II GSK 512/22

Naczelny Sąd Administracyjny2022-12-12
NSAAdministracyjneŚredniansa
alkoholsprzedaż alkoholuprawo miejscowesamorząd terytorialnyuchwała rady gminyograniczeniaporządek publicznyswoboda działalności gospodarczejinteres publiczny

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą ograniczenia godzin sprzedaży alkoholu poza miejscem sprzedaży, uznając uchwałę Rady Miasta Katowice za zgodną z prawem.

Skarga kasacyjna została wniesiona przez T. K. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jego skargę na uchwałę Rady Miasta Katowice ograniczającą godziny sprzedaży alkoholu przeznaczonego do spożycia poza miejscem sprzedaży. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Konstytucji i ustawy Prawo przedsiębiorców, w tym zasady swobody działalności gospodarczej i równości wobec prawa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Rada Miasta działała w granicach upoważnienia ustawowego, a ograniczenia były uzasadnione ważnym interesem publicznym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wcześniej oddalił skargę skarżącego na uchwałę Rady Miasta Katowice z dnia 4 lutego 2021 r. nr XXXI/663/21. Uchwała ta wprowadziła ograniczenie godzin sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży na terenie miasta, w szczególności w godzinach od 22:00 do 6:00. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 101 § 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 7 Konstytucji RP, a także art. 2, 20, 22 i 32 Konstytucji RP w związku z art. 2 Prawa przedsiębiorców. Twierdził, że uchwała narusza zasadę swobody działalności gospodarczej i równości wobec prawa, ponieważ ograniczenia zostały wprowadzone tylko w wybranych jednostkach pomocniczych miasta. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że Rada Miasta Katowice działała w granicach upoważnienia zawartego w art. 12 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Sąd podkreślił, że ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny, co w tym przypadku zostało wykazane poprzez potrzebę ochrony porządku i spokoju publicznego, ograniczenia spożywania alkoholu w miejscach do tego nieprzeznaczonych oraz poprawy wizerunku miasta. NSA uznał również, że uchwała nie narusza zasady równości wobec prawa, gdyż podmioty znajdujące się w jednakowej sytuacji faktycznej powinny być traktowane jednakowo, a sytuacja podmiotów w różnych dzielnicach miasta nie była tożsama w kontekście problemów związanych ze sprzedażą alkoholu. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała taka nie narusza zasady swobody działalności gospodarczej ani zasady równości wobec prawa, jeśli ograniczenia są uzasadnione ważnym interesem publicznym, a podmioty znajdujące się w odmiennej sytuacji faktycznej mogą być traktowane odmiennie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny, co zostało wykazane w niniejszej sprawie (ochrona porządku publicznego, spokoju, poprawa wizerunku miasta). Zasada równości wobec prawa dotyczy podmiotów w jednakowej sytuacji faktycznej, a zróżnicowanie sytuacji podmiotów w różnych dzielnicach miasta było uzasadnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.w.t.p.a. art. 12 § ust. 4

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

Rada gminy może ustalić, w drodze uchwały, dla terenu gminy lub wskazanych jednostek pomocniczych gminy, ograniczenia w godzinach nocnej sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Ograniczenia mogą dotyczyć sprzedaży prowadzonej między godziną 22.00 a 6.00.

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma uzasadnionych podstaw.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Jednostka samorządu terytorialnego winna działać w oparciu o obowiązujące normy i w granicach obowiązującego prawa.

Konstytucja RP art. 20

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wolność gospodarcza jest konstytucyjną podstawą ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wszyscy wobec prawa są równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

u.p.r. art. 2

Ustawa Prawo przedsiębiorców

Podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego lub przepisów postępowania.

u.s.g. art. 101 § § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub obowiązek został naruszony uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wydawanie aktów prawa miejscowego powinno następować na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.

rozp. MS z 22.10.2015 art. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała Rady Miasta Katowice wprowadzająca ograniczenia godzin sprzedaży alkoholu poza miejscem sprzedaży była zgodna z prawem. Ograniczenia te były uzasadnione ważnym interesem publicznym (ochrona porządku, spokoju, poprawa wizerunku miasta). Uchwała nie narusza zasady swobody działalności gospodarczej ani zasady równości wobec prawa. Rada Miasta działała w granicach upoważnienia ustawowego z art. 12 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Odrzucone argumenty

Uchwała Rady Miasta Katowice narusza przepisy Konstytucji (art. 7, 20, 22, 32) i ustawy Prawo przedsiębiorców (art. 2) poprzez naruszenie zasady swobody działalności gospodarczej i równości wobec prawa. Uchwała została wydana z naruszeniem przepisów prawa, a jej treść nie odpowiada przepisom prawa. Uzasadnienie projektu uchwały było wadliwe i lakoniczne. Ograniczenie sprzedaży alkoholu w godzinach nocnych tylko w trzech dzielnicach miasta jest nieuzasadnione i prowadzi do nierówności podmiotów.

Godne uwagi sformułowania

Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Zasada swobody prowadzenia działalności gospodarczej nie ma nieograniczonego charakteru. Równości wobec prawa, równym traktowaniu przez prawo, można mówić wówczas, gdy rzecz dotyczy podmiotów znajdujących się w jednakowej sytuacji faktycznej. Uchwała tego typu może ingerować w interes prawny i uprawnienia obywateli, co wykazano na przykładzie skarżącego, może ponadto skutkować naruszeniem obowiązującej wobec wszystkich zasady swobody działalności gospodarczej, to jej podjęcie powinno być uzasadnione ważnym interesem publicznym, który usprawiedliwiałby naruszenie indywidualnego interesu prawnego.

Skład orzekający

Artur Adamiec

sprawozdawca

Cezary Pryca

przewodniczący

Krystyna Anna Stec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczeń w sprzedaży alkoholu przez samorządy, interpretacja art. 22 Konstytucji RP w kontekście działalności gospodarczej, zasada równości wobec prawa w prawie miejscowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji uchwały Rady Miasta Katowice i może wymagać analizy kontekstu lokalnego dla innych przypadków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu ograniczeń w sprzedaży alkoholu i jego wpływu na działalność gospodarczą, co jest interesujące dla przedsiębiorców i prawników zajmujących się prawem samorządowym i gospodarczym.

Czy samorząd może ograniczyć nocną sprzedaż alkoholu? NSA rozstrzyga spór o uchwałę Rady Miasta Katowice.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 512/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Cezary Pryca /przewodniczący/
Krystyna Anna Stec
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Sygn. powiązane
III SA/Gl 344/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-11-08
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2277
art. 12 ust. 4
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 344/21 w sprawie ze skargi T. K. na uchwałę Rady Miasta Katowice z dnia 4 lutego 2021 r. nr XXXI/663/21 w przedmiocie ograniczenia godzin sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży na terenie miasta 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T. K. na rzecz Gminy Miejskiej Katowice kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Gl oddalił skargę T. K. na uchwałę Rady Miasta Katowice z dnia 4 lutego 2021 r. nr XXXI/663/21 w przedmiocie wprowadzenia ograniczenia godzin sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży.
Od powyższego wyroku T. K. wniósł skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 3 § 1 w zw. z art, 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym w związku z art. 101§ 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że uchwała Rady Miasta Katowice nr numer XXXI/663/21 wydana została w sposób zgodny z prawem, a jej treść odpowiada przepisom prawa, a tym samym wydanie rozstrzygnięcia w postaci oddalenia skargi na uchwałę w sytuacji, gdy skarga winna zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem przepisów prawa,
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 3 § 1 w zw. z art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym w związku z art. 101 § 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w związku z art. 2, 4 ust. 1 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku poprzez uznanie przez Sąd I instancji wadliwie sporządzonego oraz lakonicznego uzasadnienia projektu uchwały numer XXXl/663/21 wydanej przez Radę Miasta Katowice za właściwe i uzasadniające ograniczenie praw i wolności skarżącego, a tym samym wydanie rozstrzygnięcia w postaci oddalenia skargi w sytuacji, gdy skarga winna zostać uwzględniona,
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to przepisu art. 20, art. 22 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku w zw. z art. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie przez Sąd I instancji, które doprowadziło do oddalenia skargi w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała doprowadziła do nieuzasadnionego faktycznie i prawnie naruszenia zasady równości podmiotów wobec prawa oraz zasady swobody działalności gospodarczej poprzez wprowadzenie zakazu sprzedaży alkoholu w godzinach od 22.00 do 6.00 jedynie dla wybranej grupy podmiotów tj. dla tych, które oferują alkohol do spożycia poza miejscem sprzedaży wyłącznie na terenie Jednostki Pomocniczej Śródmieście, Jednostki Pomocniczej S. oraz Jednostki Pomocniczej Z. bez uwzględnienia sytuacji podmiotów prowadzących działalność gospodarczą związaną ze sprzedażą alkoholu, których to działalność ze względu na jej charakter nie stwarza zagrożenia dla zdrowia, moralności publicznej czy bezpieczeństwa publicznego, przez co skarżącemu zostało w sposób nieuzasadniony ograniczone wolne dla każdego na równych prawach prawo wykonywania działalności gospodarczej, w sytuacji, w której brak jest rzeczowego uzasadnienia dla takiego ograniczenia, a ograniczenie to nie jest uzasadnione ważnym interesem społecznym,
4) naruszenie przepisów prawa materialnego a to przepisu art. 12 ust. 4 Ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji zastosowanie w celu innym niż ma służyć i przyjęcie, iż założeniem ustawodawcy była poprawa porządku publicznego i wizerunku miasta.
W oparciu o tak przedstawione zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o
1) wydanie wyroku reformatoryjnego w postaci zmiany zaskarżonego wyroku poprzez stwierdzenie nieważności uchwały nr XXXI/663/21 Rady Miasta Katowice z dnia 4 lutego 2021 roku w przedmiocie wprowadzenia ograniczenia godzin sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży na terenie miasta Katowice, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach,
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w ocenie skarżącego zaskarżona uchwała jest sprzeczna z prawem, a to narusza art. 20, art. 22 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku w zw. z art, 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców ograniczając zasadę swobody działalności gospodarczej oraz różnicując sytuację podmiotów prowadzących taką samą działalność gospodarcza na terenie różnych jednostek pomocniczych tej samej gminy. Wprowadzenie ograniczenia nocnej sprzedaży alkoholu wyłącznie w trzech dzielnicach miasta, tj. na terenie Jednostki Pomocniczej Śródmieście, Jednostki Pomocniczej S.oraz Jednostki Pomocniczej Z. bez wskazania racjonalnych i weryfikowalnych powodów narusza konstytucyjną zasadę równości w ten sposób, iż różnicuje sytuację podmiotów prowadzących tożsamą przedmiotowo działalność gospodarczą na obszarze różnych dzielnic, bez nieuzasadnionej przyczyny. Naruszenie interesu prawnego skarżącego nastąpiło poprzez nieuzasadnione ograniczenie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w godzinach od 22.00 do 6.00. Wobec tego zarzutu należy zauważyć, że art. 22 Konstytucji w sposób jednoznaczny stanowi, że ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Podniesiono, że stosownie do normy przepisu art. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, zaś w myśl art. 20 Konstytucji wolność gospodarcza jest konstytucyjną podstawą ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej. Ponad wszelką wątpliwość należy również stwierdzić, że jednostka samorządu terytorialnego winna działać w oparciu o obowiązujące normy i w granicach obowiązującego prawa, co wynika z art. 7 ustawy zasadniczej. Wskazano, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy normy te zostały naruszone zarówno przez organ uchwałodawczy, jak i przez sprawujący nad nim kontrolę Wojewódzki Sąd Administracyjny, co jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa. Zdaniem skarżącego Sąd I instancji w uchwale Rady Miasta Katowice oznaczonej numerem XXXI/663/21 winien dopatrzyć się istotnych uchybień, a w konsekwencji przychylić się do skargi i stwierdzić nieważność wydanego aktu prawa miejscowego. Podkreślono, że nie może ujść uwadze Sądu okoliczność, której nie wzięła pod uwagę zarówno Rada Miasta Katowice jak i Sąd I instancji, a mianowicie inicjatywa podjęta przez katowickich przedsiębiorców już w 2018 r. a polegająca na propozycji skierowanej do władz miasta w zakresie wypracowania wspólnego stanowiska co do ograniczenia handlu alkoholem w godzinach nocnych oraz zawarcia w tym zakresie porozumienia, które zarówno odpowiadałoby nastrojom części lokalnej społeczności (która opowiadała się za wprowadzeniem nocnej prohibicji) jak i zaspokajałoby interesy przedsiębiorców choć w częściowym zakresie. Propozycja polegała na wprowadzeniu ograniczenia godzin sprzedaży napojów alkoholowych, jednak nie w tak restrykcyjnym kształcie jak to zostało uczynione w zaskarżonej uchwale, a zatem w maksymalnym wymiarze od 22:00 do 6:00. Podniesiono, że Sąd I instancji w sposób błędny ocenił znaczenia w sprawie uzasadnienia projektu uchwały numer XXXI/663/21 wydanej przez Radę Miasta Katowice, bowiem treść tego uzasadnienia nie zawiera żadnych konkretnych, w tym liczbowych, danych potwierdzających, że wprowadzenie ograniczenia godzin sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży na terenie Jednostki Pomocniczej Śródmieście przyczyniło się do zmniejszenia liczby wykroczeń związanych z zakłócaniem porządku publicznego i spokoju, a w konsekwencji, że podobny skutek odniesie także w dzielnicach objętych zaskarżoną uchwałą. Uzasadnienie to zawiera wyłącznie przypuszczenia co do zmniejszenia spożywania alkoholu w nieprzeznaczonych do tego miejscach na skutek wprowadzenia tejże uchwały. Wskazano także, że w kontekście wadliwości uzasadnienia projektu uchwały istotne znaczenie ma również to, że żaden sposób nie odniesiono się w jego treści do wyników przeprowadzonych w tym temacie konsultacji społecznych, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż cyt. "Przeprowadzone konsultacje społeczne w formie spotkań z mieszkańcami wykazały, że takie ograniczenia są pożądane. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono również, że z treści uzasadnienia projektu zaskarżonej uchwały wynika, że główną motywacją Rady Miasta Katowice do wprowadzenia zakazu sprzedaży alkoholu w określonych godzinach nie było ograniczenie jego dostępności mające na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego spożycia, lecz zapewnienie porządku publicznego, który jest zakłócany przez osoby nietrzeźwe i poprawa wizerunku miasta, co nie odpowiada celom jakie stawia ustawodawca w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł i jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Organ podniósł, że w pełni podziela rozstrzygniecie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, a zawarte w wyroku z dnia 8 listopada 2021 r. Podkreślono, że skarżący błędnie wskazuje też, że uchwała wprowadzona została jedynie w trzech dzielnicach, jego zdaniem bez uzasadnionej przyczyny. Takie rozumowanie jest błędne. Artykuł 22 Konstytucji sam w sobie zawiera zezwolenie na ograniczenie zasad swobody prowadzenia działalności gospodarczej w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny. Zasada swobody prowadzenia działalności gospodarczej, co podkreślił WSA, nie ma nieograniczonego charakteru, a obwarowana jest szeregiem ograniczeń jak np. w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Tym samym bezpodstawne jest twierdzenie, że wprowadzenie takich ograniczeń jedynie na części obszaru miasta powoduje nierówność podmiotów. Gdyby przyjąć takie rozumowanie za prawidłowe, to cytowany przepis art. 12 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości w ogóle nie powinien zostać wprowadzony do ustawy. Wskazano, że nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że działania organu w tym zakresie były podjęte bez uzasadnionej przyczyny. Słusznie stwierdził WSA w Gliwicach, że miasto Katowice wykazało, że istniały okoliczności, które wymagały podjęcia uchwały w celu ochrony tych wartości. Postępowanie w sprawie podjęcia uchwały co podkreślił Sąd, zostało zainicjowane wystąpieniem katowickich radnych do Prezydenta Miasta Katowice sygnalizujących celowość wprowadzenia ograniczeń w nocnej sprzedaży alkoholu. Prezydent Miasta Katowice zarządził konsultacje społeczne w ramach których przeprowadzono spotkania z mieszkańcami dzielnic i opracowano specjalny formularz konsultacyjny do wypełnienia także online. Organ podniósł, że podziela stanowisko WSA, że poprzez podjęcie przez Radę Miasta Katowice uchwały z dnia 4 lutego 2021 r. nr XXXI/663/21 nie doszło do ograniczenia swobody prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego w sposób nieuzasadniony i sprzeczny z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że zarzuty skargi kasacyjnej w zasadzie stanowią powtórzenia zarzutów skargi wniesionej do Sądu I instancji. Tym samym uzasadnione jest odwołanie się do argumentacji WSA, którą Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje. Uprzedniego podkreślenia wymaga wskazanie, że podstawą prawną zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej Wrocławia był art. 12 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zgodnie z tym przepisem, rada gminy może ustalić, w drodze uchwały, dla terenu gminy lub wskazanych jednostek pomocniczych gminy, ograniczenia w godzinach nocnej sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Ograniczenia mogą dotyczyć sprzedaży prowadzonej między godziną 22.00 a 6.00. Zwrócenia uwagi wymaga, że w myśl art. 94 Konstytucji wydawanie aktów prawa miejscowego powinno następować "na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie". Istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zatem ustalenie, czy Rada Miejska, wydając sporne przepisy uchwały, nie wykroczyła poza granice upoważnienia określonego w art. 12 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości.
Jak podkreśla się w doktrynie, powiązanie aktów prawa miejscowego z ustawą nie jest tak ścisłe jak w przypadku rozporządzeń wykonawczych. Zakres swobody lokalnego prawodawcy jest znacznie szerszy niż organów władzy wykonawczej wydających rozporządzenia. Konstytucja nie wymaga, by akty prawa miejscowego były stanowione "w celu wykonania ustawy" i na podstawie zawartego w niej "szczegółowego" upoważnienia, pozostawia więc lokalnemu prawodawcy stosunkowo dużą swobodę (por. D. Dąbek, Prawo miejscowe, monografia, Oficyna 2007). Upoważnienie zawarte w art. 12 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości dotyczące ograniczenia sprzedaży alkoholu w godzinach nocnych zostało ustalone w sposób ogólny. Ustawodawca określił jedynie, że zakaz ten może dotyczyć zarówno całej gminy, jak i wybranych jednostek pomocniczych gminy, ograniczenia mogą dotyczyć wyłącznie napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Ponadto sprzedaż w godzinach nocnych oznacza sprzedaż między godziną 22.00 a 6.00. Z kolei w myśl art. 12 ust. 5 rada gminy przed podjęciem uchwały w omawianym zakresie zasięga opinii jednostki pomocniczej gminy. Uchwała w sprawie godzin sprzedaży napojów alkoholowych powinna uwzględniać postanowienia gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii (art. 12 ust. 6).
Jak trafnie wskazał Sąd I instancji ponieważ jednak uchwała tego typu może ingerować w interes prawy i uprawnienia obywateli, co wykazano na przykładzie skarżącego, może ponadto skutkować naruszeniem obowiązującej wobec wszystkich zasady swobody działalności gospodarczej, to jej podjęcie powinno być uzasadnione ważnym interesem publicznym, który usprawiedliwiałby naruszenie indywidualnego interesu prawnego. O tym wprost stanowi art. 22 Konstytucji RP o treści Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. W art. 22 Konstytucji mowa jest o ważnym interesie publicznym, a zatem o każdym ważnym interesie publicznym bez względu na to, w jakim akcie prawnym zyskał on ustawową ochronę. Oczywiście, obowiązkiem rady gminy jest wykazanie ważnego interesu publicznego, jako przesłanki podjęcia uchwały. Sąd I instancji prawidłowo nie podzielił twierdzenia skarżącego o tym, że przesłanki te powinny być wykazane w uzasadnieniu uchwały, a kiedy jego brak, bądź jest nadmiernie lakoniczne, to doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania. Zasadnie przy tym podnosząc, że nie ma przepisów prawa, które wymagałyby, aby uchwały podejmowane przez organy samorządu gminnego, stanowiące przepisy prawa miejscowego, podejmowane były wraz z uzasadnieniem. Nie można automatycznie przenieść na akty prawa miejscowego wymogów dotyczących decyzji administracyjnej (art. 107 ust. 1 pkt 6 k.p.a. - Decyzja zawiera: uzasadnienie faktyczne i prawne), bo są to rodzajowo inne akty. Tak więc gmina może przed Sądem uzasadnić celowość podjęcia uchwały ograniczającej sprzedaż alkoholu w godzinach nocnych w każdy możliwy sposób, w tym za pomocą dowodów z dokumentów obrazujących czynności dokonane przed podjęciem uchwały i przyjęte w ten sposób ustalenia. Ustalenie te powinny zmierzać do wykazania ochrony tych wartości, o których mowa w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ale też i w całym systemie prawnym. Słusznie Miasto wskazało w tym zakresie, a wynika to z uzasadnienia projektu uchwały przedłożonego radnym, na konieczność ochrony porządku i spokoju publicznego, zwłaszcza w godzinach nocnych, na wolę ograniczenia spożywania alkoholu w miejscach do tego nieprzeznaczonych, na zachowanie ładu w przestrzeni miejskiej i poprawę wizerunku Miasta. Można też uwzględnić argument o potrzebie kontroli nad spożywaniem alkoholu w przestrzeni publicznej. Wszystkie te wartości znajdują wyraz już w art. 1 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, gdzie mowa o tym, że jednostki samorządu terytorialnego są obowiązane do podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych oraz zmiany struktury ich spożywania, inicjowania i wspierania przedsięwzięć mających na celu zmianę obyczajów w zakresie sposobu spożywania tych napojów, działania na rzecz trzeźwości w miejscu pracy, przeciwdziałania powstawaniu i usuwania następstw nadużywania alkoholu, a także wspierania działalności w tym zakresie organizacji społecznych i zakładów pracy. Działania te mają wykonywać przez odpowiednie kształtowanie polityki społecznej, między innymi przez ograniczanie dostępności alkoholu; zapobieganie negatywnym następstwom nadużywania alkoholu i ich usuwanie (art. 2 ust. 1 pkt 4 i 6 tej ustawy).
Bezzasadny jest zarzut skargi kasacyjnej, że zostało zaakceptowane przez Sąd naruszenie art. 20, art. 22, art. 32 Konstytucji w związku z art. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców przez nieuzasadnione faktycznie i prawnie naruszenie zasady równości podmiotów wobec prawa oraz zasady swobody działalności gospodarczej. Jak trafnie wskazał WSA art. 22 Konstytucji sam w sobie zawiera zezwolenie na ograniczenie zasad swobody prowadzenia działalności gospodarczej w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny. Przesłanki te zostały spełnione. Zasada swobody prowadzenia działalności gospodarczej nie ma nieograniczonego charakteru, co jest poglądem powszechnym i dość oczywistym. Istniej wiele rodzajów działalności gospodarczej podlegających ograniczeniom, a jedną z nich jest działalność polegająca na sprzedaży napojów alkoholowych, która obwarowana jest szeregiem ograniczeń wynikających z przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Nie doszło zatem do ograniczenia swobody prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego w sposób nieuzasadniony i sprzeczny z prawem. Jednocześnie zaskarżona uchwała nie narusza też zasady równości wobec prawa, którego to naruszenia skarżący upatruje w dwóch aspektach: 1) ograniczono handel nocny alkoholem w punktach sprzedaży "na wynos", a nie ograniczono nocnej sprzedaży alkoholu w lokalach gastronomicznych, 2) ograniczono handel nocny alkoholem tylko w trzech dzielnicach, pomijając inne, co spowoduje tak zwaną turystykę alkoholową i zaopatrywanie się nocą w alkohol u sprzedawców mających punkty sprzedaży w dzielnicach sąsiednich, niejednokrotnie w bliskiej odległości od Załęża i Szopienic-Burowca. Zasadnie wskazał Sąd I instancji, że równości wobec prawa, równym traktowaniu przez prawo, można mówić wówczas, gdy rzecz dotyczy podmiotów znajdujących się w jednakowej sytuacji faktycznej. Na tym bowiem polega równość wobec prawa, że osoby będące w takim samym położeniu będą jednakowo traktowane przez prawo.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI