II GSK 443/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezydenta Miasta Katowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił akt Prezydenta odmawiający zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu i nakazał zwrot kwoty 425 zł na rzecz spółki P. L. Sp. z o.o. Prezydent zarzucał sądowi I instancji m.in. naruszenie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP poprzez samodzielną ocenę zgodności przepisu z Konstytucją, naruszenie art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. przez odmowę zastosowania przepisu podustawowego, a także naruszenie przepisów Prawa o ruchu drogowym i Kodeksu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty są bezzasadne. Sąd podkreślił, że sądy administracyjne są władne odmówić zastosowania przepisu podustawowego naruszającego normy wyższego stopnia, nawet jeśli Trybunał Konstytucyjny zastosował klauzulę odraczającą wejście w życie skutku derogacyjnego. W tej konkretnej sprawie, wyrok TK z 2006 r. derogujący § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat za kartę pojazdu, wszedł w życie przed wydaniem decyzji organu i wyroku WSA, co uzasadniało zwrot nadpłaty na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. NSA uznał również, że zarzuty dotyczące kompetencji organu do określenia opłaty oraz naruszenia przepisów postępowania były nieuzasadnione lub wadliwie sformułowane.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie kompetencji sądów administracyjnych do kontroli zgodności przepisów podustawowych z Konstytucją i ustawami, nawet w przypadku klauzuli odraczającej TK. Ugruntowanie zasady bezpośredniego stosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w celu zwrotu nienależnie pobranych opłat.
Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu opłaty za kartę pojazdu, ale zasady prawne mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny jest władny samodzielnie oceniać zgodność przepisu podustawowego z Konstytucją, nawet jeśli Trybunał Konstytucyjny zastosował klauzulę odraczającą wejście w życie skutku derogacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny jest władny odmówić zastosowania przepisu podustawowego naruszającego normy wyższego stopnia, nawet w okresie po ogłoszeniu wyroku negatoryjnego z klauzulą odraczającą, a przed wejściem w życie tego wyroku.
Uzasadnienie
Sądy administracyjne nie są związane aktami podustawowymi, co potwierdza orzecznictwo TK i NSA. Kompetencja ta nie jest ograniczona klauzulą odraczającą.
Czy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku pobrania wadliwej opłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano ostateczną decyzję administracyjną lub inne rozstrzygnięcie, stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji na zasadach właściwych dla danego postępowania.
Uzasadnienie
Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP pozwala na przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez odwrócenie skutków prawnych wadliwej czynności pobrania opłaty, nawet jeśli czynność ta miała miejsce przed wejściem w życie wyroku TK.
Czy Prezydent Miasta był właściwym organem do rozpatrzenia wniosku o zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu, mimo że upoważnienie do określenia wysokości opłaty należało do Ministra właściwego do spraw transportu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Prezydent Miasta był właściwy do rozpatrzenia wniosku o zwrot opłaty na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, niezależnie od kompetencji Ministra do wydania rozporządzenia.
Uzasadnienie
Obowiązek zwrotu nadpłaconej opłaty wynikał z Konstytucji RP i orzeczenia TK, a nie z przepisów dotyczących kompetencji do ustalania wysokości opłat.
Przepisy (13)
Główne
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, co oznacza kompetencję sądu administracyjnego do odmowy zastosowania przepisu podustawowego naruszającego normy wyższego stopnia.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 3, ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji administracyjnej, nawet jeśli zastosowano klauzulę odraczającą.
p.r.d. art. 77 § ust. 3, ust. 4 pkt 2, ust. 5
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Przepis dotyczący opłat za kartę pojazdu, który został uznany za niezgodny z prawem.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 1 § ust. 1
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją i ustawą, derogowany wyrokiem TK.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 146 § par. 1, par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego w przypadku uwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 176 § par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymóg konkretyzacji podstaw kasacyjnych.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
O.p. art. 72 § par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 80 § par.1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 2 § par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd administracyjny ma prawo odmówić zastosowania przepisu podustawowego naruszającego Konstytucję. • Orzeczenie TK o niezgodności przepisu z Konstytucją stanowi podstawę do zwrotu nienależnie pobranej opłaty na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. • Prezydent Miasta był właściwy do rozpatrzenia wniosku o zwrot opłaty na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP przez samodzielną ocenę zgodności przepisu z Konstytucją. • Naruszenie art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. przez odmowę zastosowania przepisu podustawowego. • Naruszenie art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury. • Naruszenie art. 77 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym przez uznanie Prezydenta za organ właściwy do określenia opłaty. • Naruszenie art. 72 § 1 i art. 80 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. • Naruszenie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
sąd administracyjny jest władny pominąć stosowanie tych przepisów w indywidualnej sprawie, pomimo ich formalnego obowiązywania w systemie prawnym • wadliwa czynność pobrania opłaty jest zatem "rozstrzygnięciem w innych sprawach" w rozumieniu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP • obowiązkiem organu, który ją pobrał, było bezpośrednie zastosowanie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP
Skład orzekający
Gabriela Jyż
przewodniczący
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
sprawozdawca
Marcin Kamiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie kompetencji sądów administracyjnych do kontroli zgodności przepisów podustawowych z Konstytucją i ustawami, nawet w przypadku klauzuli odraczającej TK. Ugruntowanie zasady bezpośredniego stosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w celu zwrotu nienależnie pobranych opłat."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu opłaty za kartę pojazdu, ale zasady prawne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady prawnej dotyczącej kontroli konstytucyjności przepisów przez sądy administracyjne i prawa obywateli do zwrotu nienależnie pobranych opłat, co ma znaczenie praktyczne.
“Sądy administracyjne mogą ignorować przepisy niezgodne z Konstytucją, nawet jeśli TK odroczył ich derogację.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.