Orzeczenie · 2025-10-28

II GSK 488/25

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-10-28
NSAubezpieczenia społeczneWysokansa
ubezpieczenie zdrowotnespółka cywilnazawieszenie działalnościCEIDGNFZNSAprawo przedsiębiorcówskładki

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G.K. od wyroku WSA w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Prezesa NFZ o ustaleniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w spółce cywilnej w dniu 4 października 2016 r. Skarżący argumentował, że zawiesił swoją działalność gospodarczą, co powinno zwalniać go z obowiązku ubezpieczenia. Sąd I instancji oraz NSA uznali jednak, że zgodnie z art. 14a ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (obecnie art. 22 ust. 5 Prawa przedsiębiorców), zawieszenie działalności w spółce cywilnej jest skuteczne tylko wtedy, gdy wszyscy wspólnicy złożą stosowne wnioski. Ponieważ w tej sprawie zawieszenie dotyczyło tylko jednego wspólnika, było ono nieskuteczne. W konsekwencji, skarżący nadal podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty procesowe i materialne za nieuzasadnione, w tym zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. dotyczący nieprzeprowadzenia dowodów, wskazując na ograniczoną rolę sądu w postępowaniu dowodowym w postępowaniu kasacyjnym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia działalności gospodarczej w spółce cywilnej w kontekście obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego oraz roli sądu kasacyjnego w postępowaniu dowodowym.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2016 r. oraz specyficznej sytuacji wspólnika spółki cywilnej. Interpretacja przepisów o postępowaniu dowodowym w NSA jest utrwalona.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wspólnik spółki cywilnej, który indywidualnie zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jeśli pozostali wspólnicy kontynuują działalność spółki?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wspólnik taki nadal podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, ponieważ zawieszenie działalności przez jednego wspólnika spółki cywilnej nie jest skuteczne, jeśli pozostali wspólnicy nie zawiesili działalności.

Uzasadnienie

Przepis art. 14a ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (obecnie art. 22 ust. 5 Prawa przedsiębiorców) stanowi, że zawieszenie działalności w spółce cywilnej jest skuteczne tylko pod warunkiem jej zawieszenia przez wszystkich wspólników. Nieskuteczne zawieszenie oznacza, że przedsiębiorca nadal prowadzi działalność w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu zdrowotnym.

Czy sąd administracyjny w postępowaniu kasacyjnym powinien przeprowadzić dowody uzupełniające na wniosek strony?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd kasacyjny, będący sądem prawa, co do zasady nie prowadzi postępowania dowodowego i nie ustala stanu faktycznego, a jedynie kontroluje legalność zaskarżonego wyroku w granicach podstaw kasacyjnych.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do ustalania stanu faktycznego sprawy, a kontrola legalności decyzji administracyjnej opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (13)

Główne

u.ś.o.z. art. 66 § 1 ust. 1 lit c

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

u.s.d.g. art. 14a § ust. 2

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

W przypadku wykonywania działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest skuteczne pod warunkiem jej zawieszenia przez wszystkich wspólników.

Pomocnicze

u.ś.o.z. art. 69 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym.

u.s.d.g. art. 14a § ust. 7

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

W stosunku do zobowiązań o charakterze publicznoprawnym zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie przez NSA.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organu wnikliwie i zgodnie z prawem.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena wiarygodności i mocy dowodów.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanego dowodu. • Naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez ograniczenie postępowania dowodowego i nierozpoznanie sprawy w całokształcie okoliczności faktycznych. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo dostrzeżonego naruszenia prawa przez organ. • Naruszenie art. 66 § 1 ust. 1 lit c u.ś.o.z. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym za okres, w którym skarżący nie prowadził działalności gospodarczej.

Godne uwagi sformułowania

zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest skuteczne pod warunkiem jej zawieszenia przez wszystkich wspólników • sąd kasacyjny, będący sądem prawa, związany jest zarzutami kasacyjnymi i tylko w tym zakresie orzeka • sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy

Skład orzekający

Anna Ostrowska

sprawozdawca

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

członek

Marcin Kamiński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia działalności gospodarczej w spółce cywilnej w kontekście obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego oraz roli sądu kasacyjnego w postępowaniu dowodowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2016 r. oraz specyficznej sytuacji wspólnika spółki cywilnej. Interpretacja przepisów o postępowaniu dowodowym w NSA jest utrwalona.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla przedsiębiorców prowadzących działalność w formie spółek cywilnych, a także wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące postępowania przed NSA.

Czy zawieszenie działalności przez jednego wspólnika spółki cywilnej zwalnia z płacenia składek zdrowotnych? NSA odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst