II GSK 4921/16

Naczelny Sąd Administracyjny2017-03-07
NSAAdministracyjneŚredniansa
drogi publicznepas drogowyzezwolenieopłatainfrastruktura technicznaruch drogowytorowisko tramwajowedecyzja administracyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne dla ekspedycji kontenerowej na pętli tramwajowej, niebędące częścią torowiska, wymagają zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i wiążą się z opłatą.

Spółka domagała się zezwolenia na zajęcie pasa drogowego pod przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne dla swojej ekspedycji kontenerowej na pętli tramwajowej. Organy administracji i WSA uznały, że takie przyłącza, niebędące elementem torowiska ani związanym z ruchem drogowym, wymagają zezwolenia i wiążą się z opłatą. NSA potwierdził tę interpretację, oddalając skargę kasacyjną spółki.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki [A.] Sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy. Spółka wnioskowała o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych dla swojej ekspedycji kontenerowej na pętli tramwajowej. Organy administracji nałożyły opłatę za zajęcie pasa drogowego, uznając, że przyłącza te nie są związane z potrzebami zarządzania drogami ani ruchem drogowym. WSA w Warszawie podzielił to stanowisko, podkreślając, że przyłącza służą obsłudze obiektu należącego do spółki i nie mają bezpośredniego związku z ruchem drogowym, a także nie są umieszczone na terenie torowiska. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy ustawy o drogach publicznych. Sąd podkreślił, że urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub ruchem drogowym wymagają zezwolenia zarządcy drogi i wiążą się z opłatą. Ponieważ przyłącza te nie były częścią torowiska tramwajowego ani nie służyły potrzebom ruchu drogowego, ich umieszczenie w pasie drogowym podlegało tym regulacjom. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, takie przyłącza nie są związane z potrzebami zarządzania drogami ani potrzebami ruchu drogowego, jeśli nie są integralną częścią torowiska lub bezpośrednio nie służą ruchowi drogowemu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne dla ekspedycji kontenerowej na pętli tramwajowej, umieszczone poza torowiskiem i służące obsłudze obiektu należącego do spółki, nie mają bezpośredniego związku z potrzebami zarządzania drogami lub ruchu drogowego. W związku z tym ich umieszczenie w pasie drogowym wymaga zezwolenia zarządcy drogi i wiąże się z opłatą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.d.p. art. 40 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi w drodze decyzji administracyjnej.

u.d.p. art. 40 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zezwolenie dotyczy umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.

p.p.s.a. art. 174 § par 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

u.d.p. art. 28a § ust. 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Podmiot zarządzający torowiskiem tramwajowym uzgadnia z zarządcą drogi warunki wykonania robót na terenie torowiska.

Pomocnicze

u.d.p. art. 40 § ust. 3 i ust 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA jest związany podstawami skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.d.p. art. 40 § ust. 5

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Opłata za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne dla ekspedycji kontenerowej, niebędące częścią torowiska tramwajowego i nie służące bezpośrednio ruchowi drogowemu, stanowią urządzenia infrastruktury technicznej wymagające zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i wiążące się z opłatą.

Odrzucone argumenty

Przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne dla ekspedycji kontenerowej na pętli tramwajowej, mimo że nieumiejscowione w torowisku, stanowią urządzenia związane z potrzebami ruchu drogowego, a zatem udostępnienie gruntu powinno nastąpić w innej formie niż tryb administracyjny.

Godne uwagi sformułowania

infrastruktura techniczna, która nie jest związana z umiejscowieniem i lokalizacją torowiska tramwajowego nie jest związana z potrzebami ruchu drogowego przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne ekspedycji kontenerowej na pętli tramwajowej, choć nieumiejscowione w torowisku tramwajowym, stanowią urządzenia związane z potrzebami ruchu drogowego szerokie, funkcjonalne rozumienie pojęcia urządzenia infrastruktury technicznej

Skład orzekający

Cezary Pryca

sprawozdawca

Elżbieta Kowalik-Grzanka

członek

Joanna Zabłocka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zajęcia pasa drogowego przez infrastrukturę techniczną niezwiązaną bezpośrednio z ruchem drogowym lub zarządzaniem drogami, w tym obowiązek uzyskania zezwolenia i uiszczenia opłaty."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przyłącza dla obiektu na pętli tramwajowej, ale zasady interpretacji przepisów są ogólne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zajęcia pasa drogowego i opłat z tym związanych, co jest istotne dla wielu podmiotów gospodarczych. Interpretacja kluczowych przepisów jest jasna.

Czy przyłącze do Twojej firmy na terenie miasta wymaga zezwolenia i opłaty? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 4921/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2017-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-10-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /sprawozdawca/
Elżbieta Kowalik-Grzanka
Joanna Zabłocka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 3255/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2016-05-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 174 par 1 i 2 ,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 1440
art. 28 a ust 2, art. 40 ust 1 , art, 40 ust 2 pkt 2, art. 40 ust 3 i ust 4
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
Publikacja w u.z.o.
ONSAiWSA nr 5/2018 poz. 84
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 3255/15 w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 maja 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 3255/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej i ustalenia opłaty.
Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:
Wnioskiem z dnia [...] marca 2012 r. [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w W. zwróciła się do Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi gminnej w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej, tj. przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego przy ul. [...] w W..
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, stosując art. 40 ust. 1, 2 pkt 2, ust. 3, 5, 11 i 13a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) w związku z § 1 pkt 2 i § 3 pkt 1, 3 i 4 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 27 maja 2004 r. nr XXXI/666/2004 w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze Miasta Stołecznego Warszawy, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, w brzmieniu nadanym uchwałą Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 10 czerwca 2010 r. nr LXXXIII/2438/2010, zmieniającą uchwałę w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze Miasta Stołecznego Warszawy, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz. U. Nr 140, poz. 1481) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w punkcie pierwszym zezwolił [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na zajęcie pasa drogowego przy ul. [...], dz. nr ewid. [...] z obrębu [...], w celu umieszczenia urządzenia infrastruktury technicznej, tj. przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego na okres od dnia [...] kwietnia 2012 r. do dnia [...] grudnia 2032 r.; w punkcie drugim określił, że powierzchnia zajęcia pasa drogowego, przez rzut poziomy urządzenia infrastruktury technicznej, wynosi 8,11 m2, w tym: jezdnia - 0,52 m2 + 0,36 m2 = 0,88 m2 (10,30 m x 0,05 m) + (2,00 m x 0,18), pozostałe elementy (trawnik) - 1,74 m2 + 5,49 m2 = 7,23 m2 (34,7 m x 0,05 m) + (30,5 m x 0,18 m); w punkcie trzecim nałożył opłatę za zajęcie pasa drogowego w wysokości: a) za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym od dnia [...] kwietnia 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. - 160,28 zł (brutto), b) za rok 2013 i każdy kolejny do dnia [...] grudnia 2032 r. pozostawania urządzenia w pasie drogowym - 224,75 zł (brutto); w punkcie czwartym określił termin uiszczenia opłat.
W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że stosownie do art. 40 ust. 5 ww. ustawy o drogach publicznych, opłata za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej, niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, stanowi iloczyn zajętej powierzchni pasa drogowego przez rzut poziomy urządzenia infrastruktury technicznej w m2 i aktualnej rocznej stawki opłat. W przedmiotowej sprawie decyzja została wydana zgodnie z wnioskiem strony, natomiast opłata pobierana jest za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym.
Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że jakkolwiek infrastruktura torowiska tramwajowego stanowi urządzenia techniczne związane z potrzebami ruchu drogowego, to jednak w przypadku przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, służącego zapewnieniu odpowiednich warunków socjalnych motorniczym, nie można uznać, by było ono związane z potrzebami ruchu drogowego. Przyłącze ma bowiem służyć jedynie obsłudze obiektu ekspedycji kontenerowej na pętli "[...]" i z tego względu objęte jest obowiązkiem uzyskania zezwolenia zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm.). Zdaniem organu II instancji, z tego także wynika konieczność ponoszenia opłat za taki rodzaj zajęcia pasa drogowego.
[A.] Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że infrastruktura torowiska tramwajowego to budowle i urządzenia techniczne związane z potrzebami ruchu drogowego, a zatem ich umieszczenie w pasie drogowym nie wymaga uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, natomiast ich zlokalizowanie jest przedmiotem uzgodnień podmiotu zarządzającego torowiskiem tramwajowym z zarządcą drogi. Wskazał przy tym, iż w jego ocenie przyłącze wodociągowe i kanalizacyjne służące ekspedycji kontenerowej na pętli tramwajowej "[...]" stanowi urządzenie infrastruktury technicznej, które nie jest związane z potrzebami zarządzania drogami, ani potrzebami ruchu drogowego. Obiekt ekspedycji kontenerowej na pętli tramwajowej jest obiektem należącym do Spółki, która świadczy usługi z zakresu przewozu osób. Zdaniem WSA okoliczność ta nie przesądza o tym, że sporna infrastruktura techniczna pozostaje w związku z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. W ocenie Sądu pierwszej instancji funkcją przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego jest bowiem doprowadzenie wody do obiektu na pętli tramwajowej, który to obiekt służy pracownikom Spółki, to jednak nie jest związany z ruchem drogowym. Zdaniem WSA, obiekt ten jest związany z funkcjonowaniem Spółki w ramach jej statutowej działalności, a tym samym taką też funkcję odgrywa w pasie drogowym przedmiotowe przyłącze.
Ponadto Sąd pierwszej instancji podkreślił, że musi istnieć ścisła korelacja (związek) między lokalizowaną inwestycją a potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Ten związek nie może być oceniany jedynie pod kątem prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej, bowiem to nie przedmiot wykonywanej działalności wpływa na charakter inwestycji i ocenę w tym względzie, lecz brak związku takiej inwestycji z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Wynika z tego, że ten związek musi być bezpośredni, a nie tylko łączony z przedmiotem działalności gospodarczej prowadzonej przez Spółkę. Zastosowaniem przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego jest doprowadzenie wody do obiektu na pętli tramwajowej i odprowadzenie ścieków z tego obiektu, a zatem w ocenie Sądu pierwszej instancji przyłącze nie jest związane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji istotne przy tym jest także to, iż przedmiotowe przyłącze nie jest umieszczone na terenie torowiska tramwajowego, lecz poza nim, co dodatkowo świadczy, że nie jest związane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
Zdaniem WSA planowane zajęcie pasa drogowego nie jest też objęte zakresem art. 28a ust. 2 ww. ustawy o drogach publicznych, nie może być przedmiotem uzgodnień podmiotu zarządzającego torowiskiem tramwajowym z zarządcą drogi. Oznacza to, że jako niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego objęte jest obowiązkiem uzyskania zezwolenia w trybie art. 40 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy o drogach publicznych, co w konsekwencji generuje konieczność ponoszenia opłat za taki rodzaj zajęcia pasa drogowego.
Spółka [A.] Sp. z o.o. w W. złożyła skargę kasacyjną od wyroku, wnosząc o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a w razie uwzględnienia skargi i uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - wydanie wyroku reformatoryjnego w trybie art. 188 p.p.s.a.; uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania; zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W skardze kasacyjnej:
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego: przepisów: art. 40 ust. 2 pkt 2 i art. 28a ust. 2 ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. nr 19 poz. 115 z późn. zm.), poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że infrastruktura techniczna, która nie jest związana z umiejscowieniem i lokalizacją torowiska tramwajowego nie jest związana z potrzebami ruchu drogowego, co w rezultacie skutkowało uznaniem za słuszne orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie utrzymującego w mocy decyzję organu administracji, zezwalającej na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, w sytuacji, gdy przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne ekspedycji kontenerowej na pętli tramwajowej, choć nieumiejscowione w torowisku tramwajowym, stanowią urządzenia związane z potrzebami ruchu drogowego; zatem udostępnienie przez zarządcę drogi gruntu w pasie drogowym w celu ich umieszczenia winno nastąpić w innej formie niż tryb administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Skarga kasacyjna w sprawie została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art.174 pkt 1 p.p.s.a. W ramach tego zarzutu autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów art. 40 ust. 2 pkt 2 i art. 28a ust. 2 u.d.p. poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że infrastruktura techniczna, która nie jest związana z umiejscowieniem i lokalizacją torowiska tramwajowego nie jest związana z potrzebami ruchu drogowego, co w rezultacie skutkowało uznaniem za słuszne orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie utrzymującego w mocy decyzję organu administracji, zezwalającej na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, w sytuacji gdy przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne ekspedycji kontenerowej na pętli tramwajowej, choć nieumiejscowionę w torowisku tramwajowym, stanowią urządzenia związane z potrzebami ruchu drogowego; zatem udostępnienie przez zarządcę drogi gruntu w pasie drogowym w celu ich umieszczenia winno nastąpić w innej formie niż tryb administracyjny.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.
W skardze kasacyjnej stan faktyczny nie jest kwestionowany przez skarżącą spółkę. W tym zakresie skarga kasacyjna nie formułuje żadnych zarzutów. W treści zaś uzasadnienia skarżący kasacyjnie podniósł, iż Sąd I instancji dokonał wadliwych ustaleń co do stanu faktycznego, niemniej nie wskazał na czym ten błąd miałby polegać.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że zgodnie z art. 40 u.d.p. zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga uzyskania zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). W ustępie 2 tego przepisu wskazano, że zezwolenie o którym mowa w ust. 1, dotyczy: umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
Z regulacji tej wynika, że opłaty i kary za usytuowanie w pasie drogowym obiektów i urządzeń niezwiązanych z utrzymaniem i użytkowaniem dróg, o których mowa w powołanych przepisach, stanowią podstawy konstrukcji systemu reglamentowania możliwości zajęcia pasa drogowego. System ten służyć ma przede wszystkim zapewnieniu odpowiednich warunków do realizacji celów związanych z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem, a także ochroną dróg polegającą na niedopuszczeniu do przedwczesnego zniszczenia drogi, obniżenia klasy drogi, ograniczenia jej funkcji, niewłaściwego jej użytkowania oraz pogorszenia warunków bezpieczeństwa ruchu (art. 4 pkt 21 u.d.p.). Z tych względów, ustawa dopuszcza lokalizowanie w pasie drogi bez dodatkowych ograniczeń wyłącznie tych obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, które są związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzeń związanych z potrzebami zarządzania drogą (art. 4 pkt 1 u.d.p.). W pozostałym zakresie, dopuszczalność zajęcia pasa drogowego ustawodawca uzależnił od zezwolenia zarządcy drogi.
Z art. 28a ust 1 u.d.p. wynika, że budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona torowiska tramwajowego umieszczonego w pasie drogowym należy do podmiotu zarządzającego torowiskiem tramwajowym. Natomiast z ust. 2 wyżej wskazanego przepisu wynika, że podmiot zarządzający torowiskiem tramwajowym, o którym mowa w ust. 1 uzgadnia z zarządcą drogi warunki wykonania robót na terenie tego torowiska.
Regulacja zawarta w art. 28a u.d.p. ma charakter kompetencyjno - proceduralny. Określa organ właściwy w sprawach budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony torowiska tramwajowego, zlokalizowanego w pasie drogowym. Organem tym jest podmiot zarządzający torowiskiem tramwajowym. Jednakże na mocy art. 28a ust. 2 u.d.p. podmiot zarządzający torowiskiem tramwajowym nie został wyposażony w pełną swobodę realizacji zadań dotyczących budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony torowiska tramwajowego. Zarządzający torowiskiem tramwajowym jest bowiem zobowiązany do każdorazowego uzgadniania z zarządcą drogi warunków wykonania robót na terenie torowiska tramwajowego (vide Komentarz do ustawy o drogach publicznych, R. Strachowska).
Wydane przez właściwy organ zezwolenie stanowi tytuł prawny upoważniający do zajęcia pasa drogowego na warunkach w nim określonych. Zajęcie pasa drogowego na podstawie zezwolenia wiąże się ze wspomnianym już obowiązkiem uiszczenia opłaty. Kluczową funkcją tej opłaty jest rekompensowanie ewentualnych ograniczeń z jakimi musi liczyć się zarządca drogi zezwalając na lokalizację urządzenia w pasie drogowym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż przyłącze wodociągowe i kanalizacyjne służące ekspedycji kontenerowej na pętli tramwajowej "[...]" stanowi urządzenie infrastruktury technicznej, które nie jest związane z potrzebami zarządzania drogami, ani potrzebami ruchu drogowego.
W związku z powyższym wskazać należy, iż ustawa nie zawiera definicji urządzenia infrastruktury technicznej, którego dotyczy obowiązek uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Stanowi jedynie, że obowiązek ten odnosi się do wszystkich urządzeń, które nie są związane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. W tym kontekście konieczne jest szerokie, funkcjonalne rozumienie pojęcia urządzenia infrastruktury technicznej, które pozwala na objęcie zakresem wspomnianej regulacji wszelkich obiektów innych, niż obiekty budowlane ujęte w art. 40 ust. 2 pkt 3 u.d.p., co do których powstać mogłaby potrzeba zlokalizowania w pasie drogowym. Konsekwencją przyjęcia, że dany obiekt jest urządzeniem infrastruktury technicznej i nie jest związany z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego jest stwierdzenie, że jego umieszczenie w pasie drogowym wymaga wystąpienia z wnioskiem do zarządcy drogi i uzyskania zezwolenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że zasadne jest stwierdzenie organu wskazujące na to, że skoro przedmiotowe przyłącze nie jest umieszczone na terenie torowiska, lecz poza nim, to nie jest związane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. W tym stanie rzeczy trafnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że skoro przedmiotowa infrastruktura techniczna, nie jest związana z umiejscowieniem i lokalizacją torowiska tramwajowego, wymaga uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, a tym samym zlokalizowanie jej w pasie drogowym podlega stosownej opłacie. Z treści art. 40 ust. 2 pkt. 2 u.d.p. jednoznacznie wynika, że urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego objęte są obowiązkiem uzyskania zezwolenia. Z treści ust. 1 tego przepisu wynika zaś, że zezwolenia te wydawane są w drodze decyzji administracyjnej.
W tym stanie rzeczy w ocenie NSA brak jest podstaw do uznania, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w petitum skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI