II GSK 432/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-09
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo lotniczeewidencja statków powietrznychdecyzja administracyjnaczynność z zakresu administracjiNSAWSAskarga kasacyjnaUrząd Lotnictwa Cywilnego

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że odmowa wpisu do ewidencji statków powietrznych powinna być czynnością, a nie decyzją administracyjną, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sprawa dotyczyła odmowy wpisu statku powietrznego do ewidencji przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego. WSA uznał tę odmowę za wadliwą decyzję administracyjną. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że odmowa wpisu do ewidencji jest czynnością z zakresu administracji publicznej, a nie decyzją administracyjną, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uwzględnił skargę spółki na czynność organu dotyczącą odmowy wpisu statku powietrznego do ewidencji. WSA uznał, że odmowa ta powinna mieć formę decyzji administracyjnej. NSA uchylił wyrok WSA, podzielając argumentację organu, że odmowa wpisu do ewidencji statków powietrznych, uregulowana odrębnie od rejestru w przepisach rozporządzenia wyłączającego, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, a nie decyzję administracyjną. Sąd podkreślił, że przepisy prawa lotniczego nie przewidują wydawania decyzji administracyjnej w przypadku odmowy wpisu do tej specyficznej ewidencji. W związku z tym, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa wpisu do ewidencji statków powietrznych jest czynnością z zakresu administracji publicznej, a nie decyzją administracyjną.

Uzasadnienie

NSA uznał, że przepisy prawa lotniczego nie przewidują wydawania decyzji administracyjnej w przypadku odmowy wpisu do ewidencji statków powietrznych, która jest odrębnym od rejestru spisem regulowanym przez przepisy rozporządzenia wyłączającego. Taka odmowa stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, a nie rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w rozumieniu KPA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pr. lotn. art. 21 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

pr. lotn. art. 34 § ust. 1b

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

rozporządzenie wyłączające art. 2 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy - Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków

rozporządzenie wyłączające art. 5 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy - Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków

Pomocnicze

Rozporządzenie 2018/1139 art. 1 § załącznik I pkt 1 lit. b

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 z dnia 4 lipca 2018 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lotnictwa cywilnego i utworzenia Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego

rozporządzenie o klasyfikacji § § 2 ust. 3 i 4

Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie klasyfikacji statków powietrznych

rozporządzenie wyłączające § § 1 ust. 1, § 2 ust. 1 pkt 1, § 4 ust. 3, § 5 ust. 1

Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy - Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków

rozporządzenie wyłączające § załącznik 8 pkt 1.2.1 pkt 1 lit. d oraz 1.2.2

Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy - Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków

p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 177 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie o opłatach art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 1 § pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odmowa wpisu do ewidencji statków powietrznych jest czynnością z zakresu administracji publicznej, a nie decyzją administracyjną. Przepis art. 34 ust. 1b Prawa lotniczego nie ma zastosowania do ewidencji statków powietrznych, a jedynie do rejestru. Ewidencja statków powietrznych jest odrębnym od rejestru spisem, uregulowanym w przepisach rozporządzenia wyłączającego.

Odrzucone argumenty

WSA błędnie uznał, że odmowa wpisu do ewidencji statków powietrznych powinna nastąpić w drodze decyzji administracyjnej. WSA błędnie zastosował analogię do art. 34 ust. 1b Prawa lotniczego.

Godne uwagi sformułowania

odmowa wpisu do ewidencji statku powietrznego jest odrębną od decyzji prawną formą działania organu administracji publicznej nie można w takim przypadku wymagać, aby uzasadnienie podjęcia ww. czynności spełniało takie wymagania, jakie przepisy procedury administracyjnej przewidują dla wydania decyzji

Skład orzekający

Zbigniew Czarnik

przewodniczący

Gabriela Jyż

sprawozdawca

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie charakteru prawnego odmowy wpisu do ewidencji statków powietrznych jako czynności, a nie decyzji administracyjnej, oraz rozróżnienie między rejestrem a ewidencją statków powietrznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii prawa lotniczego i sposobu prowadzenia ewidencji statków powietrznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie administracyjnym – rozróżnienia między decyzją administracyjną a czynnością z zakresu administracji publicznej, co ma znaczenie dla sposobu kontroli sądowej.

Czynność czy decyzja? NSA wyjaśnia, jak sądy powinny kontrolować odmowy wpisu do ewidencji statków powietrznych.

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 432/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Lotnicze prawo
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1495/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-27
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 par. 2 pkt 4.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 130 poz 1112
art. 21 ust. 2 pkt 2, art. 34 ust. 1b.
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1495/22 w sprawie ze skargi B. P. T. L., P. i I. Sp. z o.o. w K. na czynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 16 lutego 2022 r., nr LTR.701.0358.2021.ULC.1 w przedmiocie wpisu do ewidencji statków powietrznych 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza do B. P. T. L., P. i I. Sp. z o.o. w K. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 października 2022 r., uwzględnił skargę B. P. T. L., P. i I. Sp. z o.o. w K. na czynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 16 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji statków powietrznych, stwierdzając bezskuteczność czynności oraz orzekając o kosztach postępowania sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
pismem z dnia 8 grudnia 2021 r. skarżąca Spółka wniosła o wpisanie przez organ do ewidencji statków powietrznych w klasie urządzenie latające w kategorii Eksperymentalna (K6E) podkategorii Samolot (UL-A) statku powietrznego M. F. o numerze seryjnym [...].
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego objętą skargą czynnością, podjętą na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2020 r. poz. 1970 oraz z 2021 r. ze zm., dalej: prawo lotnicze lub u.p.l.) w związku z pkt 1 lit. b załącznika I rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 z dnia 4 lipca 2018 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lotnictwa cywilnego i utworzenia Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego oraz zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2111/2005, (WE) nr 1008/2008, (UE) nr 996/2010, (UE) nr 376/2014 i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/30/UE i 2014/53/UE, a także uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 552/2004 i (WE) nr 216/2008 i rozporządzenie Rady (EWG) nr 3922/91 (Dz. Urz. UE L 212, 22.08.2018, p. 1) oraz § 2 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie klasyfikacji statków powietrznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1568) w związku z tabelą nr 1 i nr 2 w załączniku do rozporządzenia w sprawie klasyfikacji oraz § 1 ust. 1, § 2 ust. 1 pkt 1, § 4 ust. 3, § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy - Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków (Dz. U. z 2019 r. poz. 1497, dalej: rozporządzenie wyłączające) w związku z pkt 1.2.1 pkt 1 lit. d oraz 1.2.2 załącznika 8 do rozporządzenia wyłączającego, odmówił dokonania wpisu do ewidencji statków powietrznych w klasie Urządzenie latające w kategorii Eksperymentalna (K6E) podkategorii Samolot (UL-A) statku powietrznego typu M. F. o numerze seryjnym [...] oraz wydania dla tego statku powietrznego świadectwa ewidencji statku powietrznego.
W motywach organ wskazał, że samolot M. F. nie spełnia warunków włączenia do kategorii eksperymentalnej. We wniosku nie wskazano, aby zgłaszany samolot został specjalnie zaprojektowany lub zmodyfikowany dla celów eksperymentalnych, badawczych czy naukowych. Organ ustalił, na podstawie dokumentów przekazanych przez A. C. d’I., że wbrew twierdzeniom strony samolot wpisany był w ewidencji we Włoszech w kategorii podstawowej, która odpowiada kategorii wskazanej w pkt 1 lit. e załącznika I rozporządzenia 2018/1139 oraz kategorii K4 "kwalifikowana", o której mowa w rozporządzeniu o klasyfikacji. Nie był zatem zakwalifikowany do kategorii eksperymentalnej. Uzyskanie wpisu do włoskiej ewidencji statków powietrznych w kategorii "podstawowej" wskazuje, że samolot nie został specjalnie zaprojektowany lub zmodyfikowany do celów badawczych, eksperymentalnych lub naukowych. Wobec tego organ uznał, że samolot nie spełniał wymagań włączenia do kategorii K6E, o której mowa w tabeli 2 załącznika do rozporządzenia w sprawie klasyfikacji, co uniemożliwiało dokonanie wpisu do ewidencji oraz wydania świadectwa ewidencji.
Sąd I instancji uznając skargę za zasadną stwierdził, że czynność organu została dokonana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię przepisów rozporządzenia wyłączającego oraz art. 21 ust. 2 ustawy prawo lotnicze, którego skutkiem było wadliwe podjęcie czynności, a nie wydania decyzji administracyjnej.
Sąd I instancji wskazał, że przepisy ustawy prawo lotnicze zawierają regulację prawną dotycząca rejestru statków powietrznych, jednakże brak jest w niej przepisów obejmujących swą dyspozycją ewidencję niektórych statków powietrznych, o których mowa w rozporządzeniu wyłączającym. Wskazał również, że rozporządzenie wyłączające zawiera, regulacje szczególne co do niektórych statków powietrznych, wyłączonych spod stosowania ustawy oraz sposób prowadzenia ich ewidencji.
Zdaniem Sądu I instancji fakt, że w rozporządzeniach, nie użyto wyrażenia "rejestr", nie upoważniało organu do stwierdzenia, opierającego się wyłącznie na literalnym brzmieniu art. 34 ustawy prawo lotnicze, iż Prezes ULC wydaje decyzje tylko w przypadku wpisu, zmiany, wykreślenia lub odmowy wpisu do rejestrów statków powietrznych, o których mowa w ustawie. W ocenie Sądu prowadzenie ewidencji, o której mowa w rozporządzeniach co do niektórych statków powietrznych wyłączonych spod stosowania ustawy prawo lotnicze, nie wyłączało wydania decyzji administracyjnej w sprawie.
W ocenie Sądu I instancji ewidencja statków powietrznych, o której mowa w zał. nr 8 do rozporządzenia wyłączającego, prowadzone jest na analogicznych zasadach, podobnych do zasad i celów, prowadzenia rejestrów statków powietrznych, o którym mowa w art. 34 ustawy prawo lotnicze, wobec czego należało przyjąć, że regulacja prawna dotycząca, wpisów dokonywanych przez Prezesa ULC do rejestru statków powietrznych, o których mowa w art.34 ust.1 b) ustawy, stanowiącym, iż Prezes Urzędu dokonuje, w drodze decyzji administracyjnej, wpisania statku powietrznego do rejestru statków, zmiany danych rejestrowych, odmowy wpisania i wykreślenia statku powietrznego z tego rejestru, powinna znaleźć analogiczne zastosowanie w przypadku ewidencji, o której mowa w rozporządzeniu wyłączającym.
Sąd wskazał również, odnosząc się do stanowisk organu, że zarówno wpis, ewidencji, zmiana jak i jego odmowa oraz wykreślenia statku z ewidencji, jest władczym jednostronnym rozstrzygnięciem organu. Prezes ULC, nie dokonuje wpisu do ewidencji statku powietrznego, na podstawie zgłoszenia i nie jest nim związany. Wręcz przeciwnie, zobowiązany jest na podstawie kryteriów określonych w rozporządzeniach, zbadać zasadność zgłoszenia do ewidencji, w tym czy przesłanki określone w przepisach prawa, do wpisania danego statku powietrznego (urządzenia), zostały spełnione oraz przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w razie wątpliwości. W konsekwencji organ zobowiązany jest do wyjaśnienia okoliczności faktycznych w postępowaniu administracyjnym i zarówno co do wpisu, zmiany jak i jego odmowy oraz wykreślenia statku z ewidencji, wydać decyzję administracyjną z zachowaniem zasad określonych w k.p.a.
W podstawie prawnej wyroku podano art. 146 § 1 oraz art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji, zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:
1. art. 34 ust. 1b ustawy prawo lotnicze poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego polegając na przyjęciu, że zawarta tam regulacja prawna o tym, że Prezes Urzędu dokonuje, w drodze decyzji administracyjnej, wpisania statku powietrznego do rejestru statków, zmiany danych rejestrowych, odmowy wpisania i wykreślenia statku powietrznego z tego rejestru, powinna znaleźć analogiczne zastosowanie w przypadku ewidencji statków powietrznych i przyjęcie przez to, że odmowa wpisu do ewidencji statków powietrznych powinna nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, podczas gdy wspomniany tu przepis nie znajduje zastosowania do dokonywania wpisów i odmowy wpisów do ewidencji statków powietrznych, o czym stanowi § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków;
2. przepisów rozporządzenia wyłączającego wydanego na podstawie art. 33 ust. 2 i 4 pr. lotn. oraz art. 21 ust. 2 pr. lotn., w tym w szczególności art. 21 ust. 2 pkt 2 pr. lotn., poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie Prezes ULC powinien nie podejmować czynności, a winien wydać decyzję administracyjną w przedmiocie odmowy wpisania samolotu L. [...] do ewidencji statków powietrznych, podczas gdy w niniejszej sprawie brak było podstawy prawnej do podjęcia decyzji administracyjnej;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. przepisów art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a., wyrażających zasady praworządności oraz legalizmu działania organów władzy publicznej i organów administracji publicznej poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie Prezes ULC powinien nie podejmować czynności, a winien w drodze analogii do art. 34 ust. 1b pr. lotn. wydać decyzję w przedmiocie odmowy wpisania statku powietrznego M. F. o numerze seryjnym [...] do ewidencji statków powietrznych, podczas gdy stoi to w sprzeczności do wskazanych tu zasad, z zgodnie z którymi ww. organy działają na podstawie i w granicach prawa, a w niniejszej sprawie brak było podstawy prawnej do podjęcia decyzji administracyjnej;
2. naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez uznanie, że organ nieprawidłowo uznał, iż zasadne było zastosowanie formy prawnej, o której mowa w tym przepisie – czynności prawnej z zakresu administracji publicznej, o której mowa w tym przepisie, podczas gdy w świetle zasady praworządności i zasady legalizmu, którymi powinny się kierować organy administracji publicznej, Prezes ULC nie mógł odmówić wpisu do ewidencji statku powietrznego w formie decyzji administracyjnej, ponieważ nie było do tego podstawy prawnej.
Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w jej petitum zarzuty oparte zostały na usprawiedliwionych podstawach.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Rozpoznając sprawę z uwzględnieniem przedstawionych zasad postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawy, na których środek zaskarżenia oparto, usprawiedliwiają wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku.
Mając na uwadze treść zarzutów skargi kasacyjnej pomieszczonych w obu podstaw z art. 174 p.p.s.a. - naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia prawa materialnego, wraz z ich uzasadnieniem, z uwagi na ich komplementarny charakter czynią zasadnym ich łączne rozpoznanie.
W rozpoznawanej sprawie, zaskarżonym aktem odmówiono dokonania wpisu do ewidencji statków powietrznych w klasie Urządzenie latające w kategorii Eksperymentalna (K6E) podkategorii Samolot (UL-A) statku powietrznego typu M. F. o numerze seryjnym [...] oraz wydania dla tego statku powietrznego świadectwa ewidencji statku powietrznego.
Wskazania wymaga, że stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy dany akt lub czynność ustala (odmawia ustalenia), stwierdza (odmawia stwierdzenia), potwierdza (odmawia potwierdzenia) uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa administracyjnego. Musi więc istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub ich potwierdzeniem (oraz ich odmowami), a możliwością realizacji uprawnienia (lub obowiązku), wynikającego z przepisu prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz str. 61, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2005).
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający tą sprawę podziela wyrażony przez NSA w tożsamej przedmiotowo sprawie pogląd zawarty w wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 333/23, którym stwierdzono, że odmowa wpisu do ewidencji statku powietrznego jest właśnie inną czynnością z zakresu administracji publicznej.
Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 2 pkt 2 u.p.l. "Do zadań i kompetencji Prezesa Urzędu należy (...) w szczególności: wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach określonych w niniejszej ustawie". Przepisy zawarte w ustawie Prawo lotnicze, które przyznają Prezesowi ULC kompetencje do takiego władczego działania, posługują się najczęściej zwrotem "w drodze decyzji administracyjnej". Odnosząc to do realiów niniejszych, Prezes ULC zasadnie wskazał, że z żadnego przepisu ustawy Prawo Lotnicze nie wynika, że Prezes ULC może odmówić wpisu do ewidencji statku powietrznego w drodze decyzji administracyjnej.
Analiza przepisów ustawy prawo lotnicze wykazuje, że w każdej sytuacji, gdy załatwienie sprawy wymaga wydania decyzji administracyjnej stanowi o tym wprost odpowiedni przepis tejże ustawy, będący podstawą materialnoprawną do wydania takiej decyzji (np. art. 27 ust. 3a, art. 34 ust. 1b, art. 41 ust. 1, art. 47 ust. 2, art. 59 ust. 5). To rozwiązanie koresponduje z treścią art. 22 ust. 2 pkt 2 u.p.l., wskazującą wprost na istnienie prawa pozytywnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 201/10).
Brak jest również jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia domniemania załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej. Koniecznym warunkiem przyjęcia takiego domniemania jest ustalenie, że istnieje sprawa administracyjna i organ administracji publicznej jest właściwy do jej załatwienia.
Odmowa wpisu do ewidencji statku powietrznego nie jest sprawą administracyjną w znaczeniu przyjętym w art. 1 pkt 1 k.p.a. Już tylko z tego powodu nietrafne jest wywodzenie domniemania formy decyzji z treści art. 34 ust. 1b u.p.l. błędnym było wobec tego uznanie przez Sąd I instancji, że zawarta w art. 34 ust. 1b u.p.l. regulacja o tym, że Prezes ULC dokonuje, w drodze decyzji administracyjnej, wpisania statku powietrznego do rejestru statków, zmiany danych rejestrowych, odmowy wpisania i wykreślenia statku powietrznego z tego rejestru, powinna znaleźć analogiczne zastosowanie w przypadku ewidencji statków powietrznych, a zatem odmowa wpisu do ewidencji statków powietrznych powinna nastąpić w drodze decyzji administracyjnej. Przepis art. 34 ust. 1b u.p.l. nie znajduje bowiem zastosowania do dokonywania wpisów i odmowy wpisów do ewidencji statków powietrznych, o czym stanowi § 2 ust. 1 rozporządzenia wyłączającego.
Rozporządzenie wyłączające określa rodzaje statków powietrznych, które są wyłączone ze stosowania niektórych przepisów ustawy prawo lotnicze oraz przepisów wydanych na jej podstawie oraz szczegółowe warunki i wymagania dotyczące używania objętych rozporządzeniem rodzajów statków powietrznych (§ 1 pkt. 1 i 2 ww. rozporządzenia). Przepisami, które znalazły się w zakresie wyłączonych ze stosowania regulacji ustawy - Prawo lotnicze są m. in. przepisy rozdziału 2 działu III ustawy. Przepisy te traktują o rejestrze statków powietrznych, a wśród nich znajduje się art. 34 ust. 1b u.p.l. Wyłączenie to znajduje się w § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia wyłączającego. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia wyłączającego urządzenia latające oraz bezzałogowe statki powietrzne o masie startowej nie większej niż 25 kg, używane w operacjach poza zasięgiem widoczności wzrokowej BVLOS, podlegają obowiązkowi wpisu do ewidencji statków powietrznych, prowadzonej przez Prezesa ULC, albo podmiot upoważniony do wykonywania niektórych czynności nadzoru lub kontroli na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy, poza wskazanymi tam wyjątkami.
Rację ma organ podnoszą w motywach skargi kasacyjnej, że w § 5 rozporządzenia wyłączającego w sposób odrębny od ustawy prawo lotnicze została uregulowana ewidencja statków powietrznych. Jest to bowiem odrębny od rejestru określonego w art. 34 ust. 1b u.p.l. spis statków powietrznych, który reguluje odrębny reżim prawny.
Powyższe uwagi i analizy prowadzą do wniosku, że odmowa wpisu do ewidencji statku powietrznego jest odrębną od decyzji prawną formą działania organu administracji publicznej.
Oceniając prawidłowość tego rodzaju czynności, sąd administracyjny musi posiadać pewną wiedzę związaną z powodami dokonania tego rodzaju czynności, nie można jednak w takim przypadku wymagać, aby uzasadnienie podjęcia ww. czynności spełniało takie wymagania, jakie przepisy procedury administracyjnej przewidują dla wydania decyzji. Czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nie kończy bowiem żadnego postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga o prawach lub obowiązkach strony postępowania, a zatem nie mają w tym przypadku zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Uwzględniając powyższe, zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie organem, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że czynność Prezesa ULC z dnia 16 lutego 2022 r. winna stanowić decyzję administracyjną.
Z tych przyczyn wyrok Sądu I instancji należało uchylić zaś sprawa wywołaną skargą Spółki podlegać ponownemu rozpoznaniu. Dokonując ponownej oceny sprawy rzeczą Sąd I instancji będzie jej merytorycznie rozpoznanie w oparciu o całość materiału dowodowego, który został zgromadzonego w aktach sprawy, a rzeczoną ocenę oprze na właściwych unormowaniach prawnych.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekła jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
O kosztach jak w punkcie drugim sentencji wyroku postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w z w. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI