II GSK 5236/16

II GSK 5236/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-11-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Mirosław Trzecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II SA/Ol 383/16 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2016-08-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 3 par. 3, art. 134 par. 1, art. 174 pkt 1 i 2, art. 183 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 165
art. 89 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 800
art. 122, art. 180, art. 187 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2017 poz 2226
art. 107 par. 1
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 383/16 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 383/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z [...] lutego 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Decyzją z [...] listopada 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Olsztynie (dalej zwany organem I instancji) wymierzył R.B. (dalej zwanemu skarżącym) karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie [...] nr [...], poza kasynem gry, w lokalu [...] przy ul. [...], [...], bez zezwolenia. Organ wskazał, że skarżący sprawował władztwo nad lokalem, w którym urządzano gry. Skarżący czerpał dodatkowe źródło stałych dochodów z dzierżawy części powierzchni lokalu wykorzystywanej do zainstalowania i eksploatacji urządzeń do gier.
Decyzją z [...] lutego 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w Olsztynie utrzymał w mocy powyższą decyzję .
WSA w Olsztynie oddalił skargę na powyższą decyzję.
Sąd powołał stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16.
WSA stwierdził, że z uchwały tej wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 165 ze zm.; dalej u.g.h.) jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach.
Zdaniem Sądu, skarżący czerpał bezpośrednio korzyść materialną z funkcjonowania urządzeń, bowiem przysługiwał mu na podstawie umowy dzierżawy czynsz w wysokości 300 zł brutto. Ponadto P.S. – pracownik zatrudniony w punkcie gier – zeznał, że zobowiązany był do obsługi rzeczonego automatu, która polegała m.in. na włączaniu i wyłączaniu go.
WSA zaznaczył ponadto, że lokal, w którym znajdował się sporny automat, był przeznaczony stricte do urządzania gier, co potwierdza szkic tego lokalu (akta adm. organu I instancji, k. 14), a nawet sama jego nazwa – [...]. Pracownicy zatrudnieni w tym lokalu przez skarżącego obsługiwali jego klientów również poprzez podawanie im napojów.
W tej sytuacji, w ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy stanowił wystarczającą podstawę do nałożenia na skarżącego kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, czyli z naruszeniem przepisów u.g.h. W związku z tym organ – zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – wymierzył skarżącemu karę, której wysokość ustalono stosownie do art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Ze sformułowanej w art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.; dalej o.p.). zasady prawdy obiektywnej wynika, iż obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym, a jeśli okaże się to niemożliwe – ustaleń zbliżonych do stanu rzeczywistego, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W ocenie Sądu, organy orzekające podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została prawidłowo uzasadniona i zawiera zarówno pełne uzasadnienie faktyczne jak i prawne, spełniając wymogi art. 210 § 4 o.p.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:
1. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) – naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.; dalej p.u.s.a.) w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi mimo naruszenia przez organy przepisów art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 o.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2. na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie w sprawie niniejszej, polegające na przyjęciu, że skarżący będący osobą udostępniającą lokal jest urządzającym gry hazardowe w rozumieniu przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., podlegającym karze pieniężnej przewidzianej w tym przepisie.
W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjny skarżący podniósł, że w postępowaniu karnoskarbowym został uznany za niewinnego urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Ponadto, podniósł, że w ww. lokalu znajdowały się zarówno "legalne", jak i "nielegalne" automaty. Wobec tego zeznania jego pracownika, że pracownik włączał i wyłączał automaty, a skarżący zajmował się obsługą automatów odnosiły się do legalnie działających urządzeń. Wyjaśnił, że nie zajmował się obsługą czy serwisem spornego automatu ani nie wiedział, jakie przynosi on właścicielowi automatu przychody. Ponadto wskazał, że nie miał kluczy do spornego automatu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie występuje. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W odniesieniu do podstawy kasacyjnej opisanej w treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, autor skargi kasacyjnej powinien wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa, powinien podać, że sąd stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.
Stawiając zaś zarzut oparty na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej powinien nie tylko wskazać, jaki przepis postępowania został naruszony, lecz również uzasadnić, jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (vide: wyrok NSA z 15.12.2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09).
Skarga kasacyjna R.B. została oparta na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., przy czym z uzasadnienia skargi kasacyjnej można wywnioskować, że istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który oddalając skargę, stwierdził, że prawidłowo zebrany przez organy obu instancji materiał dowodowy pozwala przyjąć, iż skarżący był urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., ponieważ na mocy stosownej umowy dzierżawy powierzchni lokalu – udostępnił pod te automaty część powierzchni lokalu, który pozostawał w jego władaniu, za co otrzymywał miesięczne wynagrodzenie w wysokości 300 zł.
Skarżący kasacyjnie zakwestionował to stanowisko organów, zaakceptowane przez WSA, wskazując, że "za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 u.g.h. należy uznać wyłącznie taki podmiot, który prowadzi działalność na automatach na swój własny rachunek i swoje ryzyko, który czerpie bezpośrednie korzyści z takiej działalności, a przede wszystkim organizuje całą działalność hazardową, w tym również poprzez zlecanie wykonywania poszczególnych czynności innym osobom, które wówczas działają nie na swoją rzecz ale na rzecz podmiotu urządzającego gry" (str. 4 uzasadnienia skargi kasacyjnej). W ocenie autora skargi kasacyjnej zakres podejmowanych przez skarżącego czynności nie uprawniał organu do uznania go za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Powyższe stanowisko, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na aprobatę.
Zdaniem NSA całkowicie nieuprawniony jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 1 § 1 p.u.s.a. Otóż przepis art. 1 § 1 p.u.s.a. ma charakter ustrojowy i może stanowić podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, np. gdy sąd odmówił rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne albo rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę, dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności. Przedmiotowa sprawa należy do kognicji sądów administracyjnych, została rozpoznana przez właściwy sąd, a pełnomocnik skarżącego nie wskazał w skardze kasacyjnej, jakie to inne kryteria kontroli (np. celowość, rzetelność, gospodarność), zamiast kryterium legalności, stosował WSA w niniejszej sprawie.
Okoliczność, iż strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się ze stanowiskiem i argumentacją sądu pierwszej instancji nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższego przepisu. Przepis ten wyznacza jedynie ramy kontroli sądowej, nie określa natomiast zasad postępowania sądowoadministracyjnego, albowiem te zawarte są w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. To, czy ocena legalności zaskarżonej decyzji była prawidłowa, czy też błędna, nie może być bowiem utożsamiane z naruszeniem tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 października 2015 r. sygn. akt II GSK 2991/14, opubl. w CBOSA).
Za całkowicie chybiony należy również uznać zarzut naruszenia art. 3 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przepis ten stanowi podstawę kontroli sądowoadministracyjnej w sytuacjach szczególnie przewidzianych przez ustawodawcę, innych sprawach niż normalnie podlegające kognicji sądów administracyjnych, wskazane w art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a. Wobec tego należy stwierdzić, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie, która podlega zaskarżeniu na zasadzie art. 3 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast art. 3 § 3 p.p.s.a. zasadnie nie był w sprawie przez WSA stosowany jako podstawa rozpoznawania skargi R.B., a więc nie mógł być naruszony.
Za niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., który określa zakres rozpoznania sprawy przez WSA. Wskazane w tym przepisie "rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, by skarżący zarzucał Sądowi I instancji tak rozumiane wyjście poza granice sprawy.
NSA nie podziela zarzutu skarżącego kasacyjnie dotyczącego naruszenia przepisów art. 122, art. 180 i art. 187 § 1 o.p. Należy zauważyć, że w uzasadnieniu tego zarzutu autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje ustaleń stanu faktycznego, czy też sposobu jego ustalenia przez organy, lecz nie zgadza się, z uznaniem go za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry, a więc zastosowanie przepisów prawa materialnego. Tak sformułowany zarzut naruszenia art. 122, art. 180 i art. 187 § 1 o.p. nie poddawał się kontroli, gdyż w żaden sposób nie został uzasadniony. Skarżący nie tylko nie uzasadnił go, ale również nie wykazał, jaki wpływ na wynik sprawy miało mieć zarzucane naruszenie.
Skoro stan faktyczny sprawy nie został skutecznie podważony, należało przejść do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przez błędne przyjęcie, że skarżący –udostępniający lokal – był urządzającym gry.
Przypomnienia wymaga, że w myśl art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Sama ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie w orzecznictwie przyjmuje, że "urządzanie gier hazardowych na automatach" to ogół czynności i działań umożliwiających takie gry hazardowe, a w szczególności: udostępnienie potencjalnym graczom automatów do gier, zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. np. wyroki NSA: z 14 marca 2019 r. sygn. akt II GSK 125/17, z 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 4236/16, z 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 132/18; z 19 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 4707/16; opubl. w CBOSA).
Wykładnia tego pojęcia umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot jest niezbędna, jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, eliminując sytuacje obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów u.g.h., która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia (zob. np. wyroki NSA: z 22 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 228/17; z 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16; z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5233/16, opubl. w CBOSA). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawo musi takie działania obejmować swoim zakresem i tworzyć realne możliwości ich kontroli. Jednocześnie nie może zostać poczytana za przeszkodę w takim rozumieniu wskazanego pojęcia, użyta w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. liczba pojedyncza – "urządzający gry na automatach poza kasynem gry". Wykładnia tego zwrotu musi bowiem uwzględniać sens regulacji sankcjonującej określone zachowanie, w którym bez wątpienia mieści się również działanie więcej niż jednego podmiotu, o ile można w sprawie ustalić i przypisać określonym osobom cechę wspólnego urządzania gier na automacie poza kasynem (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 892/17, opubl. w CBOSA).
Warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jest zatem wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Tego rodzaju czynności muszą być wynikiem uprzedniego porozumienia i podziału ról pomiędzy współuczestnikami procederu nielegalnego urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W przypadku wielości podmiotów urządzających oraz istnienia współuczestnictwa w tym zakresie (np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie pisemnej lub ustnej umowy dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier) konieczne jest, aby organy orzekające o odpowiedzialności tego rodzaju podmiotów opierały swoje orzeczenia na niewątpliwych ustaleniach faktycznych, które świadczą o istnieniu pomiędzy podmiotami współurządzającymi porozumienia w zakresie podziału zadań i funkcji w procesie urządzania gier (por. wyroki NSA: z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 4823/16; z 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 4728/16; z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2360/17, publ. w CBOSA). Urządzanie gier obejmuje również i te działania, które należy podjąć, aby w ogóle umożliwić prowadzenie gier na automatach, w tym przygotowanie lokalu, czy też jego udostępnienie. Działania te mogą być podejmowane przy współudziale wielu podmiotów. Ważne jest przy tym, aby okoliczności sprawy wskazywały na to, że proces urządzania gier objęty jest przez podmioty w nim występujące porozumieniem charakteryzującym się współdziałaniem czy współpracą.
W ocenie NSA na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował ustalenia organów, że skarżący był urządzającym gry na automacie poza kasynem gry.
Za tą tezą przemawia po pierwsze to, że zawarta przez skarżącego i A. Sp. z o.o. w O. umowa dzierżawy części lokalu skarżącego jest de facto umową o wspólnym przedsięwzięciu polegającym na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry. Zgodnie z § 1 i 2 tej umowy skarżący wydzierżawił 3 m2 lokalu, za co otrzymywał czynsz w wysokości 300 zł miesięcznie. Pozostałe postanowienia umowne wykraczają poza zwykłą umowę dzierżawy. Takimi dodatkowymi elementami zawartymi w umowie z 1 września 2013 r. jest obowiązek skarżącego powiadomienia spółki o każdym przypadku zniszczenia, włamania lub istotnego uszkodzenia urządzeń będących własnością i we władaniu dzierżawcy (§ 4 umowy), a także zobowiązanie skarżącego do zachowania w tajemnicy informacji o przychodach dzierżawcy z działalności urządzenia oraz rozliczeniach między stronami (§ 5 umowy). Powyższe postanowienia umowne wskazują, że intencją stron było więcej niż zawarcie zwykłej umowy dzierżawy, tj. połączenie środków (lokalu i urządzeń) w celu urządzania gier na automatach dla obopólnych korzyści. Powyższe okoliczności jasno wskazują, że celem zawartej umowy dzierżawy, a zarazem zgodnym zamiarem stron, było podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego, polegającego na połączeniu składników majątkowych, jakimi dysponowały strony kontraktu tj. lokalu, którym zarządzał skarżący oraz automatów należących do Spółki, które dopiero wspólnie umożliwiały uruchomienie gier na automatach w sposób dostępny dla ogółu, a więc ich urządzanie – w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (por. wyrok NSA z 6 marca 2019 r. sygn. akt II GSK 477/17, opubl. w CBOSA). Nie ma przy tym znaczenia, czy faktycznie skarżący wiedział, jakie przychody skarżąca uzyskuje z urządzeń.
Po drugie, za tym, że skarżący był urządzającym gry na automatach poza kasynem gry przemawiają także zeznania złożone przez skarżącego i jego pracownika w postępowaniu administracyjnym. P.S. – pracownik skarżącego – zeznał, że codziennie włączał i wyłączał automat [...], co zostało potwierdzone przez skarżącego. Takie działania nie należą do normalnie przyjętych zadań wydzierżawiającego powierzchnię lokalu.
Po trzecie, w ocenie NSA nazwa lokalu, w którym wstawione było urządzenie, świadczy o tym, że urządzane są w nim gry. Nazwa "[...]" nawiązuje bowiem do Las Vegas, miasta znanego z urządzania gier hazardowych i tym samym zachęca osoby zainteresowane taką aktywnością do wejścia do lokalu i skorzystania z automatów.
Ponadto, NSA zaakceptował stanowisko Sądu I instancji, że wygląd lokalu i zakres świadczonych w nim usług prowadzą do wniosku, że lokal ten służył do urządzania gier na automatach. Poza tymi urządzeniami, zajmującymi większość powierzchni, w lokalu znajdowały się kanapa, biurko i łazienka. Pracownik skarżącego sprzedał napoje niealkoholowe i poza tym żadna działalność nie była w lokalu prowadzona.
Zdaniem NSA, wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że poza samym udostępnieniem powierzchni lokalu skarżący wykonywał czynności związane z urządzaniem gier, bądź zlecał ich wykonanie. W ten sposób R.B. współdziałał w procesie urządzania gier na automatach zainstalowanych w kontrolowanym lokalu. W świetle powyższego, nie można podzielić poglądu autora skargi kasacyjnej, że organy błędnie uznały skarżącego za urządzającego gry. Z tego powodu organy celne miały podstawy – w świetle całokształtu okoliczności wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie – do uznania skarżącego za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. i do nałożenia na niego kary stosownie do art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.
Nie ma przy tym znaczenia, że karę pieniężną za urządzanie gier na spornym automacie nałożono również na spółkę, która była dzierżawcą powierzchni lokalu należącego do skarżącego. Jak wynika bowiem ze stanowiska orzecznictwa, sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji, gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna, jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter (por. wyrok z 9 września 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16). Wobec tego odpowiedzialność innego podmiotu za delikt z art. 89 u.g.h. nie ma wpływu na stwierdzenie, że skarżący był urządzającym gry i na jego odpowiedzialność z tego tytułu.
Dodatkowo wskazać należy, że podnoszona przez skarżącego na rozprawie okoliczność dotycząca uniewinnienia go w postępowaniu karnoskarbowym od zarzutu naruszenia art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy nie ma wpływu na trafność zaskarżonego wyroku.
Wbrew stanowisku skarżącego powyższe nie wpływa na odpowiedzialność administracyjną wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Jak wynika ze stanowiska orzecznictwa, nieuzasadnione jest utożsamianie postępowania w sprawie o wymierzenie kary pieniężnej (administracyjnej sankcji finansowej) na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. z postępowaniem o przestępstwo skarbowe unormowane w art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2017 r. poz. 2226 ze zm.). Odpowiedzialność administracyjna za naruszenie warunków urządzania gier i odpowiedzialność karna za niezgodne z prawem urządzanie gier nie wykluczają się wzajemnie. Odpowiedzialność karnoskarbowa oparta jest na odmiennych przesłankach niż odpowiedzialność za delikt administracyjny. Odpowiedzialność karnoskarbowa opiera się na zasadzie winy, to znaczy subiektywnego nastawienia osoby do czynu, natomiast odpowiedzialność administracyjna opiera się na przesłance obiektywnego naruszenia prawa, a nastawienie sprawcy do czynu nie ma znaczenia przy nałożeniu kary na tej podstawie. Co więcej, główną funkcją odpowiedzialności karnej jest funkcja represyjna, zatem odpłata za popełniony czyn zabroniony, zaś odpowiedzialności administracyjnej – szeroko pojęta prewencja. Podstawa odpowiedzialności karnej przewidziana w art. 107 § 1 k.k.s. i podstawa odpowiedzialności administracyjnej przewidziana w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są niezależne względem siebie (tak np. wyrok NSA z dnia 26 października 2018r., sygn. akt II GSK 3883/16, Lex nr 2584153, wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2018r., II GSK 2268/17, Lex nr 2517146, wyrok z 18 kwietnia 2018 r. o sygn. akt II GSK 3807/17). Innymi słowy, z tego, że przesłanki odpowiedzialności karnoskarbowej i administracyjnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry są odmienne należy wywieść, że wynik jednego z tych postępowań nie wpływa automatycznie na wynik drugiego z nich. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyrok uniewinniający skarżącego od popełnienia zarzucanego czynu z art. 107 § 1 k.k.s. nie mógł mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy deliktu administracyjnego, uregulowanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., którego dopuścił się skarżący.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b/ i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.). Zasądzona kwota 3600 zł stanowi zwrot kosztów za sporządzenie w terminie odpowiedzi na skargę kasacyjną przez pełnomocnika Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, który nie występował przed Sądem I instancji.