II GSK 442/09

Naczelny Sąd Administracyjny2010-02-25

NSAtransportowensa

transport drogowykara pieniężnaopłata za przejazdwinietarozporządzenieprawo międzyczasowekontrola drogowauchwała NSANSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że brak kary za nieprawidłowe umieszczenie winiety, gdy opłata została uiszczona i dokumenty były prawidłowo wypełnione.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę S. K. za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty, mimo posiadania ważnej karty opłaty. Kluczowym problemem była interpretacja przepisów rozporządzenia Ministra Transportu dotyczących dowodu uiszczenia opłaty, zwłaszcza po jego nowelizacji. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję organu, uznając, że nowe przepisy, korzystniejsze dla strony, powinny mieć zastosowanie. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, zgadzając się z konkluzją, że kara nie mogła zostać nałożona, ponieważ opłata została uiszczona, a jedynym uchybieniem było nieprawidłowe umieszczenie winiety, co nie stanowiło podstawy do nałożenia kary.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej w K. od wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił decyzję o nałożeniu na przedsiębiorcę S. K. kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd. Sprawa dotyczyła kontroli drogowej z grudnia 2006 r., podczas której stwierdzono, że winieta opłaty drogowej nie została naklejona na przedniej szybie pojazdu, mimo posiadania przez kierowcę ważnej karty opłaty. Organy administracji nałożyły karę, opierając się na przepisach rozporządzenia Ministra Transportu obowiązujących w dacie kontroli. WSA w Gliwicach uchylił tę decyzję, wskazując na zmianę brzmienia przepisów rozporządzenia w październiku 2007 r., która wprowadziła wymóg kumulatywnego spełnienia przesłanek do uznania opłaty za nieuiszczoną. Sąd pierwszej instancji uznał, że nowe, łagodniejsze przepisy powinny mieć zastosowanie, co wykluczało nałożenie kary. NSA, oddalając skargę kasacyjną organu, potwierdził, że choć uzasadnienie WSA było wadliwe w kwestii stosowania prawa międzyczasowego, to jego konkluzja była prawidłowa. Sąd podkreślił, że przepis § 3 ust. 4 rozporządzenia nie stanowił podstawy prawnej do nakładania kar, a jedynie określał, co nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. Kara pieniężna jest nakładana za wykonywanie przewozu bez uiszczenia opłaty, a nie za samo nieprawidłowe umieszczenie winiety. Ponieważ przedsiębiorca uiścił opłatę i posiadał prawidłowo wypełnione dokumenty, a jedynym uchybieniem było nieprawidłowe umieszczenie winiety, nie było podstaw do nałożenia kary.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism

Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ale z zastrzeżeniem, że nowe przepisy mają zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po ich wejściu w życie lub trwających po tym terminie. W tej konkretnej sprawie, mimo wadliwego uzasadnienia WSA, konkluzja o braku podstaw do nałożenia kary była prawidłowa, ponieważ przepis dotyczący dowodu uiszczenia opłaty nie stanowił podstawy do nałożenia kary, a jedynie określał, co nie jest dowodem.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zasada lex retro non agit powinna być przestrzegana, a nowe przepisy stosuje się do zdarzeń trwających lub powstałych po ich wejściu w życie. W tej sprawie, przepis § 3 ust. 4 rozporządzenia nie był podstawą do nałożenia kary, a jedynie określał dowód uiszczenia opłaty. Kara była nakładana za samo wykonanie przewozu bez uiszczenia opłaty, a nie za nieprawidłowe umieszczenie winiety. Ponieważ opłata została uiszczona, a jedynym uchybieniem było nieprawidłowe umieszczenie winiety, nie było podstaw do nałożenia kary.

Przepisy (773)

Główne

u.t.d. art. 42 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Pomocnicze

u.t.d. art. 42 § ust. 7

Ustawa o transporcie drogowym

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych art. 3 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych art. 3 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych art. 3 § ust. 4

u.t.d. art. 92 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92 § ust. 4

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 42 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 42 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych art. 3 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych art. 3 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych art. 3

Skład orzekający

Rafał Batorowicz

przewodniczący sprawozdawca

Kazimierz Brzeziński

sędzia

Maria Myślińska

sędzia

Informacje dodatkowe

Dane finansowe

WPS: 3000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów

Drafting pism i dokumentów

Odpowiedzi na pytania prawne

Pogłębiona analiza z doktryny

Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

transport drogowy kara pieniężna opłata za przejazd winieta rozporządzenie prawo międzyczasowe kontrola drogowa uchwała NSA NSA

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony

II GSK 442/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-05-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Brzeziński
Maria Myślińska
Rafał Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II SA/Gl 984/08 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2009-02-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
L.p. 4.1 załącznika do ustawy
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2006 nr 151 poz 1089
§ 3 ust. 1, § 3 ust. 2, § 3 ust. 4
Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędziowie Kazimierz Brzeziński NSA Maria Myślińska Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 984/08 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz S. K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 984/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę S. K. i uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], którą nałożona na skarżącego karę pieniężną w kwocie 3000 zł. Ponadto Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a także zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 737 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Organy administracji rozpoznawały sprawę dwukrotnie, bowiem decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił swoją decyzję z dnia [...] maja 2007 r. o nałożeniu na S. K. kary pieniężnej w kwocie 3000 zł i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwy organ I instancji, tj. Naczelnika Urzędu Celnego w K.
Sąd pierwszej instancji wskazał w rozstrzygnięciu na ustalenia faktyczne organów administracji, które stwierdziły, że w dniu [...] grudnia 2006 r. w S. Ś. została przeprowadzona kontrola drogowa samochodu ciężarowego należącego do prowadzącego usługi transportowe przedsiębiorcy S. K. Dokonujący kontroli funkcjonariusze Referatu Grup Mobilnych Izby Celnej w K. stwierdzili, że wewnątrz pojazdu nie została naklejona na szybie winieta opłaty drogowej, zaś kierujący pojazdem R. W. oświadczył, że zapomniał o jej naklejeniu. Skoro przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089) w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli określały, że nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona trwale w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu, to organy uznały, iż przedsiębiorca wykonywał przewóz drogowy bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, co skutkowało wymierzeniem kary pieniężnej w kwocie 3000 zł.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy został naruszony art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.; dalej powoływana także jako: u.t.d.), który nakłada na podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy obowiązek uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, w sytuacji, gdy podmiot taki nabył i posiada ważną kartę opłaty, a jedynie winieta (jedna z części karty opłaty) nie została umieszczona wewnątrz pojazdu w sposób wynikający z przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dacie kontroli drogowej § 3 ust. 4 pkt 1 wspomnianego rozporządzenia stanowił, że nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 (tj. wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu). Jednakże między datą kontroli drogowej a datą orzekania przez organy administracji nastąpiła zmiana brzmienia omawianego przepisu. W dniu 15 października 2007 r. Minister Transportu wydał bowiem rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 195, poz. 1412), na mocy którego od dnia 7 listopada 2007 r. § 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. zyskał nowe brzmienie: nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty "odcinek kontrolny nieprzedziurkowany i winieta nieprzedziurkowana oraz nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1". Z regulacji tej wynika zatem, że dopiero kumulatywne spełnienie wszystkich wymienionych w tym przepisie przesłanek stwarza podstawę do przyjęcia, że opłata za przejazd po drogach krajowych nie została uiszczona.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organy administracji nieprawidłowo przyjęły, że do oceny okoliczności mających stanowić podstawę nałożenia kary pieniężnej winny znaleźć zastosowanie przepisy rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dacie przeprowadzenia kontroli. W rozporządzeniu zmieniającym z dnia 15 października 2007 r. Minister Transportu nie zawarł żadnych przepisów intertemporalnych w zakresie przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z zasadą bezpośredniego działania nowego prawa oznacza to, w ocenie Sądu pierwszej instancji, że ustalając stan faktyczny sprawy należało uwzględnić stan stwierdzony w trakcie dokonywania kontroli, natomiast skutki należało już ocenić biorąc pod uwagę stan prawny obowiązujący w czasie orzekania. Orzekając już po zmianie przepisów, organy nie mogły więc przyjąć, że przedsiębiorca nie uiścił opłaty za przejazd po drogach krajowych, skoro w trakcie kontroli ujawniono, że kierowca dysponował przedziurkowanym odcinkiem kontrolnym i przedziurkowaną winietą samoprzylepną, a jedyne stwierdzone w tym zakresie uchybienie polegało na nieumieszczeniu winiety na przedniej szybie pojazdu. W świetle nowej treści § 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. brak było bowiem podstaw do przyjęcia, że opłata drogowa nie została uiszczona, zaś to stanowiło przeszkodę do prowadzenia postępowania w tym przedmiocie i powinno skutkować umorzeniem tego postępowania przez organ. Tym samym nie było też podstaw do wymierzenia skarżącemu z tego tytułu kary pieniężnej.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie miała w sprawie odpowiedniego zastosowania, wbrew twierdzeniom organu, wykładnia prawa wynikająca z tezy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06 (ONSAiWSA 2006/3/71), która została podjęta w sprawie, gdy przepisy późniejsze były bardziej surowe i ich zastosowanie było dla strony niekorzystne. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego do sankcji administracyjnych o charakterze represyjnym powinny być stosowane standardy odnoszące się do prawa karnego, na gruncie którego daje się pierwszeństwo zasadzie, że w przypadku zmiany stanu prawnego pomiędzy zaistnieniem czynu a jego osądzeniem należy stosować przepisy względniejsze, tj. korzystniejsze dla sprawcy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Izby Celnej w K., zaskarżając to orzeczenie w części. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi organ wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 42 ust. 1, art. 42 ust. 7 u.t.d.,
- § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej, powołując się na doktrynę i orzecznictwo, wskazał, że przy interpretacji prawa międzyczasowego obowiązuje zasada, że jeżeli stan faktyczny powodujący powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego nastąpił pod rządami dawnej ustawy (odpowiednio w wydanych na jej podstawie przepisach wykonawczych), to do oceny jego skutków prawnych stosuje się ustawę dawną, także po wejściu w życie ustawy nowej. Stanowisko to wynika z zasady niedziałania prawa wstecz, stosowanie której stanowi istotny składnik zaufania obywateli do Państwa, zapewniając ochronę bezpieczeństwa prawnego. Oznacza to, że w niniejszej sprawie organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli.
W wyroku z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że funkcja represyjna nie jest zasadniczym celem art. 92 ust. 1 pkt 2 u.t.d., zaś kara pieniężna wprowadzona przez ten przepis nie sprowadza się do wyrządzenia osobistej dolegliwości za naruszenie fundamentalnych zasad współżycia ludzi w społeczeństwie, ale ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej i z tego względu kara ta nie mieści się w systemie prawa karnego i nie może być objęta konstytucyjnymi regułami odpowiedzialności karnej. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji oznacza to, że kara z tytułu naruszenia przepisów o transporcie drogowym nie ma charakteru sankcji wynikającej z normy prawa karnego, a przy jej nakładaniu brak jest podstaw do stosowania przepisów względniejszych, tzn. korzystniejszych dla strony.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. K. wniósł o oddalenie tego środka zaskarżenia oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stanął na stanowisku, że nie było podstaw do nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych w sytuacji, gdy przedsiębiorca nabył i posiadał ważną kartę opłaty, kierowca dysponował przedziurkowanym odcinkiem kontrolnym i przedziurkowaną winietą samoprzylepną, a jedyne stwierdzone w tym zakresie uchybienie polegało na nieumieszczeniu winiety na przedniej szybie w sposób wynikający z przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych. Pogląd Sądu pierwszej instancji jest prawidłowy, jednak został wadliwie uzasadniony.
Uzasadniając rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wywiódł, że rozważając dopuszczalność nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych należało kierować się brzmieniem § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych nadanym rozporządzeniem zmieniającym z dnia 15 października 2007 r., które weszło w życie po dacie dokonania kontroli, a przed wydaniem decyzji obu instancji z dnia [...] kwietnia i [...] czerwca 2008 r. Omawiany przepis, w brzmieniu obowiązującym w chwili kontroli, zawierał regulację, według której nie stanowiła dowodu uiszczenia opłaty winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby. Po nowelizacji, nie stanowiły dowodu uiszczenia opłaty odcinek kontrolny nieprzedziurkowany i winieta nieprzedziurkowana oraz nieumieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby. Zdaniem Sądu, użycie w znowelizowanym przepisie koniunkcji wyłączało możliwość nałożenia kary za nieuiszczenie opłaty w sytuacji, gdy nie wystąpiły łącznie okoliczności nieprzedziurkowania odcinka kontrolnego i nieprzedziurkowania oraz nieumieszczenia w opisany sposób winiety.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach szeroko uzasadnił pogląd, że do skutków zdarzeń stwierdzonych podczas kontroli drogowej, przeprowadzonej pod rządami rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych w brzmieniu sprzed nowelizacji rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 15 października 2007 r., należało stosować znowelizowane przepisy omawianego rozporządzenia. Ten pogląd Sądu pierwszej instancji jest kwestionowany przez Dyrektora Izby Celnej w K. poprzez przedstawienie zarzutów naruszenia art. 42 ust. 1, art. 42 ust. 7 u.t.d. i § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych.
Do problematyki ewentualności stosowania nowego prawa Naczelny Sąd Administracyjny ustosunkował się w uzasadnieniu uchwały z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. I OPS 1/06 (ONSAiWSA 2006/3/71), przedstawiając dorobek orzecznictwa odnoszącego się do omawianych zagadnień. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażone wówczas poglądy.
W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, tak jak w przypadku nowelizacji omawianego rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 2006 r., należy przyjąć, że nowe prawo ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jego wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej jednak trwają dalej – po wejściu w życie nowego prawa. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie. Przyjęcie więc stanowiska, że mają zastosowanie znowelizowane przepisy prowadzi do naruszenia zasady lex retro non agit.
Z naruszeniem zakazu retroaktywności mamy do czynienia wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, stosujemy te nowe przepisy. O retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów.
Z retrospektywnością prawa mamy do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia, bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym, takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia, które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy. W niniejszej sprawie, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, taka sytuacja nie zachodzi. Przepis § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, we wszystkich wersjach, w ogóle nie stanowi podstawy prawnej nakładania kar pieniężnych, co było przedmiotem rozstrzygania decyzjami zapadłymi po nowelizacji z 15 października 2006 r. Dawny przepis określał jedynie, jakie okoliczności faktyczne zaistniałe w chwili dokonywania kontroli "nie stanowiły dowodu uiszczenia opłaty". Przepis w nowym brzmieniu odnosi się do okoliczności faktycznych, do jakich dochodzi w trakcie kontroli prowadzonych po nowelizacji.
W wyjątkowych okolicznościach dopuszcza się pewne odstępstwa od zasady lex retro non agit, jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a jednocześnie realizacja jej nie jest możliwa bez dopuszczenia wstecznego działania prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dopatruje się konieczności takiego odstępstwa w represyjnym charakterze kar pieniężnych, zbliżającym je do środków stosowanych na podstawie prawa karnego. Jak już jednak wyjaśniono, § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych nie stanowi i nie stanowił (w dawnym brzmieniu) podstawy prawnej nakładania kar pieniężnych. Kara pieniężna nie jest wymierzana za nieumieszczenie winiety w określonym przez prawodawcę miejscu w opisany w rozporządzeniu sposób, lecz za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Problematyka uiszczania opłat regulowana jest w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, który to przepis nie został znowelizowany rozporządzeniem zmieniającym z dnia 15 października 2006 r. W tych okolicznościach odwoływanie się do charakterystycznej dla prawa karnego konstrukcji ustawy względniejszej, której stosowanie możnaby rozważać w przypadku zmiany przepisów stanowiących podstawę nakładania kar pieniężnych, nie znajduje uzasadnienia.
Mimo przedstawionych zastrzeżeń, w niniejszej sprawie konkluzja Sądu co do niemożności nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych jest prawidłowa.
Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Jak wynika z art. 92 ust. 4 tejże ustawy, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W L.p. 4.1–3 załącznika ustawodawca wymienia trzy delikty i przewiduje różne kary za ich popełnienie. Wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych (L.p. 4.1) zagrożone jest karą w wysokości 3000 zł. Dla pozostałych deliktów, to jest wykonywania przewozu drogowego z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla danego pojazdu samochodowego i wykonywania przewozu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą za przejazd po drogach krajowych, ustawodawca przewidział kary pieniężne w wysokości 1000 zł. Jak z tego wynika, najdotkliwiej karany jest wyraźnie wyodrębniony delikt polegający na naruszeniu określonego w art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym obowiązku uiszczania za przejazd pojazdami samochodowymi po drogach krajowych. Łagodniej karane jest niezachowanie wymogów związanych z dokumentowaniem uiszczenia opłaty, które jednak nie zostało określone w sposób ogólny, lecz ściśle jako nieprawidłowe wypełnienie karty za przejazd po drogach krajowych.
W niniejszej sprawie nie jest kwestionowana okoliczność, że przedsiębiorca wykupił, składającą się z odcinka kontrolnego i winiety, kartę opłaty rocznej za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, o jakiej to opłacie mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Organ administracji publicznej powołuje się na okoliczność, że nie zostały wypełnione obowiązki wynikające z rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych. Zgodnie z § 3 ust. 1 i ust. 2 tego rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat. Karta opłaty składa się z winiety samoprzylepnej umieszczanej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty, zaś dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty opłaty łącznie.
Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych zostało wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tym przepisem minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, był upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia, rodzaju i stawki opłaty za przejazd po drogach krajowych, oraz trybu wnoszenia i sposobu rozliczania tej opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty. W zakresie dotyczącym dokumentowania wniesienia opłaty minister właściwy do spraw transportu umocowany był jedynie do określenia wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty. Taki też zakres regulacji określa § 1 rozporządzenia wykonawczego. Upoważnienie ustawowe nie obejmowało możliwości zmian zasad dowodzenia określonych w ustawach regulujących postępowanie administracyjne, w szczególności w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Przeniesienie regulowanej ustawowo materii zasad postępowania dowodowego do aktu normatywnego rangi podustawowej naruszałoby zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Wobec tego użyte w § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych sformułowanie "nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty", odnoszące się do czterech, ściśle określonych przypadków, wykładane w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami, jest jedynie podstawą do uznania, że we wskazanych w omawianym rozporządzeniu okolicznościach dowód uiszczenia opłaty nie odpowiada wzorowi określonemu w omawianym rozporządzeniu. Nie stanowi natomiast przesłanki wyłączającej możność ustalenia, że opłata w rzeczywistości została uiszczona.
W niniejszej sprawie nie jest sporna okoliczność, że przedsiębiorca uiścił opłatę w sposób określony w § 3 ust. 1 omawianego rozporządzenia i że dokonano czynności (wypełnienia oraz przedziurkowania odcinka kontrolnego i winiety) usuwających wątpliwości co do przypisania uiszczonej opłaty do konkretnego pojazdu. Wobec tego nie można uznać, że opłata nie została uiszczona. Jedynym uchybieniem było zaniechanie umieszczenia winiety w miejscu i w sposób określony w § 3 ust. 2 pkt 1 tegoż rozporządzenia. Tego rodzaju uchybienie nie stanowi jednak deliktu administracyjnego stanowiącego przyczynę nałożenia kary pieniężnej. Ustawodawca nie przewidział kary pieniężnej za nieumieszczenie winiety w miejscu i w sposób określony w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych.
Z wymienionych przyczyn skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 p.p.s.a. w związku z art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) i w związku z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) i zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, tj. zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną i prowadził sprawę w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI