II GSK 539/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą stwierdzenia choroby zawodowej COVID-19 u pielęgniarki, potwierdzając prawidłowość interpretacji przepisów o chorobach zawodowych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej szpitala od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej COVID-19 u pielęgniarki. Szpital argumentował, że COVID-19 nie jest jednoznacznie chorobą zawodową i nie udowodniono związku przyczynowo-skutkowego z pracą. NSA oddalił skargę, uznając, że COVID-19 może być kwalifikowany jako choroba zakaźna z poz. 26 wykazu chorób zawodowych, a zarzuty dotyczące braku związku przyczynowo-skutkowego nie były wystarczająco skonkretyzowane.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez S. w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej u pielęgniarki. Sprawa dotyczyła kwalifikacji zakażenia wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19) jako choroby zawodowej. Sąd pierwszej instancji oraz organy administracji uznały, że choroba ta spełnia przesłanki choroby zawodowej, powołując się na poz. 26 wykazu chorób zawodowych (choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa) oraz na fakt narażenia pracownicy na czynnik biologiczny w miejscu pracy. Skarżący szpital kwestionował tę kwalifikację, argumentując, że COVID-19 nie jest wprost wymieniony w wykazie chorób zawodowych, a związek przyczynowo-skutkowy z pracą nie został jednoznacznie udowodniony, zwłaszcza w kontekście pandemii. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji. Sąd podkreślił, że COVID-19, jako choroba zakaźna wywołana przez wirusa SARS-CoV-2, może być uznana za chorobę zawodową na podstawie ogólnej kategorii z poz. 26 wykazu, a wirus SARS-CoV-2 jest sklasyfikowany jako szkodliwy czynnik biologiczny grupy 3. NSA uznał również, że zarzuty dotyczące braku związku przyczynowo-skutkowego nie zostały wystarczająco skonkretyzowane w skardze kasacyjnej, co uniemożliwiło ich merytoryczną ocenę. Sąd wskazał na utrwalone orzecznictwo w podobnych sprawach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zakażenie wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19) może być uznane za chorobę zawodową, jeśli spełnione są przesłanki określone w przepisach, w szczególności jeśli choroba ta mieści się w ogólnej kategorii "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa" z wykazu chorób zawodowych.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że COVID-19 może być kwalifikowany jako choroba zawodowa na podstawie poz. 26 wykazu chorób zawodowych, ponieważ wirus SARS-CoV-2 jest szkodliwym czynnikiem biologicznym grupy 3. Kluczowe jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego z narażeniem zawodowym, choć w skardze kasacyjnej zarzuty w tym zakresie nie były wystarczająco skonkretyzowane.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
k.p. art. 235 § ust. 1
Kodeks pracy
Definiuje chorobę zawodową i warunki jej stwierdzenia.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Zawiera wykaz chorób zawodowych, w tym poz. 26 "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa".
Pomocnicze
u.z.z.i.ch.z.l. art. 3 § ust. 2
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Wskazuje na powiązanie z chorobami zakaźnymi.
k.p. art. 235 § ust. 2
Kodeks pracy
Określa okresy, w których można rozpoznać chorobę zawodową.
k.p. art. 222 § § 3
Kodeks pracy
Podstawa do wydania rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki
Klasyfikuje wirusa SARS-CoV-2 jako szkodliwy czynnik biologiczny grupy 3.
Argumenty
Skuteczne argumenty
COVID-19 może być uznany za chorobę zawodową na podstawie ogólnej kategorii z wykazu chorób zawodowych. Wirus SARS-CoV-2 jest szkodliwym czynnikiem biologicznym grupy 3. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące związku przyczynowo-skutkowego nie były wystarczająco skonkretyzowane.
Odrzucone argumenty
COVID-19 nie jest jednoznacznie chorobą zawodową, gdyż nie jest wprost wymieniony w wykazie. Brak jednoznacznego związku przyczynowo-skutkowego między zakażeniem a pracą. Pracodawca podjął wszelkie środki zapobiegawcze, a zakażenie mogło nastąpić poza pracą.
Godne uwagi sformułowania
Formalne zaliczenie tego rodzaju choroby zakaźnej (zwanej "COVID-19") do katalogu chorób zawodowych odbyło się na podstawie poz. 26 załącznika do ww. rozporządzenia (uznaje on ogólnie za choroby zawodowe "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa") weryfikacyjna interpretacja pojęcia choroby zawodowej w rozumieniu art. 235(1) k.p. w zakresie, w jakim za chorobę zawodową uznano chorobę zakaźną wywołaną przez koronawirusa SARS-CoV-2, jest w pełni prawidłowa Odrębną kwestią jest natomiast wykazanie spełnienia kolejnego warunku, o którym mowa w art. 235(1) k.p., to jest stwierdzenia (bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem), że wystąpienie powyższej choroby (albo jej następstw) pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z narażeniem zawodowym
Skład orzekający
Joanna Kabat-Rembelska
przewodniczący
Marcin Kamiński
sprawozdawca
Wojciech Sawczuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja COVID-19 jako choroby zawodowej, interpretacja przepisów o chorobach zawodowych, wymogi formalne skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pandemii i kwalifikacji COVID-19. Ogólne zasady dotyczące chorób zawodowych i związku z pracą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnie znanej choroby (COVID-19) i jej kwalifikacji jako choroby zawodowej, co jest istotne dla pracowników ochrony zdrowia i pracodawców. Orzeczenie NSA wyjaśnia wątpliwości prawne w tym zakresie.
“Czy COVID-19 to choroba zawodowa? NSA rozstrzyga kluczową kwestię dla medyków.”
Sektor
ochrona zdrowia
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 539/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-06-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-03-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/ Marcin Kamiński /sprawozdawca/ Wojciech Sawczuk Symbol z opisem 6200 Choroby zawodowe Hasła tematyczne Ochrona zdrowia Sygn. powiązane III SA/Kr 927/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-09-28 Skarżony organ Inspektor Sanitarny Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1284 art. 3 ust. 2 Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1465 art. 222(1) § 3,, art. 235(1), art. 235(2) Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 września 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 927/23 w sprawie ze skargi S. w C. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 4 maja 2023 r. nr NP.9081.2.26.2023 w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. w C. na rzecz Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie I. Wyrokiem z dnia 28 września 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 927/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. w C. (strona, strona skarżąca, szpital) na decyzję Małopolskiego Powiatowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (organ II instancji) z dnia 4 maja 2023 r. nr NP.9081.2.26.2023 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. II. Z uzasadnienia powyższego wyroku wynikają następujące ustalenia faktyczne. Decyzją z dnia 23 marca 2023 r., znak: HP.9081.I.18.2022 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (PPIS) w Chrzanowie stwierdził u A.Z. (uczestniczka) chorobę zawodową wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych (choroba zakaźna lub pasożytnicza albo ich następstwa). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że uczestniczka od marca 2020 r. pracuje w warunkach narażenia na czynnik biologiczny - wirus SARS-CoV-2. Uczestniczka jest zatrudniona w S. w C.. na stanowisku pielęgniarki na Oddziale [...]. W wyniku przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego ustalono, że aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 zostało potwierdzone testem PCR wykonanym dnia 3 kwietnia 2020 r., wynik dodatni z dnia 1 grudnia 2020 r. Uczestniczka przebywała w izolacji domowej od dnia 3 kwietnia 2020 r. do dnia 16 kwietnia 2021 r. W okresie poprzedzającym infekcję, uczestniczka w trakcie wykonywania czynności służbowych, miała kontakt z pacjentami u których wystąpiło zakażenie wirusem SARS-CoV-2, co stwarzało ryzyko powstania choroby zawodowej. Ponadto uczestniczka w okresie od 18 września 2018 r. do 31 grudnia 2022 r. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w D. S.A. w K. – Punkt Pobrań w T. gdzie do zakresu jej obowiązków należało pobieranie materiału biologicznego od pacjentów do badań, w tym do dnia 1 kwietnia 2021 r. wykonywanie wymazów w kierunku wirusa SARS-CoV-2 w punkcie wymazowym. W okresie poprzedzającym zachorowanie, uczestniczka miała kontakt z pacjentem, u którego potwierdzono zakażenie wirusem SARS-CoV-2 i podczas wykonywania czynności zawodowych miała bezpośredni kontakt z materiałem potencjalnie zakaźnym. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie orzeczeniem z 9 lutego 2023 r. rozpoznał u uczestniczki chorobę zawodową - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Decyzją z dnia 4 maja 2022 r., znak: NP.9081.2.26.2022, organ II instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ II instancji stwierdził, że w przypadku uczestniczki spełnione zostały wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia choroby zawodowej: choroba została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia; zakażenie koronawirusem wystąpiło w miejscu pracy; w wykazie chorób zawodowych zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa"; w wykazie szkodliwych czynników biologicznych rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki pojawia się wirus SARS zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia; zgodnie z definicją WHO, zakażenie wirusem SARS-Cov-2 jest tożsame z wywołaniem choroby zakaźnej Covid-19. Organ wskazał, że uczestniczka narażona była na duże ryzyko zakażenia z uwagi na wykonywanie czynności, jak również kontakt z innymi pracownikami. Pomimo tego, że ten sam czynnik szkodliwy występuje także w innych miejscach związanych z aktywnością życiową pracownika, zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądowym, występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenia, stwarza domniemania istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą. Organ wskazał nadto, że indywidualne środki ochrony, takie jak maski, fartuchy, kombinezony czy ochronne rękawiczki stosowane nawet prawidłowo, nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa i nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem. Statystycznie ryzyko zakażenia wywołanego koronawirusem podczas wykonywania obowiązków zawodowych jest w grupie zawodowej służb medycznych znacznie wyższe, niż w przypadku innych grup zawodowych. Ryzyko to zwiększa się jeszcze bardziej, gdy zagrożenie epidemiczne jest nowe. Organ stwierdził ponadto, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jest jasno i wyczerpująco uzasadnione w kwestii dokonanego rozpoznania. Rozpoznana u uczestniczki choroba zakaźna - COVID-19, w wyniku przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2, została wymieniona w poz. 26 obowiązującego wykazu chorób zawodowych. Tym samym został spełniony podstawowy warunek niezbędny do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej: rozpoznano chorobę zawodową ujętą w wykazie chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. III. Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga S. w C. nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu I instancji organy słusznie przyjęły, że z wysokim prawdopodobieństwem można było przyjąć, że wystąpiła u uczestniczki choroba zawodowa, która została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". WSA wskazał, że w niniejszej sprawie w orzeczeniu lekarskim Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie rozpoznano u uczestniczki istnienie choroby zawodowej - choroby zakaźnej - zakażenie wirusem SARS-CoV-2, wymienionej w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Sąd I instancji podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że choroba COVID-19 wywoływana wirusem SARS-CoV-2 jest określana w literaturze naukowej jako "choroba zakaźna". Niemniej jednak nie jest ona wprost ujęta w załączniku do wskazanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W wykazie chorób zawodowych została wskazana ogólna kategoria chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstwa (w pozycji 26). Zgodnie z rozporządzeniem okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym w przypadku chorób zakaźnych, nie jest możliwy do określenia. Sąd I instancji podniósł, że uczestniczka pracowała w warunkach narażenia na czynnik biologiczny (wirus SARS-CoV-2). Uczestniczka jest zatrudniona w S. w C. na stanowisku pielęgniarki na Oddziale [...]. Do jej obowiązków należało zapewnienie opieki pielęgniarskiej powierzonym pacjentom, tj. wykonywanie czynności związanych z utrzymaniem higieny chorego, wykonywanie czynności diagnostycznych, prowadzenie dokumentacji, podawanie leków i pomaganie lekarzom przy przeprowadzeniu czynności diagnostycznych, pobieranie materiału biologicznego do badań. Dodatkowo uczestniczka zatrudniona była na podstawie umowy zlecenia z D. S.A. w K. – punkcie pobrań, gdzie pobierała materiał biologiczny od pacjentów w kierunku wykonywania badań wirusa SARS-CoV-2. Uczestniczka w miejscu pracy niewątpliwie miała więc kontakt z pacjentami zakażonymi wirusem SARS-CoV-2. Bezsporne jest, zdaniem Sądu I instancji, wystąpienie u uczestniczki postępowania choroby stanowiącej zgodnie z wykazem zawartym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych chorobę zawodową – chorobę zakaźną spowodowaną wirusem SARS-CoV-2 oraz wykonywanie pracy w narażeniu zawodowym, gdyż czynnik szkodliwy dla zdrowia wirus SARS-CoV-2 występował w jej środowisku pracy. Nie budzi jednocześnie, zdaniem Sądu I instancji, wątpliwości to, że uczestniczka potencjalnie mogła się zarazić wirusem SARS-CoV-2 poza miejscem pracy, z uwagi na bezsporny fakt epidemii panującej wówczas w Polsce. Zdaniem Sądu I instancji, nie można w sposób niewątpliwy stwierdzić, kiedy dokładnie w jakim miejscu nastąpiło zarażenie uczestniczki wirusem SARS-CoV-2, jednak ustawodawca chcąc zapobiec konieczności precyzyjnego udowadniania, że zarażenie chorobą zakaźną nastąpiło w miejscu pracy, wymaga jedynie wystąpienia wysokiego prawdopodobieństwa, że dana choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Niewątpliwie w S. w C. takie szkodliwe dla zdrowia czynniki występowały. Istotne jest, zdaniem Sądu I instancji, wysokie prawdopodobieństwo, że określone warunki występujące w środowisku pracy doprowadziły do powstania choroby zawodowej – choroby zakaźnej spowodowanej wirusem SARS-CoV-2 – u uczestniczki postępowania. Sąd I instancji podkreślił, że wystąpienie szkodliwych czynników w miejscu pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość. IV. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł S. w C., zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie wraz z decyzją organów II i I instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 235(1) w zw. z art. 235(2) k.p. w zw. z wykazem chorób zawodowych (poz. 26) oraz "uznanie COVID-19 za chorobę zawodową, podczas gdy nie zachodzi ani jednoznaczny związek przyczynowo-skutkowy z wystąpieniem u uczestniczki COVID-19 a jej pracą na Oddziale Psychiatrycznym, ani też ustawodawca nie przesądził w żadnym akcie prawnym o takiej kwalifikacji wirusa SARS-Cov-2 wywołującego COVID-19, tym bardziej, że brak w wykazie chorób zawodowych zakwalifikowania COVID-19 do chorób zawodowych, a biorąc pod uwagę, że koronawirus miał charakter precedensowy, gdyż wystąpienie stanu pandemii ogólnoświatowej nie jest zjawiskiem powszechnym, sklasyfikowanie choroby pod ogólne hasło mieszczące się pod poz. 26 wykazu chorób zawodowych jako "choroba zakaźna" w tym kontekście jest nadinterpretacją definicji choroby zakaźnej, biorąc pod uwagę skalę i wielość zakażeń - nie tylko wśród grupy osób wykonujących zawody medyczne, a ustawodawca nie zmienił zapisów poprzez dodanie osobnej kategorii choroby zawodowej jako COVID-19 tym samym przesądzając, że nie stanowi choroby zawodowej, co uzasadnia fakt, że ustawą "covidową" z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych uregulował szereg innych przepisów, na które wystąpienie pandemii miało, lub mogło mieć wpływ, zatem, jeżeli ustawodawca dopatrywałby się przesłanek do uznania COVID-19 za chorobę zawodową nic nie stało na przeszkodzie aby tę kwestię jednoznacznie uregulować w ustawie"; 2. naruszenie przepisów proceduralnych poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. "choć z materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, że pracodawca podjął wszystkie prawem dopuszczalne i wymagane działania celem zapobieżenia rozprzestrzenianiu się wirusa poprzez przestrzeganie przepisów BHP, zapewnienie środków ochrony osobistej, zakup i instalację sprzętu mającego na celu dezynfekcję pomieszczeń, przeszkolenie pracowników wraz z poinformowaniem ich o ryzykach związanych z epidemią oraz zaleceniami rządowymi oraz WHO, minimalizując ryzyko wystąpienia choroby (przy sumiennym przestrzeganiu przez pracowników zaleceń) do absolutnego minimum, przy założeniu, że do zakażenia mogło dojść poza obiektem S. w każdym miejscu i czasie, a pracodawca, jakim jest S. , nie miał prawa ani możliwości kontroli, czy pracownicy przestrzegają zaleceń również w warunkach domowych, transporcie publicznym, oraz każdym innym miejscu, w którym pracownicy przebywali w czasie wolnym od pracy, jak również okoliczność, że nie zostało ustalone, kiedy mogło dojść do zakażenia w związku z faktem, że wirus mógł rozwijać się przez kilka dni bezobjawowo, co nie daje podstaw do jednoznacznego uznania, że do zakażenia doszło podczas wykonywania obowiązków pracowniczych, gdyż wirusem uczestniczka mogła zarazić się w każdym innym miejscu, co powinno doprowadzić do wniosków, że brak jest przesłanek do uznania COVID-19 za chorobę zawodową". V. Odpowiadając na skargę kasacyjną, organ II instancji administracji wniósł o jej oddalenie w całości i orzeczenie o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. 1. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, dochodząc do przekonania, że wniesiony środek zaskarżenia – jako oparty na wadliwe skonstruowanych i bezzasadnych podstawach – nie zasługuje na uwzględnienie, podlegając oddaleniu. 2. Formułując powyższą ocenę prawną, Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się do swoich poprzednich orzeczeń oraz stanowiska w nich zajętego na tle tożsamych zarzutów kasacyjnych (zob. wyroki NSA z dnia 6 lutego 2024 r. wydane w sprawach o sygn. II GSK 1440/23, II GSK 1441/23 i II GSK 1442/23). 3. Po pierwsze, stwierdzono oczywistą bezzasadność zarzutu naruszenia art. 235(1) w zw. z art. 235(2) k.p. w zw. z poz. 26 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Niezależnie od kategorialnej konfuzji form naruszenia prawa materialnego (błędnej wykładni i wadliwego zastosowania), skutkującej powstaniem podstawy do formalnego oddalenia podniesionego zarzutu kasacyjnego, bez przeprowadzenia oceny jego zasadności, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że weryfikacyjna interpretacja pojęcia choroby zawodowej w rozumieniu art. 235(1) k.p. w zakresie, w jakim za chorobę zawodową uznano chorobę zakaźną wywołaną przez koronawirusa SARS-CoV-2, jest w pełni prawidłowa. Formalne zaliczenie tego rodzaju choroby zakaźnej (zwanej "COVID-19") do katalogu chorób zawodowych odbyło się na podstawie poz. 26 załącznika do ww. rozporządzenia (uznaje on ogólnie za choroby zawodowe "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa") w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 lutego 2020 r. w sprawie zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 325 ze zm.), z uwzględnieniem art. 2 pkt. 2-3 i 32 ww. ustawy. Treść powyższych przepisów nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości uznania choroby wywoływanej przez szczególny rodzaj biologicznego czynnika chorobotwórczego (wirusa SARS-CoV-2) za chorobę zakaźną, co z kolei przesądza o spełnieniu pierwszego (formalnego) warunku możliwości stwierdzenia u danej osoby, u której wystąpiła tego rodzaju choroba zakaźna albo jej następstwa, choroby zawodowej. Dodatkowo należy sięgnąć do przepisów wydanego na podstawie art. 222(1) § 3 k.p. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz.U. Nr 81, poz. 716 ze zm.), które w cz. II załącznika nr 1, określającego klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników biologicznych (§ 2 ust. 2), uznaje koronawirusa zespołu ostrej niewydolności oddechowej (wirus SARS) oraz koronawirusa zespołu ostrej niewydolności oddechowej 2 (wirus SARS-CoV-2) za szkodliwe czynniki biologiczne dla zdrowia w środowisku pracy, zaliczając je do grupy 3. zagrożenia (jako mogące wywoływać u ludzi ciężkie choroby, niebezpieczne dla pracowników i których rozprzestrzenienie ich w populacji ludzkiej jest bardzo prawdopodobne). Odrębną kwestią jest natomiast wykazanie spełnienia kolejnego warunku, o którym mowa w art. 235(1) k.p., to jest stwierdzenia (bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem), że wystąpienie powyższej choroby (albo jej następstw) pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z narażeniem zawodowym (działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy). W tym zakresie skarga kasacyjna nie zawiera jednak prawidłowo skonstruowanych i skonkretyzowanych zarzutów (treść opisowa zarzutu nr 2, bez wskazania odpowiednich przepisów z zakresu normy dopełnienia, nie jest wystarczająca), podważających ocenę legalnościową ustalenia stanu faktycznego sprawy (m.in. w zakresie prawidłowości uznania, że kontrolowane organy zgodnie z prawem stwierdziły, że w świetle całokształtu zebranego materiału dowodowego stwierdzona u uczestniczki postępowania choroba zawodowa albo jej następstwa pozostają w związku przyczynowym z działaniem szkodliwego dla zdrowia czynnika biologicznego w postaci wirusa SARS-CoV-2 występującego w środowisku pracy). W związku z powyższym, zgodnie z zasadą związania zarzutami kasacyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać weryfikacji zaskarżonego wyroku w tym zakresie. Nieporozumieniem jest z kolei przywołanie w analizowanej podstawie kasacyjnej przepisu art. 235(2) k.p. Przepis ten stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Autor skargi kasacyjnej nie zauważył jednak, że pod poz. 26 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych nie wyznaczono okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, gdyż takiego okresu "nie można określić". Ponadto z ustalonego stanu faktycznego sprawy nie wynika, że rozpoznanie u uczestniczki postępowania udokumentowanych objawów spornej choroby zakaźnej nastąpiło już po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym. 4. Po drugie, formalnemu oddaleniu podlega zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Przywołanie jako samodzielnego przedmiotu zarzutu kasacyjnego tzw. przepisów konsekwencyjnych, wchodzących w skład sądowoadministracyjnej normy odniesienia i regulujących podstawy orzekania sądu administracyjnego, bez powiązania ich z odpowiednimi fragmentami normy dopełnienia, jest oczywiście wadliwe, skutkując brakiem kompletnego substratu kontrolnego i zaniechaniem oceny merytorycznej twierdzeń zawartych w części opisowej tego rodzaju zarzutu. 5. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 184, art. 204 pkt 1 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej oraz zasądzeniu od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz skarżonego organu kwoty 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. ----------------------- 2
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI