II GSK 46/07

II GSK 46/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Bała /sprawozdawca/
Janusz Drachal /przewodniczący/
Zofia Borowicz
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1539/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-10-19
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędziowie NSA Jan Bała (spr.) Zofia Borowicz Protokolant Joanna Kubacka po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1539/06 w sprawie ze skargi A. A. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 lipca 2005 r., nr [...] w przedmiocie środków z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę 2. zasądza od A. A. S. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1539/06, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.A.S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezesa Agencji) z dnia 19 lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu złożonego w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", uchylił tę decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Regionalnego Oddziału Warmińsko-Mazurskiego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 czerwca 2005 r.
W uzasadnieniu decyzji organu podano, iż skarżący jest współwłaścicielem, a zatem również posiadaczem wspólnego gospodarstwa rolnego od 19 kwietnia 1978 r., a zatem przekroczył dwunastomiesięczny okres posiadania gospodarstwa rolnego. Nie przedłożył zaś żadnych dokumentów pozwalających na przyjęcie, iż faktycznie nie prowadził gospodarstwa rolnego. Nie spełnia zatem warunków z Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004−2006" – rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 września 2004 r. (Dz.U. Nr 197, poz. 2032) oraz Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego − rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004 r. (Dz.U. Nr 207, poz. 2117), w których przewidziano wprawdzie możliwość posiadania gospodarstwa rolnego przez okres dłuższy niż 12 miesięcy przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu, lecz pod warunkiem, że faktyczne prowadzenie gospodarstwa rolnego nie przekroczyło 12 miesięcy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.A.S. domagał się uchylenia powyższych decyzji, zarzucając m.in., iż prowadzi gospodarstwo rolne przez okres krótszy niż 12 miesięcy, o czym świadczą m.in. przedłożone zaświadczenia KRUS i Burmistrza Miasta i Gminy M., a pominięcie tych dowodów narusza art. 7 i 77 oraz art. 76 § 1 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając skargę, Sąd I instancji powołał się na pkt 3.1.2. załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004 r. w sprawie Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004−2006" (Dz.U. Nr 207, poz. 2117), w którym w pkt 3.1.2. o tytule "Działanie 1.2. Ułatwienie startu młodym rolnikom", w części dot. "Kryteriów dostępu" pkt 2 lit. b) stwierdzono, że pomoc może być przyznana rolnikowi, który m.in. po raz pierwszy podjął prowadzenie gospodarstwa rolnego. Za taką osobę uważa się natomiast m.in. osobę, która była posiadaczem gospodarstwa rolnego przez okres dłuższy niż 12 miesięcy przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu, lecz w tym okresie faktycznie prowadziła gospodarstwo rolne nie dłużej niż 12 miesięcy. Za okres, w którym rolnik nie prowadził gospodarstwa rolnego można uznać, na wniosek zainteresowanego, wymienione w treści załącznika okresy. Za młodego rolnika uznaje się osobę, która po raz pierwszy podjęła prowadzenie gospodarstwa rolnego, jeżeli różnica między okresem, w którym osoba ta była posiadaczem gospodarstwa rolnego a okresami wymienionymi, jako mogące być nieuznanymi za prowadzenie gospodarstwa rolnego, nie przekracza okresu 12 miesięcy w dniu zawarcia umowy o dofinansowanie projektu.
Sąd podniósł, że pomoc może być przyznana takiemu rolnikowi, który będąc posiadaczem gospodarstwa rolnego przez okres dłuższy niż 12 miesięcy przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu, faktycznie prowadził gospodarstwo rolne w tym okresie nie dłużej niż 12 miesięcy. Zdaniem Sądu, w powołanym załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazano okresy, które mogą być uznane na wniosek zainteresowanego za okresy, w których rolnik, jako posiadacz gospodarstwa rolnego, nie prowadził tego gospodarstwa, to jednak nie oznacza, że sam fakt bycia posiadaczem gospodarstwa rolnego jest równoznaczny z jego faktycznym prowadzeniem. Bycie posiadaczem gospodarstwa rolnego z racji przysługiwania do niego udziału w prawie własności, nie może być w ujęciu normatywnym traktowane jako tożsame z faktycznym jego prowadzeniem.
Sąd podkreślił, że okresy, mogące być na wniosek rolnika uznane w ujęciu normatywnym za nieprowadzenie w tym czasie gospodarstwa rolnego, mogą natomiast obejmować czas, w którym rolnik prowadził faktycznie gospodarstwo, ale równocześnie miały miejsce okoliczności, które ujęte są jako okresy mogące być wyłączonymi z czasu prowadzenia gospodarstwa. Możliwość odliczenia, zdaniem Sądu I instancji, wskazanych w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi okresów prowadzenia gospodarstwa rolnego dotyczy zatem takiej sytuacji, w której rolnik prowadził gospodarstwo rolne przez okres dłuższy niż 12 miesięcy, lecz w tym okresie zaistniały równocześnie okoliczności mogące w ujęciu normatywnym wyłączać uznanie tego czasu za prowadzenie gospodarstwa rolnego.
Zdaniem Sądu, okresów, w których rolnik nie prowadził gospodarstwa rolnego, mogących być odliczanymi na jego wniosek, nie można stosować do osoby, która nie prowadziła faktycznie tego gospodarstwa, będąc jedynie jego posiadaczem, jako udziałowiec w prawie do niego przysługującym.
W powoływanym załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie chodzi bowiem o samo posiadanie gospodarstwa przez okres ponad 12 miesięcy, jako wyłączające możliwość uzyskania dofinansowania, lecz o posiadanie tego gospodarstwa i zarazem faktyczne jego prowadzenie ponad ten okres czasu.
Sąd podkreślił, że przyjęta przez ograny orzekające wykładania, iż okres posiadania gospodarstwa rolnego należy traktować jako faktyczne prowadzenie tego gospodarstwa, z wyłączeniem z tego okresu na wniosek zainteresowanego jedynie tych okresów, które zostały wskazane w pkt 3.1.2 załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w części dot. "Kryteriów dostępu" pkt 2 lit. b) i w tej części wymienione pod lit. od a) do d), nie znajduje jednoznacznego uzasadnienia w treści powołanych zapisów, dlatego stosownie do art. 6 i art. 7 k.p.a. organy orzekające miały obowiązek, działając w granicach wyznaczonych przepisami prawa, uwzględnić słuszny interes strony skarżącej, bez naruszenia jednak interesu społecznego.
Zdaniem Sądu, przeciwko wykładni zastosowanej przez organy w niniejszej sprawie przemawia również treść art. 89 ust. 1 tiret 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz.U. UE. seria L, Nr 160, s. 80) (dalej: rozporządzenie Rady WE), według którego pomoc młodym rolnikom w celu ułatwienia im podejmowania działalności w rolnictwie będzie przyznawana m.in., gdy rolnik jest kierownikiem gospodarstwa, co w ujęciu normatywnym należy rozumieć, jako kierowanie albo prowadzenie gospodarstwa rolnego w sposób zależny od woli tego rolnika. Bycie udziałowcem w prawie przysługującym do gospodarstwa rolnego nie jest równoznaczne z jego prowadzeniem zależnym od woli tego posiadacza. Współwłasność gospodarstwa rolnego daje prawną możliwość jego faktycznego współprowadzenia lub nawet wyłącznego prowadzenia, lecz bycie jego współwłaścicielem nie jest tożsame z faktycznym jego prowadzeniem.
Sąd I instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie A.A.S. jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego od chwili nabycia praw do spadku obejmującego to gospodarstwo, tj. od chwili śmierci spadkodawcy, które to nabycie zostało następnie potwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 19 kwietnia 1978 r. sygn. akt I Ns 37/78.
Z zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w O. z dnia 13 czerwca 2005 r. wynika, że skarżący ubezpieczony jest jako rolnik od dnia 1 kwietnia 2005 r., poprzednio był ubezpieczony jako domownik. Również w zaświadczeniu Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia 16 czerwca 2005 r. stwierdzono, że A.A.S. nie był płatnikiem podatku rolnego do dnia 21 stycznia 2005 r.
Powołane dokumenty, zdaniem Sądu, stanowią dowód okoliczności w nich stwierdzonych. Z powyższego wynika, że skarżący podjął faktyczne prowadzenie gospodarstwa rolnego dopiero od dnia 21 stycznia 2005 r. Odrzucając wniosek skarżącego o dofinansowanie, organy orzekające nie uwzględniły okoliczności stwierdzonych powołanymi dokumentami, jak również nie przeprowadziły, stosownie do art. 76 § 3 k.p.a, dowodu przeciwko treści tych dokumentów na okoliczności w nich zawarte, względnie na okoliczności służące ustaleniu, kiedy skarżący rozpoczął faktyczne prowadzenie gospodarstwa rolnego.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wyrok w całości i wniósł o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Prezes Agencji zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:
1. Naruszenie prawa materialnego, to jest:
a) pkt 3.1.2. załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o tytule: Działanie 1.2. "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w części dotyczącej "Kryteriów dostępu" pkt. 2 lit. b) poprzez błędną jego wykładnię, co skutkowało przyjęciem, że odrzucenie wniosku skarżącego nastąpiło z naruszeniem tegoż przepisu i w efekcie uchyleniem decyzji Prezesa Agencji z 19 lipca 2005 r.
b) art. 8 ust. 1 tiret 5 rozporządzenia Rady WE poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, co skutkowało przyjęciem, że Prezes Agencji oraz organ pierwszej instancji dokonały wadliwej wykładni pkt 3.1.2. załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w części dotyczącej "Kryteriów dostępu" pkt 2 lit. b) i w efekcie uchyleniem decyzji Prezesa Agencji z 19 lipca 2005 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
2. Naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt. c − p.p.s.a. – poprzez przyjęcie, że odrzucenie wniosku skarżącego bez uwzględnienia przez organy orzekające przedłożonych przez skarżącego A.A.S. dokumentów, jak również bez przeprowadzenia dowodu przeciwnego z treści tychże dokumentów nastąpiło z naruszeniem art. 76 § 1 k.p.a., w sposób mający wpływ na wynik postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator podniósł, że w pkt 3.1.2. załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w części dotyczącej "Kryteriów dostępu" pkt 2 lit. b) stwierdzono, że pomoc może być przyznana rolnikowi, który m.in. po raz pierwszy podjął prowadzenie gospodarstwa rolnego. Za osobę, która podjęła po raz pierwszy prowadzenie gospodarstwa rolnego uznano osobę spełniającą określone kryteria wiekowe, która:
– albo po raz pierwszy stała się posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego, nie wcześniej niż 12 miesięcy przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu,
– lub była posiadaczem gospodarstwa rolnego przez okres dłuższy niż 12 miesięcy przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu, lecz w tym okresie faktycznie prowadziła gospodarstwo rolne nie dłużej niż 12 miesięcy.
W załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wymieniono wyczerpująco okresy, które na wniosek zainteresowanego rolnika mogą zostać uznane za okresy nieprowadzenia gospodarstwa rolnego. Do okresów tych zaliczyć można okresy: przed uzyskaniem pełnoletniości, okres pobierania nauki, okres odbywania służby wojskowej, okres oddania gospodarstwa w dzierżawę lub ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia gospodarstwa.
Skarżący jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego od 19 kwietnia 1978 r., to jest od chwili nabycia praw do spadku obejmującego to gospodarstwo. Przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie nie wskazał na żadną z okoliczności umożliwiających skrócenie okresu faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego przed dniem zawarcia umowy o przyznanie pomocy. Powyższe stanowiło przesłankę negatywną do przyznania skarżącemu pomocy finansowej w ramach Działania 1.2.
Zdaniem kasatora okresy wyłączeń, o jakich mowa w pkt 3.1.2. omawianego załącznika do rozporządzenia, mogą pomniejszać tylko okres posiadania gospodarstwa, nie zaś jak przyjął Sąd I Instancji, okres faktycznego prowadzenia gospodarstwa.
Wskazane w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi okoliczności uprawniające do skrócenia okresu posiadania same przez się nie wykluczają faktu posiadania gospodarstwa. Rolnik będący właścicielem – a zatem i posiadaczem samoistnym – gospodarstwa, nie traci tego posiadania przez fakt nieosiągnięcia pełnoletności, pobierania nauki, odbywania służby wojskowej, oddania gospodarstwa w dzierżawę ani ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia gospodarstwa. Prawodawca nie mógł zatem uznać tych okoliczności za wyłączających posiadanie gospodarstwa. Przyjął natomiast domniemanie, że przez czas trwania tych okoliczności rolnik de facto nie sprawuje władztwa nad gospodarstwem, co uzasadnia złagodzenie kryteriów dostępu do pomocy przez ustanowienie systemu odliczeń od czasu posiadania gospodarstwa. Wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że prawodawca nazwał czas, w którym posiadanie gospodarstwa zostało "skrócone" o czas trwania wymienionych okoliczności – "faktycznym prowadzeniem gospodarstwa". Faktyczne prowadzenie gospodarstwa jest więc tylko kategorią techniczną, nie podlegającą odrębnej ocenie czy interpretacji. Jest to wynik odejmowania: okresu wyłączeń od czasu posiadania gospodarstwa.
Sąd I Instancji pominął, że katalog okoliczności uzasadniających odliczenie od czasu posiadania jest katalogiem zamkniętym. Organ przyznający pomoc nie może dokonać innych odliczeń ani posłużyć się innymi kryteriami oceny czasu posiadania gospodarstwa, aniżeli określone w załączniku do rozporządzenia.
Nie można sensownie stwierdzić, że osoba niepełnoletnia może faktycznie prowadzić gospodarstwo rolne. To samo trudno powiedzieć o osobie odbywającej służbę wojskową, o osobie, która oddała gospodarstwo w dzierżawę (bo wówczas faktycznie gospodarstwo prowadzone jest przez dzierżawcę) bądź o osobie, która ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia gospodarstwa (gdyż to pełnomocnik faktycznie to gospodarstwo wtedy prowadzi). Tylko bowiem te okresy ustawodawca pozwala odliczyć od okresu posiadania gospodarstwa. Tym samym przepis ustanawiający zasady dokonywania pomniejszeń czasu prowadzenia gospodarstwa – należałoby uznać za zbędny. Okresy odliczeń zawierałyby się bowiem w samym okresie faktycznego prowadzenia gospodarstwa.
Kasator podkreślił, że "faktyczne prowadzenie gospodarstwa rolnego" występuje jedynie w kontekście posiadania gospodarstwa przez czas dłuższy niż 12 miesięcy przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. W przypadku rolników posiadających gospodarstwo przez czas krótszy niż 12 miesięcy przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie, okres "faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego" mógłby być znacznie dłuższy niż 12 miesięcy. Nie można wykluczyć, że dany rolnik faktycznie prowadziłby gospodarstwo np. w charakterze pełnomocnika. Skoro jednak gospodarstwo posiadałby krócej niż 12 miesięcy, mógłby się skutecznie ubiegać o przyznanie pomocy.
Taka nieunikniona konsekwencja wykładni prezentowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanowiłaby zaprzeczenie zasad przyznawania pomocy młodym rolnikom, skoro w art. 8 ust. 1 tiret trzecie rozporządzenia WE jednoznacznie podano, że pomoc przyznaje się rolnikowi, który rozpoczyna prowadzenie gospodarstwa po raz pierwszy.
Poza tym przyjęta w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji wykładnia art. 8 ust.1 tiret piąty rozporządzenia WE jest nie do przyjęcia. Wspomniany przepis stanowi, że pomoc przyznaje się rolnikowi, który jest kierownikiem gospodarstwa. Z przepisu tego nie da się jednak wywieść żadnego wniosku co do tego, kto jest kierownikiem gospodarstwa, ani kiedy (na jakich warunkach) można twierdzić, że dany rolnik jest kierownikiem gospodarstwa. Co więcej, przepisy rozporządzenia WE wskazują na prawidłowość interpretacji dokonanej przez organ. Otóż art. 8 ust. 1 in fine uprawnia państwa członkowskie do określenia szczegółowych zasad przyznawania pomocy, w sytuacji gdy rolnik nie jest wyłącznym kierownikiem gospodarstwa.
Odnosząc się do zarzutu Sądu odnośnie naruszenia art. 76 § 1 k.p.a., organ podkreślił, że nie kwestionował prawdziwości dokumentów (zaświadczenie KRUS z 13.06.2005 r. oraz zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy M. z 16.06.2005 r.) ani nie podważał faktów tam zawartych, lecz twierdzi, że dokumenty te nie miały znaczenia przy rozstrzyganiu sprawy przyznania pomocy finansowej skarżącemu i nie wpłynęły na decyzję organu. Przyczyną odmowy przyznania pomocy skarżącemu był fakt posiadania gospodarstwa rolnego przez okres dłuższy niż 12 miesięcy przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A.A.S. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdyż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Kasator trafnie zarzuca, iż Sąd I instancji dokonał niewłaściwej wykładni mającego w niniejszej sprawie zastosowanie pkt 3.1.2. "Ułatwianie startu młodym rolnikom", stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004 r. w części określającej kryteria dostępu, w której stwierdzono, że za osobę, która po raz pierwszy podjęła prowadzenie gospodarstwa rolnego uważa się osobę, która była posiadaczem gospodarstwa rolnego przez okres dłuższy niż 12 miesięcy przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu, lecz w tym okresie faktycznie prowadziła gospodarstwo rolne nie dłużej niż 12 miesięcy, przy czym za okres, w którym rolnik nie prowadził gospodarstwa rolnego, można uznać na wniosek zainteresowanego następujące okresy:
a) okres przed uzyskaniem pełnoletności,
b) okres nauki w szkole ponadgimnazjalnej, z wyłączeniem zasadniczej szkoły zawodowej i trzyletniej szkoły specjalnej, lub w dotychczasowej szkole ponadpodstawowej, z wyłączeniem szkoły zasadniczej, lub okres nauki w szkole wyższej (dotyczy tylko studiów wyższych zawodowych, uzupełniających studiów magisterskich oraz studiów wyższych magisterskich prowadzonych w trybie dziennym),
c) okres odbywania służby wojskowej,
d) okres, w którym rolnik przekazał gospodarstwo rolne w dzierżawę (co ujawnione zostało w księdze wieczystej lub ewidencji gruntów) lub udzielił pełnomocnictwa do prowadzenia tego gospodarstwa innej osobie na podstawie umowy poświadczonej notarialnie
− pod warunkiem, że nie występował w tym okresie o dopłaty bezpośrednie do posiadanych gruntów, ani nie uzyskał kredytu preferencyjnego udzielonego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz.U. Nr 16, poz. 82 z późn. zm.).
Dokonana przez Sąd I instancji wykładnia tego przepisu opiera się na założeniu, iż w powyższym przepisie jest mowa o "okresie faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego", z którego to okresu podlegają wyłączeniu – na wniosek zainteresowanego rolnika – "okresy nieprowadzenia gospodarstwa rolnego" wymienione w pkt a-d tego przepisu.
Innymi słowy, Sąd I instancji stanął na stanowisku, iż faktyczne prowadzenie gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w omawianym przepisie, nie zostało w tym przepisie unormowane, zatem jest to wyłącznie kwestia faktyczna, a wyłączenia, o jakich mowa w tym przepisie, dotyczą sytuacji, gdy rolnik faktycznie gospodarstwo prowadził, lecz jednocześnie zachodziły okoliczności wymienione w pkt a-d tego przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny tego poglądu nie podziela.
Przede wszystkim zauważyć bowiem należy, iż w omawianym przepisie z jednej strony jest mowa o okresie faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego, a z drugiej podano co należy rozumieć "za okres, w którym rolnik nie prowadził gospodarstwa rolnego". Już z tego zestawienia wynika, iż wymienione okresy "nieprowadzenia gospodarstwa rolnego" stanowią w istocie okresy braku "faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego".
Wprawdzie ustawodawca mówiąc o "okresie, w którym rolnik nie prowadził gospodarstwa rolnego" nie użył pojęcia "faktycznie nie prowadził gospodarstwa rolnego", lecz samo pominięcie zwrotu "faktycznie" nie zmienia znaczenia tego przepisu, zwłaszcza że wymienione w tym przepisie okresy w istocie stanowią o braku – z przyczyn obiektywnych – możliwości faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jak już wcześniej wspomniano, te okresy dotyczą bowiem okresu przed uzyskaniem pełnoletności, okresu nauki w szkole, okresu odbywania służby wojskowej i okresu, w którym rolnik przekazał gospodarstwo rolne w dzierżawę (co ujawnione zostało w księdze wieczystej lub ewidencji gruntów) lub udzielił pełnomocnictwa do prowadzenia gospodarstwa rolnego innej osobie na podstawie umowy poświadczonej notarialnie.
W przypadku akceptacji poglądu Sądu I instancji, iż zawarte w omawianym przepisie pojęcie "faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego" nie zostało bliżej określone, mijałaby się z celem regulacja, że rolnik faktycznie prowadzi gospodarstwo także wówczas, gdy np. przekazał gospodarstwo rolne w dzierżawę lub udzielił pełnomocnictwa do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Tymczasem nawet w takiej sytuacji ustawodawca postawił określone wymogi w postaci ujawnienia umowy dzierżawy w księdze wieczystej lub ewidencji gruntów, a w przypadku udzielenia pełnomocnictwa do prowadzenia gospodarstwa rolnego przedstawienia takiej umowy poświadczonej notarialnie. Trudno też przyjąć, aby osoba przed uzyskaniem pełnoletności mogła faktycznie prowadzić gospodarstwo rolne, jeżeli przyjąć, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego nie ogranicza się tylko do pracy w takim gospodarstwie, lecz także do składania oświadczeń woli w sprawach związanych z funkcjonowaniem gospodarstwa (np. zawieraniem umów z odbiorcami, bankami, ubezpieczycielami itp.).
Za takim rozumieniem braku faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego świadczy również treść pkt 3.1.1. omawianego załącznika do rozporządzenia dotyczącego "Inwestycji w gospodarstwach rolnych", w którym za termin rozpoczęcia samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego uznano dzień, od którego dana osoba, po uzyskaniu pełnoletności, stała się posiadaczem samoistnym lub zależnym gruntów rolnych o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha użytków rolnych.
Niezależnie od powyższych uwag stwierdzić należy, że przewidziane w omawianym załączniku do rozporządzenia świadczenia pomocowe dla "młodych rolników" są ściśle reglamentowane i uzależnione od spełnienia konkretnych przesłanek, szczegółowo w tych przepisach wymienionych. Trudno więc byłoby zakładać, iż pojęcie "faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego" zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Takie założenie musiałoby znaleźć odzwierciedlenie w jednoznacznej treści przepisu, a taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodzi.
W skardze kasacyjnej trafnie podnosi się, że przyjęcie za prawidłową wykładnię omawianych przepisów dokonaną przez Sąd I instancji prowadziłoby do uznania, iż przepis ustanawiający zasady dokonywania pomniejszeń czasu prowadzenia gospodarstwa rolnego – należałoby uznać za zbędny. Okresy odliczeń zawierałyby się bowiem w samym okresie faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Reasumując powyższe rozważania, stwierdzić zatem należy, że pomoc w ramach Działania 1.2. "Ułatwianie startu młodym rolnikom", o jakiej mowa w załączniku 3.1.2. do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004 r. w sprawie Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004−2006" (Dz.U. Nr 207, poz. 2117 ze zm.), może być przyznana rolnikowi, który był posiadaczem gospodarstwa rolnego przez okres dłuższy niż 12 miesięcy przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu, lecz w tym okresie faktycznie prowadził gospodarstwo rolne nie dłużej niż 12 miesięcy, przy czym za okres, w którym rolnik nie prowadził faktycznie gospodarstwa rolnego można uznać na wniosek zainteresowanego wyłącznie okresy wymienione w załączniku do powołanego wyżej rozporządzenia w części dotyczącej "Kryteriów dostępu" (pkt 2 lit. b).
W tej sytuacji, gdy zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego okazały się uzasadnione, a stan faktyczny sprawy był bezsporny, nie zachodziła potrzeba ustosunkowania się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania, gdyż te ostatnie naruszenia nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjnych orzekł jak w wyroku na mocy art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 tej ostatniej ustawy.