II GSK 44/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-05-06
NSAAdministracyjneWysokansa
ruch drogowyzbycie pojazduprzywrócenie terminuCOVID-19kara pieniężnakodeks postępowania administracyjnegoustawa COVID-19NSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą przywrócenia terminu do zgłoszenia zbycia pojazdu, uznając, że nawet w okresie epidemii COVID-19 należy wykazać brak winy w uchybieniu terminu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.N. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę na postanowienie SKO odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Skarżący zbył pojazd w 2020 r., a zawiadomienie złożył po ponad 1300 dniach, powołując się na pandemię COVID-19. WSA i NSA uznały, że nawet w okresie epidemii, przy wniosku o przywrócenie terminu, należy wykazać brak winy zgodnie z art. 58 k.p.a., a sam stan epidemii nie zwalnia z tego obowiązku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Skarżący zbył pojazd w kwietniu 2020 r., a zawiadomienie złożył dopiero w styczniu 2024 r., powołując się na trudności związane z pandemią COVID-19. Organy administracji oraz Sąd I instancji uznały, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, mimo że przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 wprowadził możliwość zawiadomienia o uchybieniu terminu i wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko Sądu I instancji i utrwalone orzecznictwo, stwierdził, że przepis ten nie zwalnia strony z obowiązku wykazania braku winy zgodnie z art. 58 k.p.a. Sąd podkreślił, że wykładnia językowa przepisu nie może być jedyną podstawą interpretacji, a celowość i systemowość prawa wskazują na konieczność stosowania ogólnych zasad k.p.a. w zakresie oceny winy. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego za nieuzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wniosek o przywrócenie terminu złożony na podstawie art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 podlega zasadom rozpatrywania w oparciu o przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a., co oznacza konieczność uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.

Uzasadnienie

NSA uznał, że wykładnia językowa przepisu art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 nie jest jedyną podstawą interpretacji. Dyrektywy systemowe i celowościowe wskazują, że przepis ten wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia i wydłuża termin na złożenie wniosku, ale nie zwalnia z obowiązku wykazania braku winy zgodnie z art. 58 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis ten wprowadza możliwość zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, ale nie zwalnia z obowiązku wykazania braku winy zgodnie z art. 58 k.p.a.

k.p.a. art. 58 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki przywrócenia terminu, w tym wymóg uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony.

Pomocnicze

k.p.a. art. 58 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy terminu wniesienia prośby o przywrócenie terminu.

k.p.a. art. 7a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, stosowana tylko w wyjątkowych przypadkach braku możliwości usunięcia wątpliwości.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 78 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego - art. 15zzzzzn² ust. 1-3 COVID-19, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż wskutek bezpośredniego odwołania w ust. 3 art. 15zzzzzn² do art. 58 § 2 k.p.a., wniosek o przywrócenie terminu złożony na podstawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 COVID-19 podlega zasadom rozpatrywania w oparciu o przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia - art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn² ust. 1-3 ustawy COVID-19 objawiające się w przyjęciu błędnego założenia, iż w sprawie nie zachodzą wątpliwości co do wykładni przepisów prawa, a w konsekwencji nie rozstrzygnięciu faktycznie istniejących w sprawie wątpliwości, co do treści normy prawnej na korzyść strony.

Godne uwagi sformułowania

Sąd I instancji, odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego uznającego, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Istota sporu prawnego wyznaczonego zarzutami skargi kasacyjnej, które mają komplementarny charakter, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w sytuacjach, o których mowa w art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 strona składając wniosek o przywrócenie terminu jest zobowiązana do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, a zatem, czy art. 58 § k.p.a. ma w tym zakresie zastosowanie. Odpowiedź może być tylko pozytywna. Według kasatora poddawanie warunków i przesłanek przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVlD-19 zasadom rozpatrywania przez pryzmat standardowego miernika staranności, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. jawi się jako sprzeczne zarówno z zasadami wykładni tekstu prawnego, wnioskowań prawniczych, zasadami techniki prawodawczej, jak również z aksjologią przedmiotowej regulacji. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielając poglądu Skarżącego akceptuje pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II GSK 907/22 oraz w sprawie II GSK 1548/24, w których stwierdzono, że mimo pierwszorzędnego znaczenia wykładni językowej, to jednak nie jest ona jedyną i rozstrzygającą. Aby uzyskać prawidłową interpretację przepisu prawa, należy skorzystać także z innych metod wykładni, zwłaszcza w przypadkach gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów niedających się pogodzić z celem racjonalnego ustawodawcy.

Skład orzekający

Marcin Kamiński

przewodniczący

Dorota Dąbek

członek

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przywracania terminów w postępowaniu administracyjnym w kontekście specustawy COVID-19, a także zasady wykładni prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z okresem obowiązywania stanu epidemii COVID-19 i przepisami wprowadzonymi w tym czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19 i ich relacji do ogólnych zasad k.p.a., co jest nadal aktualne dla praktyków prawa administracyjnego.

Pandemia COVID-19 a przywrócenie terminu: czy wystarczy powołać się na epidemię?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 44/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Po 340/24 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-09-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 września 2024 r. sygn. akt III SA/Po 340/24 w sprawie ze skargi K. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr SKO.4162.643.35.2024.KM w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 25 września 2024 r., sygn. akt III SA/Po 340/24, oddalił skargę K. N. (dalej: Strona, Skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) z 25 kwietnia 2024 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Decyzją z 8 lutego 2023 r. Starosta O. nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 400 zł za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia wymienionego w decyzji pojazdu w terminie. Skarżący 27 kwietnia 2020 r. zbył pojazd marki S. o nr rej. [...], a zgłoszenia tego faktu nie dokonał do dnia wydania decyzji, mimo obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu w terminie 180 dni, zgodnie z art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm., dalej: ustawa COVID-19).
Kolegium decyzją z 20 czerwca 2023 r. utrzymało w mocy ww. decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi Strony, wyrokiem z 17 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Po 583/23 uchylił decyzje organów obu instancji z powodu niezastosowania przez organy instytucji przywrócenia terminu wprowadzonej przepisem art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19. Sąd stwierdził, że Skarżącemu błędnie nie wyznaczono 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
W ponownym postępowaniu Starosta O. zawiadomił pismem z 23 stycznia 2023 r. Stronę o uchybieniu ustawowego terminu na złożenie zawiadomienia o zbyciu ww. pojazdu i zakreślił 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Pismem z 30 stycznia 2024 r. Skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia wniosku zawiadamiającego organ o zbyciu pojazdu. Niedochowanie terminu uzasadniał epidemią i absencją pracowników odpowiedzialnych za kwestie administracyjne. Załączył dowód wyrejestrowania pojazdu z 30 stycznia 2024r.
Starosta O. postanowieniem z 1 marca 2024 r. odmówił Stronie przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu opisanego pojazdu. Stwierdził, że Strona nie wykazała ziszczenia się przesłanek z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Wyjaśnił, że Skarżący jako profesjonalista winien być świadomy odpowiedzialności, jaka na nim ciąży z tytułu m.in. nabywania i zbywania pojazdów i odpowiedzialność ta nie powinna być przenoszona na osoby trzecie, tj. pracowników.
Po rozpatrzeniu zażalenia Strony SKO postanowieniem z 25 kwietnia 2024 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA) skargę Strony uznał za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) skargę tę oddalił.
Podniósł, że nie było sporu co do uchybienia przez Skarżącego terminu do zawiadomienia Starosty o zbyciu pojazdu, mimo że termin do dokonania tej czynności, wynoszący co do zasady 30 dni (art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.), został przedłużony do 180 dni (art. 31i ustawy COVID-19). Skarżący bowiem zbył pojazd 27 kwietnia 2020 r., co oznaczało, że termin do złożenia zawiadomienia upływał 24 października 2020 r., a Skarżący poinformował organ o zbyciu pojazdu 30 stycznia 2024 r., czyli 1373 dni po upływie przedłużonego terminu.
Spór zaś dotyczył tego, czy wniosek, o którym mowa w art. art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID-19, ocenia się według przesłanek przywrócenia terminu wynikających z art. 58 § 1 k.p.a. oraz czy uchybienie przez Stronę terminu nie można uznać za zawinione, jak przyjęły organy.
Sąd I instancji, odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego uznającego, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Odwołanie w art. 15zzzzzn² ust. 3 ustawy COVID-19 do art. 58 § 2 k.p.a. jednoznacznie przesądza, że przepis ten nie ma samodzielnego bytu, odrębnego od przepisów k.p.a. i jako taki nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu.
Dlatego organy zasadnie rozpoznały wniosek Strony w oparciu o przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a., który uzależnia przywrócenie terminu od uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Starosta wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVID-19, gdyż zawiadomieniem z 23 stycznia 2024 r. wyznaczył Stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zastosował się również do wskazań i wykładni sformułowanych w wiążącym, na mocy art. 170 p.p.s.a. organy oraz aktualnie orzekający Sąd, wyroku WSA o sygn. akt III SA/Po 583/23.
W ocenie WSA stanowisko organów było prawidłowe i rzetelnie uzasadnione. Nie podzielił stanowiska Skarżącego, którego oświadczenie nie uprawdopodobniało braku jego winy w uchybieniu terminu. Ogólnikowość sformułowań wniosku, zdaniem WSA, uniemożliwiała poznanie rzeczywistych i konkretnych okoliczności potwierdzających, że do uchybienia terminu doszło z przyczyn niezawinionych przez Stronę. Skarżący zawiadomienie o nabyciu pojazdu złożył po przeszło 8 miesiącach po odwołaniu stanu epidemii, kiedy było powszechnie wiadomo, że nie występowała już pandemia COVID-19. Dlatego powoływanie się wyłącznie na stan epidemii nie było wiarygodnym argumentem wskazującym na brak winy w uchybieniu terminu, zwłaszcza że, jak trafnie wskazały organy, Skarżący nie wskazał przyczyn, dla których nie mógł dokonać zawiadomienia osobiście.
Jako niezasadny ocenił WSA również zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVID-19. Podał, że w art. 7a § 1 k.p.a. nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w danej sprawie. Przepis ten może mieć zastosowanie, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości, co do wykładni przepisów stosowanego prawa, tzw. "pat interpretacyjny", co nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie.
Sąd I instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Strona zaskarżyła powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o zmianę orzeczenia poprzez uchylenie jego w całości i rozpoznanie skargi, tj. uchylenie postanowienia SKO z 25 kwietnia 2024 r. i poprzedzającego go postanowienia Starosty w całości; zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie Skarżący zrzekł się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. Naruszenie prawa materialnego - art. 15zzzzzn² ust. 1-3 COVID-19, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż wskutek bezpośredniego odwołania w ust. 3 art. 15zzzzzn² do art. 58 § 2 k.p.a., wniosek o przywrócenie terminu złożony na podstawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 COVID-19 podlega zasadom rozpatrywania w oparciu o przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a., w sytuacji gdy:
1) wobec braku w art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 a contrario do jego ust. 3, bezpośredniego odesłania do art. 58 k.p.a. przyjąć należy, że wprowadzają one odrębny od tego przepisu reżim przywracania terminów, który nie zastępuje art. 58 k.p.a., ale w zakresie ujętych w katalogu art. 15zzzzzn² ust. 1 terminów stanowi Iex specialis względem art. 58 k.p.a;
2.) rozpatrując złożony na podstawie art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19 wniosek o przywrócenie terminu złożony po stosownym zawiadomieniu strony przez organ o uchybieniu terminu i wyznaczeniu jej w tym przedmiocie 30 dni, odmiennie niż przy rozpoznawaniu prośby o przywrócenie terminu, o której mowa w art. 58 k.p.a. do której to procedury odsyła ust. 3 art. 15zzzzzn² w przypadku terminów spoza katalogu ust. 1 art. 15zzzzzn² zgodnie regułami wykładni prawa i zasadną konsekwencji terminologicznej języka prawnego należy przyjąć, źe ustawodawca a priori przyjął, iż uchybienie terminu nastąpiło z powodu utrudnień funkcjonujących w czasie pandemii, a zatem bez winy strony;
3.) ust. 2 art. 15zzzzzn² COVID-19 normuje odmienną od jego ust. 3 procedurę przywrócenia terminu, o ile bowiem obie regulacje warunkują możliwość przywrócenia terminu o tyle w przypadku ust. 2 – 30 dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminów z ust. 1 pkt 1-6 liczony jest od dnia doręczenia stronie zawiadomienia przez organ, natomiast w przypadkach innych niż wymienione ust. 1 pkt 1-6, do których normalnie znalazłby zastosowanie art. 58 k.p.a., wydłużony na mocy ust. 3 – 30 dniowy termin na złożenie prośby o przywrócenie terminu liczony jest od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi;
2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia - art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn² ust. 1-3 ustawy COVID-19 objawiające się w przyjęciu błędnego założenia, iż w sprawie nie zachodzą wątpliwości co do wykładni przepisów prawa, a w konsekwencji nie rozstrzygnięciu faktycznie istniejących w sprawie wątpliwości, co do treści normy prawnej na korzyść strony.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Strona przedstawiła argumentację na poparcie wniesionych zarzutów.
Organ – SKO nie zajął stanowiska co do skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że skarżący oświadczył, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie, a organ nie zajął stanowiska co do tego wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 182 § 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd II instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zatem generalnie zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Należy także dodać, że kontrolowany wyrok i oceniane przez niego postanowienia poprzedzał wyrok WSA z 17 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Pa 583/23, którym uchylono decyzję SKO z 20 czerwca 2023 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty Obornickiego z 8 lutego 2023 r. o nałożeniu na Stronę kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym przez p.r.d. terminie. Sąd wówczas zalecił, aby w sytuacji, gdy organ stwierdził uchybienie przez Stronę 30-dniowego terminu dotyczącego zgłoszenia zbycia pojazdu, które to zdarzenie nastąpiło w dniu 27 kwietnia 2020 r., a zatem miało miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, ten organ w pierwszej kolejności zawiadomił stronę o tym uchybieniu i wyznaczył jej 30 - dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a po złożeniu wniosku, przeprowadził jego ocenę
W ocenie składu orzekającego, Starosta do tych zaleceń zastosował się i nie było to podważane przez Stronę.
W świetle powyższego, rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, NSA stwierdził, że nie ma ona uzasadnionych podstaw.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania.
Istota sporu prawnego wyznaczonego zarzutami skargi kasacyjnej, które mają komplementarny charakter, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w sytuacjach, o których mowa w art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 strona składając wniosek o przywrócenie terminu jest zobowiązana do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, a zatem, czy art. 58 § k.p.a. ma w tym zakresie zastosowanie. Odpowiedź może być tylko pozytywna.
Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W myśl ust. 2 art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie do ust. 3 ww. art., w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Problematyka wspomnianego przepisu była już wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, a stanowisko dotyczące interpretacji art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 w powiązaniu z art. 58 §1 k.p.a. jest utrwalone w orzecznictwie (por. wyroki NSA z: 16 stycznia 2025 r., sygn. akt II GSK 1548/24;24, 10 października 2024, sygn. akt II GSK 2150/22; 18 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 39/24; 10 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 247/24; 28 lipca 2023 r., sygn. akt I GSK 1173/22; 20 stycznia 2023r., sygn. akt II GSK 907/22; opubl., podobnie jak niżej cytowane: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Według kasatora poddawanie warunków i przesłanek przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVlD-19 zasadom rozpatrywania przez pryzmat standardowego miernika staranności, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. jawi się jako sprzeczne zarówno z zasadami wykładni tekstu prawnego, wnioskowań prawniczych, zasadami techniki prawodawczej, jak również z aksjologią przedmiotowej regulacji. Autor skargi kasacyjnej powołuje się na wyraźne rozróżnienie regulacji ust. 1-2 od ust. 3 i opowiada się za wykładnią literalną, która jego zdaniem każe interpretować dyspozycję art. 15 zzzzzn² ust. 1-2 ustawy COVID-19 jako wyjętą spod miernika staranności, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielając poglądu Skarżącego akceptuje pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II GSK 907/22 oraz w sprawie II GSK 1548/24, w których stwierdzono, że mimo pierwszorzędnego znaczenia wykładni językowej, to jednak nie jest ona jedyną i rozstrzygającą. Aby uzyskać prawidłową interpretację przepisu prawa, należy skorzystać także z innych metod wykładni, zwłaszcza w przypadkach gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów niedających się pogodzić z celem racjonalnego ustawodawcy. Prymat wykładni językowej nie oznacza braku obowiązku dokonania kompleksowej wykładni, uwzgledniającej również aspekty systemowe i celowościowo-funkcjonalne. W razie otrzymania różnych wyników wykładni, gdy rezultat językowy burzy podstawowe założenia o racjonalności prawodawcy, zwłaszcza o jego spójnym systemie wartości, to pierwszeństwo powinien uzyskać rezultat otrzymany wedle dyrektyw celowościowych i funkcjonalnych. Dyrektywa wykładni systemowej nakazuje ustalać znaczenie interpretowanej normy w ten sposób, by było ono najbardziej harmonijne w stosunku do innych norm systemu prawa, do którego interpretowana norma należy. Natomiast dyrektywy wykładni celowościowo-funkcjonalnej przewidują, że jeżeli w procesie wykładni uwzględnia się cele prawa, to posługując się celem normy, interpretator powinien go ustalić w ten sposób, by był on zgodny, co najmniej z celem instytucji, do jakiej interpretowana norma należy. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia z 5 listopada 2001 r., sygn. K 33/01 (OTK-B 2002, Nr 1, poz. 47), stwierdził, że gdy wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu, należy uwzględniać taką wykładnię, która w najpełniejszy sposób umożliwia realizację norm i wartości konstytucyjnych (por. wyrok NSA z 27 listopada 2018 r., I GSK 2094/18).
Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że przepis art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19, nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu, niż przewidziane w przepisach k.p.a., wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu. Także wskazał, że chociaż z art. 15 zzzzzn² ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., to – w jego ocenie – należy przyjąć, że intencją ustawodawcy było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o przepisy k.p.a. podzielił stanowisko organu.
Tak więc w przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, organ w okresie epidemii powinien zastosować się do treści art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu – co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Nie oznacza to jednak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Chociaż ustawodawca wprost nie wskazał ww. przepisie, to trzeba przyjąć, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2458/23). Zatem zarzut zgłoszony w pkt 1.petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie ma także podstaw do uwzględnienia zarzutu podnoszącego naruszenie art. 7a § 1 k.p.a., postawionego w pkt 2.petitum skargi kasacyjnej. Wyrażona w tym przepisie zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony jest stosowana jedynie w wyjątkowych przypadkach. Słusznie zauważył WSA, że w sprawie nie zaistniał tzw. "pat interpretacyjny" (por. wyrok NSA z 5 lutego 2025r. sygn. akt I GSK 218/24), a więc przepis ten nie ma zastosowania. Zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a. i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony jest ograniczone wyłącznie do sytuacji, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości dotyczące wykładni przepisów stosowanego prawa. Zastosowanie powyższej zasady ma charakter ostateczny - w sytuacji, gdy pomimo zastosowania różnych metod wykładni przepisów nadal pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, czyli w sytuacjach, gdy możliwe są co najmniej dwa równie uprawnione sposoby rozumienia normy prawnej. W takich przypadkach zasada określona w art. 7a § 1 k.p.a. nakazuje wybrać ten sposób wykładni normy, który jest najbardziej korzystny dla strony (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1063/20). W kontrolowanej sprawie taki przypadek nie zachodzi.
Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i oddalił ją na mocy art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI