II GSK 491/22

II GSK 491/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący sprawozdawca/
Karolina Kisielewicz-Sierakowska
Symbol z opisem
6312 Odmowa   wydania       pozwolenia    na       broń
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 805/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-16
Skarżony organ
Komendant Żandarmerii Wojskowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 955
art. 10 ust. 1
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 805/21 w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną do celów kolekcjonerskich 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od R. Z. na rzecz Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 16 listopada 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 805/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej w Warszawie z [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną dla celów kolekcjonerskich, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Mazowieckiego Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Warszawie z [...] października 2020 r., a także orzekł o kosztach postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
1 czerwca 2020 r. do Komendanta Mazowieckiego Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Warszawie wpłynął wniosek ppor. R. Z. (dalej: strona, skarżący) pełniącego zawodową służbą wojskową w [...] w C., o wydanie pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów kolekcjonerskich w łącznej ilości 7 egzemplarzy z wyłączeniem samoczynnej broni palnej, bez podziału na rodzaje.
Po przeprowadzonym postępowaniu, w oparciu o dokumenty przedstawione przez stronę oraz własne ustalenia, poczynione w toku postępowania, Komendant Mazowieckiego Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, decyzją z [...] października 2020 r. odmówił stronie wydania pozwolenia na broń palną do celów kolekcjonerskich uznając, że istnieje uzasadniona obawa, iż skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Decyzją z [...] grudnia 2020r. Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, zwanej dalej "k.p.a."), oraz art. 10 ust. 1 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r. poz. 955, zwanej dalej "u.b.a.") po rozpatrzeniu odwołania orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego, ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego daje podstawę do zakwalifikowania strony jako niedającej rękojmi niestwarzania zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, tj. pierwszej przesłanki art. 10 ust. 1 u.b.a. W 2017 roku dopuścił się on bowiem pod wpływem impulsu, ostrzelania metalowymi kulkami elewacji budynku, który to czyn, jak wynika z zebranego materiału był elementem zemsty za niedotrzymanie umowy przez osobę trzecią i na jej szkodę. Organ wskazał, że bezsprzecznym dodatkowo pozostaje fakt, iż w momencie popełnienia czynu strona była żołnierzem zawodowym, a więc osobą od której społeczeństwo jako od funkcjonariusza publicznego wymaga nieskazitelnej postawy zarówno w służbie jak i w życiu osobistym. Strona działając pod wpływem impulsu, swoim nieodpowiedzialnym i lekkomyślnym zachowaniem w znaczny sposób naruszyła wizerunek żołnierza zawodowego jako osoby praworządnej, dającej przykład i rękojmię przestrzegania obowiązujących przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 listopada 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 805/21 uwzględnił skargę i uchylił decyzje organu I i II instancji.
W ocenie WSA sprawa nie została wyjaśniona wszechstronnie, a ustalony stan faktyczny budzi wątpliwości. Zdaniem sądu organ dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Ustalenie, że posiadanie przez skarżącego broni może stanowić zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego nie było wystarczające, nie zostało poparte dogłębną analizą materiału dowodowego i jest jednostronne, dowolne oraz wykraczające poza swobodną ocenę dowodów.
Orzekające w sprawie organy skupiły się wyłącznie na fakcie popełnienia przez skarżącego w przeszłości czynu zabronionego (którego naganności sąd absolutnie nie kwestionuje). Organy jednak zupełnie pominęły zebrane w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego dokumenty, z których wynika, że obecnie strona nie figuruje w kartotece KRK. Z opinii służbowej wynika, że skarżący nie był kierowany na żadne dodatkowe badania psychologiczne oraz nie znajduje się w okresie wypowiedzenia. W miejscu zamieszkania cieszy się dobrą opinią, jest pozytywnie postrzegany przez sąsiadów. Bezpośredni przełożony skarżącego nie ma żądnych zastrzeżeń dotyczących osoby skarżącego. Ocenił go jako osobę ambitną, opanowaną, obowiązkową. Ponadto stwierdził, że posiadanie przez skarżącego dostępu do broni nie będzie stanowić zagrożenia dla niego jak i osób w jego bliskim otoczeniu.
WSA zgodził się co do zasady z organem, że zatarcie skazania nie stanowi przeszkody do dokonywania ustaleń w trybie art. 75 k.p.a., że osoba posiadająca pozwolenie na broń popełniła czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że osoba ta użyje broni w celu sprzecznym z interesem porządku publicznego. Nie można jednak przy rozstrzyganiu sprawy pominąć kwestii jakie jest zachowanie skarżącego obecnie, jaka jest jego obecna postawa w zakresie przestrzegania prawa, aktualna opinia z miejsca zamieszkania, opinia służbowa, karalność. Ponadto, zgodnie z wyjaśnieniami strony skarżącej, wskazany czyn zabroniony miał miejsce przed powołaniem skarżącego do czynnej służby wojskowej. Powyższa okoliczność wymaga zatem ponownego ustalenia przez organ. Wobec powyższego, zdaniem WSA, doszło również do naruszenia przez organy zasady wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, polegające na uchyleniu decyzji Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Mazowieckiego Oddziału Żandarmerii Wojskowej z uwagi na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarzucił wprawdzie organowi naruszenie przepisów postępowania, ale nie wykazał choćby potencjalnej możliwości wpływu zarzuconych uchybień organu na wynik sprawy – zarzucony organowi odwoławczemu błąd w ustaleniach faktycznych ograniczony był bowiem do ustaleń wyłącznie tego organu (przy prawidłowych ustaleniach organu pierwszej instancji), a przede wszystkim nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy - tj. również w sytuacji niepopełnienia wskazanej omyłki w ustaleniach faktycznych zasadna byłaby odmowa wydania skarżącemu pozwolenia na broń;
2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 ust. 1 i ust. 3 pkt 5 u.b.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez stworzenie kryteriów pozaustawowych, a w konsekwencji uchylenie decyzji z uwagi na zarzut pominięcia przez organ odwoławczy faktu, że skarżący jest żołnierzem zawodowym w czynnej służbie wojskowej i spełnia warunki do korzystania i używania broni palnej bojowej, a ponadto, jak wyjaśnił skarżący, bierze udział w szkoleniu innych żołnierzy w posługiwaniu się bronią, podczas gdy okoliczności te nie stanowią przesłanki wydania pozwolenia na broń prywatną i nie mają istotnego znaczenia dla sprawy, ponieważ status żołnierza zawodowego determinuje wyłącznie właściwość organów do orzekania o pozwoleniu na broń, a okoliczność posiadania broni służbowej, czy udziału w szkoleniach nie ma wpływu na ocenę osoby (w tym żołnierza) z perspektywy przesłanki niestwarzania zagrożenia dla porządku i bezpieczeństwa publicznego;
3. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuzasadnioną ocenę decyzji jako dowolnej, wykraczającej poza granice swobodnej oceny dowodów, podczas gdy organ odwoławczy uzasadnił swoją ocenę w sposób wystarczający, a jego stanowisko znajduje oparcie w bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych.
Mając powyższe na uwadze organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Organ wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organu skarżący wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ wniósł także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu.
Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia oparte na art. 174 p.p.s.a., determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12.09.2019 r., II GSK 634/19, LEX nr 2739689).
Skarga kasacyjna została oparta na podstawach kasacyjnych, wymienionych zarówno w art. 174 pkt 1 jak i pkt 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3.12.2024 r., II GSK 1000/24, LEX nr 3788107). Inaczej przedstawia się kolejność rozpoznawania zarzutów skargi kasacyjnej wówczas, gdy jej autor zarzuca naruszenie prawa materialnego, stanowiącego podstawę wydania kontrolowanej decyzji, poprzez jego błędną wykładnię. W takiej sytuacji, przed odniesieniem się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, czy też błędu w subsumcji prawa materialnego należy najpierw ocenić skuteczność zarzutu błędnej wykładni.
Na wstępie należy zaznaczyć, że nie poddaje się kontroli kasacyjnej zarzut określony w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, gdyż został one błędnie sformułowany. Norma z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest normą o charakterze procesowym i może być powołana wyłącznie w związku z konkretnymi przepisami administracyjnego prawa materialnego lub procesowego, które w ocenie strony zostały błędnie zastosowane lub błędnie zinterpretowane przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Ponadto, norma te nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jest normą o charakterze wynikowym i określa wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez Sąd I instancji. Skuteczne zakwestionowanie tego rodzaju normy w ramach zarzutów kasacyjnych wymaga zatem powiązania z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo dostrzegł Sąd I instancji wydając wyrok o określonej treści. Nie jest więc możliwe skuteczne podważenie wyroku Sądu I instancji wyłącznie w oparciu o zarzut naruszenia normy o charakterze wynikowym. W szczególności zarzut naruszenia tego przepisu, nie może służyć podważeniu oceny Sądu I instancji wyrażonej w zaskarżonym wyroku.
Sposób sformułowania zarzutów zawartych w pkt 1 i 2 skargi kasacyjnej oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia. Istota tych zarzutów sprowadza się bowiem do wykazania, że Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję, wadliwie oparł swoją ocenę na stanowisku, że okoliczność iż skarżący jest żołnierzem zawodowym w czynnej służbie wojskowej i spełnia warunki do korzystania i używania broni palnej bojowej oraz bierze udział w szkoleniu innych żołnierzy w posługiwaniu się broni, stanowi jedną z przesłanek wydania pozwolenia na broń prywatną, którą organ powinien rozważyć. Ma to dalej związek ze wskazaniem przez Sąd I instancji obowiązku rozważenia przez organ okoliczności, że czyn zabroniony popełniony przez skarżącego miał miejsce przed powołaniem go do czynnej służby wojskowej.
Na wstępie należy wskazać, co niezmiennie podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w polskim systemie prawnym dostępu do broni nie gwarantuje żaden z przepisów Konstytucji. Dostęp ten jest reglamentowany na warunkach określonych w ustawie z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Polskie prawo: ustawa zasadnicza, ani ustawa o broni i amunicji nie gwarantuje prawa do posiadania broni (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 18 grudnia 2013 r., sygn. akt P 43/12,opubl. OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 139; 23 listopada 2022 r., sygn. akt SK 113/20, opubl. OTK-A z 2022 r., poz. 72), a używanie broni palnej stanowi sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej, co powoduje, że przepisy tę sferę regulujące muszą być wykładane ściśle (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09; opubl. jak niżej cytowane orzeczenia NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd zgodnie z art. 2 u.b.a. poza przypadkami określonymi w ustawie nabywanie, posiadanie oraz zbywanie broni i amunicji jest zabronione. Wartością przemawiającą za taką decyzją ustawodawcy było przede wszystkim, gwarantowane w art. 38 Konstytucji RP, fundamentalne prawo człowieka prawo do życia, jak i wynikający z art. 5 Konstytucji obowiązek Państwa zapewnienia m.in. bezpieczeństwa obywatelom. Objęcie przez ustawodawcę reglamentacją posiadania, wytwarzania i obrotu bronią palną i amunicją powodowane jest bowiem potrzebą ochrony przed niebezpieczeństwem użycia tych przedmiotów przeciwko życiu i zdrowiu ludzkiemu (por. wyrok TK o sygn. SK 113/20; wyroki NSA z: 28 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1562/10; 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05; M. Filar, Prawo do posiadania broni palnej jako obywatelskie prawo podmiotowe, "Państwo i Prawo" z 1997 r., nr 5, s. 43-45; L.A. Niewiński, Zakres reglamentacji dostępu do broni palnej jako forma ograniczenia prawa podmiotowego obywatela, "Studia Prawnoustrojowe" nr 6/2006, s. 243). W ramach ochrony wspomnianego prawa i realizacji ww. obowiązku Państwo musi przeciwdziałać bezprawnym zagrożeniom i zamachom wymierzonym w obywateli. W treści art. 10 ust. 1 u.b.a. zawarta została zarówno norma upoważniająca właściwy organ do wydania pozwolenia na broń jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni. Przesłanka ta podlega konkretyzacji w art. 15 ust. 1 u.b.a. za pośrednictwem katalogu szczególnych i obligatoryjnych przesłanek negatywnych wydania pozwolenia na broń. Należy w szczególności podkreślić, że z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. wynika, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego:
a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe,
b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo:
– przeciwko życiu i zdrowiu,
– przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.
Z tego też względu w judykaturze przyjmuje się, że ubiegający się o pozwolenie został uznany przez ustawodawcę za osobę stanowiącą zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego w sytuacji skazania za wyżej wymienione przestępstwa, co skutkuje odmową wydania pozwolenia na broń takiej osobie (por. wyroki NSA z: 23 maja 2024 r., sygn. akt II GSK 411/21; 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 240/21; 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 404/22, wyrok NSA z 13.11.2024 r., II GSK 1193/21, LEX nr 3841544). W tym zakresie, jak przyjmuje się w judykaturze sądowoadministracyjnej, ustawodawca ustanowił co do zasady wzruszalne domniemanie prawne (por. np. wyrok NSA z 9 października 2024 r., II GSK 1171/24, ONSAiWSA 2025, Nr 3, poz. 38, wyrok NSA z 8.07.2025 r., II GSK 2525/24, LEX nr 3895036), że osoba skazana prawomocnie za powyższe kategorie przestępstw stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie akceptowany jest pogląd, że regulacja wynikająca z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. nie ma jednak charakteru wyczerpującego normatywnie na tle przesłanki ogólnej braku zagrożenia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.b.a., co oznacza, że również inne zdarzenia lub okoliczności względnie właściwości lub warunki osobiste związane ze stosunkiem podmiotu ubiegającego się o pozwolenie na broń do porządku prawnego (w tym przede wszystkim do porządku karnoprawnego), mające znaczenie dla oceny, czy i w jakim zakresie podmiot ten w związku z legalnym posiadaniem broni i amunicji może stanowić realne zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, mogą i powinny być brane pod uwagę przez właściwy organ policyjny w sprawie wniosku o wydanie pozwolenia na broń. W grupie powyższych "innych zdarzeń lub okoliczności" znajdują się także należące już do przeszłości, jednak objęte fikcją zatarcia skazania, zachowania wnioskodawcy, które mogą wskazywać na jego określone właściwości, tendencje lub skłonności do nieprzestrzegania lub lekceważenia porządku prawnego (wyrok NSA z 8.07.2025 r., II GSK 2525/24, LEX nr 3895036).
Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem, że sam fakt zatarcia skazania karnego lub karnoskarbowego i powiązana z nim fikcja prawna uznania skazania za niebyłe (art. 106 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 383, powoływanej dalej jako "k.k.") pociąga za sobą szersze skutki prawne w postaci fikcji usunięcia z porządku prawnego zaistnienia określonych zdarzeń prawnych (np. czynów podlegających prawnokarnej kalifikacji lub wydania określonego orzeczenia sądu karnego jako dokumentu urzędowego). Zdarzenia te pozostają elementem tego porządku z tym zastrzeżeniem, że od momentu wystąpienia skutku zatarcia skazania osoba uprzednio skazana nie może być już uważana za podmiot, względem którego obowiązuje prawomocny wyrok uznający jego winę za popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego lub także wymierzający mu karę (środek karny) za to przestępstwo (zob. wyrok NSA z 27 maja 2025 r., II GSK 1865/24; por. także: wyrok NSA z 26 marca 2025 r., II GSK 1994/21, LEX nr 3855730; wyrok NSA z 23 maja 2024 r., II GSK 411/21, LEX nr 3757774; wyrok NSA z 16 kwietnia 2024 r., II GSK 240/21, LEX nr 3706504; wyrok NSA z 23 sierpnia 2023 r., II OSK 2838/20, LEX nr 3610604; wyrok NSA z 16 października 2012 r., II OSK 1097/11, LEX nr 1234072; wyrok NSA z 27 lipca 2010 r., II OSK 1245/09, LEX nr 694434). Stąd zatarcie skazania nie stanowi przeszkody do dokonywania ustaleń w trybie art. 75 k.p.a., że osoba posiadająca pozwolenie na broń popełniła czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że osoba ta użyje broni w celu sprzecznym z interesem porządku publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż choć instytucja zatarcia skazania, określona w art. 106 k.k. pozwala uznać daną osobę za niekaraną, jednakże przy ocenie posiadacza broni ważny jest nie tyle fakt ukarania bądź nieukarania, ale jego dotychczasowe życie i sposób postępowania tej osoby. Fakt uprzednio popełnionego przestępstwa i prawomocnego skazania nie pozostaje bowiem faktem obojętnym w tej sferze stosunków społecznych, w których znaczenie ma nie tylko ocena prawna, ale również konieczność uwzględnienia porządku i bezpieczeństwa publicznego (wyrok NSA z 27.04.2012 r., II OSK 276/11, LEX nr 1406708).
Zgodnie ze wskazanym już art. 10 ust. 1 u.b.a. przy udzielaniu zezwolenia na posiadanie broni bierze się pod uwagę dwie przyczyny:
1. zagrożenie wnioskodawcy dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz
2. istnienie ważnej przyczyny posiadania broni.
Przesłanki ważnej przyczyny posiadania broni zostały sformułowane w ust. 3 i 3a art. 10 u.b.a. Z kolei art. 11 u.b.a. wskazuje w jakich okolicznościach pozowanie na broń nie jest wymagane. Należy podkreślić, że brak w powołanych przesłankach, w których pozwolenie na broń nie jest wymagane, okoliczności, że wnioskodawca jest żołnierzem zawodowym. Ustawodawca w odniesieniu do żołnierzy zawodowych wskazał jedynie w ust.3a art. 10 u.b.a., że za ważną przyczynę posiadania broni dla pozwolenia na broń do celów ochrony osobistej, osób i mienia uważa się także chęć wzmocnienia potencjału obronnego Rzeczypospolitej Polskiej zadeklarowaną przez żołnierza zawodowego. Należy jednak zauważyć, że po pierwsze, przepis ten został dodanych przez art. 10 pkt 1 ustawy z 26 stycznia 2023 r. (Dz.U.2023.803) zmieniającej nin. ustawę z dniem 28 lipca 2023 r., a więc nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie oraz po drugie, nie dotyczy posiadania broni dla celów kolekcjonerskich, a taki cel został wskazany przez wnioskodawcę. Ponadto żołnierz zawodowy wnioskujący o zezwolenie na posiadanie broni nie musi legitymować się orzeczeniem lekarskim i psychologicznym stwierdzającym, że nie należą do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 u.b.a., i potwierdzającym, że może dysponować bronią. Również wskazany żołnierz zawodowy nie musi zdać egzaminu przed komisją powołaną przez właściwy organ Policji ze znajomości przepisów dotyczących posiadania i używania danej broni oraz z umiejętności posługiwania się tą bronią. Jak z powyższego wynika ustawa o broni i amunicji wprowadza dla żołnierzy zawodowych pewne udogodnienia związane z faktem, że w sferze zawodowej mają oni kontakt z bronią, ale zasadniczo nie wprowadza automatycznej przesłanki co do obowiązku wydania przez organ zezwolenia na posiadanie broni do celów prywatnych dla osoby, która jest żołnierzem zawodowym. Wprawdzie w myśl art. 2 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 536), uchylonej z dniem 23 kwietnia 2022 r. na mocy art. 824 w zw. z art. 823 pkt 12 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 655) żołnierzem zawodowym mogła być osoba posiadająca obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budziła wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej, tym niemniej wykonywanie wielu zawodów wymaga od osób je wykonujących nieposzlakowanej opinii (np. kierownik urzędu stanu cywilnego, pracownicy samorządowi, pracownicy sądów i prokuratury). Należy również zauważyć, że inne są warunki posiadania broni w ramach stosunku służbowego w wojsku – w ramach którego żołnierz jest zawsze kontrolowany nie tylko w zakresie posługiwania się bronią palną, ale również jej zdawania i przechowywania, a inne są warunki posiadania tejże broni w warunkach prywatnych, w których takiej kontroli bezpośredniej nie ma.
Wobec powyższego fakt pełnienia przez wnioskodawcę wojskowej służby zawodowej nie stanowi samo w sobie rękojmi niestwarzania zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Nie ma także znaczenia, że popełniony przez wnioskodawcę czyn miał miejsce przed powołaniem go do czynnej służby wojskowej. Istotne jest bowiem samo jego popełnienie i konsekwencje z tego wynikające. Organ wskazał, że czyn zabroniony, za który wnioskodawca został skazany był popełniony pod wpływem impulsu jako akt zemsty za niedotrzymanie umowy przez osobę trzecią – wnioskodawca ostrzelał z procy metalowymi kulami elewację budynku, czym doprowadził do jej zniszczenia oraz wybicia szyb. Stąd nie daje on rękojmi niestwarzania zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Co więcej, przestępstwo popełnione przez wnioskodawcę miało miejsce w 2017 r. a podanie o wydanie pozwolenia na broń zostało wniesione przez wnioskodawcę 1 czerwca 2020 r., a więc zaledwie trzy lata po popełnieniu czynu zabronionego. Z pewnością tak krótki okres pomiędzy popełnionym czynem, a wystąpieniem z wnioskiem nie wskazuje na pozytywną prognozę w zakresie posiadania wyżej wymienionej rękojmi.
Wbrew argumentacji zawartej w wyroku Sądu I instancji, organ prawidłowo dokonał wykładni art. 10 ust. 1 u.b.a., który zawiera pozytywną przesłankę warunkującą udzielenie pozwolenia na broń. Zgodne z tym przepisem wymagane jest wykazanie, że wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. W tym kontekście bez znaczenia dla dokonywanej na podstawie art. 10 ust. 1 u.b.a. oceny sprawy jest treść art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., który zawiera inną - przesłankę negatywną związaną z prawomocnym skazaniem wnioskodawcy za przestępstwa, o jakich mowa w tym przepisie. W kontekście rozpatrywania zaistnienia przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. (w odróżnieniu od przesłanki z art. 10 ust. 1 u.b.a.) ma zaś znaczenie, że dotychczas wydane prawomocne wyroki skazujące mogą ulec zatarciu. Jednak zaistniałe w tym zakresie okoliczności nie pozbawiają organów Żandarmerii obowiązku ich uwzględnienia na podstawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przy ocenie tego, czy wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego.
Wprawdzie w niniejszej sprawie organ II instancji nieprawidłowo wskazał w zaskarżonej decyzji, że czyn zabroniony wnioskodawca popełnił w czasie, gdy pełnił już służbę wojskową tym niemniej już w odpowiedzi na skargę organ wskazał na omyłkę ze swojej strony. Podkreślił przy tym, że w decyzji organu I instancji stan faktyczny został prawidłowo ustalony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy błąd w stanie faktycznym ustalonym przez organ II instancji nie ma znaczenia dla rozstrzyganej sprawy.
Wobec powyższego zarzuty podniesione w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej należy uznać za zasadne.
Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania odwoławczego przed NSA, sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że stan prawny i faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony i nie pozostawia wątpliwości. Ponadto - w świetle ocen i rozważań poczynionych wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny - organ administracji prawidłowo zebrał, rozpatrzyły i oceniły zgromadzony materiał dowodowy.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga skarżącego jest niezasadna.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, a następnie rozpoznał skargę, uznając że podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 §2 w zw. z art. § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).