II GSK 1433/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-17
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo żywnościoweoznakowanie żywnościwprowadzanie w błądjakość handlowarozdrobniony łosośmechanicznie odkostniony produkt rybołówstwaochrona konsumentaprawo UErozporządzenie 1169/2011rozporządzenie 853/2004

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą błędnego oznakowania produktu rybnego jako "rozdrobniony łosoś" zamiast "mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa", uznając, że takie oznaczenie może wprowadzać konsumenta w błąd.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D. S.A. od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na postanowienie Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Skarżąca kwestionowała uznanie oznaczenia "rozdrobniony łosoś" za wprowadzające w błąd, twierdząc, że powinno być ono traktowane zamiennie z "mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa". Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że takie oznaczenie może wprowadzać konsumenta w błąd co do składu i metody produkcji, a przepisy unijne wymagają jasnego informowania o procesie mechanicznego odkostniania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej oddalił skargę spółki na postanowienie Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Spór dotyczył opinii w sprawie przyznania znaku jakości dla produktu oznaczonego jako "rozdrobniony łosoś". Skarżąca kasacyjnie spółka zarzucała naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących przeciwdziałania nieuczciwym praktykom rynkowym oraz rozporządzeń unijnych w sprawie informacji na temat żywności (nr 1169/2011) i higieny żywności pochodzenia zwierzęcego (nr 853/2004). Spółka argumentowała, że wskazanie "rozdrobniony łosoś" jest poprawne i nie wprowadza w błąd, a pojęcia takie jak "mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa" czy "blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego" są zamienne i zostały wprowadzone głównie na potrzeby rozporządzenia nr 853/2004. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił tych argumentów. Sąd podkreślił, że prawo żywnościowe ma na celu ochronę konsumentów i zapobieganie wprowadzaniu ich w błąd. Zgodnie z przepisami unijnymi, informacje na etykiecie nie mogą wprowadzać w błąd co do charakteru, tożsamości, właściwości, składu czy metody wytwarzania produktu. Sąd uznał, że sposób i stopień przetworzenia składnika ma znaczenie dla konsumenta, a mięso odkostnione mechanicznie różni się od tradycyjnego mięsa, co wymaga wyraźnego oznaczenia. Podkreślono, że zgodnie z rozporządzeniem nr 853/2004, mechanicznie odkostnione produkty rybołówstwa to te, w których usunięto mięso za pomocą środków mechanicznych, co prowadzi do utraty lub modyfikacji struktury mięsnej. Sąd stwierdził, że WSA prawidłowo przyznał rację organowi, iż oznaczenie "rozdrobniony łosoś" nie odzwierciedlało rzeczywistego charakteru surowca i mogło wprowadzać w błąd, zwłaszcza w kontekście kryteriów przyznawania znaku jakości, które wykluczają stosowanie surowców oddzielonych mechanicznie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania również uznano za nieuzasadnione, gdyż postępowanie administracyjne i sądowe zostało przeprowadzone zgodnie z prawem. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, takie oznaczenie może wprowadzać w błąd konsumenta.

Uzasadnienie

Przepisy unijne (art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1169/2011) zakazują wprowadzania w błąd co do składu i metody wytwarzania. Mięso odkostnione mechanicznie różni się od tradycyjnego mięsa, a jego specyficzny sposób pozyskania (utrata lub modyfikacja struktury mięsnej zgodnie z pkt 3.4 załącznika I do rozporządzenia 853/2004) wymaga jasnego informowania konsumenta, aby umożliwić mu świadomy wybór produktu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

Rozporządzenie 1169/2011 art. 7 § ust. 1 lit. a) i ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności

Informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości, charakteru, tożsamości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę kasacyjną, jeśli nie ma uzasadnionych podstaw.

Pomocnicze

Rozporządzenie 178/2002 art. 8

Rozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności

Prawo żywnościowe ma na celu ochronę konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru oraz przeciwdziałać wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd.

Rozporządzenie 178/2002 art. 16

Rozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności

Etykietowanie, reklama i prezentacja żywności nie może wprowadzać konsumentów w błąd.

Rozporządzenie 178/2002 art. 17 § ust. 1

Rozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności

Podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają zgodność żywności z wymogami prawa żywnościowego.

Rozporządzenie 1169/2011 art. 1 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności

Rozporządzenie określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, w tym etykietowania, w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów i płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Rozporządzenie 1169/2011 art. 2 § ust. 2 lit. a) i j)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności

Definicje informacji na temat żywności (informacje udostępniane konsumentowi) oraz etykietowania (wszelkie napisy, dane, znaki itp. umieszczone na opakowaniu lub towarzyszące żywności).

Rozporządzenie 1169/2011 art. 6

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności

Każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu muszą towarzyszyć informacje na temat żywności zgodne z rozporządzeniem.

Rozporządzenie 1169/2011 § załącznikiem VII cz. B pkt. 18

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności

Wszystkie rodzaje produktów objętych definicją «mięso oddzielone mechanicznie›› mogą zostać oznakowane jako "mięso oddzielone mechanicznie", a określeniu temu powinna towarzyszyć nazwa gatunków zwierząt, z których mięso to pochodzi.

Rozporządzenie 853/2004 § załącznika I pkt. 1.14 i pkt 3.4

Rozporządzenie (WE) NR 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego.

Definicja "mechanicznie odkostnione produkty rybołówstwa" jako produktów uzyskanych wskutek usunięcia z nich mięsa za pomocą środków mechanicznych, co prowadzi do utraty lub modyfikacji struktury mięsnej.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i działający w granicach prawa.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny na podstawie materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu prowadzenia postępowania w sposób zapewniający jego sprawność i szybkość.

k.p.a. art. 127 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Postanowienie wydane w toku postępowania może być zaskarżone w całości lub w części tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd jest związany podstawami skargi kasacyjnej.

u.p.n.p.r. art. 5

Ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym

Zakaz stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Oznaczenie "rozdrobniony łosoś" może wprowadzać konsumenta w błąd co do składu i metody produkcji, naruszając przepisy o ochronie konsumentów i prawie żywnościowym.

Odrzucone argumenty

Twierdzenie, że "rozdrobniony łosoś" jest tożsame z "mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa" i nie wprowadza w błąd. Argument, że brak analogicznej regulacji dla produktów rybnych jak dla mięsa oddzielonego mechanicznie oznacza brak obowiązku szczegółowego oznaczania. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez sąd pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

prawo żywnościowe ma na celu ochronę konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru oraz przeciwdziałać wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd etykietowanie, reklama i prezentacja żywności [...] nie może wprowadzać konsumentów w błąd informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a zwłaszcza co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji mięso odkostnione mechanicznie (określane również "odzyskanym mechanicznie") różni się w istotnym stopniu od wyobrażenia "mięsa", jakie funkcjonuje w świadomości konsumenta "Mechanicznie odkostnione produkty rybołówstwa" to produkty uzyskane wskutek usunięcia z nich mięsa za pomocą środków mechanicznych, co prowadzi do utraty lub modyfikacji struktury mięsnej.

Skład orzekający

Andrzej Skoczylas

sprawozdawca

Jacek Boratyn

członek

Mirosław Trzecki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oznaczania żywności, zwłaszcza w kontekście wprowadzania konsumenta w błąd co do składu i metody produkcji, w szczególności w odniesieniu do produktów rybnych poddanych procesowi mechanicznemu odkostniania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji oznakowania produktu rybnego i interpretacji przepisów unijnych w tym zakresie. Może być pomocne w sprawach dotyczących jakości handlowej i ochrony konsumentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego produktu spożywczego (łosoś) i kwestii, która bezpośrednio wpływa na konsumentów – czy etykieta mówi prawdę o tym, co kupujemy. Pokazuje, jak ważne są szczegóły w prawie żywnościowym.

Czy "rozdrobniony łosoś" to to samo co "mięso odkostnione"? Sąd wyjaśnia, co konsument musi wiedzieć.

Sektor

żywność

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1433/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /sprawozdawca/
Jacek Boratyn
Mirosław Trzecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Normalizacja
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 550/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-05-15
II GSK 1443/19 - Wyrok NSA z 2022-05-31
III SA/Gl 470/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-08-08
Skarżony organ
Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 8, art. 16, art. 17 ust. 1
Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności
Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18 art. 1 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 2 lit. a) i j), art. 6, art. 7 ust. 1 lit. a) i ust. 2, załącznikiem VII cz. B pkt. 18
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
Dz.U.UE.L 2004 nr 139 poz 55 pkt. 1.14 i pkt 3.4 załącznika I
Rozporządzenie (WE) NR 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące  higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 15, art. 127 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. S.A. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 550/19 w sprawie ze skargi D. S.A. w K. na postanowienie Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia 9 stycznia 2019 r. nr GI-BKJ-071-112-1/18(pdż) w przedmiocie opinii w sprawie przyznania znaku jakości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. S.A. w K. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 550/19, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę D. S.A. w K. na postanowienie Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia 9 stycznia 2019 r. w przedmiocie opinii w sprawie przyznania znaku jakości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA wywiodła D. S.A. w K., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych i rozpoznania sprawy na rozprawie.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
I. prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 5 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2070), art. 7 ust. 1 oraz art. 18 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. UE L 304 z 22,11.2011, ze zm.; dalej jako rozporządzenie: nr 1169/2011) poprzez błędne przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy wskazanie "rozdrobionego łososia" jako surowca stosowanego w produkcji "[...]" zamiast zastosowania pojęcia: "mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa" lub pojęcia wskazanego w Handlowym Dokumencie Identyfikacyjnym: "blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego" stanowi informację wprowadzającą w błąd odnośnie tożsamości produktu, składu, a także metody wytwarzania i jako taki jest niezgodny z przepisami z zakresu znakowania żywności, w sytuacji, w której pojęcie "mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa" (analogicznie tożsame pojęcie "blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego") zostało wprowadzone wyłącznie na potrzeby rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L 139 z 30.4.2004, str. 55, ze zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 3, t. 45, str. 14, dalej jako: rozporządzenie nr 853/2004), co wynika wprost z Załącznika I pkt 3.4 tegoż rozporządzenia i nie ma konieczności ich stosowania w oznakowaniu produktu.
II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której Skarżący wykazał, że postępowanie administracyjne było dotknięte wadami procesowymi, to jest naruszeniami art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 15 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.) poprzez ograniczenie się do kontroli prawidłowości wydania postanowienia z dnia 23 listopada 2018 r. zamiast podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia istoty sprawy, zgromadzenia materiału dowodowego, co umożliwiłoby ustalenie, czy zasadnym jest utrzymanie w mocy negatywnej opinii w sprawie produktu "[...]" wyprodukowanego przez Skarżącą.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Natomiast istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia - zarzuty naruszenia prawa procesowego zostały bowiem tak skonstruowane, że powiązano je ściśle z naruszeniem prawa materialnego.
W tej sytuacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu błędnej wykładni i w konsekwencji niewłaściwego zastosowania art. 5 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, art. 7 ust. 1 oraz art. 18 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 poprzez błędne przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy wskazanie "rozdrobionego łososia" jako surowca stosowanego w produkcji "[...]" zamiast zastosowania pojęcia: "mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa" lub pojęcia wskazanego w Handlowym Dokumencie Identyfikacyjnym: "blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego" stanowi informację wprowadzającą w błąd odnośnie tożsamości produktu, składu a także metody wytwarzania i jako taki jest niezgodny z przepisami z zakresu znakowania żywności, w sytuacji, w której pojęcie "mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa" (analogicznie tożsame pojęcie blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego") zostało wprowadzone wyłącznie na potrzeby rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego, co wynika wprost z Załącznika I pkt 3.4 tegoż rozporządzenia i nie ma konieczności ich stosowania w oznakowaniu produktu.
Zarzut ten nie zyskał aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, prawo unijne zawiera unormowania zawierające gwarancje spełnienia oczekiwań konsumenta, aby nabywany produkt spełniał wymagania, o których został on poinformowany na oznakowaniu produktu. Zgodnie z art. 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE sp.15.6.463, dalej cyt. jako: rozporządzenie nr 178/2002), prawo żywnościowe ma na celu ochronę konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru oraz przeciwdziałać wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd (zob. np. wyrok NSA z 5 maja 2021 r., II GSK 1021/18 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast stosownie do treści art. 16 rozporządzenia etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Ponadto z art. 17 ust. 1 rozporządzenia wynika, że podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów (zob. wyrok NSA z 25 lutego 2020 r., II GSK 3788/17 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega zatem wątpliwości, że zarówno krajowe regulacje zawarte w ustawie o jakości handlowej, jak i przywołane przepisy unijne sprzeciwiają się każdej praktyce mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta. Konsument ma bowiem prawo nabywać produkty zgodnie z jego własnymi oczekiwaniami, świadomie wybierając artykuły o pożądanych przez niego cechach jakościowych. Naruszanie ww. zasad oznacza naruszenie interesu konsumenta (por. m.in. wyrok NSA z 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2033/13; wyrok NSA z 25 lutego 2020 r., II GSK 3788/17; wyrok WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 359/09 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Szczegółowe wymagania odnoszące się do oznakowania środków spożywczych zawiera rozporządzenie (UE) nr 1169/2011, które w art. 6 wskazuje, że każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat żywności zgodne z tym rozporządzeniem. Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a) cyt. rozporządzenia informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. Chodzi o zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (art. 1 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011). Rozporządzenie to określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania żywności (art. 1 ust. 2).
Przez etykietowanie – stosownie do art. 2 ust. 2 lit. j) rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 – rozumie się wszelkie napisy, dane szczegółowe, znaki handlowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do danego środka spożywczego i umieszczone na wszelkiego rodzaju opakowaniu, dokumencie, ulotce, etykiecie, opasce lub pierścieniu towarzyszącym takiej żywności lub odnoszącym się do niej (por. wyroki TSUE: z 4 czerwca 2015 r. w sprawie C-195/14 Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände - Verbraucherzentrale Bundesverband e.V. v. Teekanne GmbH & Co. KG, opubl. ZOTSiS 2015/6/I-361, LEX nr 1712738; z 10 września 2009 r. w sprawie C-446/07, Alberto Severi v. Regione Emilia-Romagna; opubl. ZOTSiS 2009/8-9B/I-8041).
Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1169/2011 informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a zwłaszcza co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Przy czym, zgodnie z art. 7 ust. 2 informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta.
Jak wynika z powyższego, oznakowanie artykułów rolno-spożywczych jest istotnym elementem jakości handlowej. Obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny, jasny i łatwo zrozumiały dla konsumenta. Jak wskazuje się w orzecznictwie, etykieta jest wizytówką producenta (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 19 maja 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 478/10). Poprzez treść etykiety producent wypełnia obowiązek przekazania konsumentowi wymaganych prawem informacji. Odczytując tekst etykiety, konsument podejmuje decyzję o wydaniu swoich pieniędzy. Wszelkie zaniedbania zakresie prawidłowego etykietowania trzeba uznać za oczywiste naruszenie interesów konsumenta. Jeśli etykieta produktu nie zawiera tego, co powinna, lub jest elementem manipulacji, oznacza to, że producent narusza ciążące na nim obowiązki w zakresie znakowania, a więc nie może zapewnić wystarczająco dobrej jakości produkcji i/lub jej bezpieczeństwa.
A zatem, skoro oznakowanie środka spożywczego, nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w tym w szczególności co do składu oraz metod wytwarzania tego produktu, to nie są zasadne zarzuty skargi kasacyjnej kwestionujące prawidłowość stanowiska organu odwoławczego wyrażonego w zaskarżonej decyzji.
WSA słusznie zatem przyznał rację organowi, że strona nie wykazała, iż informacja zamieszczona na etykiecie o zastosowaniu w produkcie składnika "rozdrobniony łosoś" odpowiada surowcowi, który w Handlowym Dokumencie Identyfikacyjnym został określony jako "blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego" (Salmo salar), a w specyfikacji produktu o wadze 135g z dnia 6 listopada 2017 r. jako "mechanicznie odkostniony łosoś (Salmo salar)". Trafnie również podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że w samej skardze do WSA przyznano, że pojęcie mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa oraz "blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego" mogą być stosowane zamiennie. Rację ma także Sąd I instancji, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej to producent powinien dopilnować, aby zastosowana nazwa odzwierciedlała rzeczywisty charakter użytego komponentu, pozwalając na odróżnienie surowca rozdrobnionego od mechanicznie odkostnionego, a w efekcie - co zdaniem Sądu należy podkreślić - odróżnienie (i wybór) produktu lepszej jakości od produktu, do wytworzenia którego użyto surowca gorszej jakości.
Zasadnie zauważył także WSA, iż za prawnie relewantną okoliczność w niniejszej sprawie można uznać także i to, że na oficjalnej stronie Ministerstwa Rolnictwa przedstawiono kryteria przyznawania znaku, w których wskazano m.in., że artykuły rolno-spożywcze nie mogą zawierać surowców oddzielonych mechanicznie w rozumieniu pkt. 1.14 oraz 3.4 załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 853/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L 139 z 30.04.2004, str. 55, ze zm.).
W tej sytuacji nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie, że gdyby prawodawca uznał za zasadne wskazywanie w oznakowaniu produktów rybołówstwa, że zostały one pozyskane w wyniku mechanicznego odkostnienia, przewidziałby to wyraźnie w przepisach dotyczących warunków znakowania, tak jak to wprost uregulowano w odniesieniu do produktów mięsnych. Zgodnie z załącznikiem VII cz. B pkt. 18 rozporządzenia nr 1169/2011, wszystkie rodzaje produktów objętych definicją «mięso oddzielone mechanicznie›› mogą zostać oznakowane jako "mięso oddzielone mechanicznie" a określeniu temu powinna towarzyszyć nazwa gatunków zwierząt, z których mięso to pochodzi. Nie ma racji skarżąca kasacyjnie, że skoro analogiczna regulacja nie została wyraźnie przyjęta w odniesieniu do "mechanicznie odkostnionych produktów rybołówstwa", to można przyjąć, iż tego rodzaju produkty są zwolnione z obowiązku znakowania tym określeniem.
W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, iż sposób i stopień przetworzenia składnika produktu spożywczego ma istotne znaczenie dla konsumenta.
Z powyższych względów prawidłowa jest konstatacja WSA, iż mięso odkostnione mechanicznie (określane również "odzyskanym mechanicznie") różni się w istotnym stopniu od wyobrażenia "mięsa", jakie funkcjonuje w świadomości konsumenta. Z tego też względu wyłączono je z zakresu definicji mięsa określonej w dyrektywie Komisji 2001/101/WE10 regulującej kwestię definicji mięsa na potrzeby etykietowania. W rezultacie wymagane jest wyraźne określenie produktu jako MOM i wskazanie gatunku zwierzęcia, z którego zostało ono uzyskane. Powyższą zasadę stosuje się do etykietowania produktów objętych unijną definicją "mięsa odkostnionego mechanicznie".
Podobnie na skutek mechanicznego odkostnienia produktu rybołówstwa dochodzi do zmiany właściwości takiego produktu co – jak zasadnie zauważył Sąd I instancji - wynika wprost z przepisów prawa unijnego. Stosownie bowiem do pkt 3.4 załącznika I rozporządzenia (WE) Nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego: "Mechaniczne odkostnione produkty rybołówstwa" to produkty uzyskane wskutek usunięcia z nich mięsa za pomocą środków mechanicznych, co prowadzi do utraty lub modyfikacji struktury mięsnej.
Podzielając zatem wykładnię przepisów prawa materialnego, dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne ściśle powiązanych z tą problematyką zarzutów naruszenia przepisów postępowania - tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 15 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., ponieważ w omawianej sytuacji kwestia ewentualnego naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego była w zasadzie zdeterminowana wykładnią przepisów prawa materialnego. Wskazane wyżej zarzuty procesowe w istocie rzeczy sprowadzały się do twierdzenia, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organ administracji naruszył reguły zawarte w przepisach k.p.a. oraz naruszył normy prawa materialnego. Odnosząc się zatem do wskazanych wyżej zarzutów naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowane przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonego postanowienia jednoznacznie wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonego aktu w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącej kasacyjnie sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego. Również nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., który ma także charakter wynikowy, stanowiący o tym, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Nieusprawiedliwione są zatem procesowe zarzuty kasacyjne. WSA, oddalając rozpatrywaną skargę, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania. Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, iż załączone przez stronę dokumenty i wyjaśnienia zawierały braki, które nie pozwalały mu na wydanie pozytywnej opinii w tej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego w pkt 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804), zasądzając od skarżącej kasacyjnie na rzecz organu reprezentowanego przez radcę prawnego, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji 360 zł za terminowe sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI