II GSK 48/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-04-20
NSAAdministracyjneWysokansa
zaświadczenieprawo do świadczeń zdrowotnychsamorząd lekarskipostępowanie administracyjnesądy administracyjneuchwałaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że odmowa wydania zaświadczenia o prawie do udzielania świadczeń zdrowotnych przez samorząd lekarski powinna nastąpić w formie uchwały i podlega kontroli sądu administracyjnego.

Sprawa dotyczyła odmowy wydania przez samorząd lekarski zaświadczenia potwierdzającego prawo do udzielania świadczeń zdrowotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił czynność odmowy, uznając ją za wadliwą formalnie i naruszającą zasady postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną organu, uznał ją za bezzasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, choć autonomiczne, ma charakter administracyjny, a odmowa wydania zaświadczenia przez organ samorządu lekarskiego powinna przybrać formę uchwały i podlegać kontroli sądu administracyjnego.

Sprawa wywodzi się ze skargi K. W. na czynność Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 15 marca 2019 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego posiadanie prawa do udzielania świadczeń zdrowotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 października 2019 r. uchylił tę czynność oraz poprzedzającą ją czynność Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej. Sąd pierwszej instancji uznał, że odmowa wydania zaświadczenia powinna nastąpić w formie uchwały, a nie pisma, i że sprawa podlega kontroli sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną organu, oddalił ją. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, choć odrębne od postępowania jurysdykcyjnego, ma charakter administracyjny. Odmowa wydania zaświadczenia przez organ samorządu lekarskiego powinna być poprzedzona odpowiednim postępowaniem i przybrać formę uchwały, a brak takiej formy i naruszenie zasad postępowania administracyjnego uzasadnia uchylenie zaskarżonej czynności. NSA uznał, że organy samorządu lekarskiego, wydając zaświadczenia na podstawie art. 14 ustawy zmieniającej, działają w sensie funkcjonalnym jako organy administracji publicznej i podlegają kontroli sądów administracyjnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa wydania zaświadczenia przez organ samorządu lekarskiego powinna nastąpić w formie uchwały, a sprawa podlega kontroli sądu administracyjnego.

Uzasadnienie

Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, choć autonomiczne, ma charakter administracyjny. Odmowa wydania zaświadczenia przez organ samorządu lekarskiego powinna przybrać formę uchwały, a brak takiej formy i naruszenie zasad postępowania administracyjnego uzasadnia uchylenie zaskarżonej czynności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

ustawa zmieniająca art. 14 § 4

Ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1 i 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa zmieniająca art. 14 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw

k.p.a. art. 218 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 219

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o izbach lekarskich

Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich

u.z.l.l.d. art. 57 § 1 i 2

Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty

ustawa COVID-19 art. 15zzs⁴ § 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 września 1994 r. o dodatku i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu. art. 57 § 1 i 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odmowa wydania zaświadczenia przez organ samorządu lekarskiego powinna nastąpić w formie uchwały. Sprawa wydania zaświadczenia przez organ samorządu lekarskiego podlega kontroli sądu administracyjnego. Organy samorządu lekarskiego mają obowiązek wydać zaświadczenie na podstawie wszelkich posiadanych danych, w tym uzyskanych w wyniku postępowania wyjaśniającego.

Odrzucone argumenty

Sprawa nie jest sprawą z zakresu działalności administracji publicznej i nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Do działań organów samorządu lekarskiego w sprawach innych niż wskazane w art. 57 ust. 1 u.z.l.l.d. nie mają zastosowania przepisy k.p.a. Organy samorządu lekarskiego nie posiadają odpowiednich danych w rejestrach do wydania zaświadczenia, a postępowanie wyjaśniające może odnosić się tylko do posiadanej dokumentacji.

Godne uwagi sformułowania

samorząd lekarski jest jedynie wykonawcą woli ustawodawcy zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie aktem woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego organ samorządu lekarskiego (...) stanowi zatem organ administracji publicznej w sensie funkcjonalnym

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Kręcisz

członek

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że organy samorządów zawodowych, wydając zaświadczenia na podstawie przepisów prawa, działają w sensie funkcjonalnym jako organy administracji publicznej i podlegają kontroli sądów administracyjnych, a odmowa wydania zaświadczenia powinna nastąpić w formie uchwały."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wydawania zaświadczeń przez organy samorządu lekarskiego, ale może mieć zastosowanie do innych samorządów zawodowych w podobnych sytuacjach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej jurysdykcji sądów administracyjnych nad organami samorządów zawodowych oraz formy ich rozstrzygnięć, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy samorządy zawodowe działają poza prawem? NSA rozstrzyga o kontroli sądów nad odmową wydania zaświadczenia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 48/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1058/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-16
Skarżony organ
Rada Lekarska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 § 1 i 2 pkt 4 w zw. art. 58 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2007 nr 166 poz 1172
art. 14 ust. 4
Ustawa z dnia z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz  niektórych innych ustaw1), 2)
Dz.U. 1994 nr 111 poz 537
art. 57 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 2 września 1994 r. o dodatku i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 218 § 2, art. 219
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del.WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1058/19 w sprawie ze skargi K. W. na czynność Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 15 marca 2019 r. nr NRL/ZRP/WI/163-1/483/19 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego posiadanie prawa do udzielania świadczeń zdrowotnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji") wyrokiem z 16 października 2019 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1058/19), na podstawie art. 146 § 1 oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej zwanej "p.p.s.a."), uchylił czynność Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej z 15 marca 2019 r. oraz Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej w Kielcach polegającą na odmowie wydania K. W. (dalej zwanemu "skarżącym") zaświadczenia potwierdzającego posiadanie prawa do udzielania świadczeń zdrowotnych.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Pismem z 28 grudnia 2018 r. skarżący zwrócił się do Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej (zwana dalej także "ŚIL") o wydanie zaświadczenia potwierdzającego posiadanie prawa do udzielania świadczeń zdrowotnych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej. Do wniosku skarżący dołączył kopie świadectw pracy.
Pismem z 23 stycznia 2019 r. Prezes Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej poinformował skarżącego, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż nie spełnił on przesłanek określonych w art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r., Nr 166, poz. 1172, dalej zwanej "ustawa zmieniającą"), albowiem brak jest dokumentów potwierdzających udzielanie przez niego świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej w okresie od 29 września 1997 r. do 31 lipca 2001 r.
Skarżący pismem z 18 lutego 2019 r. zwrócił się do Naczelnej Izby Lekarskiej, wskazując, że w ww. okresie pełnił obowiązki Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego i do 2001 r. nie mógł wykonywać innej pracy. Podkreślił, że w służbie zdrowia pracuje od ponad 40 lat.
Pismem z 15 marca 2019 r. Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej (dalej zwany także "Prezesem NRL") poinformował skarżącego o treści art. 14 ust. 1 ustawy zmieniającej i wskazał, że samorząd lekarski jest jedynie wykonawcą woli ustawodawcy, który ograniczył w 2007 r. możliwość zachowania uprawnień do udzielania świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej.
Skargę na wyżej opisaną czynność wniósł skarżący, zarzucając naruszenie art. 14 ust. 4 w związku z ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej poprzez błędną wykładnię przepisu, a także wskazując na brak pouczenia o przysługujących środkach odwoławczych. Skarżący podkreślił, że wskazany w ustawie dziesięcioletni okres nie obejmuje wyłącznie okresu od 1997 do 2007 r., a dowolny dziesięcioletni okres.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądów administracyjnych do jej rozpoznania, ewentualnie zaś o jej oddalenie.
Sąd pierwszej instancji uchylając czynność Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej oraz poprzedzającą ją czynność Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej nie zgodził się ze stanowiskiem, że przedmiotowa sprawa nie jest sprawą administracyjną. W sytuacji, gdy do wydania zaświadczenia z powodu niespełnienia ustawowych warunków dojść nie może, okręgową izbę lekarską – zdaniem Sądu – obowiązuje załatwienie sprawy zgodnie z ogólnymi przepisami postępowania administracyjnego, z uwzględnieniem trybu, w jakim działa to ciało kolegialne. Zdaniem WSA, skarżący, żądając w oparciu o art. 14 ust. 4 ustawy zmieniającej wydania zaświadczenia, postawił właściwą okręgową radę lekarską przed koniecznością wydania mu zaświadczenia albo podjęcia uchwały o odmowie jego wydania. Tymczasem w sprawie doszło do nieprzewidzianego przepisami prawa udzielenia odmowy wydania zaświadczenia poprzez pismo, podpisane przez Prezesa Okręgowej Rady Lekarskiej Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej. Błędu tego nie skorygował Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej, którego pismo z 19 maja 2019 r. nie zawiera nawet żadnego uzasadnienia co do istoty rozstrzygnięcia.
WSA wskazał, że w wyniku podjęcia zaskarżonych czynności skarżący został pozbawiony merytorycznego rozstrzygnięcia jego sprawy – do czego miał prawo przyznane przez art. 14 ust. 4 ustawy zmieniającej. Co więcej, doszło do tego z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jak zasada praworządności (art. 6 k.p.a.), zasada pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 § 1 k.p.a.), zasada informowania stron (art. 9 k.p.a.) czy zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.). Sąd pierwszej instancji podkreślił przy tym, że pisma kierowane do skarżącego nie zawierały pouczenia co do możliwości wniesienia środków odwoławczych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie:
1) art. 3 § 1 i 2 pkt 4 w zw. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 57 ust. 1 i 2 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2019 r. poz. 537 z późn. zm.; dalej zwanej "u.z.l.l.d.") i art. 14 ustawy zmieniającej, poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowa sprawa jest sprawą z zakresu działalności administracji publicznej i podlega kognicji sądów administracyjnych, w skutek czego skarga została przez WSA rozpoznana, podczas gdy powinna zostać odrzucona;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 14 ust. 4 ustawy zmieniającej oraz w zw. z art. 57 ust. 1 i 2 u.z.l.l.d. przez błędne przyjęcie, że do działań organów samorządu lekarskiego podejmowanych w sprawach innych, niż wyraźnie wskazane w przepisie art. 57 ust. 1 u.z.l.l.d. zastosowanie mają przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.; dalej zwanej "k.p.a."), w tym w szczególności, że do wydawania zaświadczenia na podstawie art. 14 ust. 4 ustawy zmieniającej stosuje się przepisy k.p.a. dotyczące wydawania zaświadczeń i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 219 k.p.a. polegające na uznaniu, że organ powinien podjąć uchwałę o odmowie wydania zaświadczenia, co skutkowało uznaniem skargi, podczas gdy skarga winna być z powyższych powodów oddalona;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 218 § 2 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że:
a. okręgowa rada lekarska posiadała w prowadzonym przez nią okręgowym rejestrze lekarzy i lekarzy dentystów dane pozwalające rozpoznać wniosek o wydanie zaświadczenia, o którym mowa w art. 14 ustawy zmieniającej,
b. okręgowa rada lekarska jak i Naczelna Rada Lekarska mogły przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 14 ustawy zmieniającej,
podczas gdy organy te nie posiadały w swoich rejestrach danych niezbędnych do wystawienia skarżącemu zaświadczenia a postępowanie wyjaśniające prowadzone zgodnie przepisem art. 218 § 2 k.p.a. winno się odnosić do faktów i okoliczności wynikających z posiadanej przez organ wydający zaświadczenie ewidencji, rejestru czy zbioru danych innego rodzaju, co skutkowało uznaniem skargi, podczas gdy skarga winna być oddalona.
W uzasadnieniu skarżący kasacyjnej organ przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznał sprawę na rozprawie (art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych – tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych, a istotą tego postępowania jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Skarga kasacyjna organu skierowana przeciwko wyrokowi WSA, który uchylił czynności Prezesa NRL oraz ŚIL polegające na odmowie wydania skarżącemu zaświadczenia potwierdzającego posiadanie prawa do udzielenia świadczeń zdrowotnych, jest bezzasadna, a wyrok Sądu, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że zasadniczy spór w sprawie dotyczy tego, czy organy samorządu lekarskiego zobowiązane były wydać wnioskodawcy zaświadczenie, o którym mowa w art. 14 ustawy zmieniającej, w oparciu o przepisy k.p.a. i czy wydane w tej sprawie rozstrzygnięcie podlega kontroli sądowadministracyjnej.
Tytułem wstępu do dalszych rozważań wskazać należy, że Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z jego aktualnym brzmieniem reguluje: 1) postępowanie administracyjne jurysdykcyjne (ogólne); 2) postępowanie w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami administracji publicznej; 3) postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń; 4) postępowanie w sprawach skarg i wniosków; 5) tryb europejskiej współpracy administracyjnej; 6) nakładanie lub wymierzanie administracyjnych kar pieniężnych oraz udzielanie ulg w ich wykonaniu.
"Charakter uregulowanych w Kodeksie postępowań, podobnie jak układ występujących pomiędzy nimi relacji, nie budzi wątpliwości. Zalicza się je powszechnie do procedur administracyjnych, przyznając pierwszoplanową rolę postępowaniu jurysdykcyjnemu. Uznaje się zarazem, że pozostałe postępowania pełnią wobec niego funkcję pomocniczą (służebną) lub subsydiarną. Spostrzeżenie to nie podważa zasadności traktowania postępowań w sprawach wydawania zaświadczeń oraz skarg i wniosków, a z pewnymi zastrzeżeniami – także trybu europejskiej współpracy administracyjnej, jako procedur autonomicznych względem postępowania jurysdykcyjnego." (por. Zbigniew Kmieciak w Kmieciak Zbigniew, Wegner Joanna, Wojtuń Maciej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. opubl WKP 2023, komentarz do art. 1).
Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia nie jest prowadzone w formule ogólnego postępowania administracyjnego (postępowania jurysdykcyjnego), które reguluje art. 1 pkt 1 k.p.a., lecz odrębnego (autonomicznego w stosunku do postępowania ogólnego) postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń. Postępowanie to nie rozstrzyga zatem sprawy administracyjnej, nie kończy się również wydaniem decyzji – tylko podjęciem czynności materialnotechnicznej polegającej na urzędowym potwierdzeniu stanu faktycznego lub prawnego, tj. wydaniem zaświadczenia, albo odmową jego wydania. W wyroku z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2527/17 (publ. LEX nr 2494340) NSA wskazał: "1. Przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia jest wąski i ma specyficzny charakter. Nie obejmuje on kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, lecz sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych. 2. Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie aktem woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczeniem organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych, a postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. Postępowanie to ogranicza się jedynie do takich czynności, które pozwolą na urzędowe rozpoznanie wniosku".
Nie budzi wątpliwości, że w ust. 1 artykułu 14 ustawy zmieniającej przewidziano zachowanie przez lekarzy posiadających specjalizację I lub II stopnia w wymienionych dziedzinach (pkt 1) lub praktykę w udzielaniu świadczeń przez okres nie krótszy niż 10 lat (pkt 2), prawa do udzielania świadczeń zdrowotnych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej. Jednocześnie w ust. 4 wskazano, że zaświadczenie potwierdzające posiadanie prawa do udzielania świadczeń zdrowotnych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej na ww. podstawie, wydaje na wniosek lekarza – właściwa okręgowa rada lekarska.
Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że okręgowa rada lekarska zobowiązana była procedować zgodnie z Działem VII k.p.a. i – albo wydać zaświadczenie o żądanej treści, albo odmówić jego wydania, stosownie do art. 219 k.p.a., we właściwej formie działania przewidzianej w ustawie z 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich, dla organu kolegialnego, jakim jest okręgowa rada lekarska.
Nieprawidłowo jednak WSA zakwalifikował sprawę w przedmiocie wydania zaświadczenia jako sprawę administracyjną, co stało się z kolei podstawą argumentów skargi kasacyjnej, opartych na rozumowaniu, że skoro organy samorządu lekarskiego co do zasady nie są organami administracji publicznej, to nie ma do ich rozstrzygnięć zastosowania tzw. domniemanie formy decyzji administracyjnej. Argumentacja ta w rozpoznawanej sprawie jest jednak chybiona.
Wskazuje się w literaturze, że postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń jest to postępowanie o zakresie stosowania bardzo szerokim pod względem podmiotowym, albowiem obowiązuje ono wszystkie organy, o których mowa w art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. i dostępne jest wszystkim osobom, które na podstawie przepisów prawa lub ze względu na swój interes prawny muszą uzyskać poświadczenie prawa lub faktów (por. Janusz Borkowski w B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, 6 wydanie, str. 794). Pojęcie organu administracji publicznej występujące w art. 217 § 1 k.p.a. obejmuje zatem wszystkie organy administracji publicznej oraz inne podmioty realizujące zlecone funkcje administracyjne. W rozpoznawanej sprawie organ samorządu lekarskiego (okręgowa rada lekarska) stanowi zatem organ administracji publicznej w sensie funkcjonalnym skoro został "wyznaczony" przez prawodawcę (art. 5 § 2 pkt 3 z odesłaniem do art. 1 pkt 2 k.p.a.) do wydania spornego zaświadczenia.
Analizując w doktrynie i orzecznictwie charakter postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń podkreśla się, że jakkolwiek nie jest ono postępowaniem administracyjnym w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., to ma charakter administracyjny, w związku z czym zwraca się uwagę na zasadność odpowiedniego stosowania części przepisów regulujących ogólne postępowanie administracyjne do postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń. Jest to szczególnie istotne przy odmowie wydania zaświadczenia lub zaświadczenia żądanej treści i wdrożeniu postępowania zażaleniowego (którego możliwość i sposób przeprowadzenia również był sporny w rozpoznawanej sprawie).
Jak podkreślił NSA w uzasadnieniu uchwały (7) z 27 lipca 2009 r., I OPS 2/09, ONSAiWSA 2009/5, poz. 83: "brak zamieszczenia w dziale VII szczegółowej regulacji dotyczącej zasad i trybu rozpatrywania zażaleń na postanowienia odmawiające wydania zaświadczenia nie oznacza, że powyższa materia procesowa została wyłączona spod ustawowego unormowania przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego". Mimo że kodeksowa regulacja postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń jest niezwykle lakoniczna, z wykładni systemowej i celowościowej wynika, iż do zażalenia na postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia lub zaświadczenia żądanej treści powinny być stosowane przepisy rozdziału 11 działu II oraz art. 17, wyznaczający właściwość organu wyższego stopnia (tak też Małgorzata Jaśkowska w M. Jaśkowska, M. Wilbrandt – Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. Lex/el 2023. Komentarz do art. 219).
Uwzględniając zatem, że zgodnie z art. 17 pkt 4 k.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są – w stosunku do organów organizacji społecznych – odpowiednie organy wyższego stopnia tych organizacji, a w razie ich braku – organ państwowy sprawujący nadzór nad ich działalnością, trafnie wywiódł WSA, że zażalenie w sprawie odmowy wydania zaświadczenia przez okręgową radę lekarską przysługuje do Naczelnej Rady Lekarskiej, która jest organem wyższego stopnia nad okręgową radą lekarską, a na co wskazuje zarówno organizacja samorządu lekarskiego uregulowana w ustawie z 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich, jak i treść art. 57 ust. 1 u.z.l.l.d.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 w zw. z art. 58 § 1 p.p.s.a., uznając kognicję sądu administracyjnego i orzekając w sprawie oraz uchylając podjęte w sprawie czynności – niemające właściwej formy i podjęte z brakiem poszanowania zasad postępowania administracyjnego.
Dlatego też bezzasadne okazały się zarzuty postawione w pkt 1 i 2 skargi kasacyjnej, gdyż mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżone orzeczenie odpowiada w tym zakresie prawu.
Chybiony jest również zarzut podniesiony jako ostatni w skardze kasacyjnej, w którym autor skargi kasacyjnej polemizuje w zasadzie z ustawodawcą, a nie Sądem pierwszej instancji, twierdząc, że okręgowa rada lekarska nie posiada odpowiednich danych w swoich rejestrach, pozwalających na wydanie zaświadczenia, natomiast postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 218 § 2 k.p.a. może odnosić się tylko do faktów i okoliczności wynikających z już posiadanej przez organ dokumentacji.
Odnośnie do tego zarzutu zauważyć po pierwsze należy, że WSA podkreślił, iż przyczyną uchylenia czynności były uchybienia natury formalnej. Sąd nie dokonywał kontroli merytorycznej zaskarżonej czynności, tym samym nie wypowiadał się ani nie przesądzał jakiegokolwiek możliwego wyniku działania organu (wydanie zaświadczenia, odmowa jego wydania lub odmowa wydania zaświadczenia o żądanej treści). Po drugie przyjęcie argumentów kasatora na poparcie omawianego zarzutu musiałoby całkowicie zaprzeczyć racjonalności działania ustawodawcy, który nałożył na organ samorządu lekarskiego obowiązek wydawania zaświadczeń poświadczających posiadanie przez członków tego samorządu (lekarzy) prawa do udzielania świadczeń zdrowotnych, nie sposób zatem przyjąć, żeby było to działanie pozorne, nie zmierzające do realnego wykonania tego obowiązku przez kompetentny organ. Skoro art. 14 ust. 4 ustawy zmieniającej stanowi, że okręgowa rada lekarska takie zaświadczenie wydaje na wniosek lekarza, zatem przyjąć należy, że ma obowiązek je wydać na podstawie wszelkich posiadanych danych, nie tylko wynikających z prowadzonych rejestrów, ewidencji itp., ale również uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w tym dostarczonych przez lekarza.
Z tych wszystkich względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI