II GSK 4251/16

Naczelny Sąd Administracyjny2016-09-29
NSAAdministracyjneŚredniansa
samorząd terytorialnyuchwała rady gminysprzedaż alkoholuprawo miejscoweinteres prawnylegitymacja procesowaNSApostanowienie

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając brak jej legitymacji do zaskarżenia uchwały rady miasta dotyczącej zasad sprzedaży alkoholu, gdyż uchwała ta nie naruszała jej aktualnego interesu prawnego.

Spółka zaskarżyła uchwałę rady miasta z 2000 r. dotyczącą limitów i zasad usytuowania punktów sprzedaży alkoholu. Sąd I instancji odrzucił skargę z powodu braku legitymacji procesowej spółki, argumentując, że uchwała nie naruszała jej interesu prawnego, ponieważ zezwolenie na sprzedaż uzyskała ona wiele lat po jej podjęciu i w zmienionym stanie prawnym. NSA, oddalając skargę kasacyjną, zgodził się z tym stanowiskiem, podkreślając, że naruszenie interesu prawnego musi być aktualne i realne, a nie hipotetyczne.

Spółka S. Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Krakowie, które odrzuciło jej skargę na uchwałę Rady Miasta Nowy Sącz z 2000 r. w sprawie ustalenia maksymalnej liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych oraz zasad ich usytuowania. Spółka twierdziła, że uchwała narusza jej interes prawny, ponieważ uniemożliwia jej sprzedaż alkoholu w lokalu ze względu na bliskość punktu przedszkolnego. Sąd I instancji odrzucił skargę, wskazując na brak legitymacji procesowej spółki. Argumentował, że spółka uzyskała zezwolenie na sprzedaż alkoholu w 2008 r., czyli wiele lat po podjęciu zaskarżonej uchwały, a jej sytuacja prawna nie była kształtowana przez przepisy uchwały z 2000 r. ani jej późniejsze zmiany. Ponadto, WSA odwołał się do wcześniejszego postanowienia o odrzuceniu skargi spółki na uchwałę z 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że choć uzasadnienie WSA było częściowo błędne (zwłaszcza w kwestii art. 171 p.p.s.a.), to rozstrzygnięcie odpowiada prawu. NSA podkreślił, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, do zaskarżenia uchwały uprawniony jest tylko podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. W ocenie NSA, spółka nie wykazała aktualnego i realnego naruszenia jej interesu prawnego przez uchwałę z 2000 r., ponieważ podjęła działalność w późniejszym czasie i w zmienionych okolicznościach faktycznych. Brak możliwości kontynuowania działalności w 2013 r. wynikał z lokalizacji przedszkola, a nie bezpośrednio z treści uchwały z 2000 r. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że spółka nie miała legitymacji do jej wniesienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podmiot taki nie posiada legitymacji do zaskarżenia uchwały, jeśli uchwała ta nie naruszała jego aktualnego interesu prawnego w momencie jej podjęcia lub w momencie wnoszenia skargi.

Uzasadnienie

Legitymacja do zaskarżenia uchwały na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. wymaga aktualnego i realnego naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego. Uzyskanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu wiele lat po podjęciu uchwały i w zmienionych okolicznościach faktycznych nie oznacza naruszenia interesu prawnego przez pierwotną uchwałę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (5)

Główne

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Przepis ten określa legitymację do zaskarżenia uchwały lub zarządzenia organu gminy, która przysługuje tylko podmiotowi, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Skarga nie ma charakteru actio popularis.

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 5a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 171

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi art. 12 § ust. 1 i 2

Podstawa prawna uchwały z 2000 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak aktualnego i realnego naruszenia interesu prawnego skarżącej przez uchwałę rady gminy. Uzyskanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu w późniejszym terminie i w zmienionych okolicznościach faktycznych nie stanowi podstawy do zaskarżenia uchwały podjętej wiele lat wcześniej.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 101 ust. 1 u.s.g. poprzez nieuznanie skarżącej za podmiot legitymowany skargowo. Zarzut błędnej wykładni art. 101 ust. 1 u.s.g. w zakresie, w jakim interes prawny musi istnieć już w dacie wejścia w życie aktu. Zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez bezpodstawne zastosowanie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. Zarzut bezpodstawnego zastosowania art. 171 p.p.s.a. w odniesieniu do § 3 ust. 3 zaskarżonej uchwały w związku z postanowieniem z dnia 26 maja 2015 r.

Godne uwagi sformułowania

skarga nie ma charakteru actio popularis naruszenie interesu prawnego musi mieć charakter aktualny i realny, a nie czysto hipotetyczny podjęcie działalności w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych w 2008 r. strona skarżąca nie podlegała regulacji § 3 ust. 3 zaskarżonej uchwały ani w jej pierwotnym brzmieniu, ani też w brzmieniu znowelizowanym

Skład orzekający

Joanna Sieńczyło - Chlabicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów legitymacji procesowej do zaskarżania uchwał rady gminy, zwłaszcza w kontekście przepisów dotyczących sprzedaży alkoholu i interesu prawnego przedsiębiorcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, gdzie zezwolenie na sprzedaż alkoholu zostało uzyskane długo po uchwaleniu przepisów ograniczających.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady proceduralne dotyczące legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnosądowym, co jest kluczowe dla prawników praktyków.

Czy możesz zaskarżyć uchwałę sprzed lat, jeśli zezwolenie dostałeś później? NSA wyjaśnia.

Sektor

handel detaliczny (alkoholem)

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 4251/16 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-08-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1579/15 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2016-04-12
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 1515
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 29 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Sp. z o.o. z siedzibą w N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1579/15 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w N. na § 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 uchwały Rady Miasta N. z dnia 24 października 2000 r. nr XXXIV/352/2000 w przedmiocie ustalenia dla miasta N. maksymalnej liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży oraz zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2016 r. odrzucił skargę S. sp. z o.o. z siedzibą w N. na § 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 uchwały Rady Miasta Nowy Sącz z dnia [...] października 2000 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia dla miasta N. maksymalnej liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży oraz zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych oraz zwrócił skarżącej uiszczony wpisu.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
W dniu [...] października 2000 r. Rada Miasta N. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia dla miasta N. maksymalnej liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży oraz zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych (dalej: uchwała z 2000 r.). Uchwała została podjęta na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230 ze zm.).
S. sp. z o.o. z siedzibą w N. (dalej: skarżąca lub spółka) wniosła skargę na tę uchwałę. W uzasadnieniu skargi wskazała, że już po wydaniu zaskarżonej uchwały, w dniu [...] kwietnia 2001 r. Rada Miasta N. podjęła kolejną uchwałę nr [...], w której w § 1 ust. 2 dokonano zmiany § 3 ust. 3 uchwały z 2000 r. (dalej: uchwała z 2001 r.). Dotychczasową treść tego przepisu w brzmieniu: "W już istniejących punktach sprzedaży napojów alkoholowych, usytuowanych w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów wymienionych w ust. 1, sprzedaż napojów alkoholowych może być kontynuowana w dotychczasowym zakresie lub poszerzona o napoje o innej zawartości alkoholu, jeżeli prowadzenie punktów nie powoduje zakłóceń w funkcjonowaniu oraz działalności instytucji i organizacji mieszczących się w tych obiektach" - zastąpiono następującym brzmieniem: "W już istniejących punktach sprzedaży napojów alkoholowych, usytuowanych w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów wymienionych w ust. 1, sprzedaż napojów alkoholowych może być kontynuowana w dotychczasowym zakresie do czasu wygaśnięcia zezwolenia z przyczyn określonych w ustawie".
Skarżąca wskazała, że zaskarżoną uchwałą został naruszony jej interes prawny lub uprawnienie. Podniosła, że interes prawny skarżącej wynika z faktu, że jako przedsiębiorca i właściciel lokalu nr [...] położonego w N. przy ul. [...] nie może sprzedawać w tym lokalu napojów alkoholowych, gdyż Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych wyraziła negatywną opinię. W uzasadnieniu wskazano, że w budynku działa punkt przedszkolny, a tym samym obydwa podmioty znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie poprzez zajmowanie powierzchni tego samego budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. odrzucił skargę, wskazując na brak legitymacji prawnej skarżącej do zaskarżenia określonych w skardze przepisów uchwały z 2000 r.
Przede wszystkim Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca kwestionowała już przed sądem administracyjnym znowelizowane brzmienie § 3 ust. 3 zaskarżonej uchwały wnosząc skargę na § 1 ust. 2 uchwały z 2001 r. Prawomocnym postanowieniem z dnia 26 maja 2015 r. (sygn. akt: III SA/Kr 197/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. odrzucił skargę ze względu na brak legitymacji procesowej skarżącej. Zgodnie zaś z art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skoro znowelizowane brzmienie § 3 ust. 3 zaskarżonej uchwały odpowiada brzmieniu § 1 ust. 2 uchwały z 2001 r., to również skargę w zakresie dotyczącym § 3 ust. 3 zaskarżonej uchwały należało odrzucić z powodu braku legitymacji procesowej strony skarżącej.
Ponadto, według Sądu I instancji, analiza treści całego § 3 zaskarżonej uchwały, w tym również jej ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 3 zarówno przed jego zmianą uchwałą z 2001 r., jak i po zmianie, wykazuje, że przepis ten w 2000 r. ukształtował sytuację prawną podmiotów prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych w już istniejących punktach, usytuowanych w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów wymienionych w ust. 1 w ten sposób, że mimo ograniczeń dopuszczał "kontynuowanie sprzedaży napojów alkoholowych w dotychczasowym zakresie", o ile nie powodowało to zakłóceń w funkcjonowaniu oraz działalności instytucji i organizacji mieszczących się w tych obiektach, a po zmianie w 2001 r. do czasu wygaśnięcia zezwolenia z przyczyn określonych w ustawie.
Zdaniem WSA powyższa regulacja nie kształtowała sytuacji prawnej skarżącej, która uzyskała zezwolenie na sprzedaż alkoholu od dnia 1 maja 2008 r. do dnia 31 maja 2013 r., tj. 8 lat po podjęciu zaskarżonej uchwały, a zatem nie kontynuowała sprzedaży napojów alkoholowych w 2000 r. Ingerencja w sytuację prawną skarżącej miałaby miejsce, gdyby zezwolenie na sprzedaż alkoholu skarżąca uzyskała przed uchwaleniem, a następnie wejściem w życie zaskarżonej uchwały. Podejmując działalność w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych w 2008 r. strona skarżąca nie podlegała regulacji § 3 ust. 3 zaskarżonej uchwały, ani w jej pierwotnym brzmieniu, gdyż brzmienie to nie obowiązywało już od 2001 r., ani też w brzmieniu znowelizowanym, ponieważ treść znowelizowanej regulacji nie dotyczyła sytuacji faktycznej skarżącej.
W ocenie Sądu I instancji brak możliwości kontynuowania w 2013 r. działalności w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych w lokalu nr [...] znajdującym się w budynku przy ul. [...] w N. nie był zdeterminowany treścią § 3 ust. 3 w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały, lecz wynikał z okoliczności faktycznych zaistniałych w 2012 r. (lokalizacja przedszkola w przedmiotowym budynku), do których odnosiła się treść § 3 ust. 1 pkt 2 tej uchwały. Skoro zatem zaskarżona uchwała w zakresie § 3 ust. 3 nie mogła wkroczyć ani w sferę uprawnień rzeczowych skarżącej jako właściciela lokalu nr [...], ani w sferę jej praw ukształtowanych w oparciu o normy stanowiące podstawy do wydawania zezwoleń na sprzedaż alkoholi, to nie można przyjąć, że uchwała ta naruszała interes prawny skarżącej w rozumieniu art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1515 ze zm. - dalej: u.s.g.).
W tym stanie rzeczy Sąd I instancji nie miał podstaw do dokonania merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały. Dokonanie przez WSA takiej oceny byłoby możliwe dopiero po ustaleniu, że skarżącej przysługuje – zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. – legitymacja do jej zaskarżenia.
Spółka wniosła skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do merytorycznego rozpatrzenia, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów związanych z reprezentowaniem skarżącej przez radcę prawnego.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez:
1) wadliwe zastosowanie art. 101 ust. 1 u.s.g. w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, polegające na nieuznaniu skarżącej za podmiot legitymowany skargowo, pomimo tego, że prawo podmiotowe skarżącej do prowadzenia (kontynuowania) – w ramach konstytucyjnej zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej – działalności w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych w będącym jej własnością lokalu przy ul. [...] w N., zostało jej ograniczone (odebrane) wskutek obowiązywania zaskarżonej uchwały, a w szczególności w wyniku obowiązywania zakazu wyrażonego w jej § 3 ust. 1 pkt 2;
względnie
2) błędną wykładnię art. 101 ust. 1 u.s.g., polegającą na wadliwym przyjęciu, że interes prawny podmiotu zaskarżającego akt prawa miejscowego (oraz naruszenie tego interesu) musi istnieć już w dacie wejścia w życie tegoż aktu, podczas gdy prawidłową jest wykładnia, wedle której legitymacja skargowa przysługuje również tym podmiotom, które w przyszłości, to jest po dniu uchwalenia i wejścia w życie aktu prawa miejscowego, w wyniku zmiany uwarunkowań faktycznych, staną się adresatem jego postanowień, w wyniku czego dojdzie do ograniczenia lub pozbawienia danego podmiotu konkretnych uprawnień lub nałożenia obowiązku.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania w sposób istotnie wpływający na wynik sprawy, polegający na bezpodstawnym zastosowaniu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w wyniku:
1) błędnego przyjęcia, że interes prawny skarżącej – polegający na prawie do prowadzenia (kontynuowania) przez skarżącą, w ramach konstytucyjnej zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej, działalności w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych w będącym jej własnością lokalu nr [...], znajdującym się w budynku przy ul. [...]w N. – nie został naruszony w wyniku obowiązywania zaskarżonej uchwały;
względnie również:
2) bezpodstawnego zastosowania art. 171 p.p.s.a. w odniesieniu do § 3 ust. 3 zaskarżonej uchwały w związku z wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 26 maja 2015 r. (sygn. akt III SA/Kr 197/15), dotyczącym skargi na uchwałę z 2001 r.
Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miasta Nowy Sącz wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż objęte nią orzeczenie Sądu I instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za nieusprawiedliwione należy uznać zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 101 ust. 1 u.s.g. oraz art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. - sformułowane w petitum skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do tak postawionych zarzutów należy wskazać, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
W rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a, takim przepisem szczególnym jest art. 101 ust. 1 u.s.g., który reguluje kwestię legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Podkreślić należy, że uprawnionym do wniesienia skargi z art. 101 u.s.g. może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Skarga złożona na podstawie wyżej przywołanego przepisu nie ma bowiem charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1437/04). O statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego lub uprawnienia, przy czym dopiero naruszenie tego interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 977/13).
Kryterium "interesu prawnego" ma charakter materialno-prawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. To zaś oznacza, że przymiot strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, toczącym się na podstawie art. 101 u.s.g. ma ten czyj interes prawny (uprawnienie) zostały naruszone zaskarżoną uchwałą organu gminy (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2002, s. 135).
W tym miejscu należy wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 września 2008 r., sygn. SK 76/06 orzekł, iż art. 101 ust. 1 u.s.g. jest zgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 7 oraz z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Jednocześnie w uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że charakter prawny skargi, wynikającej z art. 101 u.s.g., był już przedmiotem oceny Trybunału. W wyroku z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. SK 30/02, (OTK ZU nr 8/A/2003, poz. 84) Trybunał stwierdził, że skarga na podstawie art. 101 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis - podstawą zaskarżenia jest niezgodność uchwały z prawem i równocześnie naruszenie przez nią konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy bądź wreszcie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą związany prawnie w inny sposób (np. jest właścicielem nieruchomości położonej na terenie gminy). W pojęciu interesu prawnego mogą się mieścić zarówno uprawnienia, jak i obowiązki prawne.
Z powyższego wynika, że tak skonstruowany przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. istotnie rzutuje na legitymację skarżącej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wbrew zarzutom skargi kasacyjnej podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarga spółki na uchwałę z 2000 r. podlegała odrzuceniu ze względu na brak legitymacji prawnej skarżącej do jej zaskarżenia.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, treść § 3 zaskarżonej uchwały zarówno przed jego zmianą uchwałą z 2001 r., jak i po zmianie, ukształtowała w 2000 r. sytuację prawną podmiotów prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych w już istniejących punktach, usytuowanych w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów wymienionych w ust. 1 w ten sposób, że mimo ograniczeń dopuszczał "kontynuowanie sprzedaży napojów alkoholowych w dotychczasowym zakresie", o ile nie powodowało to zakłóceń w funkcjonowaniu oraz działalności instytucji i organizacji mieszczących się w tych obiektach, a po zmianie w 2001 r. do czasu wygaśnięcia zezwolenia z przyczyn określonych w ustawie. Wobec tego regulacja zawarta w § 3 ww. uchwały z 2000 r. nie mogła kształtować sytuacji prawnej skarżącej, która uzyskała zezwolenie na sprzedaż alkoholu od dnia 1 maja 2008 r. do dnia 31 maja 2013 r., tj. 8 lat po podjęciu zaskarżonej uchwały, a zatem nie "kontynuowała sprzedaży napojów alkoholowych" w 2000 r. W tym kontekście WSA prawidłowo zauważył, że ingerencja w sytuację prawną skarżącej miałaby miejsce, gdyby zezwolenie na sprzedaż alkoholu skarżąca uzyskała przed uchwaleniem, a następnie wejściem w życie zaskarżonej uchwały. Podejmując działalność w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych w 2008 r. spółka nie podlegała regulacji § 3 ust. 3 zaskarżonej uchwały ani w jej pierwotnym brzmieniu, gdyż brzmienie to nie obowiązywało już od 2001 r., ani też w brzmieniu znowelizowanym, ponieważ treść znowelizowanej regulacji nie dotyczyła sytuacji faktycznej skarżącej.
W związku z tym podnoszona przez skarżącą kwestia braku możliwości kontynuowania w 2013 r. działalności w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych nie mogła być zdeterminowana treścią § 3 ust. 3 w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały, lecz wynikała z okoliczności faktycznych zaistniałych w 2012 r. (lokalizacja przedszkola w budynku, w którym skarżąca zamierzała prowadzić działalność w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych), do których odnosiła się treść § 3 ust. 1 pkt 2 tej uchwały.
W tym miejscu wymaga podkreślenia, że naruszenie interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. ma mieć charakter aktualny i realny, a nie czysto hipotetyczny, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Naruszenie takie nastąpić może w sytuacji, gdy skarżącemu przysługiwało konkretne prawo podmiotowe wynikające z przepisów prawa materialnego, które zostałoby najpóźniej w dacie wniesienia skargi naruszone kwestionowaną uchwałą (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2550/10). Innymi słowy naruszenie tego interesu prawnego powinno być nieprzewidywalne w przyszłości, lecz rzeczywiście i aktualnie istniejące (por. J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP z 1997 r., nr 4, poz. 83A). Okoliczności takiej, jak już wspomniano, skarżąca nie wykazała.
Jak bowiem tranie wskazał Sąd I instancji, przepis § 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 zaskarżonej uchwały nie mógł naruszać interesu prawnego skarżącej, skoro bezsporne jest, że w okresie obowiązywania tego przepisu skarżącej zostało wydane – zgodnie z jej wnioskiem – zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w 2008 r., przez co zagwarantowana została stronie skarżącej swoboda działalności gospodarczej. Zatem skoro zaskarżona uchwała umożliwiała realizację przez skarżącą swobody działalności gospodarczej, to nie sposób podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej, że mimo niezmienionej treści od 2001 r. uchwała zaczęła naruszać interes prawny skarżącej w 2015 r., tj. w dacie wniesienia skargi ze względu na zmianę okoliczności faktycznych, tj. zlokalizowanie przedszkola w sąsiedztwie punktu sprzedaży alkoholu, należącego do skarżącej.
Wobec powyższego należy się zgodzić z Sądem I instancji, że skarżąca nie wykazała, by poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały nastąpiło naruszenie w chwili zaskarżenia jej interesu prawnego. Z tego powodu nie mogła skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego z braku legitymacji skargowej w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g, czego konsekwencją jest odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.
Odnosząc się zaś do sformułowanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutu, że zaskarżona uchwała nie była opublikowana wskazać należy, że została ona podjęta w czasie gdy nie obowiązywał wymóg jej opublikowania, bowiem ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów (Dz. U. z 2000 r. nr 62, poz. 178) wprowadzająca wymóg publikowania w Dziennikach Wojewódzkich przepisów prawa miejscowego weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001 r.
Natomiast za nieprawidłową należy uznać argumentację Sądu I instancji w części, w której WSA odwołuje się do postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 26 maja 2015 r. (sygn. akt: III SA/Kr 197/15). Okoliczność, że ww. postanowieniem WSA w K. odrzucił skargę spółki na § 1 ust. 2 uchwały z 2001 r. ze względu na brak legitymacji procesowej – nie może automatycznie oznaczać, że skarżąca w innym postępowaniu sądowoadministracyjnym, dotyczącym przecież innej uchwały, bo uchwały z 2000 r. - również nie posiada legitymacji procesowej. W tym zakresie Sąd I instancji błędnie odwołał się do art. 171 p.p.s.a., na co słusznie zwrócił uwagę autor skargi kasacyjnej. Niemniej jednak, to uchybienie Sądu I instancji nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ skarga spółki podlegała odrzuceniu z innych powód, na które WSA również zwrócił uwagę, a które NSA w pełni akceptuje. W świetle zaś utrwalonego orzecznictwa, nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów nie doszło, wyrok Sądu I instancji byłby inny (por. m.in. wyrok NSA z dnia 4 października 2012 r., II FSK 437/11). Takich dowodów autor skargi kasacyjnej nie przeprowadził.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek organu o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada wynikająca z art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że co do zasady stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje zwrot kosztów. Wyjątki od tej zasady określone zostały w art. 200-204 p.p.s.a. Dlatego też w art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Tak więc w innych przypadkach, Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Żaden bowiem ze wskazanych wyżej przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI