II GSK 5178/16

II GSK 5178/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-11-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Cisowska-Sakrajda
Maria Jagielska
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 922/16 - Wyrok WSA w Warszawie z 2016-07-27
Skarżony organ
Rada Aptekarska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2211
art. 37ap ust. 1 i 2, art. 99 ust. 2, art. 103, art. 109 pkt 9
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jedn.
Dz.U. 2014 poz 1429
art. 7 ust. 2 pkt 7, art. 29 pkt 5
Ustawa z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich - tekst jednolity.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 106 § 1 i § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 2, art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Naczelnej Rady Aptekarskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 922/16 w sprawie ze skargi M. P. na uchwałę Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie opinii w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 lipca 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 922/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na uchwałę Naczelnej Rady Aptekarskiej (dalej: NRA, Rada) z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie opinii w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały oraz utrzymanej nią w mocy uchwały organu I instancji.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.
Uchwałą z dnia [...] lutego 2016 r. NRA, działając na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 10 oraz art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1429 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1496 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), utrzymała w mocy uchwałę Okręgowej Rady Aptekarskiej we Wrocławiu (dalej: ORA) z dnia [...] stycznia 2016 r., którą organ ten, na podstawie art. 106 § 5 k.p.a. w zw. z art. 29 pkt 1 i 5, art. 7 ust. 2 pkt 7, art. 28 ust. 2 ustawy o izbach aptekarskich, zaopiniował pozytywnie wniosek Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (WIF) we Wrocławiu w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "A.", zlokalizowanej w B. przy ul. T. [...].
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę M. P. i orzekając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 126 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały oraz uchwały organu I instancji jako wydanych bez podstawy prawnej. Jak wskazał, z art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 2211 ze zm.; dalej: p.f.) ani z art. 103 p.f. nie wynika, żeby cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki było uzależnione od opinii organu samorządu aptekarskiego. Skoro ustawodawca nie uzależnił podejmowanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia od opinii organu samorządu, to nie można przyjąć, że podstawą takiego współdziałania są generalne normy kompetencyjne i art. 106 § 1 k.p.a. To, że ustawa o izbach aptekarskich przewiduje ogólną kompetencję organu samorządu aptekarskiego do podejmowania opinii w sprawach cofania zezwoleń na prowadzenie aptek nie oznacza, że przepisy art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 tej ustawy stają się materialnoprawnymi podstawami, które od współdziałania organów uzależniają wydanie decyzji cofającej zezwolenie. W sytuacji zatem, gdy w obowiązującym stanie prawnym – w odróżnieniu od nieobowiązującego już rozwiązania ustanowionego w art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 20 lutego 1992 r. o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i Inspekcji Farmaceutycznej (Dz. U. Nr 105, poz. 452 ze zm.) – brak jest materialnoprawnych podstaw zobowiązujących organ Inspekcji Farmaceutycznej do współdziałania z organem samorządu aptekarskiego na podstawie art. 106 § 1 k.p.a., to WIF przed wydaniem decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki nie miał obowiązku uruchamiania trybu współdziałania z organami samorządu, zaś ORA we Wrocławiu nie miała podstaw do podejmowania postanowienia w formie uchwały opiniującej ten zamiar w trybie art. 106 k.p.a. Oznacza to, że uchwała (postanowienie) ORA we Wrocławiu wydana została bez podstawy prawnej i jako taka jest nieważna. W konsekwencji również uchwała NRA dotknięta jest tą samą wadą.
Skargą kasacyjną NRA domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przeprowadzenia rozprawy i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając, że Sąd I instancji w sposób istotny naruszył przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:
1) art. 99 ust. 2, art. 103 i art. 37ap ust. 1 i 2 p.f. w zw. z art. 106 § 1 i § 5 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy te nie uzależniają wydania decyzji przez organ nadzoru farmaceutycznego od zajęcia merytorycznego stanowiska przez organy samorządu aptekarskiego w sprawie udzielania bądź cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej łączącego się z zatrudnieniem kierownika apteki;
2) art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich w zw. z art. 106 § 1 i § 5 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy te stanowią jedynie normę kompetencyjną do opiniowania przez organy samorządu aptekarskiego wniosku o cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie środków określonych w ustawie pomimo istnienia przesłanek do ich zastosowania;
2) art. 152 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi pomimo braku naruszenia przez organ prawa materialnego oraz braku naruszenia przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
3) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie pomimo braku zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.
W skardze kasacyjnej argumentowano, że skoro: 1/ organy samorządowe są z mocy ustawy właściwe do sprawowania pieczy i nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu, 2/ obowiązujące przepisy, w tym art. 7 ust. 1 pkt 5 i 10, art. 7 ust. 2 pkt 7, art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich oraz art. 99 ust. 4a p.f. dają materialną podstawę do działania organom samorządowym w ramach realizacji ich ustawowych zadań, 3/ ustawa nie ogranicza oceny rękojmi należytego prowadzenia apteki jedynie od wymogu wykształcenia i posiadanych kwalifikacji, 4/ obowiązująca uchwała Krajowego Zjazdu Aptekarzy z dnia 19 stycznia 2008 r. w sprawie regulaminu NRA stanowi, że jedyną prawnie dopuszczalną formą rozstrzygnięcia jest uchwała, to organy samorządu zawodu farmaceuty są uprawnione do wydawania opinii w zakresie spełnienia wymogu dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki. Z uwagi zaś na to, że opinia ta jest niezbędna dla WIF do stwierdzenia czy dany podmiot spełnia wszystkie wymagania niezbędne do wydania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, uczynione być to może jedynie w trakcie postępowania przed WIF, z którym – zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy – organy samorządowe współdziałają w zakresie spraw związanych z wykonywaniem zawodu i dot. farmacji. Odwołując się ponadto do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz WSA w Warszawie strona skarżąca kasacyjnie stwierdziła, że kompetencje organu samorządu aptekarskiego do współdziałania w trybie przepisu art. 106 k.p.a. z organami inspekcji farmaceutycznej w sprawach opiniowania wniosków w przedmiocie udzielenia/cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej były niejednokrotnie potwierdzane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.
Granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny autor skargi kasacyjnej wyznaczył, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 99 ust. 2, art. 37ap ust. 1 i 2, art. 103 ustawy Prawo farmaceutyczne oraz art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich w zw. z art. 106 § 1 i § 5 k.p.a., a także art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 p.p.s.a. Istota tych zarzutów sprowadza się do twierdzenia, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo rozstrzygnął sprawę, błędnie uznając, iż wyrażenie opinii przez organy samorządu aptekarskiego w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenia apteki ogólnodostępnej nie następuje w trybie współdziałania organów administracji publicznej, o jakim mowa w art. 106 k.p.a.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Dostrzec przede wszystkim należy, że w obrocie prawnym funkcjonują zasadniczo dwa systemy uregulowań kwestii współdziałania przy załatwianiu spraw administracyjnych. Pierwszy z nich charakteryzuje się tym, że prawodawca określając ustrojowe założenia określonego rodzaju postępowania przyjął, że w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygania - ze względu na jej złożony charakter - wypowie się nie jeden, ale kilka organów administracji publicznej. W takim przypadku przepis, który stanowi podstawę do załatwienia sprawy, zobowiązuje do uzyskania stanowiska innego organu, a z zasady współdziałania organów reguluje art. 106 k.p.a.
Zgodnie z art. 106 § 1 k.p.a. jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Zajęcie stanowiska przez organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie (art. 106 § 5 k.p.a.). Postanowienie wydane na podstawie art. 106 § 5 k.p.a. jest niezbędne do wydania kończącej sprawę decyzji, stanowi w istocie część składową tej decyzji, w pewnym stopniu kształtuje treść zawartego w niej rozstrzygnięcia. W piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że art. 106 k.p.a. nie stanowi samoistnej podstawy prawnej współdziałania organów administracji, bowiem taką podstawą są przepisy szczególne, które uzależniają wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (zob. m.in.: J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 1996, s. 467A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071, LEX/el., 2016).
W drugim z rodzajów unormowań, organ administracji publicznej jest gospodarzem sprawy, który prowadzi postępowanie administracyjne dotyczące różnych sfer prawnych, uregulowanych odrębnymi przepisami, objętych również zakresem działania, czy też ochroną różnego rodzaju wyspecjalizowanych organizacji. Normy kompetencyjne wynikające z przypisania uprawnień określonym podmiotom, czy instytucjom obligują w takiej sytuacji, by organ prowadzący postępowanie zasięgnął ich opinii. Podmioty te nie muszą być przy tym organami administracji publicznej w ścisłym tego pojęcia znaczeniu.
Wystąpienie organu prowadzącego postępowanie administracyjne o opinię w omawianym przypadku nie ma osobnego umocowania w przepisach będących podstawą prawną działania tego organu w danej sprawie administracyjnej - jest elementem postępowania dowodowego i ma na celu przyczynienie się do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy będącej przedmiotem władczego rozstrzygnięcia. W tej grupie, związek funkcjonalny między rozstrzygnięciem sprawy a zasięgnięciem opinii nie pozwala na przyjęcie, że przepis prawa uzależnia wydanie stanowiska od zajęcia stanowiska przez inny organ. Mamy więc do czynienia z rodzajem współdziałania innym od prowadzonego na zasadach określonych w art. 106 k.p.a.
W stanie prawnym rozpatrywanej sprawy brak jest podstaw by przyjąć, że wyrażenie opinii przez organy samorządu aptekarskiego w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki następuje w trybie współdziałania organów administracji publicznej, o jakim mowa w art. 106 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 153/16 oraz wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4108/16, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem skarżącej kasacyjnie, przepisem szczególnym, który uzależnia wydanie decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenia apteki ogólnodostępnej od zajęcia stanowiska przez organ samorządu aptekarskiego jest art. 37ap ust. 1 i 2 oraz art. 103 ustawy Prawo farmaceutyczne. Stanowisko to, w ocenie NSA, w niniejszym składzie jest nieprawidłowe. Zgodnie z art. 37ap ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy: 1) wydano prawomocne orzeczenie zakazujące przedsiębiorcy wykonywania działalności gospodarczej objętej zezwoleniem; 2) przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu; 3) przedsiębiorca nie usunął, w wyznaczonym przez organ zezwalający terminie, stanu faktycznego lub prawnego niezgodnego z przepisami prawa regulującymi działalność gospodarczą objętą zezwoleniem. Z kolei z art. 37ap ust. 2 wspomnianej ustawy wynika, że organ zezwalający może cofnąć zezwolenie w przypadkach określonych przepisami ustawy. Zacytowane przepisy określają zatem przypadki, w jakich organ, który wydał zezwolenia, musi lub może wydać decyzję o cofnięciu zezwolenia. Przepisy te nie wskazują natomiast, że przed wydaniem decyzji cofającej zezwolenie właściwy organ ma obowiązek zasięgnięcia opinii organu samorządu aptekarskiego.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, obowiązek taki nie wynika również z art. 103 ustawy Prawo farmaceutyczne. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej uchwały Naczelnej Rady Aptekarskiej, wspomniany artykuł był podzielony na dwa ustępy. Pierwszy z nich stanowił, że wojewódzki inspektor farmaceutyczny cofa zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, jeżeli apteka prowadzi obrót produktami leczniczymi niedopuszczonymi do obrotu. Natomiast w art. 103 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne określono 6 przypadków, w jakich wojewódzki inspektor farmaceutyczny może cofnąć zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. W przepisach tych ustawodawca nie przewidział współdziałania (w znaczeniu wynikającym z art. 106 k.p.a.) z wojewódzkim inspektorem farmaceutycznym jakiegokolwiek innego organu w postępowaniu w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej (zob. wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4108/16, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Naczelna Rada Aptekarska wskazała również art. 99 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne jako podstawę prawną do występowania przez wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych z prośbą o wyrażenie opinii przez organy samorządu aptekarskiego w sprawie udzielenia bądź cofnięcia zezwolenia na prowadzenia apteki ogólnodostępnej. Stanowisko to jest nietrafne. Zgodnie z art. 99 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana, cofnięcie lub stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki należy do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Przepis ten wskazuje zatem organ właściwy rzeczowo do wydania decyzji w przedmiocie udzielenia, odmowy udzielenia, zmiany, cofnięcia lub stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Nie wynika z niego, że przed wydaniem decyzji wojewódzki inspektor farmaceutyczny ma obowiązek zasięgnięcia opinii organu samorządu aptekarskiego (podobnie wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 4920/16 oraz wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4108/16, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niezasadne jest także stanowisko Naczelnej Rady Aptekarskiej, iż przewidziana w art. 7 ust. 2 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich kompetencja do opiniowania przez organy samorządu aptekarskiego wniosku o cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej jest realizowana w ramach współdziałania organów, o jakim mowa w art. 106 § 1 k.p.a. W art. 7 ust. 2 ustawy o izbach aptekarskich zostały wskazane przykładowe sposoby realizacji zadań samorządu aptekarskiego wskazanych w art. 7 ust. 1 ustawy. Jednym z takich sposobów jest - wymienione w art. 7 ust. 2 pkt 7 ustawy o izbach aptekarskich - wydawanie opinii w sprawach udzielania lub cofania zezwoleń na prowadzenie aptek lub hurtowni. Z kolei w art. 29 pkt 5 wspomnianej ustawy wskazano organ właściwy do wydawania takiej opinii, a mianowicie okręgową radę aptekarską.
Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela zaprezentowany w licznych orzeczeniach NSA pogląd (zob. wyrok z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 4920/16; wyrok NSA z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 153/16; wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 4920/16; wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4108/16 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym przewidziane w ustawie o izbach aptekarskich uprawnienie samorządu aptekarskiego do wydawania opinii w sprawach cofania zezwoleń na prowadzenie aptek jest niewątpliwie jedną z form sprawowania przez samorząd pieczy nad należytym prowadzeniem apteki. Samorząd aptekarski może zatem (a niekiedy nawet powinien) korzystać ze wspomnianego uprawnienia - poprzez formułowanie stosownych opinii z własnej inicjatywy, bądź na prośbę organu administracji prowadzącego postępowanie. Co jednak istotne, przepisy dotyczące postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie obligują wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego do współdziałania w trybie art. 106 § 1 k.p.a. z samorządem aptekarskim, w tym znaczeniu, że wydanie decyzji w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenia apteki ogólnodostępnej nie jest uzależnione od uprzedniego wyrażenia przez właściwą okręgową radę aptekarską opinii, o jakiej mowa w art. 7 ust. 2 pkt 7 ustawy o izbach aptekarskich. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca przy tym uwagę, że jednym z zadań Inspekcji Farmaceutycznej jest współpraca z samorządem aptekarskim (art. 109 pkt 9 ustawy Prawo farmaceutyczne). Współpraca w tym znaczeniu nie może być utożsamiana z obowiązkiem współdziałania określonym w art. 106 § 1 k.p.a., niemniej jednak mając na uwadze obowiązek rzetelnego rozpatrzenia sprawy dotyczącej cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki wojewódzki inspektor farmaceutyczny powinien rozważyć, czy w okolicznościach faktycznych konkretnej sprawy celowe jest zwrócenie się do samorządu aptekarskiego o wyrażenie opinii, która mogłaby stanowić dowód w sprawie (podobnie wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 4920/16 oraz wyrok NSA z 11 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 4588/16, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niezasadność opisanych wyżej zarzutów sprawia, że nie mogły zostać również uwzględnione podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji - stwierdzając, że uchwały organów samorządu aptekarskiego zostały w tej sprawie podjęte bez podstawy prawnej do współdziałania organów w trybie art. 106 § 1 k.p.a. - prawidłowo uznał, że zachodzi przyczyna nieważności postępowania określona w art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 k.p.a., co musiało skutkować stwierdzeniem nieważności kontrolowanych uchwał organów samorządu aptekarskiego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Takie rozstrzygnięcie niewątpliwie stanowi zastosowanie środka określonego w ustawie, do czego sąd administracyjny jest zobowiązany na mocy art. 3 § 1 p.p.s.a.
Wreszcie nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 152 p.p.s.a., z uwagi na nieprecyzyjne jego sformułowanie. Po pierwsze, art. 152 p.p.s.a. składa się z dwóch paragrafów, a autor skargi kasacyjnej nie precyzuje, który z nich miał zostać naruszony przez WSA. Po drugie, z art. 152 § 1 p.p.s.a. (przy założeniu, że to ten przepis miał zostać naruszony) wynika, że w razie uwzględnienia skargi na akt administracyjny, nie wywołuje on skutków prawnych zasadniczo do chwili uprawomocnienia się wyroku. Mając na uwadze treść tego przepisu należy stwierdzić, że nie mógł on zostać naruszony w sposób wskazany w omawianym zarzucie skargi kasacyjnej, to jest "poprzez uwzględnienie skargi pomimo braku naruszenia przez Organ prawa materialnego oraz braku naruszenia przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy" (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4108/16 oraz wyrok NSA z 11 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 4588/16, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną