II GSK 423/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-11
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowylicencjakara pieniężnazwrot licencjiodpowiedzialność administracyjnaNSAWSAkontrolaprzewóz rzeczy

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając zasadność kary pieniężnej za niezwrócenie cofniętej licencji transportowej, podkreślając obiektywny charakter odpowiedzialności i brak dowodów na zwrot dokumentu.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na M.J. za niezwrócenie cofniętej licencji na przewóz drogowy rzeczy. WSA uchylił decyzję organu, uznając, że organ nie zweryfikował twierdzeń strony o zwrocie licencji w 2011 r. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów na zwrot licencji ani jej zaginięcie, a odpowiedzialność za niezwrócenie dokumentu ma charakter obiektywny.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na M.J. karę pieniężną w wysokości 1.000 zł za niezwrócenie licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o cofnięciu licencji stała się ostateczna. M.J. twierdził, że zwrócił licencję w 2011 r. w związku z przekształceniem spółki cywilnej w jawną, a po 7 latach nie posiada dowodów zwrotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu, uznając, że organ naruszył przepisy postępowania, nie weryfikując twierdzeń strony. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że skarga kasacyjna organu jest uzasadniona. NSA podkreślił obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej w transporcie drogowym, niezależny od winy. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów na zwrot licencji ani jej zaginięcie, a jej wyjaśnienia dotyczące losów dokumentu były niespójne. NSA uznał, że stan faktyczny był dostatecznie wyjaśniony i na tej podstawie uchylił wyrok WSA oraz oddalił skargę, zasądzając koszty postępowania od M.J. na rzecz GITD.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak dowodów na zwrot licencji lub jej zaginięcie, przy jednoczesnym braku współpracy strony w wyjaśnieniu sprawy, uzasadnia nałożenie kary pieniężnej, gdyż odpowiedzialność za niezwrócenie licencji ma charakter obiektywny.

Uzasadnienie

NSA podkreślił obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej w transporcie drogowym, która nie jest uzależniona od winy. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów na zwrot licencji ani jej zaginięcie, a jej wyjaśnienia były niespójne. Wobec braku dowodów i bierności strony, organ miał podstawy do nałożenia kary.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.t.d. art. 15 § ust. 4

Ustawa o transporcie drogowym

Przedsiębiorca jest obowiązany zwrócić dokumenty, o których mowa w art. 11, organowi, który udzielił licencji, niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o cofnięciu licencji stała się ostateczna.

u.t.d. art. 95a § ust. 1 pkt 2

Ustawa o transporcie drogowym

Kto będąc zobowiązany do zwrotu zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, licencji lub wypisów z tych dokumentów albo świadectwa kierowcy nie zwraca ich organowi, który ich udzielił, w terminie 14 dni od dnia, w którym odpowiednio decyzja o cofnięciu zezwolenia, licencji, o czasowym cofnięciu wypisów z licencji wspólnotowej lub o cofnięciu świadectwa kierowcy stała się ostateczna - podlega karze pieniężnej w wysokości 1.000 zł.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do działania na podstawie przepisów prawa, podejmując czynności procesowe, winien kierować się zasadą prawdy obiektywnej i dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jednakże bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga kasacyjna może być oparta na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

u.t.d. art. 5 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na jego wykonywanie.

u.t.d. art. 11

Ustawa o transporcie drogowym

Określa rodzaje dokumentów związanych z licencjami w transporcie drogowym.

u.t.d. art. 13 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o transporcie drogowym

Dotyczy przenoszenia uprawnień wynikających z licencji.

u.t.d. art. 16 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o transporcie drogowym

Licencja wygasa w razie zrzeczenia się jej.

u.t.d. art. 16 § ust. 3

Ustawa o transporcie drogowym

Przepis art. 15 ust. 4 stosuje się odpowiednio w przypadku zrzeczenia się licencji.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie stanu rzeczy istniejącego w dniu jej zamknięcia.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz przytoczoną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA może uchylić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy lub uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu kasacyjnym.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu kasacyjnym.

k.p.c. art. 189g § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten nie miał zastosowania w sprawie, gdyż dotyczy sytuacji, gdy decyzja o cofnięciu licencji nie stała się ostateczna.

Rozporządzenie (WE) nr 1071/2009 art. 7

Dotyczy wymogu zdolności finansowej przedsiębiorców wykonujących transport drogowy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odpowiedzialność administracyjna w transporcie drogowym ma charakter obiektywny. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów na zwrot licencji ani jej zaginięcie. Wyjaśnienia strony dotyczące losów licencji były niespójne i nieprzekonujące. Stan faktyczny sprawy był dostatecznie wyjaśniony, co pozwalało na merytoryczne rozstrzygnięcie. Sąd pierwszej instancji błędnie uznał potrzebę dalszych czynności wyjaśniających.

Odrzucone argumenty

Twierdzenie WSA, że przekształcenie spółki cywilnej w jawną uprawdopodabnia zwrot licencji. Argumentacja WSA o konieczności dalszej weryfikacji przez organ losów licencji.

Godne uwagi sformułowania

Odpowiedzialność ta nie jest - co do zasady - uzależniona od przesłanki winy, zatem dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków związanych z szeroko pojętym przewozem drogowym. Kara administracyjna jest więc swoistym następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednak jej wymierzenie musi zawsze uwzględniać okoliczności sprawy. W przypadku bierności strony, która nie zgłosiła w jakikolwiek sposób zaginięcia druku licencji, a przy tym nie przedstawiła żadnych dowodów na podjęcie innych działań, w szczególności zwrotu licencji organowi, zaktualizowały się wszelkie przesłanki obiektywnej odpowiedzialności za niezwrócenie licencji.

Skład orzekający

Mirosław Trzecki

przewodniczący

Małgorzata Rysz

sędzia

Wojciech Sawczuk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady obiektywnego charakteru odpowiedzialności administracyjnej w transporcie drogowym oraz wymogów dowodowych w przypadku niezwrócenia cofniętej licencji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezwrócenia licencji po jej cofnięciu, z naciskiem na brak dowodów ze strony przedsiębiorcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne konsekwencje braku należytej staranności w prowadzeniu dokumentacji związanej z licencjami transportowymi i podkreśla obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej, co jest istotne dla przedsiębiorców z branży.

Nie zwróciłeś licencji transportowej? Kara może być obiektywna, nawet po latach!

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 423/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz
Mirosław Trzecki /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1617/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-15
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
art. 5 ust. 1, art. 13 ust. 2 pkt 2, art. 15 ust. 4, art. 95a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1617/19 w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 maja 2019 r. nr BP.5530.13.2019.0949.BTM.3076 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niezwrócenia cofniętej licencji 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od M.J. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I.
Decyzją z 8 marca 2019 r. nr BTM-WWU.513.172.2018.1153.TP31861.6285 Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 15 ust. 4 w zw. z art. 95a ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 58 ze zm. - dalej u.t.d.), nałożył na M.J. (strona, skarżący) karę pieniężną w wysokości 1.000 zł z tytułu niezwrócenia licencji w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o cofnięciu licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy (stałą się ostateczna - przyp. NSA).
II.
W wyniku wniosku M.J. o ponowne rozpatrzenie sprawy, GITD decyzją z 14 maja 2019 r. nr BP.5530.13.2019.0949.BTM.3076 na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., art. 4 pkt 22, art. 5 ust. 1, art. 11 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 4, art. 95a ust. 1 u.t.d., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję.
Wyjaśnił, że karę nałożono za niezwrócenie licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...] (nr blankietu [...]) w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o cofnięciu licencji stała się ostateczna. Wskazał, że 11 października 2018 r. wydał decyzję nr BTM-WWU.513.172.2018.1153.23670, którą cofnął licencję na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...] (nr blankietu [...]) udzieloną skarżącemu i pouczając o obowiązku zwrotu druku. Decyzję doręczono 22 października 2018 r. i nie została ona zaskarżona (stała się ostateczna z dniem 6 listopada 2018 r.).
GITD wskazał również, że strona w piśmie z 11 grudnia 2018 r. wyjaśniła, że po każdej wymianie licencji lub koncesji oryginały tych dokumentów zwracała do organu, który je wydał i dlatego nie posiada oryginału licencji, której zwrotu organ żąda.
Organ wyjaśnił, że jedynym wymogiem uniknięcia kary w przypadku cofnięcia licencji jest dokonanie zwrotu licencji i jej wypisów w terminie wskazanym w art. 15 ust. 4 u.t.d. Skarżący prowadząc działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego nie mógł nie wiedzieć co dzieje się z licencją i wypisami z licencji, ponieważ to on miał obowiązek wyposażać kierowców w te dokumenty. Jeżeli strona zmieniła formę prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego i jak twierdzi dotychczasowa licencja przestała być potrzebna, to powinna ją zwrócić wraz z wypisami i zachować dowód dokonania tego zwrotu, ponieważ to na niej ciąży odpowiedzialność za niedokonanie zwrotu licencji. Licencja jest dokumentem przyznającym przedsiębiorcy określone prawa i nie może on nie wiedzieć co się dzieje z takim dokumentem, ponieważ ponosi za niego odpowiedzialność. Ponadto organ podkreślił, że licencja nr [...] została udzielona stronie jako przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą i była ważna do 16 lipca 2052 r. Natomiast licencję cofnięto z powodu nieprzedłożenia dokumentów potwierdzających spełnianie warunków do jej posiadania i tego cofnięcia dokonano decyzją z 11 października 2018 r. Przez cały okres ważności licencji strona była zobowiązana przechowywać ją w sposób umożliwiający okazanie jej na każde żądanie osób uprawnionych do kontroli tego dokumentu.
W przypadku, gdy jak twierdzi strona ww. licencja przestała jej być potrzebna, powinna była zrzec się licencji, bowiem jest to korzystniejsze, niż cofnięcie licencji. Zgodnie z art. 15 ust. 5 u.t.d. cofnięcie licencji pozbawia przedsiębiorcę na okres 3 lat możliwości uzyskania nowej licencji.
Organ uznał, że podniesiony przez stronę zarzut dotyczący niezastosowania art. 189g § 1 k.p.a. jest niezasadny, ponieważ dopóki licencja nr [...] była ważna, to nie miało miejsca naruszenie prawa polegające na obowiązku zwrotu tej licencji. Wymieniony w tym przepisie termin można liczyć dopiero od dnia, w którym upłynął termin na dokonanie zwrotu licencji, a więc od 20 listopada 2018 r.
III.
Po rozpoznaniu skargi M.J. na ww. decyzję GITD, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 października 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1617/19 uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o kosztach postępowania.
Sąd pierwszej instancji przypomniał, że sporna w niniejszej sprawie jest licencja na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...] (nr blankietu [...]), która została udzielona skarżącemu oraz H.J. 30 stycznia 2004 r. z terminem ważności od 1 maja 2004 r. do 16 lipca 2052 r.
Skarżący podniósł w skardze, jak również w trakcie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem było cofnięcie spornej licencji, zakończone decyzją z 11 października 2018 r., że w 2011 roku zwrócił sporną licencję w związku z przekształceniem prowadzonej spółki cywilnej w spółkę jawną, w związku natomiast z prowadzeniem spółki jawnej skarżący uzyskał nową licencję o nr [...].
Zgodnie więc z art. 16 ust. 2 pkt 2 u.t.d., licencja wygasa w razie zrzeczenia się jej. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu, przepis art. 15 ust. 4 stosuje się odpowiednio.
Z wyjaśnień skarżącego wynika, że w 2011 roku wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 16 ust. 3 u.t.d., w związku ze zrzeczeniem się spornej licencji.
W ocenie WSA, GITD nie podjął żadnych działań zmierzających do zweryfikowania twierdzeń skarżącego, ograniczając się do żądania przedstawienia dokumentu potwierdzającego zwrot spornej licencji i nie uwzględniając przy tym wyjaśnień skarżącego, że w związku z upływem siedmiu lat od zwrotu spornej licencji nie posiada takich dokumentów. W efekcie organ naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ mógł nałożyć na skarżącego karę pieniężna za niezwrócenie licencji, która została już zwrócona w 2011 roku. Ponadto dążenie organu do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej bez podjęcia czynności wyjaśniających mających na celu weryfikację twierdzeń skarżącego narusza unormowaną w art. 8 k.p.a. zasadę zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy z tych samych wymienionych wyżej względów.
Organ prowadzący postępowanie jest w szczególności związany ogólnymi zasadami postępowania wytyczającymi ramy legalnej działalności zmierzającej do wydania decyzji administracyjnej. Organ ma obowiązek zgromadzenia oraz analizy dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów.
W kontekście zasad procesowych WSA stwierdził, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wyczerpujący, pozwalający na nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za brak zwrotu w terminie cofniętej licencji.
Okoliczność przekształcenia w 2011 roku spółki cywilnej skarżącego, w związku z którą została mu udzielona sporna licencja, w spółkę jawną uprawdopodabnia, że skarżący dokonał zwrotu tej licencji w 2011 roku. Upływ natomiast siedmiu lat od tej czynności uprawdopodabnia, że Skarżący nie posiada już dokumentów potwierdzających dokonanie tych czynności.
W tej sytuacji, organ mając wątpliwość co do wyjaśnień skarżącego powinien podjąć czynności wyjaśniające, zmierzające do weryfikacji twierdzeń strony. Powinien zatem ustalić, czy działalność w formie spółki cywilnej tj. B. s.c., o której skarżący informował organ w piśmie stanowiącym odpowiedź na pismo organu z 13 marca 2018 r., w rzeczywistości nie obejmuje działalności w zakresie transportu międzynarodowego, jak twierdzi skarżący. Organ powinien również ustalić jakie pojazdy samochodowych są zarejestrowane w związku z działalnością spółki jawnej, której skarżący jest wspólnikiem oraz ustalić czy odpowiadają one pojazdom samochodowym określonym we wnioskach o udzielenie licencji, dla których został udokumentowany wymóg zdolności finansowej, zgodnie z art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 i dla których organ wydał wypisy z udzielonych licencji ww. spółce jawnej. Ustalenia te mogą wykluczyć ewentualność wykorzystywania przez skarżącego spornej licencji i potwierdzić jego wyjaśnienia.
IV.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Warszawie wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego, kwestionując go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 133 § 1, art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie znajdującego się w aktach sprawy pisma organu z dnia 21 grudnia 2018 r. oraz treści ostatecznej decyzji organu nr BTM-WWU.513.172.2018.1153.23670, co miało niewątpliwy wpływ na treść rozstrzygnięcia, a w konsekwencji błędne uznanie, iż licencja została organowi zwrócona pomimo, że organ zweryfikował w swoich zasobach brak oryginału licencji nr [...], strona nie zaskarżyła decyzji BTM-WWU.513.172.2018.1153.23670, co w konsekwencji spowodowało błędne przekonanie Sądu I instancji co do poczynienia przez organ niepełnych ustaleń faktycznych i konieczności uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie;
3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 4 oraz 95a ust. 1 u.t.d., poprzez ich pominięcie przez Sąd I instancji jako istotnych wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która to decyzja jest zgodna z tymi wzorcami normatywnymi, czego nie uwzględnił Sąd I instancji, podczas gdy decyzja nr BTM-WWU.513.172.2018.1153.23670 o cofnięciu licencji jest decyzją ostateczną i brak zwrócenia przez skarżącego oryginału licencji w ciągu 14 dni od momentu kiedy ww. decyzja stała się ostateczną uprawniał organ do nałożenia kary.
Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz orzeczenie o kosztach postępowania.
Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie strona nie zrzekła się licencji i nie zwróciła oryginału blankietu. WSA pominął znajdujące się w aktach sprawy pismo GITD z 21 grudnia 2018 r. informujące o weryfikacji znajdujących się w zasobach organu dokumentów i stwierdzenie braku w teczce [...] oryginału licencji nr [...] (numer blankietu [...]).
Podkreślił również zmienność wyjaśnień skarżącego co do losów oryginału licencji - początkowo twierdził, że została zagubiona przez organ, następnie, że być może została zagubiona przez pracowników w związku ze zmianą siedziby bądź Pocztę Polską. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie ww. okoliczności, a organ podjął działania zmierzające do zweryfikowania twierdzeń strony.
Na blankiecie licencji znajduje się pouczenie o obowiązku jej przechowywania i wskazane są przykłady w których licencja ulega cofnięciu - pouczenie to zostało podpisane przez skarżącego. W celu zrzeczenia się licencji należy złożyć do organu, który ją wydał, odpowiednie zawiadomienie oraz zwrócić licencję i jej wypisy. WSA nieprawidłowo przyjął, że ewentualne niewykonywanie uprawnień wynikających z licencji jest równoznaczne ze zrzeczeniem się jej mimo, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego i nie zwrócił oryginału licencji. Ustalenie daty zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozów drogowych następuje na podstawie wykreślenia działalności gospodarczej z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub postanowienia o wykreśleniu z rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Nie jest zatem istotne ustalenie przez organ czy skarżący wykorzystuje sporną licencję, bowiem nadal prowadzi on indywidualną działalność gospodarczą w zakresie transportu i nie dokonał zwrotu licencji. Instytucja wygaśnięcia zezwolenia oraz wygaśnięcia licencji nie może być utożsamiana z jej cofnięciem, o ile bowiem cofnięcie licencji następuje na podstawie decyzji administracyjnej, o tyle wygaśnięcie licencji następuje z mocy prawa na skutek wystąpienia jednej z okoliczności wymienionych w ustawie.
Skarżący nie złożył w sprawie do organu oświadczenia o zrzeczeniu się licencji przed wszczęciem postępowania o cofnięcie.
Przedstawiana przez stronę licencja nr [...] dotyczy uprawnienia przyznanego spółce jawnej przy czym nie została wydana jako kontynuacja uprawnienia nr [...], co wynika z akt sprawy. Wskazywana przez skarżącego spółka jawna powstała z innej spółki cywilnej niż spółka będąca posiadaczem niezwróconej licencji nr [...] i nie może być mowy o kontynuacji uprawnień wynikających z licencji nr [...] na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 2 u.t.d.
V.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i orzeczenie o kosztach postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
VI.
Skarga kasacyjna jest w okolicznościach sprawy uzasadniona.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jednakże bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują jednak przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA w Warszawie, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Wniesiony środek odwoławczy wskazuje także na naruszenia obu podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. Z uwagi jednak na uzupełniający się wzajemnie charakter obu sformułowanych zarzutów (organ uważa, że WSA wadliwie ocenił zgromadzony materiał dowodowy, co skutkowało błędną oceną prawa materialnego), uzasadnione jest łączne rozpoznanie obu podniesionych uchybień, w kontekście istoty odpowiedzialności administracyjnej za niezwrócenie licencji w terminie.
Mając powyższe na uwadze należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się w kwestii istoty odpowiedzialności administracyjnej z tytułu naruszenia przepisów o transporcie drogowym i wymierzanych w związku z tym kar administracyjnych.
Sankcyjne ze swej istoty przepisy ustawy o transporcie drogowym, w tym także art. 95a, ustanawiają odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma przede wszystkim charakter obiektywny (zob. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 2460/11 dotyczący kar z art. 92a u.t.d.). Odpowiedzialność ta nie jest - co do zasady - uzależniona od przesłanki winy, zatem dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków związanych z szeroko pojętym przewozem drogowym. Kara administracyjna jest więc swoistym następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednak jej wymierzenie musi zawsze uwzględniać okoliczności sprawy.
Podkreślenia wymaga, że celem kar administracyjnych wymierzanych za delikty popełniane w transporcie drogowym jest niewątpliwie wymuszenie przestrzegania przepisów regulujących tę materię, które służą osiągnięciu różnych celów, wśród których naczelnym jest zapewnienie bezpieczeństwa osób i mienia, ale także skuteczności, uczciwości i rozliczalności działań podejmowanych w transporcie drogowym.
Rozbudowany i z założenia restrykcyjny system sankcji przewidziany przez ustawodawcę w ustawie o transporcie drogowym, jest więc wyrazem szczególnej wagi jaką ustawodawca wiąże z kwestiami prawidłowej realizacji operacji transportowych (tak bezpośrednio jak i pośrednio).
Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze przy tym ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim bowiem spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje, w tym także za skutki ich zaniedbań, niestaranności a nawet złej woli. Bez znaczenia w zasadzie pozostają więc okoliczności, w jakich doszło do powstania konkretnych naruszeń.
W kontekście okoliczności sprawy należy przypomnieć, że w myśl art. 5 ust. 1 u.t.d. podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na jego wykonywanie. Z kolei art. 15 ust. 4 u.t.d. stanowi, że przedsiębiorca jest obowiązany zwrócić dokumenty, o których mowa w art. 11, organowi, który udzielił licencji, niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o cofnięciu licencji stała się ostateczna. Niewykonanie tego obowiązku sankcjonowane jest karą pieniężną, którą określa art. 95a ust. 1 pkt 2 u.t.d., zgodnie z którym kto będąc zobowiązany do zwrotu zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, licencji lub wypisów z tych dokumentów albo świadectwa kierowcy nie zwraca ich organowi, który ich udzielił, w terminie 14 dni od dnia, w którym odpowiednio decyzja o cofnięciu zezwolenia, licencji, o czasowym cofnięciu wypisów z licencji wspólnotowej lub o cofnięciu świadectwa kierowcy stała się ostateczna - podlega karze pieniężnej w wysokości 1.000 zł.
Przypomnienia wymagają zatem okoliczności sprawy, które wskazują na to, że 30 stycznia 2004 r. przedsiębiorcy M.J. oraz H.J. została udzielona licencja na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy - numer licencji [...] (numer blankietu [...]). Licencja była ważna od 1 maja 2004 r. do 16 lipca 2052 r. i została cofnięta w drodze decyzji.
Jak dalej wynika z dokumentów zgromadzonych przez organ w toku postępowania i co nie zostało w sprawie zakwestionowane, 22 września 2010 r. wpis przedsiębiorcy dotyczący wspólnika spółki cywilnej H.J. został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej (z uwagi na likwidację działalności gospodarczej). Wpis dotyczący wspólnika spółki cywilnej M.J. jest zaś w dalszym ciągu aktywny w ewidencji i posiada w ramach wykazanych zakresów działalności również wykonywanie transportu drogowego.
Organ ustalił także, co nie jest kwestionowane w sprawie, że 26 maja 2011 r. wspólnikom M.J. oraz J.J. została udzielona licencja o numerze [...] (numer blankietu [...]). Licencja ta została udzielona przy tym jako nowa na rzecz spółki jawnej. Tym samym sporna w niniejszej sprawie licencja nr [...] nie została udzielona wskazanej F. Sp. j. w wyniku przeniesienia uprawnień na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 2 u.t.d., co sugerował skarżący.
W sprawie mamy zatem do czynienia z sytuacją, w której organ, podejmując wszelkie konieczne kroki (por. wezwania do współdziałania w wyjaśnieniu istoty sprawy), ustalił bez wątpliwości, że ani nie otrzymał zwrotu licencji nr [...] (nr blankietu [...]) po wydaniu decyzji cofającej to uprawnienie przewozowe, ani też nie ma jakiegokolwiek dowodu, chociażby pośredniego, wskazującego, że licencja została przekształcona w inną, zdana organowi w toku pozyskiwania nowej lub też nadana pocztą.
Należy także wskazać, że stanowisko skarżącego odnośnie do losów licencji ulegało, w istocie bez przekonującego uzasadnienia, znaczącym modyfikacjom. Raz bowiem strona twierdziła, że licencję na pewno zdała, ubiegając się o nową dla spółki jawnej i to organ ją zagubił. Innym razem twierdziła, że licencja uległa jednak zagubieniu przez pracowników w trakcie zmiany siedziby. Ostatecznie zaś strona podkreślała, że licencja została być może zagubiona przez pocztę, gdy skarżący wysłał ją do organu celem jej zwrotu. Na uwagę zasługuje jednak to, że nie ma żadnego wiarygodnego dowodu na to, że którakolwiek z powyższych okoliczności rzeczywiście miała miejsce. Strona nie przedstawiła ani dowodu złożenia licencji w siedzibie organu, ani też dowodu wysłania do niego druku tej licencji, ani też reklamacji przesyłki pocztowej, która miała rzekomo zaginąć. Brak jest również jakiejkolwiek inicjatywy strony, która mogłaby wskazywać, że podjęła jakiekolwiek kroki by powiadomić organ o ewentualnym zagubieniu druku licencji, co mogłoby z kolei mieć wpływ na wynik sprawy i odpowiedzialność skarżącego. W istocie strona zasłania się niepamięcią, mieszając wątki prowadzonej działalności gospodarczej, podejmowane działania i rzekome akty staranności. I choć zasada należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw z zakresu transportu drogowego nakazuje dbałość o posiadaną licencję, to strona nie legitymuje się jakimkolwiek dowodem, nawet pośrednim, który wskazałby, co się z tym dokumentem w rzeczywistości stało.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał woli współpracy z organem w ramach wynikającej z art. 77 § 1 k.p.a. zasady koniecznego współdziałania strony z organem w wyjaśnieniu istoty danej sprawy.
Sąd nie podziela przy tym stanowiska WSA, że okoliczność przekształcenia w 2011 roku spółki cywilnej, w związku z którą została mu udzielona sporna licencja, w spółkę jawną uprawdopodabnia sama przez się, że skarżący dokonał zwrotu licencji już w 2011 roku. Stanowisko to nie wynika jednak z jakiegokolwiek dowodu zgromadzonego w sprawie, zaś strona nie działała w celu wyjaśnienia nasuwających się wątpliwości. Jak wskazano skarżący, pomimo kierowanych przez organ zapytań, nie był w stanie przedstawić jakiegokolwiek dowodu zwrotu licencji czy też jej rzekomego wysłania do organu lub utracenia. Nie jest wytłumaczeniem faktu braku licencji upływ 7 lat od przekształcenia osobowego spółek.
W sprawie nie ma wątpliwości, że sporna licencja nr [...] (nr blankietu [...]) obejmowała uprawnienie do wykonywania transportu drogowego m.in. przez M.J., a ten nadal ujawniony jest w CEIDG jako podmiot wykonujący czynnie transport drogowy. Skoro więc istnieje obiektywnie taki stan jak wyżej opisany, zaś licencja została cofnięta, a strona nie wykazała nawet pośrednio, aby doszło do zwrotu druku, to nie ma jakichkolwiek powodów by prowadzić dalsze postępowanie wyjaśniające. W tym przypadku brak jest realnych podstaw by kwestionować stanowisko organu. Przy bierności strony, która nie zgłosiła w jakikolwiek sposób zaginięcia druku licencji, a przy tym nie przedstawiła żadnych dowodów na podjęcie innych działań, w szczególności zwrotu licencji organowi, zaktualizowały się wszelkie przesłanki obiektywnej odpowiedzialności za niezwrócenie licencji, o której mowa w art. 95a ust. 1 u.t.d. Szczególnego podkreślenia wymaga obiektywny charakter odpowiedzialności. Strona niewątpliwie była świadoma tego, że licencję po jej cofnięciu należy zwrócić organowi w terminie 14 dni. Brak jest jednak dowodów, że działania takie zostały w ogóle podjęte (zwłaszcza przy wydawaniu licencji dla spółki jawnej), jak również brak jest dowodów, że licencję jako utraconą zgłoszono organowi.
W tym stanie rzeczy trafny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, gdyż WSA błędnie uznał, że licencja została zwrócona. Brak jest przy tym wiarygodnych dowodów na to, że stan taki miał w ogóle miejsce. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że organ winien był dalej weryfikować losy licencji i uzupełnić materiał dowodowy, zwłaszcza poprzez badanie licencji przysługujących spółce cywilnej B..
W następstwie tego wadliwie nie zastosowano art. 95a ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 4 u.t.d.
W okolicznościach sprawy, wobec ostatecznego cofnięcia spornej licencji, brak zwrócenia przez skarżącego oryginału licencji w ciągu 14 dni od momentu kiedy decyzja cofająca stała się ostateczna, a także brak wykazania, że licencja zaginęła, dawał podstawę do nałożenia kary pieniężnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan faktyczny sprawy jest dostatecznie wyjaśniony, zatem możliwe było orzeczenie w sposób, o którym mowa w art. 188 p.p.s.a. Stąd też uchylono wyrok WSA oraz oddalono skargę na decyzję GITD.
O kosztach postępowania należnych organowi od skarżącego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI