II GSK 438/23

II GSK 438/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Trzecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6251 Warunki techniczne nadawania programów radiowych i telewizyjnych (częstotliwość)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2303/22 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2022-10-28
Skarżony organ
Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 50 par. 1, art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2018 nr 321 poz 36 art. 31 ust. 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1972 z dnia 11 grudnia 2018 r. ustanawiająca Europejski kodeks łączności  elektronicznej (wersja przekształcona)
Publikacja w u.z.o.
ONSAiWSA Nr 6/2023, poz. 93
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. Sp. z o.o. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2303/22 w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 20 czerwca 2022 r. nr DC.WRT.514.55.2022.11 w przedmiocie zmiany rezerwacji częstotliwości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 28 października 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2303/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z 20 czerwca 2022 r. w przedmiocie zmiany rezerwacji częstotliwości, a także zwrócił uiszczony wpis sądowy od skargi.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Pismem z 22 marca 2022 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrócił się do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej o podjęcie działań mających na celu utrzymanie – w kontekście zaplanowanej zmiany standardu nadawania telewizji naziemnej – dotychczasowego zasięgu odbioru programów telewizyjnych A. S.A. (dalej "A.") i komunikatów Regionalnego Systemu Ostrzegania (RSO), stanowiących audiowizualne składniki trzeciego ogólnopolskiego multipleksu telewizji naziemnej (MUX-3). Minister wskazał, że w szczególności należy rozważyć zmianę rezerwacji częstotliwości dokonanych na rzecz A., przeznaczonych do rozpowszechniania lub rozprowadzania programów telewizyjnych w sposób cyfrowy drogą rozsiewczą naziemną w multipleksie trzecim wskazanej w decyzji rezerwacyjnej nr DC.WRT.514.4.2020.17 z 20 maja 2020 r., tak aby sygnał tego multipleksu mógł być nieprzerwanie transmitowany w standardzie DVB-T lub standardzie DVB-T2, według wyboru dysponenta rezerwacji częstotliwości, także po 29 czerwca 2022 r. aż do 31 grudnia 2023 r., po której to dacie nadawanie na tym multipleksie będzie realizowane wyłącznie w standardzie DVB-T2. Minister wskazał, że zmiana rezerwacji podyktowana była sytuacją związaną ze zbrojną napaścią Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy oraz eskalacją działań dezinformacyjnych o zasięgu niosącym zagrożenia dla obronności i bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego. Minister powołał się również na istotną rolę [...] w ochronie polskiej racji stanu, komunikowania stanowiska naczelnych organów państwa oraz funkcjonowaniu RSO.
Decyzją z 24 marca 2022 r. Prezes UKE zmienił rezerwacje częstotliwości, dokonane uprzednio decyzjami Ministra Łączności oraz Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, polegającą na zmianie pkt. 2.2. Załączników do Rezerwacji "Obszary i warunki wykorzystania częstotliwości" i nadanie im następującego brzmienia: "2.2. Termin zmiany systemu emisji z DVB-T/AVC na DVB-T2/HEVC. Zmiana systemu emisji z DVB-T/AVC na DVB-T2/HEVC nastąpi nie później niż do dnia 29 czerwca 2022 r."
Następnie decyzją z 20 czerwca 2022 r. Prezes UKE zmienił rezerwacje częstotliwości poprzez zmianę pkt. 2.2. Załącznika do Rezerwacji "Obszary i warunki wykorzystania częstotliwości" i nadanie im brzmienia: "2.2. Termin zmiany systemu emisji z DVB-T/AVC na DVB-T2/HEVC. Zmiana systemu emisji z DVB-T/AVC na DVB-T2/HEVC nastąpi nie później niż do dnia 1 stycznia 2024 r." Organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Podstawą wydania tej decyzji był art. 123 ust. 1 pkt 3 i ust. 8 w związku z art. 114 ust. 2, ust. 3 oraz art. 115 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 146 ust. 1 pkt 1 lit. e oraz art. 115 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2021 r. poz. 576 ze zm.; dalej "p.t.") w związku z art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2020 r. poz. 805; dalej "u.r.t.") oraz w związku z art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000; dalej "k.p.a.") w związku z art. 206 ust. 1 p.t.
WSA w Warszawie odrzucił skargę T. Sp. z o.o. w W. (dalej "skarżącą") na powyższą decyzję.
Sąd uznał, że w skarżąca nie posiadała indywidualnego interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej "p.p.s.a."), nie była również podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie szczególnego przepisu.
WSA wskazał, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ, a zaskarżona decyzja nie została jej doręczona ponieważ nie miała statusu strony.
Sąd stwierdził, że procedura zmiany rezerwacji częstotliwości określona w art. 123 ust. 1 pkt 3 p.t. jest postępowaniem odrębnym i niezwiązanym z trybem przewidzianym w art. 116 ust. 1 p.t. (postępowanie selekcyjne), w którym nie jest przewidywane przeprowadzenie przetargu, konkursu bądź aukcji. Zależność między wynikami tych postępowań ma jedynie charakter faktyczny.
W konsekwencji, zdaniem WSA, w przypadku skarżącej można mówić wyłącznie o jej interesie faktycznym w sprawie zmiany rezerwacji częstotliwości udzielonej A.. Zaskarżona decyzja nie rozstrzygała bezpośrednio o prawach i obowiązkach skarżącej, ani też nie wpływała na jej prawa lub obowiązki. Decyzja została wydana na rzecz A. i oddziaływała jedynie na jej sytuację prawną. Zaskarżoną decyzją nie zostały odebrane czy ograniczone żadne prawa skarżącej.
Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że legitymacja skargowa przysługiwała jej z: 1) wykładni art. 31 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1972 z dnia 11 grudnia 2018 r. ustanawiającej Europejski kodeks łączności elektronicznej (Dz. Urz. UE L Nr 321, poz. 36; dalej "EKŁE"), 2) orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE") ukształtowanego na gruncie spraw dotyczących gospodarki częstotliwościami radiowymi, w tym przede wszystkim wyroku TSUE z 22 stycznia 2015 r. w sprawie C-282/13, a także wyroku TSUE z 21 lutego 2008 r. w sprawie C-426/05; 3) faktu, że skarżąca jest konkurentem A. (będącej adresatem decyzji) w zakresie usług nadawania programów telewizyjnych oraz powiązanym z nim rynkiem reklamy telewizyjnej.
W ocenie WSA, w polskiej procedurze administracyjnej związek między decyzją a podmiotem uprawnionym do odwołania się od niej, zgodnie z art. 31 ust. 1 EKŁE, wyraża instytucja interesu prawnego. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 22 stycznia 2015 r. sygn. akt C-282/13 stwierdził, że wymóg przyznania skutecznej ochrony sądowej, powinien znaleźć zastosowanie w stosunku do użytkowników i przedsiębiorstw, których prawa zostały naruszone w wyniku decyzji krajowego organu regulacyjnego. Z kolei w innym wyroku TSUE z 21 lutego 2008 r. sygn. C-426/05 podkreślono, że decyzja krajowego organu regulacyjnego dotyczy konkurenta operatora o znaczącej pozycji rynkowej tylko wówczas, gdy może ona oddziaływać na jego pozycję rynkową.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie naruszała praw skarżącej, nie ograniczała, ani też nie odbierała jej żadnych praw. W szczególności strona nie wykazała, aby zaskarżona decyzja mogła oddziaływać na jej pozycję rynkową.
W konsekwencji Sąd uznał, że brak interesu prawnego skarżącej spowodował brak legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego i rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. i art. 106 § 4 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 31 ust. 1, art. 52 ust. 1, art. 45 ust. 1,13 ust. 1, art. 18 ust. 1 i art. 19 ust. 2 EKŁE oraz art. 4 pkt 2) dyrektywy Komisji 2002/77/WE z dnia 16 września 2002 r. w sprawie konkurencji na rynkach sieci i usług łączności elektronicznej (Dz. Urz. UE L Nr 249, poz. 21; dalej jako "dyrektywa 2002/77") poprzez:
a. uznanie, iż skarżąca nie posiada legitymacji do zaskarżenia decyzji z uwagi na brak interesu prawnego, podczas gdy legitymacja taka wynika wprost z art. 31 ust. 1 EKŁE i materializuje się w prawie do odwołania od decyzji właściwego organu (w tej sprawie: Prezesa UKE) do organu odwoławczego niezależnego od zaangażowanych stron oraz od wszelkiej zewnętrznej interwencji lub presji politycznej (w tej sprawie: sądu administracyjnego), który to art. 31 ust. 1 EKŁE jest bezwarunkowy i dostatecznie precyzyjny i jako taki może być bezpośrednio stosowany przez skarżącą;
b. uznanie, iż "związek decyzji" z podmiotem, którego ona dotyczy, o którym mowa w art. 31 ust. 1 EKŁE, wyraża się w polskiej procedurze administracyjnej i sądowoadministracyjnej w instytucji interesu prawnego (art. 50 § 1 p.p.s.a.), a w efekcie dokonanie wykładni art. 31 ust. 1 EKŁE w sposób prowadzący do ograniczenia praw skarżącej wprost wynikających z ww. przepisu EKŁE, podczas gdy EKŁE (w tym jej art. 31 ust. 1) nie zostało dotychczas implementowane do krajowego porządku prawnego, a zatem organy Państwa nie są uprawnione do bezpośredniego powoływania się na postanowienia EKŁE i na tej podstawie nakładania na podmioty obowiązków, przyznawania lub ograniczania uprawnień;
c. uznanie, iż skarżąca nie wykazała, że decyzja może oddziaływać na pozycję rynkową skarżącej, podczas gdy w skardze okoliczności takie zostały przez skarżącą wykazane, a ponadto – wynikają one z faktów powszechnie znanych, które Sąd powinien brać pod uwagę z urzędu;
które to naruszenia skutkowały bezpodstawnym odrzuceniem skargi przez WSA w Warszawie, jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.;
2. prawa materialnego, tj. art. 31 ust. 1 EKŁE poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż przepis ten umożliwia Państwom Członkowskim uzależnienie prawa danego przedsiębiorcy telekomunikacyjnego do odwołania się od decyzji właściwego organu od wykazania interesu prawnego, rozumianego jako posiadanie roszczenia o przyznanie określonego uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku, wynikającego z obowiązujących przepisów prawa, podczas gdy przepis ten przyznaje prawo odwołania się każdemu podmiotowi, którego "dotyczy dana decyzja", a więc także konkurentowi podmiotu będącego adresatem decyzji, jeżeli może ona niekorzystnie wpływać na jego prawa lub pozycję rynkową.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie wystąpiła.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie było, czy skarżąca miała interes prawny w zaskarżeniu decyzji o zmianie rezerwacji częstotliwości udzielonej A., w sytuacji gdy decyzja ta nie była skierowana do skarżącej i skarżąca nie brała udziału w postępowaniu prowadzącym do jej wydania.
Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
W polskim systemie prawa administracyjnego istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną (por. wyrok NSA z 24 listopada 2004 r., OSK 919/04, publ. OSP 2005, z. 11, poz. 128; por. także A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 199 - 130). Interes prawny musi znajdować podstawę w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. O tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje zatem norma prawa materialnego. Interes prawny musi być interesem własnym, konkretnym, indywidualnym, aktualnym, realnym, obiektywnym, wynikającym z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego (por. m.in. J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 231; por. też m.in. wyrok NSA z 3 czerwca 1996 r., sygn. akt II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89; wyrok NSA z 6 września 1999 r., IV SA 2473/98, LEX nr 47873). Źródłem interesu prawnego jest publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznane jednostce prawem konkretnych korzyści, które może realizować w postepowaniu administracyjnym.
W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego. Z tego względu interes prawny nie istnieje w sytuacjach, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej. Interes prawny musi być nadto aktualny, a nie ewentualny (vide J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997 nr 4 poz. 83A).
Skarżąca upatrywała źródło swojego interesu prawnego we wniesieniu skargi na decyzję o zmianie zezwolenia udzielonego A. w art. 31 ust. 1 EKŁE.
Zgodnie z tym przepisem, państwa członkowskie zapewniają, aby na poziomie krajowym istniały skuteczne mechanizmy umożliwiające użytkownikom lub przedsiębiorstwom udostępniającym sieci lub świadczącym usługi łączności elektronicznej lub udostępniającym urządzenia towarzyszące, których dotyczy dana decyzja wydana przez właściwy organ, korzystanie z prawa odwołania się od takiej decyzji do organu odwoławczego niezależnego od zaangażowanych stron oraz od wszelkiej zewnętrznej interwencji lub presji politycznej, która mogłaby przeszkodzić mu w niezależnej ocenie zawisłych przed nim spraw. Organ taki, który może być sądem, dysponuje odpowiednią wiedzą specjalistyczną pozwalającą mu na skuteczne wypełnianie swoich funkcji. Państwa członkowskie zapewniają, aby aspekty merytoryczne każdej sprawy zostały właściwie rozpatrzone.
Rację miała skarżąca, że przy wykładni pojęcia "użytkowników lub przedsiębiorców udostępniających sieci lub świadczących usługi łączności elektronicznej lub udostępniającym urządzenia towarzyszące, których dotyczy dana decyzja wydana przez właściwy organ", należało odwołać się do orzecznictwa TSUE.
W wyroku z 21 lutego 2009 r., C-426/05, TSUE wskazał, że użytkownicy i przedsiębiorstwa konkurencyjne wobec przedsiębiorstwa posiadającego znaczącą pozycję na odnośnym rynku powinni być uznani za podmioty, którym potencjalnie przysługują prawa odpowiadające specyficznym wymogom nałożonym na to przedsiębiorstwo przez krajowy organ regulacyjny na podstawie art. 16 dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa ramowa) (Dz.U. L 108, s. 33), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/140/WE z dnia 25 listopada 2009 r. (Dz. Urz. UE L 337, s. 37; dalej "dyrektywa ramowa") i dyrektyw dotyczących telekomunikacji, które są w nim przywołane. W rezultacie można uznać, że decyzje tego organu, które zmieniają lub uchylają rzeczone wymogi "dotyczą" tych użytkowników i tych przedsiębiorstw w rozumieniu art. 4 ust. 1 dyrektywy ramowej. Zdaniem TSUE, ścisła wykładnia art. 4 ust. 1 dyrektywy ramowej, zgodnie z którą przepis ten nie przyznaje prawa odwołania osobom innym niż adresaci decyzji krajowych organów regulacyjnych, byłaby trudna do pogodzenia z ogólnymi celami i zasadami prawnymi, które wynikają w odniesieniu do tych organów z art. 8 rzeczonej dyrektywy, w szczególności z celem wspierania konkurencji.
Stanowisko to znalazło potwierdzenie w wyroku TSUE z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt C-282/13, zgodnie z którym art. 4 ust. 1 i art. 9b dyrektywy ramowej, oraz art. 5 ust. 6 dyrektywy 2002/20 w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej, zmienionej dyrektywą 2009/140, należy interpretować w ten sposób, że przedsiębiorstwo można uznać za podmiot, którego decyzja krajowego organu regulacyjnego dotyczy w rozumieniu art. 4 ust. 1 dyrektywy ramowej, zawsze gdy takie przedsiębiorstwo udostępniające sieć lub świadczące usługi łączności elektronicznej jest konkurentem przedsiębiorstwa albo przedsiębiorstw będących stroną postępowania w sprawie udzielenia zgody na zmianę struktury jego akcjonariatu oraz adresatem decyzji krajowego organu regulacyjnego, a decyzja ta może oddziaływać na pozycję rynkową tego pierwszego przedsiębiorstwa.
Trybunał podkreślił, że pojęcie podmiotu, którego dotyczy decyzja w rozumieniu wspomnianego art. 4, jest pojęciem autonomicznym prawa Unii, a jego znaczenie należy oceniać w świetle celu przepisu, tj. ustalenia jednolitego zakresu legitymacji czynnej podmiotów prywatnych w dziedzinie łączności elektronicznej. Przepis ten dąży do uniknięcia sytuacji, w której podmiot – w identycznym stanie faktycznym – posiadałby legitymację do zaskarżenia decyzji organu regulacyjnego w celu ochrony swych uprawnień w jednym państwie członkowskim, lecz nie miałby takiej legitymacji w innym państwie. Istnienie takich różnic w zakresie dostępu do środka ochrony prawnej prowadziłoby do różnego pojmowania treści uprawnień wynikających dla jednostek z unijnego prawa łączności elektronicznej w poszczególnych państwach członkowskich. Różnice takie mogłyby także prowadzić do kwestionowania samego istnienia tego rodzaju uprawnień w niektórych państwach członkowskich.
Jako cel norm prawa konkurencji Trybunał wskazał ochronę struktury rynku i przez to konkurencji jako takiej. Podał, że interes publiczny służący wspieraniu konkurencji może pokrywać się z interesem indywidualnym przedsiębiorstw rywalizujących, polegającym na ochronie przed działaniami mającymi wpływ na ich pozycję rynkową. Decyzja organu regulacyjnego przyjęta w postępowaniu służącym ochronie konkurencji niewątpliwie oddziałuje na interes indywidualny przedsiębiorstwa, którego pozycja rynkowa mogłaby ulec istotnej zmianie na skutek działań będących przedmiotem decyzji. Trybunał uznał, że interes ten nie tylko istnieje na płaszczyźnie faktycznej, lecz także – z uwagi na wyżej przytoczone cele regulacji – stanowi interes prawny. Sytuacja przedsiębiorstw konkurujących jest uwzględniona przez normę prawa Unii, która wymaga od organu regulacyjnego podjęcia środków zapobiegających takiej istotnej zmianie pozycji rynkowej przedsiębiorstw rywalizujących, która mogłaby prowadzić do zniekształcenia lub ograniczenia konkurencji.
W konsekwencji, zdaniem Trybunału, przesłanka odnosząca się do tego, czy decyzja dotyczy danego podmiotu, w świetle art. 4 ust. 1 dyrektywy ramowej, w stosunku do przedsiębiorstw konkurujących z adresatem decyzji jest spełniona, gdy organ regulacyjny orzeka w ramach procedury przewidzianej w normie prawa Unii, mającej na celu ochronę konkurencji, a decyzja dotyczy działań lub transakcji wywierających istotny wpływ na pozycję rynkową strony skarżącej. W dziedzinie kontroli pomocy państwa legitymacja do zaskarżenia decyzji Komisji w sprawie oceny pomocy co do meritum, czy też do zaskarżenia decyzji wydanej w wyniku postępowania formalnego, jest zastrzeżona dla tych przedsiębiorstw konkurujących z beneficjentem pomocy, na których pozycję rynkową przyznana pomoc wywiera istotny wpływ.
Stanowiska te zostały co prawda wyrażone na tle dyrektywy ramowej, która poprzedzała EKŁE, jednak treść przepisu przewidującego prawo do wniesienia odwołania (art. 4 dyrektywy ramowej) była w istocie identyczna co treść art. 31 ust. 1 EKŁE.
Z analizy art. 31 ust. 1 EKŁE w sposób zgodny z wytycznymi wynikającymi z powyższych wyroków TSUE wynika, że użytkownikiem lub przedsiębiorcą udostępniającym sieci lub świadczącym usługi łączności elektronicznej lub udostępniającym urządzenia towarzyszące, których dotyczy dana decyzja wydana przez właściwy organ, jest nie tylko adresat decyzji, lecz również użytkownicy i przedsiębiorstwa konkurencyjne wobec adresata tej decyzji.
Rację ma przy tym skarżąca, że dyrektywa ta nie została implementowana do polskiego porządku prawnego, co nie uniemożliwia jej zastosowania. Wskazać należy w tym kontekście należy na wynikający z ugruntowanego orzecznictwa TSUE obowiązek sądów krajowych dokonywania tzw. prounijnej wykładni przepisów prawa krajowego w materii objętej dyrektywami. Przyjmuje się, że w relacjach wertykalnych, czyli w sporach obywateli UE z państwem członkowskim, sądy krajowe zobligowanego są do bezpośredniego stosowania dyrektyw, o ile rzecz jasna są one dostatecznie skonkretyzowane, a termin ich implementacji upłynął (por. J. Maśnicki, Bezpośredni skutek dyrektyw w relacjach triangnlarnych, EPS 2017, nr 3, s. 4-12). Taka sytuacja zaszła w stosunku do omawianej dyrektywy, ponieważ termin jej implementacji minął 21 grudnia 2020 r., a interpretacja jej przepisów jest wystarczająco jasna, żeby je stosować.
Na gruncie niniejszej sprawy należało więc przyjąć, że występuje norma prawa materialnego, która wprowadziła możliwość złożenia skarżącej skargi na decyzję, chociaż nie została ona skierowana do strony ani nie odnosi się do jej praw lub obowiązków. Skarżąca spółka słusznie więc wskazała, że jej interes prawny w zaskarżeniu decyzji z 20 czerwca 2022 r. w przedmiocie zmiany rezerwacji częstotliwości udzielonej A. wynikał z art. 31 ust. 1 EKŁE rozumianego w zgodzie z wykładnią przedstawioną przez TSUE w odniesieniu do art. 4 ust. 1 dyrektywy ramowej.
Należy stwierdzić, że odmienne stanowisko mogłoby doprowadzić – jak zauważył TSUE – różnego pojmowania treści uprawnień wynikających dla jednostek z unijnego prawa łączności elektronicznej w poszczególnych państwach członkowskich, co byłoby nie do pogodzenia z zasadą równości.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji dokonał więc błędnej wykładni art. 31 ust. 1 EKŁE, a w konsekwencji art. 50 § 1 p.p.s.a. Przedwczesne było więc odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Zarówno w skardze, jak i w skardze kasacyjnej skarżąca podała, jaki wpływ na zasady konkurencyjności może mieć zaskarżona decyzja. Odniosła się bowiem do badań wskazujących na poziom oglądalności poszczególnych stacji telewizyjnych i wpływu zmiany standardu nadawania telewizji naziemnej na ten współczynnik, a w konsekwencji na wpływy reklamowe. Sąd – z uwagi na przyjęcie błędnej wykładni art. 31 ust. 1 EKŁE w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a. – nie przeanalizował tych danych w kontekście interesu prawnego skarżącej. W świetle przedstawionego powyżej stanowiska TSUE stanowiło to o nieprawidłowościach w stanowisku Sądu pierwszej instancji.
Stanowisko o konieczności prowspólnotowej wykładni art. 50 § 1 p.p.s.a. w niniejszej sprawie wspierane jest przez treść innych przepisów EKŁE. Dyrektywa ta podkreśla bowiem konieczność wspierania konkurencji w licznych przepisach, m.in. w art. 50 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 49 ust. 1. Stanowiła więc ona istotą wartość, którą prawodawca unijny postanowił chronić za pomocą przepisów dyrektywy.
Ponownie badając sprawę, WSA w Warszawie powinien ocenić, czy skarżąca wskazała istotny wpływ zaskarżonej decyzji na jej pozycję rynkową i w zależności od wyniku ten analizy podjąć stosowne rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
W odniesieniu do wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 4/07 wyjaśnił, że przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi.