II GSK 430/21

II GSK 430/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /sprawozdawca/
Jacek Boratyn
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6221 Kary pieniężne z zakresu nadzoru ubezpieczeniowego
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 6/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-09-02
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 473
art. 14 ust. 3a
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli  Komunikacyjnych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 381
art. 362 ust. 1 pkt 1,2, art. 481 ust. 1
Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 1 pkt 1, art. 62, art. 104 par. 1, art. 189d
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Nadzoru Finansowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 6/20 w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 29 października 2019 r. nr DPS-WPO.6064.6.2018.MZ w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od A. S.A. w W. na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego 22 745 (dwadzieścia dwa tysiące siedemset czterdzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 6/20, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako: "p.p.s.a.") w sprawie ze skargi A. S.A. w W. (dalej jako: "skarżąca") na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 29 października 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej uchylił zaskarżoną decyzję w części, tj. w zakresie punktu II nakładającego karę pieniężną w wysokości 350 000 złotych oraz w zakresie punktu III nakładającego karę pieniężną w wysokości 1 949 000 złotych (punkt pierwszy wyroku) oraz zasądził od Komisji Nadzoru Finansowego na rzecz skarżącej kwotę 38 007 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt drugi wyroku).
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 17 października 2017 r. Komisja Nadzoru Finansowego nałożyła na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2 300 000 złotych.
Na skutek wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy Komisja Nadzoru Finansowego, decyzją z dnia 29 października 2019 r., uchyliła w całości decyzję administracyjną z dnia 17 października 2017 r. nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2 300 000 złotych (punkt pierwszy decyzji), nałożyła na skarżącą karę pieniężną w wysokości 350 000 złotych (punkt drugi decyzji) i karę pieniężną w wysokości 1 949 000 złotych (punkt trzeci decyzji).
Komisja Nadzoru Finansowego po ponownym rozpatrzeniu sprawy zidentyfikowała dwie, niezależne od siebie podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Pierwszą przyczyną do uchylenia zaskarżonej decyzji, według Komisji Nadzoru Finansowego, było stwierdzenie, iż doszło do dokonania błędnej oceny ustaleń faktycznych w zakresie okresów naruszeń w przypadkach szkód zgłoszonych przez D. H. oraz C. K. Organ ustalił bowiem, iż w ww. przypadkach doszło do zmiany długości okresu naruszeń, skutkującego zmianą na korzyść skarżącej o jeden dzień. Powyższe, zdaniem Komisji Nadzoru Finansowego, powinno wpłynąć na stopień dolegliwości zastosowanego środka sankcyjnego, poprzez obniżenie wysokości kary pieniężnej.
Niezależnie od tego Komisja Nadzoru Finansowego uznała za celowe uchylenie objętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzji administracyjnej z uwagi na niejednolite orzecznictwo sądów administracyjnych co do możliwości zastosowania w niniejszej sprawie wobec niektórych przypadków zgłoszenia szkód komunikacyjnych art. 14 ust. 3a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 473 z późn. zm., dalej jako: "ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych"), a następnie dokonanie podziału sprawy administracyjnej na dwie sprawy administracyjne, wyodrębniając tym samym przypadki zgłoszenia szkód objętych umowami odpowiedzialności cywilnej zawartymi przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 102, poz. 691).
Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca. Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję w części (punkt pierwszy wyroku) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania (punkt drugi wyroku). W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.
WSA w Warszawie za zasadny uznał zarzut dotyczący naruszenia art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") w związku z art. 62 i art. 104 § 1 k.p.a. poprzez rozpoznanie wielu spraw administracyjnych w jednym postępowaniu administracyjnym i wydanie jednej decyzji administracyjnej nakładającej na skarżącą karę pieniężną, z uwagi na to, że połączenie wielu spraw administracyjnych w jednym postępowaniu administracyjnym naruszyło procesowe prawa strony i mogło doprowadzić do zbyt restrykcyjnego wymiaru kary, nieadekwatnego do popełnionych naruszeń oraz wysokości nałożonej kary administracyjnej. W ocenie Sądu Komisja Nadzoru Finansowego nie zbadała bowiem indywidualnie poszczególnych deliktów administracyjnych (choć szczegółowo je opisała w decyzji) i nie wykazała w uzasadnieniu decyzji, w jakim stopniu każdy poszczególny przypadek miał wpływ na wymiar kary, wskazując ogólnie, iż właściwie działała w interesie strony, bowiem orzekając odrębnie do każdego przypadku mogła nałożyć karę znacznie wyższą.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji za wadliwą winna być uznana decyzja Komisji Nadzoru Finansowego, której sentencja oraz uzasadnienie utrudnia realizację prawa do odwołania się. Za niewłaściwą, według Sądu, zatem uznać należy praktykę Komisji Nadzoru Finansowego, która najpierw w decyzji z dnia 17 października 2017 r. zbiorczo nakłada jedną łączną karę 2 300 000 złotych za wszystkie naruszenia będące przedmiotem niniejszego postępowania, a potem – na skutek zaskarżenia tej decyzji przez skarżącą – arbitralnie dzieli tę karę na dwie podkategorie, nakładając dwie kary pieniężne i do każdej z nich ponownie przypisuje wiele naruszeń strony.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z uwagi na błędną wykładnię art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z art. 362 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 381 z późn. zm., dalej jako: "ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej") doszło do naruszenia przez Komisję Nadzoru Finansowego przepisów postępowania, tj.: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Obywatela (Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu Komisja Nadzoru Finansowego naruszyła także art. 11 k.p.a. poprzez brak dążenia do przekonania strony postępowania o zasadności wymierzonej stronie łącznej kary pieniężnej za wiele naruszeń i jej wysokości. WSA w Warszawie uznał, że z uwagi na stwierdzone przez Sąd uchybienia przepisom postępowania, nie jest możliwe na tym etapie postępowania wydanie wiążącego rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie Sądu pierwszej instancji dopiero rozstrzygnięcie przez organ indywidualnie każdego z wymienionych w decyzji deliktów administracyjnych, pozwoli na ocenę prawidłowości zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego.
III
Od przedmiotowego wyroku organ złożył skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
— art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. poprzez zamieszczenie w skarżonym wyroku uzasadnienia, które jest niepełne i nieprzekonujące od strony logicznej i prawnej w zakresie przyjęcia poglądu, że praktyka działania organ nadzoru polegająca na wymierzaniu jednej administracyjnej kary pieniężnej za wiele samodzielnych deliktów administracyjnych, dotyczących opóźnień w przyznaniu i wypłacie odszkodowania oraz niepoinformowanie w terminach określonych ustawowo osób występujących z roszczeniami, iż odszkodowania im nie przysługują stanowi naruszenie prawa uzasadniające konieczność wyeliminowania przez sąd administracyjny tego rodzaju decyzji z obrotu prawnego. W następstwie wzmiankowanych uchybień zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie poddaje się kontroli kasacyjnej, co do stanowiska sądu administracyjnego pierwszej instancji. Trudno bowiem zgodzić się z zastosowaną przez sąd administracyjny I instancji techniką argumentacyjną sprowadzającą się do przywoływania poglądów prezentowanych przez sądy powszechne i Sąd Najwyższy prezentowanych na tle rodzajowo odmiennego stanu normatywnego. Należałoby oczekiwać od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedstawienia własnych argumentów, które na gruncie prawnym dotyczącym prowadzenia działalności ubezpieczeniowej dyskredytowałyby przyjęte zasady procedowania tego rodzaju sprawy administracyjne. Tym samym uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie daje podstawę dla twierdzenia, że nie rozważono w sposób dostateczny prawnych okoliczności sprawy, a przeto nie wykonano zgodnie z regułami sztuki kontroli prawidłowości decyzji administracyjnej Komisji Nadzoru Finansowego.
— art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 62 k.p.a, i art. 104 k.p.a. w zw. z art. 189d k.p.a., polegające na przyjęciu, że organ rozpoznał wiele spraw dotyczących pojedynczych deliktów administracyjnych jednej strony postępowania w ramach jednego postępowania administracyjnego i niedopuszczalnie rozstrzygnął tę sprawę w drodze jednej decyzji administracyjnej nakładając jedną karę administracyjną za wiele deliktów administracyjnych, podczas gdy kilkanaście spraw rozpatrywanych łącznie przez organ przypadków opóźnień w przyznaniu i wypłacie odszkodowania oraz niepoinformowanie w ustawowych terminach osób występujących z roszczeniami, iż odszkodowania im nie przysługują, może być podstawą do prowadzenia jednego postępowania administracyjnego i wydania jednej decyzji administracyjnej w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wiele naruszeń stanowiących łącznie jeden delikt administracyjny;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego:
— art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w zw. z art. 362 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych wiąże zastosowanie sankcji administracyjnej wyłącznie z pojedynczym i indywidualnym przypadkiem niewypłacenia w terminie odszkodowania przez zakład ubezpieczeń, a więc z naruszeniem prawa w stosunku do konkretnego poszkodowanego lub uprawnionego, podczas gdy przepisy ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej nie służą sankcjonowaniu poszczególnych naruszeń jako pojedynczych deliktów administracyjnych, ale są elementem ogólnego nadzoru nad działalnością w zakresie ubezpieczeń i reasekuracji, co nie wyklucza, aby wszystkie naruszenia strony zostały objęte jednym postępowaniem administracyjnym, zakończonym jedną decyzją administracyjną w przedmiocie nałożenia jednej kary za wiele naruszeń stanowiących jeden delikt administracyjny.
Mając na uwadze powyższe organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., ewentualnie, na podstawie z art. 188 p.p.s.a. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi na decyzję administracyjną Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 29 października 2019 r., jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Na podstawie art. 203 pkt 2) p.p.s.a. skarżąca wniosła o orzeczenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
III
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji uznał, iż w sprawie doszło do naruszenia przez organ przepisu art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z art. 362 ust. 1 i 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej na skutek rozpoznania wielu spraw administracyjnych w jednym postępowaniu administracyjnym i wydaniu jednej decyzji administracyjnej nakładającej na stronę skarżącą karę pieniężną, bez zbadania indywidualnie poszczególnych deliktów administracyjnych.
Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadniają twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.
W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazany w punkcie II podpunkt 1 petitum skargi kasacyjnej, bowiem jego zasadność wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości (por. wyroki NSA: z 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13; 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12). Według autora skargi kasacyjnej do naruszenia tego przepisu miało dojść poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niepełnego i nieprzekonującego od strony logicznej i prawnej poglądu, że praktyka działania organu nadzoru polegająca na wymierzeniu jednej administracyjnej kary pieniężnej za wiele samodzielnych deliktów administracyjnych, dotyczących opóźnień w przyznaniu i wypłacie odszkodowania oraz niepoinformowanie w terminach określonych ustawowo osób występujących z roszczeniami, iż odszkodowanie im nie przysługuje stanowi naruszenie prawa uzasadniające konieczność wyeliminowania prze sąd tego rodzaju decyzji z obrotu prawnego.
Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.
W związku z powyższym przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu administracyjnego pierwszej instancji zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., a gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, zawiera stanowisko co do stanu faktycznego, i sporządzone zostało w sposób, który nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, co prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji uczynił zadość obowiązkowi jego sporządzenia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.
Zupełnie inną kwestią jest natomiast siła przekonywania zawartych w nim argumentów. Brak przekonania strony skarżącej lub skarżącego kasacyjnie organu o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, którego prawidłowość, aby mogła być oceniona, wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych, czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony skarżącej lub skarżącego kasacyjnie organu, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, stanowisko to zostało umotywowane w stopniu wystarczającym, aby poddać je merytorycznej kontroli w postępowaniu wywołanym wniesioną skargą kasacyjną.
Dlatego, co należy podkreślić, polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu administracyjnego pierwszej instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyroki NSA z: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).
W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując, z jakich przyczyn skarga zasługiwała na uwzględnienie, co umożliwiło przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu pierwszej instancji w kwestionowanym zakresie.
Natomiast w ocenie NSA za uzasadniony należało uznać zarzut z pkt II podpunkt 2 petitum skargi kasacyjnej, na gruncie którego skarżący kasacyjnie organ nie bez usprawiedliwionych podstaw zarzuca naruszenie art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z art. 362 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej poprzez ich błędną wykładnię, a także pozostający z nim w funkcjonalnym związku zarzut z pkt II podpunkt 1 tiret drugi petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 pkt 1 k.p.a. art. 62 k.p.a. i art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art.189d k.p.a.
W korespondencji do poglądu prawnego wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 3767/17 (por. również: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1098/18; wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 337/19; wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 442/20) trzeba stwierdzić, że kilkadziesiąt (tak jak w rozpatrywanej sprawie) rozpoznawanych łącznie przypadków opóźnień w przyznaniu i wypłacie odszkodowania oraz niepoinformowaniu w ustawowym terminie osoby występującej z roszczeniem, że odszkodowanie jej nie przysługuje, mogło stanowić podstawę uzasadniającą prowadzenie jednego postępowania administracyjnego i rekonstruowanie w jego ramach znamion jednego deliktu administracyjnego, o którym mowa art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z art. 362 ust. 1 pkt 2 i art. 481 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, o czym przekonuje rezultat wykładni językowej i systemowej art. 362 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Usytuowanie przepisu art. 362 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy w jej Rozdziale 14 – "Zasady sprawowania nadzoru ubezpieczeniowego" – uzasadnia przyjęcie, że możliwość nałożenia kary administracyjnej jest elementem nadzoru nad całą działalnością ubezpieczeniową określonego zakładu. Ponadto, przepis ten daje możliwość nałożenia na zakład ubezpieczeń (lub zakład reasekuracji) kary pieniężnej do wysokości 0,5% składki przypisanej brutto wykazanej przez zakład ubezpieczeń lub zakład reasekuracji w ostatnim przedstawionym organowi nadzoru sprawozdaniu finansowym. Potencjalnie znaczna wysokość kary administracyjnej oraz możliwość jej miarkowania jednoznacznie wskazuje zatem, że ocena przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej powinna uwzględniać wagę i okoliczności naruszenia prawa, w tym także liczbę i częstotliwość jego naruszeń w świetle całokształtu działań danego zakładu ubezpieczeń. Wskazany przepis nie służy zatem tylko sankcjonowaniu poszczególnych zdarzeń – czynów wypełniających znamiona deliktu administracyjnego – ale jest przede wszystkim istotnym elementem nadzoru nad działalnością w zakresie ubezpieczeń i reasekuracji.
Przedstawione wyżej stanowisko uzasadnia twierdzenie o zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, co skutkowało uwzględnieniem skargi kasacyjnej, uchyleniem kontrolowanego orzeczenia i przekazaniem sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, który ponownie rozpoznając sprawę ze skargi skarżącej na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej będzie zobowiązany uwzględnić przedstawione powyżej wywody i formułowaną na ich podstawie ocenę prawną.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.