II GSK 447/12

II GSK 447/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-03-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Korycińska
Zofia Borowicz
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1625/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-10-28
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
art. 82 ust. 1, art. 88 ust. 8
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
art. 24 ust. 5
Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 października 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1625/11 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 października 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1625/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że pismem z dnia [...] lutego 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., na podstawie art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa o świadczeniach, zwrócił się do Dyrektora L. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji dotyczącej podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez T. S. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od [...] października 2002 r. do [...] listopada 2010 r. i od [...] stycznia 2011 r.
Dyrektor L. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach i art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (powoływanej dalej jako ustawa o ubezpieczeniu w NFZ) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, ustalił, że skarżący podlegał w okresie od dnia [...] października 2002 r. do dnia [...] listopada 2010 r. oraz podlega od dnia [...] stycznia 2011 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Pismem z dnia [...] marca 2011 r. uzupełnionym pismem z dnia [...] marca 2011 r. strona wniosła odwołanie od wymienionej decyzji, zarzucając niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, tj. przede wszystkim czy działalność gospodarcza, z wyłączeniem okresów jej zawieszenia, była rzeczywiście wykonywana.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Prezes NFZ, działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podkreślił, że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, a także art. 8 pkt 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób - a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym - jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.
Organ odwoławczy podniósł, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż [...] od dnia [...] listopada 1993 r. do dnia [...] kwietnia 2000 r. miał zarejestrowaną działalność gospodarczą pod numerem ewidencyjnym [...] oraz od dnia [...] kwietnia 2002 r. ma zarejestrowaną działalność gospodarczą pod numerem ewidencyjnym [...]. Przedsiębiorca ten dokonał zgłoszenia zawieszenia wykonywania działalności w okresie od dnia [...] listopada 2010 r. i wznowił jej prowadzenie od dnia [...] stycznia 2011 r.
Ponadto, jak ustalił organ na podstawie informacji przekazanych przez Urząd Skarbowy, skarżący przez cały okres objęty decyzją I instancji uzyskiwał przychody, a w okresie od dnia 1 sierpnia 1997 r. do dnia 30 września 2002 r. podlegał ubezpieczeniom społecznym w KRUS jako rolnik dodatkowo prowadzący działalność gospodarczą, natomiast od dnia 1 października 2002 r. został wyłączony z tych ubezpieczeń i pobiera świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy. W ocenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, nabycie przez skarżącego uprawnień rentowych, nie wyłącza podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach (obowiązującej od dnia 1 października 2004 r.), w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż z jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Prezes NFZ wyjaśnił również, że w okresie zawieszenia działalności gospodarczej, osoba która dokonała jej zawieszenia przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, określonego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, a na skutek zaistnienia domniemania faktycznego, jakim jest określenie w organie ewidencyjnym daty rozpoczęcia prowadzenia działalności, ciężar jego obalenia spoczywa na skarżącym poprzez przedstawienie dowodów przeciwnych domniemaniu.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił, że z treści złożonego odwołania wynika, iż skarżący nie kwestionuje faktu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w spornym okresie, a jedynie informuje, iż w niektórych okresach prowadzona działalność gospodarcza przynosiła straty ze względu na brak przychodów. Zatem, w ocenie organu, skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to należy domniemywać, że działalność ta była przez skarżącego prowadzona, a tym samym istniał obowiązek zapłaty składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.
Na powyższą decyzję T. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, tj.:
- art. 7, art. 77 § 1 i § 3 K.p.a., poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego,
- art. 10 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie umożliwienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu i pominięcie zawiadomienia go o zebraniu materiału dowodowego i zobowiązania wnioskodawców do ewentualnego wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie w szczególności co do dowodów zebranych w postępowaniu odwoławczym, zwłaszcza przez zaniechanie poinformowania skarżącego o możliwości obalenia domniemań faktycznych co do okresu, w którym prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą,
- art. 81 K.p.a., przez zupełne pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji kopii ksiąg przychodów i rozchodów za lata 2002 - 2007 oraz 2009 - 2011 oraz oświadczenia skarżącego co do faktycznych przychodów z działalności gospodarczej oraz oparcie orzeczenia o nieznany skarżącemu dowód w postaci informacji przekazanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie przez Urząd Skarbowy,
- art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2004 r. przez zastosowanie go do stanu faktycznego od dnia 1 października 2002 r., tj. do okresu sprzed wejścia w życie powyższej ustawy,
- art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ przez ich niezastosowanie, mimo iż dochody skarżącego nie przekraczały dochodu określonego w tych przepisach.
Uzasadniając powyższe zarzuty, skarżący podniósł, że w 2008 r. nie prowadził żadnej działalności gospodarczej i dlatego nie mógł uzyskać żadnych przychodów. Organ administracyjny nie przedstawił w tym zakresie żadnego przeciwnego dowodu i dlatego okres 2008 r. powinien być wyłączony z okresu wymienionego w zaskarżonej decyzji. Ponadto skarżący w postępowaniu odwoławczym przedstawił kopie ksiąg przychodów i rozchodów za lata 2002-2007 oraz 2009-2011, które w sposób jednoznaczny ilustrują konkretne przychody z działalności gospodarczej i związaną z nią wysokość poniesionych kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 16 obowiązującej ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 16 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., a także art. 8 pkt 1 lit. c i pkt 10 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz osoby pobierające emeryturę lub rentę, osoby w stanie spoczynku pobierające uposażenie lub uposażenie rodzinne oraz osoby pobierające uposażenie po zwolnieniu ze służby lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze.
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ i art. 11 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
Tymczasem zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, zaś w nowym brzmieniu tego przepisu, od dnia 20 września 2008 r., osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
Biorąc pod uwagę przytoczone przepisy, Sąd I instancji uznał za zasadne twierdzenie organu, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Rozpoczęcie działalności następuje najczęściej z chwilą wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i zakończone jest z chwilą wykreślenia tego wpisu.
Sąd zgodził się również ze stanowiskiem organu, że w myśl art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Podobna regulacja zawarta była w ustawie o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz w ustawie o ubezpieczeniu w NFZ.
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, w myśl art. 11 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
Sąd I instancji podkreślił następnie, że obowiązek ubezpieczenia powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia jej zaprzestania. Z ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej wynika, że przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast zawiadomienie o zaprzestaniu działalności przez osobę fizyczną powoduje wykreślenie z ewidencji. Nie można przyjąć, że działalność gospodarcza była wykonywana tylko wówczas, gdy skarżący uzyskiwał dochody. Faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienia lub w czasie ich poszukiwania nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego.
Sam skarżący nie zakwestionował okresów prowadzenia działalności gospodarczej, podkreślając jednak, że z uwagi na niskie dochody nie powinien opłacać składek.
W ocenie Sądu I instancji, wymienione w skardze przepisy prawa materialnego, tj. art. 82 ust. 1 i art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach i art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, będą miały zastosowanie przy obliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne. Tymczasem przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, a zatem w sprawie nie mogło dojść do naruszenia tych przepisów. Osoby zwolnione z opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne podlegają mimo tego ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.
[...] zaskarżył wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1625/11 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 82 ust. 1, art. 88 ust. 8 ustawy o świadczeniach, przez ich zastosowanie do stanu faktycznego sprzed 1 października 2002 r. do okresu sprzed wejścia w życie powyższej ustawy, oraz art. 88 ust. 8 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, przez ich niezastosowanie, mimo że dochody skarżącego [...] nie przekraczały dochodów określonych w tych przepisach,
Ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na negatywny dla skarżącego wynik sprawy w postaci wydania zaskarżanej w niniejszym postępowaniu decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2011 r. przedmiocie stwierdzenia podlegania przez nieprzerwany okres 9 lat (z wyjątkiem dwóch miesięcy 2010 r.) obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a mianowicie art. 7 K.p.a., przez zaniechanie wyjaśnienia w sposób zbliżony do dokładnego stanu faktycznego niniejszej sprawy bez uwzględnienia interesu skarżącego oraz interesu społecznego, by załatwienie tej sprawy miało także i na względzie zasadę załatwienia sprawy w sposób praworządny, a także rażące naruszenie dyspozycji zawartej w art. 10 § 1 i § 3 K.p.a. dotyczącej zasad uczestnictwa stron w postępowaniu administracyjnym, poprzez praktyczne uniemożliwienie skarżącemu brania czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym przez następujące czynności:
- pominięcie zawiadomienia go o zebraniu materiału dowodowego,
- uniemożliwienie [...] wypowiedzenia się w zakresie zebranego w jego sprawie materiału dowodowego,
- zaniechanie poinformowania skarżącego o możliwości obalenia domniemań faktycznych co do czasookresu prowadzonej przez niego w sposób realny pozarolniczej działalności gospodarczej,
- obrazy art. 81 K.p.a. przez całkowite pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji przedłożonych kopii ksiąg przychodów i rozchodów za lata 2002-2007 i lata 2009-2011 oraz złożonego przez niego oświadczenia co do faktycznych przychodów z działalności gospodarczej dokonanych przez skarżącego z tzw. maksymalną dokładnością,
- oparcia zaskarżonego orzeczenia o nieznany skarżącemu dowód w postaci informacji przekazanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. przez Urząd Skarbowy.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, w następstwie wymienionych rozmyślnych zaniedbań i zaniechań nie zostały w tych postępowaniach, zarówno administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym, ujawnione i ustalone niezbędne w niniejszej sprawie okoliczności, które zostały podkreślone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2009 r. w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 1374/08 odnośnie obowiązku i konieczności uwzględniania na korzyść strony postępowania o ustalenie obowiązku uiszczania drugiej składki zdrowotnej faktu wykonywanej rzeczywiście (bądź też nie), tej drugiej działalności i konieczności wzruszania domniemań działalności w nieprzerwanych okresach.
Skarżący podniósł, że argumenty uzasadnienia zaskarżonego wyroku w ogromnej, spornej części nie mogą być uznane za bezsporne, gdyż ten wyrok i to uzasadnienie pozostają sprzeczne z wnioskami cząstkowymi i wnioskami ogólnymi wynikającymi z ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1374/08. Uwzględnienie obowiązkowe wymienionych przesłanek powinno doprowadzić do wniosku, że z okresu aż dziewięciu lat przypisywanej skarżącemu nieprzerwanej działalności gospodarczej winny być wyłączone okresy nieprowadzenia tej działalności, liczące co najmniej ok. 1/3 długości tego okresu.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Podkreślił, że zarzucane w skardze kasacyjnej naruszenia prawa materialnego nie miały miejsca w toku rozpatrywania sprawy przez Sąd I instancji, a przywoływane naruszenie przepisów K.p.a. zmierza do zmiany ustalonego stanu faktycznego w sprawie i nie stanowi wskazania prawidłowej podstawy kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy przypomnieć, że przepisy prawne ustalające obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu wiążą ten obowiązek z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie zaś z samym figurowaniem w ewidencji działalności gospodarczej (art. 66 ust. 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, a także w poprzednim stanie prawnym art. 8 ust. 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, a następnie art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia).
Przedmiotem niniejszej sprawy, czego zdaje się nie dostrzegać skarżący kasacyjnie jest ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie zaś ustalenie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Stąd też niezbędne do wydania decyzji administracyjnej w tak określonym przedmiocie było przede wszystkim ustalenie, czy w spornym okresie, objętym decyzją Prezesa NFZ [...] prowadził działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia [...] listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej oraz art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej.
Należy zauważyć, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej rodzi domniemanie faktyczne, że przedsiębiorca figurujący w ewidencji prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy. W stanie prawnym do dnia 20 września 2008 r. przedsiębiorca mógł to domniemanie wzruszyć wykazując, że mimo wpisu takiej działalności nie prowadził. Działalność była zawieszona i w konsekwencji nie istniał w tym czasie obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd I instancji prawidłowo jednak przyjął, że skarżący tego domniemania nie wzruszył. Co więcej – sam dostarczył dowodów na to, że prowadził działalność gospodarczą, przedstawiając kserokopie ksiąg przychodów i rozchodów za lata 2002-2007 i 2009-2011. Nie ma też żadnych podstaw do tego, aby uznać przerwy w wykonywaniu tej działalności (okresy, w których nie uzyskiwał przychodów z tytułu działalności gospodarczej – w szczególności w roku 2008) za okresy zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, zwalniającego od obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Tego rodzaju przerwy nie mogą być utożsamiane z zawieszeniem działalności gospodarczej przede wszystkim dlatego, że wymaganie prowadzenia działalności gospodarczej w sposób ciągły nie oznacza wymagania prowadzenia tej działalności regularnie i bez przerwy. Chodzi tu głównie o zamierzoną przez przedsiębiorcę powtarzalność określonych działań, której nie podważają okoliczności życiowe (np. niezdolność do pracy) uniemożliwiające przejściowo faktyczne prowadzenie działalności. Sama więc faktyczna niemożliwość prowadzenia działalności gospodarczej (np. z uwagi na sytuację na rynku) nie jest równoznaczna z zawieszeniem działalności gospodarczej. Gdyby tak było, w okresie przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej nieobjętych obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego przedsiębiorca byłby pozbawiony prawa do świadczeń przysługujących z tytułu tego ubezpieczenia.
Wspomniano już, że od dnia 20 września 2008 r. wprowadzono do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zmianę polegającą na sformalizowaniu zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej. Od tej pory o zawieszeniu działalności gospodarczej można mówić tylko wtedy, gdy przedsiębiorca zgłosił ten fakt do ewidencji działalności gospodarczej. Skarżący takiego zgłoszenia dokonał w okresie od dnia 3 listopada 2010 r. do dnia 2 stycznia 2011 r., co zostało uwzględnione przez organy administracji, a więc zarzuty skarżącego, że w okresie od 20 września 2008 r. do 2 listopada 2010 r. oraz od dnia 3 stycznia 2011 r. nie prowadził działalności gospodarczej z tego też powodu są oczywiście bezzasadne.
Należy ponadto zauważyć, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym dla wzruszenia rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Zatem musi ona spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności formalnoprawne przewidziane w art. 176 w związku z art. 174 p.p.s.a. W myśl przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna.
Do zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy wymienienie podstaw skargi kasacyjnej ale konieczne jest także uzasadnienie podniesionej podstawy skargi przez wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone i na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa.
Naczelny Sąd Administracyjny, jako związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie ma kompetencji dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to bowiem powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Należy bowiem podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki (art. 175 § 1 p.p.s.a.), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymogi dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej. Reasumując stwierdzić należy, że obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy taki jak skarga kasacyjna, jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych.
Tymczasem w skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia art. 88 ust. 8 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, podczas gdy w wymienionej ustawie brak jest tak oznaczonej jednostki redakcyjnej. Jak już podkreślono Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać samodzielnie wyboru przepisu, który zdaniem strony został naruszony przez Sąd I instancji.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, należy podkreślić, że wymieniony przepis nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia Sądu I instancji w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Przepis ten reguluje zatem kwestie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne już po stwierdzeniu, że ubezpieczony podlega obowiązkowi ubezpieczenia z więcej niż jednego tytułu. Powyższy przepis wszedł w życie w dniu 27 września 2004 r., jednak podobna regulacja istniała na gruncie wcześniej obowiązujących: ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (art. 22 ust. 1) oraz ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (art. 24 ust. 1).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w postępowaniu administracyjnym nie doszło do naruszenia wskazywanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy podjęły właściwe czynności dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie zarówno interes społeczny i słuszny interes obywateli. Skarżącemu zapewniono czynny udział w postępowaniu, przy czym należy zwrócić uwagę, że to na skarżącym, co zostało już uprzednio podkreślone, spoczywa obowiązek obalenia domniemania prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę wpisanego do działalności gospodarczej. W praktyce zatem organ dokonuje ustaleń faktycznych w oparciu przede wszystkim o dowody dostarczone przez samą stronę. Z powyższych przyczyn, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów art. 7 oraz art. 10 § 1 i § 3 K.p.a.
Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 207 § 2 p.p.s.a., gdyż sytuacja materialna skarżącego nie pozwala na obciążenie go kosztami postępowania.