II GSK 516/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-28
NSAAdministracyjneWysokansa
nadzór sanitarnyopłatakoszty postępowaniauzgodnienieinwestycja celu publicznegokodeks postępowania administracyjnegoustawa o Państwowej Inspekcji SanitarnejWSANSA

Podsumowanie

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że opłata za analizę dokumentacji w ramach nadzoru sanitarnego jest zasadna i nie musi być 'ponadstandardowa'.

Sprawa dotyczyła opłaty za czynności Państwowej Inspekcji Sanitarnej związane z uzgodnieniem projektu decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. WSA uchylił decyzję organu, uznając, że opłata może być naliczana tylko za czynności 'ponadstandardowe'. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że opłata za analizę dokumentacji w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego jest zasadna i nie wymaga wykazania, że czynności te wykraczają poza standardowe koszty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Inspektora Sanitarnego nakładającą opłatę na Gminę Olesno za analizę dokumentacji w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Sąd uznał, że opłata może być naliczana tylko za czynności 'ponadstandardowe', które wykraczają poza zwykłe koszty związane z wydaniem postanowienia czy decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając jego interpretację za błędną. NSA podkreślił, że art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ustanawia zasadę odpłatności za 'inne czynności' wykonywane w związku ze sprawowaniem nadzoru, a nie różnicuje ich według kryterium 'wyjątkowości' czy 'ponadstandardowości'. Analiza dokumentacji, sporządzenie i wydanie uzgodnienia w ramach postępowania uzgodnieniowego (art. 106 k.p.a.) stanowią czynności, za które można naliczyć opłatę odpowiadającą kosztom ich wykonania, włączając koszty bezpośrednie i pośrednie. NSA wskazał, że obecna linia orzecznicza NSA jednoznacznie potwierdza, iż czynności analityczno-dokumentacyjne mieszczą się w pojęciu 'innych czynności', za które przysługuje opłata. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę Gminy Olesno.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, opłata za czynności Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, w tym analizę dokumentacji i wydanie uzgodnienia, jest zasadna i nie musi być 'ponadstandardowa'.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ustanawia zasadę odpłatności za 'inne czynności' wykonywane w związku ze sprawowaniem nadzoru, a pojęcie to obejmuje czynności analityczno-dokumentacyjne, takie jak analiza dokumentacji i wydanie uzgodnienia. Opłata powinna odpowiadać kosztom ich wykonania, włączając koszty bezpośrednie i pośrednie, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.p.i.s. art. 36 § ust. 1

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Przepis ustanawia zasadę odpłatności za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Opłata odpowiada kosztom wykonania tych czynności.

Pomocnicze

u.p.i.s. art. 3 § pkt 1a

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Określa zadanie Państwowej Inspekcji Sanitarnej polegające na sprawowaniu zapobiegawczego nadzoru sanitarnego poprzez opiniowanie i uzgadnianie planowanych zamierzeń inwestycyjnych.

k.p.a. art. 106

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy postępowania w sprawie uzgodnienia projektu decyzji.

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 53 § ust. 4 pkt 2a

Dotyczy uzgodnienia decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Określa sposób ustalania wysokości opłat, w tym uwzględniając koszty bezpośrednie i pośrednie.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji przez WSA.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu I instancji przez WSA.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wadliwości uzasadnienia wyroku WSA.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania skargi przez NSA i wydania orzeczenia merytorycznego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi przez WSA.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach.

p.p.s.a. art. 207 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ogólne przepisy postępowania administracyjnego.

u.p.i.s. art. 37 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Dotyczy utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opłata za czynności nadzoru sanitarnego, w tym analizę dokumentacji, jest zasadna i nie wymaga wykazania, że czynności te są 'ponadstandardowe'. Czynności analityczno-dokumentacyjne organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w toku postępowania uzgodnieniowego mieszczą się w pojęciu 'innych czynności' podlegających opłacie. Opłata powinna obejmować koszty bezpośrednie i pośrednie wykonania czynności, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym.

Odrzucone argumenty

Opłata za czynności nadzoru sanitarnego może być naliczana tylko za czynności 'ponadstandardowe', które wykraczają poza zwykłe koszty związane z wydaniem postanowienia lub decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Zasadniczym błędem rozumowania Sądu I instancji było uzależnienie dopuszczalności pobrania opłaty przewidzianej w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. od wykazania przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, że wykonane czynności miały charakter 'ponadstandardowy' oraz że określona część nakładu pracy 'wykracza poza podstawowe czynności'. Taki sposób rozumienia przepisu nie znajduje oparcia ani w jego treści, ani w ratio legis regulacji. Ustawodawca posługuje się sformułowaniem 'w związku ze sprawowaniem nadzoru', a więc wskazuje na funkcjonalny związek pomiędzy czynnością a realizacją ustawowych zadań organu, nie zaś na ich hierarchiczne zróżnicowanie. W niniejszej sprawie nadzór zapobiegawczy dotyczył uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dotyczącej rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej... W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że 'inne czynności' obejmują również merytoryczną analizę dokumentacji wykonywaną przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w toku postępowania uzgodnieniowego prowadzonego w trybie art. 106 k.p.a., a także sporządzenie i wydanie samego uzgodnienia. Czynności te – jako pozostające w bezpośrednim związku z wykonywaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego – stanowią podstawę naliczenia opłaty odpowiadającej kosztom ich wykonania. Wskazany kierunek interpretacji jednoznacznie odrzuca próbę podziału czynności na 'standardowe' i 'ponadstandardowe', uznając takie rozróżnienie za pozbawione podstawy ustawowej. Przygotowanie, sporządzenie i wydanie rozstrzygnięcia końcowego wchodzi w zakres kosztów wykonania czynności merytorycznej, ponieważ jest jej nieodłącznym elementem funkcjonalnym.

Skład orzekający

Dariusz Zalewski

sprawozdawca

Joanna Sieńczyło - Chlabicz

przewodniczący

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat za czynności nadzoru sanitarnego, w szczególności w kontekście analizy dokumentacji i uzgodnień inwestycyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego zakresu opłat w ramach Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ale może mieć zastosowanie analogiczne do innych organów pobierających opłaty za czynności administracyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu naliczania opłat przez organy administracji, co jest istotne dla przedsiębiorców i samorządów. Wyjaśnia, co można uznać za czynność podlegającą opłacie.

Czy analiza dokumentacji przez sanepid zawsze kosztuje? NSA wyjaśnia, kiedy opłata jest zasadna.

Sektor

budownictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II GSK 516/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Zalewski /sprawozdawca/
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1029/24 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-11-20
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 106
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 1130
art. 53 ust. 4 pkt 2a
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 416
art. 3 pkt 1a, art. 36 ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz sędzia NSA Dariusz Zalewski (spr.) sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 listopada 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1029/24 w sprawie ze skargi Gminy Olesno na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 7 maja 2024 r. nr NS.906.11.2024 w przedmiocie opłaty za czynności wykonywane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od Gminy Olesno na rzecz Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Wyrokiem z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1029/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w wyniku rozpoznania skargi Gminy O. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 maja 2024 r. nr NS.906.11.2024 w przedmiocie opłaty za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego: uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; zasądził od Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz Gminy O. 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. W dniu 5 lutego 2024 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. wpłynął wniosek Wójta Gminy O. w sprawie uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, polegającej na rozbudowie sieci kanalizacji sanitarnej.
W odpowiedzi na wniosek, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. w dniu 8 lutego 2024 r. wydał postanowienie znak: NNZ.90831.34.2024, rozstrzygając o uzgodnieniu projektu decyzji będącej przedmiotem wniosku, pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Równocześnie skierował do Gminy O., będącej inwestorem zamierzenia inwestycyjnego, zawiadomienie z dnia 8 lutego 2024 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia opłaty za czynności wynikające z zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 416, dalej: "u.p.i.s.").
2. Decyzją z dnia 14 lutego 2024 r. Nr 27/2024 znak: NNZ.90831.34.2024 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. ustalił opłatę za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego związane z wydaniem postanowienia z dnia 8 lutego 2024 r. Decyzją z dnia 7 maja 2024 r. znak: NS.906.11.2024, Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz w zw. z art. 36 ust. 1 i art. 37 ust. 1 u.p.i.s., utrzymał w mocy powyższą decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D.
3. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że nie jest ona zgodna z prawem, co uzasadniało uchylenie jej wraz z decyzją organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.")
We wstępie Sąd I instancji odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że w zakresie kosztów "innych czynności" wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego mogą mieścić się koszty postępowania administracyjnego, rozumiane jako wydatki poniesione przez organy, związane z wydaniem postanowienia lub decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., II OSK 1071/15, CBOSA). Sąd I instancji podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II OSK 1360/20), że nie oznacza to, iż każda czynność podejmowana przez organy nadzoru sanitarnego w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego powoduje powstanie kosztów, do których uiszczenia zobowiązana może być strona postępowania, natomiast opłacie takiej podlegać powinny tylko tego typu czynności, które wykraczają ponad standardowe koszty związane z wydaniem konkretnej decyzji. Muszą to być zdaniem Sądu koszty, które powstały wyjątkowo, gdyż nie można natomiast żądać od strony zwrotu kosztów za samo wydanie decyzji. Sąd uznał, że zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania administracyjnego przez organ, a odstąpienie od niej może nastąpić tylko na podstawie przepisu szczególnego (wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. I OSK 3458/15, CBOSA).
Następnie Sąd I instancji podniósł, że w przedmiotowej sprawie w decyzji wskazano, że opłata obejmuje "dokonanie analizy dokumentacji", lecz nie wskazano aby podjęte w tym zakresie czynności wykraczały ponad standardowe koszty związane w wydaniem konkretnego rozstrzygnięcia.
W świetle powyższego Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały sporządzone w sposób wadliwy, ponieważ odbiorca tej decyzji jest pozbawiony możliwości zapoznania się z rozstrzygnięciem w sprawie oraz motywami jakimi kierował się organ rozpoznając sprawę i uznając podjęte czynności za ponadstandardowe.
4. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, zaskarżając powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ewentualnie Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz o zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że na podstawie wskazanego przepisu prawa opłacie za czynności wykonywane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego podlegać powinny tylko tego typu czynności, które wykraczają ponad standardowe koszty (koszty, które powstały wyjątkowo) związane z wydaniem konkretnej decyzji (postanowienia);
2) art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że czynności polegające na analizie dokumentacji (w tym jej kompletności) złożonej w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 2a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 106 k.p.a. w sprawie uzgodnienia decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego pod względem higienicznym i zdrowotnym nie mieszczą się w pojęciu "innych czynności", o jakich mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, gdyż nie wykraczają ponad standardowe koszty, a co za tym idzie nie generują kosztów, do których uiszczenia zobowiązana może być strona postępowania.
2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi skarżącej gminy i uchylenie decyzji organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej szczebla powiatowego i wojewódzkiego w związku z przyjętą przez Sąd I instancji wykładnią art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej pomimo, że wskazany przepis nie uzależnia ustalenia opłaty w nadzorze zapobiegawczym od spełnienia jakichkolwiek dodatkowych warunków przy wykonywaniu "innych czynności", ani też nie precyzują takiego warunku przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 36 ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, stanowiące wspólnie rozwiązanie systemowe.
III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a., wobec braku podstaw do wyznaczenia rozprawy i przy uwzględnieniu stanowisk stron ujawnionych w aktach sprawy.
2. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na skutek skargi kasacyjnej, związany jest jej granicami, a z urzędu bada jedynie nieważność postępowania z przyczyn określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wyznaczają zakres kontroli instancyjnej. Związanie podstawami oznacza, że sąd kasacyjny ocenia wyłącznie te przepisy prawa materialnego i procesowego, które skarżący wskazał jako naruszone.
Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie NSA z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04, OSP 2005/3, poz. 36, oraz wyrok NSA z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt II GSK 634/19, wszystkie orzeczenia powoływane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
3. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. III SA/Kr 1029/24, którym Sąd uchylił decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 maja 2024 r. znak NS.906.11.2024, utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. z dnia 14 lutego 2024 r., nr 27/2024, dotyczącą ustalenia opłaty w wysokości 303 zł za "inne czynności" – analizę dokumentacji i wydanie postanowienia uzgadniającego projekt decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dotyczącej rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej na terenie Gminy O., obejmującej miejscowości (...) i (...).
4. WSA uznał, że organy obu instancji nie wykazały, aby analiza dokumentacji oraz czynności podjęte w celu uzgodnienia projektu decyzji miały charakter "ponadstandardowy" względem zwykłych czynności przygotowawczych poprzedzających wydanie postanowienia w trybie art. 106 k.p.a. Sąd stwierdził, że opłata nie może obejmować kosztów samego przygotowania i wydania postanowienia, które są czynnościami typowymi i występują w każdym postępowaniu uzgodnieniowym.
W ocenie sądu I instancji czynności analityczne, opiniodawcze i uzgodnieniowe – co do zasady – mogą mieścić się w pojęciu "innych czynności" z art. 36 ust. 1 u.p.i.s., o ile zostaną prawidłowo wykazane koszty ich wykonania zgodnie z § 2–4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 marca 2010 r. W realiach sprawy przedmiotem opłaty było właśnie przeanalizowanie projektu decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego dotyczącej rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej wraz z załącznikami graficznymi (mapami), co zostało wykazane w kalkulacji organu (m.in. czas pracy pracownika, narzut kosztów pośrednich).
5. Odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ich zasadność. Zasadniczym błędem rozumowania Sądu I instancji było uzależnienie dopuszczalności pobrania opłaty przewidzianej w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. od wykazania przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, że wykonane czynności miały charakter "ponadstandardowy" oraz że określona część nakładu pracy "wykracza poza podstawowe czynności". Taki sposób rozumienia przepisu nie znajduje oparcia ani w jego treści, ani w ratio legis regulacji. Art. 36 ust. 1 u.p.i.s. ustanawia bowiem zasadę odpłatności za "badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego", nie różnicując tych czynności według kryterium ich rzekomej "wyjątkowości". Ustawodawca posługuje się sformułowaniem "w związku ze sprawowaniem nadzoru", a więc wskazuje na funkcjonalny związek pomiędzy czynnością a realizacją ustawowych zadań organu, nie zaś na ich hierarchiczne zróżnicowanie.
W niniejszej sprawie nadzór zapobiegawczy dotyczył uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dotyczącej rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej na terenie Gminy O., obejmującej miejscowości (...) i (...), na wniosek Wójta Gminy O. z dnia 5 lutego 2024 r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że "inne czynności" obejmują również merytoryczną analizę dokumentacji wykonywaną przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w toku postępowania uzgodnieniowego prowadzonego w trybie art. 106 k.p.a., a także sporządzenie i wydanie samego uzgodnienia. Jak wskazano w kolejnych wyrokach, m.in. wyrok NSA z dnia 3 września 2025 r., II GSK 303/25, oraz z dnia 20 sierpnia 2025 r., II GSK 375/25, czy też II GSK 2605/24 z dnia 10 lipca 2025 r. czynności te – jako pozostające w bezpośrednim związku z wykonywaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego – stanowią podstawę naliczenia opłaty odpowiadającej kosztom ich wykonania.
Wskazany kierunek interpretacji jednoznacznie odrzuca próbę podziału czynności na "standardowe" i "ponadstandardowe", uznając takie rozróżnienie za pozbawione podstawy ustawowej. Wymaganie przez Sąd I instancji, aby organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej wykazywały, która część pracy "wykracza poza podstawowe czynności", stanowiło w konsekwencji niedopuszczalne wprowadzenie dodatkowych przesłanek nieznanych ustawie. Nietrafne okazało się także stanowisko Sądu I instancji, że w przedmiotowej sprawie opłata została naliczona "za samo wydanie aktu".
Z materiału sprawy wynika, że opłatą objęto czynność merytorycznej analizy dokumentacji inwestycyjnej, zakończoną wydaniem uzgodnienia w trybie art. 106 k.p.a. Czynność ta polegała na ocenie projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dotyczącej rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej na terenie Gminy O. – w miejscowościach (...) i (...) – z punktu widzenia spełnienia wymagań higienicznych i zdrowotnych (por. analiza wskazana przez organ w uzasadnieniu decyzji – m.in. ocena projektu decyzji G.6733.18.2023 oraz załączników graficznych nr 1–3).
Ustalona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. opłata została obliczona w oparciu o przedstawione zestawienie kalkulacyjne, obejmujące czas pracy merytorycznej niezbędny do przeprowadzenia oceny dokumentacji inwestycyjnej oraz należny narzut kosztów pośrednich, zgodnie z § 2–6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. Suma kosztów bezpośrednich i pośrednich wyniosła 303 zł, co odpowiada kosztom wykonania czynności w rozumieniu art. 36 ust. 1 u.p.i.s., co potwierdza także wartość przedmiotu zaskarżenia wskazana w skardze Gminy O. (303 zł).
Czynność ta stanowiła integralny element realizacji zadania określonego w art. 3 pkt 1a u.p.i.s., polegającego na sprawowaniu zapobiegawczego nadzoru sanitarnego poprzez opiniowanie i uzgadnianie planowanych zamierzeń inwestycyjnych. Tym samym mieści się ona w zakresie "innych czynności" w rozumieniu art. 36 ust. 1 tej ustawy, za które pobiera się opłatę odpowiadającą kosztom ich wykonania.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem NSA, przygotowanie, sporządzenie i wydanie rozstrzygnięcia końcowego wchodzi w zakres kosztów wykonania czynności merytorycznej, ponieważ jest jej nieodłącznym elementem funkcjonalnym. Wyłączenie tych nakładów z kalkulacji kosztów byłoby sprzeczne z § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. 2010 nr 36 poz. 203), które wyraźnie przewidują zaliczenie do kosztów zarówno elementów bezpośrednich (m.in. czasu pracy pracowników, kosztów materiałów, podróży służbowych), jak i pośrednich (m.in. kosztów administracji, energii, eksploatacji aparatury czy transportu).
Za nieuzasadniony należało również uznać pogląd Sądu I instancji, jakoby brak wykonania badań laboratoryjnych, ekspertyz, wizji lokalnych czy kontroli terenowych wyłączał możliwość pobrania opłaty. Art. 36 ust. 1 u.p.i.s. nie uzależnia odpłatności od rodzaju czynności technicznych, lecz od faktu wykonania "innej czynności" pozostającej w związku z nadzorem oraz od poniesienia kosztów jej realizacji. Orzecznictwo NSA (por. wskazane wyżej wyroki) podkreśla, że czynności o charakterze analityczno-dokumentacyjnym, potocznie określane jako "biurowe", stanowią pełnoprawny element nadzoru zapobiegawczego i mogą być objęte opłatą, jeżeli ich wykonanie zostało wykazane w sposób zgodny z zasadami rozporządzenia (§ 3–4 rozporządzenia).
6. Dla pełności wywodu należy zauważyć, że stanowisko przyjęte w niniejszej sprawie pozostaje w zgodzie z ujednoliconą obecnie linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącą stosowania art. 36 ust. 1 u.p.i.s. W dawniejszej praktyce orzeczniczej można było spotkać pogląd, zgodnie z którym odpłatność z tego przepisu odnosi się przede wszystkim do czynności "technicznych i specjalistycznych", takich jak badania laboratoryjne czy kontrole terenowe, natomiast wątpliwości budziło obejmowanie nią czynności analityczno-dokumentacyjnych podejmowanych w toku uzgodnień w trybie art. 106 k.p.a. Kierunek ten znajdował odzwierciedlenie między innymi w starszych rozstrzygnięciach, jak np. wyroku NSA z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. II OSK 1360/20, w którym Sąd wskazywał na konieczność ścisłej interpretacji pojęcia "innych czynności".
Obecnie jednak, w następstwie utrwalenia poglądów wyrażonych w przytoczonych powyżej orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednoznacznie, że pojęcie "innych czynności" obejmuje również czynności o charakterze analitycznym, opiniodawczym i dokumentacyjnym, w tym przygotowanie i wydanie uzgodnienia sanitarnego. Opłata, o której mowa w art. 36 ust. 1 u.p.i.s., obejmuje w takim przypadku zarówno koszty bezpośrednie, jak i pośrednie wykonania tych czynności, zgodnie z § 3–4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela tę aktualną, ugruntowaną linię orzeczniczą i przyjmuje ją za własną przy ocenie zarzutów w rozpoznawanej sprawie.
7. Stwierdzenie zasadności zarzutów poddanych wyżej ocenie było wystarczające do uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona przez Sąd I instancji dla potrzeb uchylenia zaskarżonego wyroku oraz prawomocnego i ostatecznego oddalenia skargi.
Wobec ustalonego w sprawie stanu faktycznego należało przyjąć, że organ prawidłowo wykazał zakres poniesionych kosztów w zestawieniu kalkulacyjnym, obejmującym zarówno koszty osobowe, jak i pośrednie, wynikające z obowiązującego wewnętrznego zarządzenia w sprawie ustalania wysokości opłat. Nie było więc podstaw do przyjęcia, iż kalkulacja organu miała charakter "lakoniczny" lub że obejmowała koszty "nieuzasadnione" czy "ponadstandardowe".
Z uwagi na to, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, a sporna kwestia prawna znalazła pełne rozstrzygnięcie w przedstawionych wyżej argumentach, w sprawie zaktualizowały się przesłanki zastosowania art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z kompetencji wynikającej z tego przepisu, rozpoznał skargę Gminy O. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie opłaty za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego i stwierdził, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając na względzie prawidłowe ustalenia faktyczne i materialnoprawne organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w tym wykazanie kosztów czynności merytorycznej analizy dokumentacji związanej z uzgodnieniem projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w zakresie rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej na terenie Gminy O., a także brak naruszeń przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. III SA/Kr 1029/24, i oddalił skargę Gminy O.
8. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a., a także art. 203 pkt 2 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę