dystynktywnym drugim elemencie słownym. Jak wynika z samej decyzji oraz zaskarżonego wyroku, wyraźnie znaki te badano, poddając szczegółowej analizie wszystkie elementy i we wszystkich warstwach. Nie jest więc trafne stanowisko, że nie oceniono dodatkowych elementów słownych przeciwstawionych znaków dwuczłonowych. Wręcz przeciwnie, zarówno organ jak i WSA zwróciły uwagę na silne w swej wymowie określenia IZOBUD i STYROTEX poddając znaki odrębnej analizie i oceniając je przy uwzględnieniu silnego charakteru dystynktywnego tych elementów, co znalazło wyraz również w obniżeniu oceny dotyczącej podobieństwa. Nie doprowadziło to jednak do wniosku, że ich użycie w przeciwstawionych znakach świadczy o braku konfuzyjnego charakteru. Z kolei element EKOGRUNT został uznany za informacyjny, przez co mało dystynktywny, z czym należy się zgodzić.
Podobnie rzecz wygląda w odniesieniu do prawidłowego określenia grupy docelowej. Organ i WSA wyraźnie wskazały, że odbiorcą towarów/usług są zarówno podmioty profesjonalne jak i podmioty nieprofesjonalne, kupujące towary czasami instynktownie, bez większego rozeznania. W kontekście powyższego zrekonstruowano w sprawie wzorzec klienta przy uwzględnieniu wytycznych ukształtowanych orzecznictwem sądów administracyjnych i TSUE. Przyjęto przy tym model dobrze zorientowanej i uważnej osoby, o średniej uwadze, co wynika z jasnych wskazań wyroku.
W tym miejscu przypomnieć należy, że przy ustalaniu relewantnego odbiorcy towaru/usługi znaczenie ma przyjęty w unijnym orzecznictwie model przeciętnego konsumenta, który jest osobą rozsądną, dobrze (należycie) poinformowaną, ostrożną i spostrzegawczą. Tak też widzi ją WSA.
W obrocie krąg odbiorców towarów oznaczanych spornymi znakami tworzą w większości przypadków konsumenci, chociaż jak wskazano w wyroku WSA i zaskarżonej decyzji, odbiorcami docelowymi niektórych towarów lub usług mogą być także odbiorcy profesjonalni. Poziom uwagi właściwego kręgu odbiorców jest jednak w takiej sytuacji zróżnicowany w zależności od rodzaju lub wartości danego towaru/usługi. W wypadku towarów i usług specyficznych lub drogich, poziom uwagi przeciętnych odbiorców jest na ogół wyższy niż w przypadku towarów/usług bieżącej konsumpcji, ogólnie dostępnych, codziennych (zob. wyrok Sądu Pierwszej Instancji z 13 czerwca 2007 r. sygn. akt T-441/05). Trudno więc z tym stanowiskiem polemizować, a także uznać, że WSA w tym zakresie się nie wypowiada.
Za oczywiste w orzecznictwie przyjmuje się przy tym, że jeżeli pewna kategoria towarów lub usług może być oferowana zarówno profesjonalistom, jak i konsumentom tzw. przeciętnym, to przy ocenie ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd należy przyjąć poziom uwagi właściwy dla konsumentów przeciętnych, tj. grupy przykładającej mniejszą wagę do decyzji zakupowych niż profesjonaliści [por. wyrok Sądu (dawniej: Sądu Pierwszej Instancji) z 15 lipca 2011 r. sygn. akt T-220/09 w sprawie Ergo Versicherungsgruppe przeciwko OHIM - Société de développement et de recherche industrielle (ERGO)].
Nie jest wreszcie trafne twierdzenie, że nie oceniono w sprawie należycie członu "IZO-", użytego w obu spornych znakach. Strona zarzut w tym zakresie opiera na przekonaniu, że istnieje praktyka rynkowa polegająca na nawiązywaniu w nazwach produktów i marek do rodzaju oferowanych towarów, co szczególnie widoczne jest w związku z elementem "IZO-". W zasadzie całość twierdzeń strony bazuje na tym przekonaniu.
Jakkolwiek jest to kwestia oceny merytorycznej, to jednak należy w tym miejscu wskazać, że organ i WSA dokonały wyraźnej oceny omawianego członu.
WSA, analizując właśnie warstwę znaczeniową oznaczeń wskazał, że element "IZO-" nie naprowadza bezpośrednio na związek oznaczenia z towarami/usługami z branży izolacyjnej, odwołując się przy tym do powszechnego rozumienia owego członu (jest to pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednakowość, równość). Dywagacje, że istnieje jakakolwiek praktyka rynkowa wskazująca na kojarzenie elementu "IZO-" z izolacją jest przede wszystkim twierdzeniem na gruncie sprawy nieudowodnionym i oderwanym od skrótu tworzonego od słowa izolacja, którym jest "IZOL.".
Brak jest zatem podstaw, by uznać że naruszono art. 141 § 4 p.p.s.a.
VII.
Niezasadny jest zarzut procesowy nr 1 lit. a) i c) oraz zarzut naruszenia prawa materialnego nr 2, które z uwagi na ich komplementarny charakter, w istocie wynikający z zarysowanej przez stronę kwestii wykładni i zastosowania art. 132¹ ust. 1 pkt 3 pwp, należało ocenić łącznie.
Strona w podniesionych uchybieniach wskazuje na wadliwą kontrolę decyzji Urzędu Patentowego i w efekcie tego błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem WSA przyjął, że Urząd prawidłowo dokonał oceny podobieństwa znaków towarowych oraz istnienia ryzyka wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towarów. W ocenie skarżącej spółki, w sprawie doszło także do błędnej wykładni art. 132¹ ust. 1 pkt 3 pwp w zakresie metodologii badania podobieństwa oraz do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania tego przepisu, gdyż w sposób niewłaściwy ustalono krąg odbiorców towarów, jak również błędnie oceniono podobieństwo przeciwstawionych znaków co w konsekwencji doprowadziło do błędnej oceny ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd, co do pochodzenia towarów.
Do kwestii relewantnego kręgu odbiorców towarów/usług odniesiono się w ramach zarzuconego uchybienia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przypomnieć jedynie w tym miejscu należy, że grupę docelową klientów określono w sprawie prawidłowo, bowiem odbiorcą towarów/usług są zarówno profesjonaliści (specjaliści z branży budowlanej) jak i osoby, które nie są w swych działaniach profesjonalne. W konsekwencji w sprawie nie zakwestionowano skutecznie takiego ustalenia organu, które zaakceptował WSA. Towary objęte klasami znaków ocenianych w sprawie kierowane są rzeczywiście i do profesjonalistów, których jako wyłącznych odbiorców chce widzieć skarżąca, i do nieprofesjonalistów, co trafnie wskazuje organ i WSA. Taka sytuacja uzasadniała więc przyjęcie, jako wzorca, świadomości osoby nieprofesjonalnej. Skoro bowiem w obrocie krąg odbiorców spornych towarów tworzą w większości zwykli konsumenci, których jest znacząco więcej niż profesjonalistów, co zrozumiałe, to poziom uwagi właściwego kręgu odbiorców jest zróżnicowany.
W tej sytuacji przyjęcie jako wzorca osoby stanowiącej tzw. słabsze ogniwo w łańcuchu klientów, do których kierowane są towary oznaczane znakami, jest działaniem prawidłowym, co potwierdza powołany wyrok Sądu z 15 lipca 2011 r. sygn. akt T-220/09.
Kontynuując rozważania wskazać należy, że WSA, a wcześniej organ, prawidłowo wyłożyły i następnie zastosowały art. 132¹ ust. 1 pkt 3 pwp, w niepodważonym skutecznie przez stronę stanie faktycznym.
W sprawie, wbrew mającym charakter polemiczny uwagom strony skarżącej kasacyjnie, art. 132¹ ust. 1 pkt 3 pwp został więc prawidłowo zrekonstruowany pod względem tak warunków, jakie muszą zostać spełnione, aby go zastosować oraz tych warstw ocenianych znaków, jakie muszą zostać uprzednio zbadane, aby stwierdzić, że końcowo zachodzi ryzyko konfuzji oznaczeń.
Urząd Patentowy dokonał tym samym prawidłowej oceny niebezpieczeństwa wprowadzenia odbiorców w błąd z uwagi na ustalenie istnienia identyczności towarów i ich komplementarności z usługami, co zaostrza kryteria oceny ryzyka konfuzyjnego pomylenia oznaczeń. Ten fakt słusznie został więc uznany za podwyższający poziom możliwego wprowadzenia w błąd, gdyż skoro towary są identyczne, a nie tylko podobne, to łatwiej o pomyłkę przy postrzeganiu oznaczeń.
Słuszne jest także stanowisko co do podobieństwa oznaczeń w zbadanych płaszczyznach wizualnej i fonetycznej, czego wbrew oczekiwaniom strony nie neutralizują różnice np. w zakresie użytej kolorystyki, czy też różnic w końcówkach znaków "-HAN" i "-CHEM".
Do uznania sprzeciwu za zasadny wymagane było ustalenie, że istnieje już samo ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, a nie że do pomyłki z pewnością dojdzie. Słusznie więc ustalono w sprawie identyczność na linii towar-towar i komplementarność na linii towar-usługa, co miało istotny wpływ na ocenę ryzyka błędu. Ustalono również i w sposób przekonujący wyjaśniono, że zachodzi podobieństwo znaku spornego i przeciwstawionych mu oznaczeń we wszystkich trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, przy czym ta ostatnia słusznie została uznana, wobec braku jasnego znaczenia w języku polskim, za mającą mniejsze znaczenie w sprawie.
Ustaleń tych oraz ocen skarga kasacyjna skutecznie nie podważyła w rzeczywistości stanowiąc polemikę z przyjętym najpierw przez organ a następnie przez Sąd pierwszej instancji, stanowiskiem.
Podzielić należy także twierdzenie WSA i organu, że element słowny "IZO-" nie mógł zostać uznany za wskazujący wyłącznie na pochodzenie towarów jako służących do izolacji (pomijając brak udowodnienia takiej tezy przez stronę). WSA wyraźnie zauważył, że cząstka "IZO-" nie jest odrębnym wyrazem i może stanowić w związku z tym pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednakowość, równość. Należy jedynie dodać, że w języku polskim znane są wyraz zawierające ten element np. izofona, izobara, izohieta, izobata czy izoterma. Strona uważa natomiast, że "IZO-" oznacza izolację i tak będzie odczytywane. Wskazać więc należy, że tego rodzaju twierdzenie mogłoby być rozważane, gdyby w sprawie występowała cząstka "IZOL-", bardziej zbliżona do skrótu słowa izolacja. Sposób jej postrzegania mógłby więc być inny, czego nie należy jednak traktować, że w ten właśnie sposób zostałoby to ocenione. Tymczasem w sprawie niniejszej mamy do czynienia z elementem znaku w postaci "IZO-", który może i jest postrzegany w sposób, jaki prezentuje Sąd pierwszej instancji. Podkreślić przy tym należy, że rzadko kiedy klient rozważa i zastanawia się nad znakiem stojąc przy konkretnych materiałach i mając do dyspozycji oba znaki (sporny i przeciwstawiony). Raczej, co jest w orzecznictwie niekwestionowane, ma pewien ogólny obraz oznaczenia i względem niego dokonuje własnych ocen i porównań.
Podane przez stronę przykłady wyrazów stworzonych w wyniku zestawienia dwóch innych wyrazów lub ich części, nie mają większego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Strona nie dostrzega bowiem, że użyte przez nią wyrazy, tj. "zapisać" (za + pisać), "ultradźwięki" (ultra + dźwięki), "subkultura" (sub + kultura), czy "termometr" (termo + metr) są po pierwsze utworzone z zestawienia dwóch innych wyrazów lub przedrostka i wyrazu, po drugie zaś, mają własne znaczenie i desygnaty, funkcjonujące w języku polskim, czego nie można powiedzieć ani o wyrażeniu "IZOHAN" oraz "IZOCHEM", które słusznie uznano za fantazyjne.
Nie podważono w sprawie również tego, że to pierwsza część obu wyrazów w analizowanych znakach, a więc cząstka "IZO-" ma charakter dominujący. Wbrew ocenie strony, nie jest to element nieistotny, bez znaczenia, wręcz niedostrzegalny. Słuszne jest stanowisko WSA, że cząstka "IZO-" użyta na początku każdego ze znaków ma charakter swoiście narzucający dalsze odczytanie i postrzeganie oznaczenia, zbliżając je do siebie. Nie świadczy ona o tym, że chodzi o powszechne w obrocie materiały izolacyjne, co omówiono już wyżej.
To samo dotyczy cząstki "-HAN" i "-CHEM", które pomimo dostrzeżonych różnić, są do siebie zbliżone w wymowie i postrzeganiu, gdyż odczytywać je należy w powiązaniu z cząstką "IZO-" a oba elementy figurują w zbliżonym brzmieniu.
Pomimo przedstawianej argumentacji co do sposobu wymowy poszczególnych głosek, nie jest to w stanie podważyć twierdzenia o podobieństwie, które nie oznacza identyczności. Strona musiałaby wykazać, że cząstki "-HAN" oraz "-CHEM" są całkowicie różne, co w sprawie nie ma miejsca. Stąd twierdzenie WSA, że różnica w wymowie tych elementów może być trudna do wychwycenia, jest prawidłowe, tym bardziej, że co do zasady klient odczytuje całe znaki, a nie ich wybrane części, które w tym przypadku nie są eksponowane, aby taki sposób ich odczytywania przyjąć.
Nie są również zasadne twierdzenia skargi kasacyjnej, że sposób prezentacji oznaczeń pozwala bezproblemowo ustalić, że w słowie IZOCHEM występuje litera "M", zaś w oznaczeniu IZOHAN litera "N" i nie ma ryzyka jakiejkolwiek pomyłki. O różnicy wizualnej mają dodatkowo decydować zdaniem strony głoski CH i H.
Jakkolwiek częściowo jest to stwierdzenie prawdziwe, to jednak nadal nie przełamuje stanowiska WSA, o podobieństwie wizualnym oznaczeń widzianych jako całość. Skuteczność twierdzenia skargi kasacyjnej o braku podobieństwa cząstek HAN i CHEM jest wprost powiązana z cząstką IZO, której nie można traktować w tej sprawie jako wyłącznie informacyjnej.
To przy tym strona, a nie organ czy WSA, proponuje w istocie wyrywkowe analizowanie poszczególnych elementów i warstw znaków. WSA, wyraźnie dostrzegając podobieństwa i różnice oznaczeń, przedstawił całościową ocenę oznaczeń (ich bilans), co jest zgodne z zasadami oceny wynikającymi z art. 132¹ ust. 1 pkt 3 pwp.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.