II GSK 459/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-23
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo farmaceutycznereklama aptekkara pieniężnaochrona zdrowiaprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjnenazwa aptekiinterpretacja przepisów

NSA uchylił wyrok WSA w Warszawie dotyczący zakazu reklamy apteki, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania przez sąd niższej instancji wszystkich zarzutów skargi i błędnej wykładni przepisów dotyczących reklamy aptek.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P. Sp. j. na wyrok WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję GIF nakładającą karę pieniężną za reklamę apteki. NSA uznał, że WSA nie rozpoznał wszystkich zarzutów skargi, w tym dotyczących zakresu wszczęcia postępowania i granic sprawy. Ponadto, NSA wskazał na błędną wykładnię art. 94a ust. 1 P.f. przez WSA, który uznał posługiwanie się oficjalną nazwą apteki za reklamę, mimo że nazwa ta została zatwierdzona przez organ.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. Sp. j. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF) nakładającą karę pieniężną za prowadzenie reklamy apteki. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd kasacyjny uznał, że WSA nie rozpoznał wszystkich zarzutów skargi, w szczególności tych dotyczących zakresu przedmiotowego i formalnego postępowania administracyjnego, w tym kwestii wszczęcia postępowania z urzędu i okresu, którego dotyczyła kara. Ponadto, NSA stwierdził naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego. Sąd kasacyjny podkreślił, że posługiwanie się oficjalną, zatwierdzoną przez organ nazwą apteki, nie powinno być automatycznie uznawane za reklamę, zwłaszcza gdy nazwa ta została zaakceptowana na etapie wydawania zezwolenia. Sąd I instancji nie wyjaśnił wystarczająco, dlaczego eksponowanie zatwierdzonej nazwy apteki, nawet z wyróżnieniem jej części, stanowiło niedozwoloną reklamę. W związku z tym, NSA uznał, że przedwczesne było zaakceptowanie przez WSA zastosowania przepisów o karze pieniężnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Niekoniecznie. Sąd kasacyjny wskazał, że posługiwanie się oficjalną nazwą apteki, zaakceptowaną przez organ wydający zezwolenie, nie powinno być automatycznie uznawane za reklamę, a WSA nie rozpoznał tej kwestii wystarczająco dogłębnie.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że nazwa apteki powinna być weryfikowana na etapie wydawania zezwolenia. Posługiwanie się zatwierdzoną nazwą, nawet z wyróżnieniem jej części, może być traktowane jako informacja o lokalizacji, a nie jako działanie reklamowe mające na celu przyciągnięcie klientów, jeśli nie ma ku temu innych dowodów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

P.f. art. 94a § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.

P.f. art. 129b § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Przepisy dotyczące nałożenia kary pieniężnej za prowadzenie reklamy.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Granice swobodnej oceny dowodów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. przez nierozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji wszystkich zarzutów skargi. Naruszenie art. 94a ust. 1 P.f. przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu posługiwania się oficjalną nazwą apteki za reklamę.

Godne uwagi sformułowania

Sąd I instancji nie rozważył, że w stanie faktycznym sprawy skarżąca prowadzi aptekę o nazwie "[...]", która to nazwa została zaakceptowana w ostatecznym zezwoleniu na prowadzenie przedmiotowej apteki ogólnodostępnej. Właściwy organ nadzoru farmaceutycznego wydający zezwolenie na prowadzenie apteki i zatwierdzający tym samym proponowaną nazwę powinien rozważyć czy nazwa ta nie zawiera w sobie elementów (członów), które mogłyby być potencjalnie uznane za element niedozwolonej reklamy apteki. Sąd I instancji powinien więc rozważyć w kontekście treści zakazu z art. 94a ust. 1 P.f. oraz w kontekście ustalonego stanu faktycznego sprawy, czy strona posługująca się w różny sposób w przestrzeni publicznej oficjalną nazwą apteki zatwierdzoną przez właściwy organ, a więc działająca w zaufaniu do organów władzy publicznej, może być karana za popełnienie deliktu administracyjnego eksponowania niedozwolonej reklamy prowadzonej apteki.

Skład orzekający

Dorota Dąbek

przewodniczący

Gabriela Jyż

członek

Krzysztof Sobieralski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących reklamy aptek, zakresu postępowania sądowoadministracyjnego oraz granic swobodnej oceny dowodów przez organy administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji oznakowania apteki i interpretacji jej nazwy. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia reklamy aptek i interpretacji ich nazw, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców z branży farmaceutycznej. Wyrok NSA wskazuje na potrzebę ostrożności w stosowaniu przepisów zakazujących reklamy.

Czy nazwa Twojej apteki to już reklama? NSA wyjaśnia granice zakazu.

Sektor

ochrona zdrowia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 459/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący/
Gabriela Jyż
Krzysztof Sobieralski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1977
art. 94a ust. 1, art. 129b ust. 1 i 2,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134 § 1, art. 141 § 4,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. j. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4646/21 w sprawie ze skargi P. Sp. j. w S. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 5 sierpnia 2021 r. nr PORZII.61.166.2019.MO.NP.2 w przedmiocie zakazu prowadzenia reklamy aptek oraz nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz P. Sp. j. w S. 550 (pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 4646/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. Sp. j. z siedzibą w S., zwanej dalej także "skarżącą", na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego, zwanego dalej "GIF" lub "organem drugiej instancji", z dnia 5 sierpnia 2021 r., nr PORZII.61.166.2019.MO.NP.2, w przedmiocie stwierdzenia naruszenia zakazu reklamy apteki ogólnodostępnej i nałożenia kary pieniężnej.
GIF opisaną wyżej decyzją utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Katowicach, zwanego dalej "organem pierwszej instancji", w której:
1) stwierdzono naruszenie przez skarżącą zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1977 ze zm.), zwanej dalej "P.f.", dotyczącego reklamy aptek i ich działalności przez oznakowanie budynku, w którym zlokalizowana jest apteka ogólnodostępna o nazwie "[...]" w D. przy ulicy [...] w okresie od czerwca 2017 r. do 18 października 2018 r. z szyldem o treści "Centrum [...]" umieszczonym nad wejściem i witrynami apteki, wyróżnionym od pozostałych oznaczeń lokalu apteki przy użyciu bardzo dużej czcionki i umorzono postępowanie w części dotyczącej nakazania zaprzestania powyższej reklamy;
2) umorzono postępowanie w części dotyczącej podejrzenia prowadzenia przez przedsiębiorcę reklamy w/w apteki polegającej na umieszczeniu w gazetkach, ulotkach i folderach reklamowych oraz na portalach internetowych nazwy apteki w brzmieniu "[...]";
3) nałożono na skarżącą karę pieniężną w wysokości 5000 zł za prowadzenie reklamy, o której mowa w pkt. 1.
Organ odwoławczy wskazał, że reklamą apteki jest każde działanie zachęcające klientów do zakupu towarów sprzedawanych w aptece, niezależnie od form i metod tego działania oraz użytych środków. Organ odwoławczy zauważa, że analizując materiał dowodowy sprawy, organ pierwszej instancji wzywał skarżącą dwukrotnie do wskazania daty zamieszczenia przedmiotowego oznakowania na budynku apteki. Pismami złożonymi w dniach 24 września i 30 grudnia 2020 r. skarżąca poinformowała jedynie, że wykonując wezwanie organu z dnia 6 września 2018 r. zmieniła treść oznakowania, zastępując napis "[...]" umieszczony nad wejściem, szyldem o treści "[...]", zgodnie z danymi zamieszczonymi w zezwoleniu na prowadzenie apteki.
Zdjęcie z czerwca 2017 r., figurujące w serwisie www.google.com przedstawia, oznakowanie lokalu w postaci dwóch szyldów wyraźnie różniących się zarówno wielkością, jak i rodzajem użytej czcionki - nad wejściem do apteki umieszczono duży napis o treści "[....]", pod którym umieszczono dużo mniejszy napis "A.". Na sąsiednich witrynach okiennych widoczne są małe napisy "[...]" i "[...]". Zdaniem GIF, biorąc pod uwagę wyniki powyższej analizy, organ pierwszej instancji słusznie uznał za udowodnione, iż w okresie od czerwca 2017 r. do dnia 18 października 2018 r. lokal apteki był oznakowany dwoma szyldami i napisami na witrynie okiennej, przy czym fragment "[...]" nad wejściem do apteki był w sposób szczególny wyróżniony - użyto dużej czcionki, szyld z napisem "[...]" umieszczono na samej górze, dużo mniejszy napis "[...]" umieszczono nad drzwiami, poniżej tego szyldu. W wyniku powyższych zabiegów, w oznakowaniu apteki widoczny był przede wszystkim fragment "[...]", dominujący nad pozostałą częścią oznakowania lokalu apteki. Takie oznakowanie było doskonale widoczne dla przechodniów nawet z dużej odległości. GIF podkreśla, że skarżąca dwukrotnie wezwana przez organ pierwszej instancji nie wskazała od jakiej daty to oznakowanie znajdowało się na budynku. Śląski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w K. przyjął zatem, nie dysponując innymi dowodami, iż oznakowanie znajdowało się na budynku co najmniej od czerwca 2017 r. Po zmianie oznakowania na budynku, nad wejściem do apteki umieszczono szyld o treści: "[...]. W tym oznakowaniu lokalu apteki fragment nazwy "[...]" nie został wyróżniony ani podkreślony, nie użyto też większej czcionki. GIF podkreślił, że skarżąca ma prawo posługiwać się nazwą apteki zamieszczoną w zezwoleniu na jej prowadzenie, jednak jej używanie w obrocie jest mocno ograniczone przez zakaz prowadzenia reklamy aptek. Lokal apteki oznakowany był szyldem dużych rozmiarów, zawierającym jedynie fragment nazwy apteki. Podkreślenie i wyeksponowanie we fragmencie nazwy apteki treści "[...]" w sposób zwracający uwagę odbiorcy, niewątpliwie miało na celu zwrócenie uwagi na tak oznakowaną aptekę.
Oddalając skargę na opisaną wyżej decyzję GIF Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył i szeroko omówił znajdujący zastosowanie w sprawie art. 94a ust. 1 P.f. Stwierdził, że ustawa ta nie zawiera definicji reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Ustalenie znaczenia tego pojęcia stanowi jednak kluczową kwestią dla dokonania prawidłowej wykładni art. 94a ust. 1 P.f., a w konsekwencji oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów administracji wydawanych w tego rodzaju sprawach. Sąd I instancji podkreślił, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się szeroki zakres pojęcia reklamy apteki. Uznał, że reklamą apteki jest każde działanie skierowane do publicznej wiadomości, zmierzające do zwiększenia sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych w niej oferowanych. Objęcie zakazem "każdego działania" wyłącza z tej dyspozycji tylko jeden stan faktyczny, określony w zdaniu 2 art. 94a ust.1 - kierowanie do publicznej wiadomości informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że organu administracji obu instancji prawidłowo ustaliły w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, iż skarżąca prowadziła działalność reklamową apteki poprzez oznakowanie budynku, w którym zlokalizowana jest apteka szyldem "[...]" umieszczonym nad wejściem i witrynami apteki wyróżnionym od pozostałych oznaczeń lokalu apteki przy użyciu bardzo dużej czcionki. Sąd stanął na stanowisku, iż wyodrębnienie z nazwy apteki tylko jej części o treści "[...]" było niewątpliwie zabiegiem marketingowym mającym na celu zachęcenie potencjalnych klientów apteki do zrobienia w niej zakupów. Jest tak także dlatego ponieważ ekspozycja powyższej treści została dokonana czcionką znacznie większą niż pełna nazwa apteki. Poza tym gdyby skarżący nie miał zamiaru reklamowania apteki z wykorzystaniem części jej nazwy nie zostałaby ona w ogóle wyodrębniona. Reklamą zatem nie byłoby wskazanie pełnej nazwy apteki także przy użyciu czcionki, którą posłużono się eksponując część tejże nazwy, a mianowicie [...]".
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła P. Spółka Jawna z siedzibą w S.. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono obie podstawy kasacyjne określone w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 [obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.]), zwanej dalej "P.p.s.a.".
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) naruszenie przepisu art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji wszystkich zarzutów zawartych w skardze, a to w zakresie zarzutów naruszenia przepisów postępowania w postępowaniu administracyjnym co do:
a) wydania decyzji w sprawie w zakresie innym niż objęty wszczęciem postępowania, jako że postępowanie zostało wszczęte tylko co do "przestrzegania przepisów art. 94a ust. 1 u.p.f.", nie zaś co do wymierzenia kary pieniężnej;
b) wydania decyzji w sprawie poza zakresem wniosku o wszczęcie postępowania, jako że przedmiotem wniosku Śląskiej Izby Aptekarskiej z dnia 13 października 2014 r. były zdarzenia sprzed tej daty, zaś organ orzekł w decyzji o zdarzeniach w okresie od czerwca 2017 r. do dnia 18 października 2018 r.;
c) wydania decyzji co do zdarzeń w okresie od czerwca 2017 r. do dnia 18 października 2018 r., podczas gdy postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 27 czerwca 2016 r., a zatem, decyzja kończąca postępowanie mogła obejmować tylko zdarzenia wcześniejsze;
d) wydania decyzji przez organ drugiej instancji z naruszeniem art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", przez zaniechanie rozpoznania wszystkich zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu - co doprowadziło do błędnego oddalenia skargi, podczas gdy postępowanie administracyjne w sprawie powinno zostać umorzone.
2) naruszenie przepisu art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja organu II Instancji spełnia przesłanki do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 6 K.p.a., w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzającą naruszenie przez skarżącego zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 P.f. dotyczącego reklamy aptek i ich działalności, jako że została wydana bez podstawy prawnej - żaden przepis przywołanej ustawy nie uprawnia organu do wydania decyzji stwierdzającej naruszenie, a jedynie do nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy (art. 94a ust. 3 P.f.) lub nałożenia kary administracyjnej (art. 129b ust. 1 i 2 P.f.);
3) naruszenie przepisu art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi wobec decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 80 K.p.a., których naruszenia organ administracji publicznej dopuścił się poprzez wydanie decyzji z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, że poprzez posługiwanie się nazwą apteki określoną w ostatecznym zezwoleniu na prowadzenie apteki przedsiębiorca naruszył zakaz reklamy.
Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie ich błędnej wykładni, to jest:
1) przepisu art. 94a ust. 1 P.f. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że jest możliwe naruszenie tego przepisu poprzez posługiwanie się nazwą apteki określoną w ostatecznym zezwoleniu na prowadzenie apteki, która to wykładnia prowadzi do sprzeczności między normami obowiązującymi skarżącego;
2) przepisu art. 129b ust. 1 i 2 P.f. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że na skarżącego może być nałożona kara pieniężna w wysokości 5.000 zł za prowadzenie reklamy, podczas gdy działanie skarżącego nie stanowi reklamy sankcjonowanej tymi przepisami.
W oparciu o powyższe zarzuty sformułowano wniosek o uchylenie na podstawie art. 188 P.p.s.a. zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 5 sierpnia 2021 r. w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zakresie punktu pierwszego oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie i umorzenie postępowania. W skardze kasacyjnej sformułowano również wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik Głównego Inspektora Farmaceutycznego wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 P.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania (art. 183 P.p.s.a.), ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uzasadniona jest znaczna część zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię.
Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. Wskazać należy, że zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. Sporządzone według tych wymogów uzasadnienie wyroku ma w przyszłości umożliwić stronie oraz sądowi odwoławczemu prześledzenie dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, a także - zapoznanie się z procesem myślowym, który doprowadził Sąd pierwszej instancji do podjęcia zaskarżonego orzeczenia. Z tego też względu art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić podstawę kasacyjną jedynie wówczas, gdy uzasadnienie wyroku pomija wymienione w tym przepisie elementy lub też, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, dostępne na www.cbois.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane dalej orzeczenia tamże).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie wyroku poddanego kontroli instancyjnej nie spełnia w całości wymagań określonych w art. 141 § 4 P.p.s.a. Skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie przez Sąd I instancji wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze, które następnie przytacza in extenso w pkt 1 lit. a-d skargi kasacyjnej. Treść tych zarzutów przy jednoczesnym wyeksponowaniu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że skarżąca kasacyjnie kwestionuje w istocie ustalone przez Sąd I instancji granice przedmiotowe i granice formalne rozpoznawanej przez kontrolę sprawy administracyjnej (w szczególności: zakres wszczęcia postępowania z urzędu a zakres rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, okres trwania zdarzenia – deliktu – za który nałożono administracyjną karę pieniężną). Brak odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do podnoszonego w skardze zarzutu co do niepokrywania się zakresu przedmiotowego, w jakim doszło do wszczęcia postępowania z urzędu z zakresem, w którym organ finalnie orzekł implikowało również postawienie w skardze kasacyjnej drugiego zarzutu natury procesowej, czyli niedostrzeżenia przez Sąd, że zaskarżona decyzja spełnia przesłanki do stwierdzenia nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 K.p.a. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wypowiedział się w tym zakresie w żaden sposób, ograniczając się jedynie do analizy pojęcia zakazanej reklamy apteki lub punktu aptecznego. Z uwagi na treść tych zarzutów odnoszących się do uzasadnienia zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji nie poddaje się w pełni kontroli instancyjnej i w związku z tym konieczne jest powtórzenie czynności rozpoznawczych w sprawie przez ten Sąd.
W zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 94a ust. 1 P.f. Stosownie do treści tego przepisu zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Podstawowym elementem pozwalającym stwierdzić, że doszło do naruszenia zakazu reklamy apteki lub jej działalności jest zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu produktu leczniczego lub wyrobu leczniczego w konkretnej aptece, zwiększenia konsumpcji produktów leczniczych, a przez to zwiększenie obrotów tej apteki (zob. wyrok NSA z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt II GSK 1852/22). Sąd I instancji nie rozważył, że w stanie faktycznym sprawy skarżąca prowadzi aptekę o nazwie "[...]", która to nazwa została zaakceptowana w ostatecznym zezwoleniu na prowadzenie przedmiotowej apteki ogólnodostępnej wydanym przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. W konsekwencji nie wyjaśnił wyczerpująco dlaczego posługiwanie się w przestrzeni publicznej przez podmiot prowadzący aptekę oficjalną i zatwierdzoną jej nazwą stanowi naruszenie zakazu sformułowanego w art. 94a ust. 1 P.f., w sytuacji gdy umieszczenie w miejscu prowadzenia apteki w przestrzeni publicznej szyldu z zatwierdzoną nazwą apteki stanowi informację o jej lokalizacji. Nie wyjaśniono również wyczerpująco dlaczego graficzne eksponowanie członu - usankcjonowanej przez właściwy organ nadzoru farmaceutycznego - nazwy apteki tj. "[...]" uznane zostało za niedozwoloną reklamę apteki, a więc czynność podejmowaną w zamiarze przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu produktu leczniczego lub wyrobu leczniczego w tej konkretnej aptece. Zasadnie bowiem w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że kwestia zgodności nazwy apteki z obowiązującym prawem musi być rozstrzygnięta przez właściwy organ na etapie wydawania zezwolenia, a nie na etapie późniejszym (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3497/14). Właściwy organ nadzoru farmaceutycznego wydający zezwolenie na prowadzenie apteki i zatwierdzający tym samym proponowaną nazwę powinien rozważyć czy nazwa ta nie zawiera w sobie elementów (członów), które mogłyby być potencjalnie uznane za element niedozwolonej reklamy apteki. Sąd I instancji powinien więc rozważyć w kontekście treści zakazu z art. 94a ust. 1 P.f. oraz w kontekście ustalonego stanu faktycznego sprawy, czy strona posługująca się w różny sposób w przestrzeni publicznej oficjalną nazwą apteki zatwierdzoną przez właściwy organ, a więc działająca w zaufaniu do organów władzy publicznej, może być karana za popełnienie deliktu administracyjnego eksponowania niedozwolonej reklamy prowadzonej apteki. Bez przeprowadzenia tej pogłębionej analizy przedwczesne było zaakceptowanie przez Sąd I instancji zastosowania w sprawie art. 129b ust. 1 i ust. 2 P.f.
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną uchylił zaskarżony wyrok Sadu I instancji w całości i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI