II GSK 428/22

II GSK 428/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Grzegorz Dudar
Wojciech Maciejko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Go 544/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2021-11-03
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia NSA Anna Ostrowska (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Jan Pankiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 3 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Go 544/21 w sprawie ze skargi J.Z. na decyzję Lubuskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 kwietnia 2021 r. nr II/NS- HPCHN-3/13/2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Zielonej Górze (dalej: organ I instancji, PPIS) decyzją z dnia 9 lutego 2021 r., działając na podstawie art. 104 § 1 i 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.), umorzył postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej pod postacią "przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: zmęczeniowe złamanie kości" wymienionego w poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych określonego w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367; dalej: rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych) u J.Z. (dalej: skarżąca).
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego, wyjaśnień skarżącej oraz informacji uzyskanej z Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Zielonej Górze, nie znalazł nowych okoliczności i dowodów mających wpływ na kontynuowanie postępowania, gdyż w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę w sposób ostateczny, tj. decyzja Lubuskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 czerwca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję PPIS z dnia 5 marca 2019 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej chorób zawodowych układu ruchu wymienionych pod poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych, co do której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę wyrokiem z dnia 20 listopada 2019 r., o sygn. akt II SA/Go 583/19. W związku z tym w ocenie organu kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii byłoby niedopuszczalne.
Po rozpatrzeniu odwołania Lubuski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: organ odwoławczy, LPWIS) decyzją z dnia 9 kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
II.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 3 listopada 2021 r., o sygn. akt II SA/Go 544/21, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę J.Z.
Sąd I instancji wskazał, iż z analizy akt sprawy wynika, że pomiędzy postępowaniem zakończonym decyzją LPWIS z 28 czerwca 2019 r., a postępowaniem zainicjowanym przez skarżącą w styczniu 2020 r. zachodzi tożsamość. Sąd stwierdził, że zarówno w postępowaniu administracyjnym podlegającym kontroli w niniejszej sprawie, jak i w postępowaniu zakończonym decyzją LPWIS z 28 czerwca 2019 r., stroną domagającą się stwierdzenia choroby zawodowej była skarżąca, zaś organ administracji publicznej właściwy do rozpoznania w obu sprawach był ten sam. Wskazano również, że zarówno w dacie złożenia pierwszego wniosku o stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej – zmęczeniowe złamanie kości (poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych), jak i wniosku z dnia 31 stycznia 2020 r. dotyczącego stwierdzenia choroby zawodowej – zmęczeniowe złamanie kości, obowiązywało to samo rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, wydane na podstawie art. 237 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r., poz. 1040 ze zm.; dalej: k.p.). W ocenie Sądu I instancji stanowi to o tożsamości stanu prawnego istotnego dla rozstrzygnięcia w obu porównywanych sprawach. Sąd wskazał także na zbieżność stanu faktycznego obu analizowanych spraw z uwagi na to, że oba wnioski skarżącej dotyczą tego samego okresu zatrudnienia (od 1962 do 2009 r.) u tego samego pracodawcy, z pracą u którego skarżąca wiąże wystąpienie choroby zawodowej. Ponadto w obu sprawach skarżąca wskazała na tę samą jednostkę chorobową – zmęczeniowe złamanie kości (poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych), przy jednoczesnym braku wskazania nowych okoliczności. Wobec tego Sąd I instancji stwierdził całkowitą tożsamość podmiotową i przedmiotową spraw, co z kolei potwierdzało – zdaniem Sądu – prawidłowość i zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.
III.
Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego zmianę w całości, poprzez stwierdzenie potrzeby poddania skarżącej badaniu przez biegłych lekarzy z zakresu schorzeń, na które skarżąca cierpi, gdyż tylko wtedy i wyłącznie przez to, może dojść do usunięcia rozbieżności pomiędzy przedłożonymi przez skarżącą dokumentami, a twierdzeniami organu i faktycznego rozpoznania istoty sprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania przez bezkrytyczne przyjęcie jako w pełni wiarygodnych twierdzeń skarżonego organu, że przedłożone przez skarżącą dokumenty określające jej aktualny stan zdrowia nie wnoszą niczego istotnego do sprawy, gdyż nie świadczą, że skarżąca choruje na cztery choroby zawodowe i w konsekwencji - w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie art. 2351 k.p. przez jego nie zastosowanie - mimo bezspornego faktu, że jej schorzenia wyczerpują w pełni znamiona chorób zawodowych, o których mowa w tym artykule.
IV.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji.
Wstępnie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Skargę kasacyjną, w granicach której podejmuje czynności Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Należy podkreślić, iż skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym zaskarżenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, co znalazło swój wyraz również w przymusie adwokacko-radcowskim, tj. obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 578/20). Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kierując się powyższymi wytycznymi, rozpatrywaną skargę kasacyjną należało oddalić, gdyż została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że sformułowany w niniejszej skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania nie wskazuje na jakikolwiek przepis postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżąca ograniczyła się do zarzucenia Sądowi I instancji naruszenia "przepisów postępowania przez bezkrytyczne przyjęcie jako w pełni wiarygodnych twierdzeń skarżonego organu, że przedłożone przez skarżącą dokumenty określające jej aktualny stan zdrowia nie wnoszą niczego nowego do sprawy, gdyż nie świadczą, że skarżąca choruje na cztery choroby zawodowe". Zarzutu tego nie powiązano z jakimkolwiek przepisem prawa procesowego. Skarżąca nie wywiązała się w tym zakresie z obowiązku wskazania przepisu, o jakim mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Również lektura uzasadnienia skargi kasacyjnej nie pozwala na rekonstrukcję treści tego zarzutu. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie przywołuje żadnej regulacji procesowej. Tak skonstruowany zarzut nie mógł zatem być nie tylko uwzględniony, ale nawet poddany ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Nie mógł zostać uwzględniony również drugi zarzut, naruszenia przepisu prawa materialnego w postaci art. 2351 k.p. poprzez jego niezastosowanie "mimo bezspornego faktu, że schorzenia skarżącej wyczerpują w pełni znamiona chorób zawodowych,
o których mowa w tym przepisie". Przypomnieć należy, iż istotą postępowania, w którym wydano zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim decyzję jest wyłącznie to, czy sprawa administracyjna okazała się bezprzedmiotowa w związku z załatwieniem sprawy o takim samym przedmiocie wydaną już wcześniej ostateczną decyzją administracyjną. Kwestionowana skargą decyzja została wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., a wyłącznym powodem takiego rozstrzygnięcia był obowiązek organów uniknięcia wydania kolejnej decyzji w sprawie o takim samym przedmiocie, tj. nawiązującej stosunek prawa materialnego między tymi samymi stronami (skarżącą i organami inspekcji sanitarnej obydwu instancji), co naraziłoby organy na zarzut wydania decyzji obarczonej wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Stosownie natomiast do art. 2351 k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących
w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Wbrew ocenie skarżącej, trafnie przyjęły orzekające w sprawie organy, że nie mogło dojść do wydania kolejnej decyzji orzekającej o istocie sprawy
w przedmiocie stwierdzenia wobec skarżącej podstaw choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: zmęczeniowe złamanie kości wymienionej w poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych. W obrocie prawnym nadal pozostaje bowiem prawomocna decyzja LPWIS z dnia 28 czerwca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję PPIS z dnia 5 marca 2019 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej "przewlekłej choroby układu ruchu, wywołanej sposobem wykonywania pracy: zmęczeniowe złamanie kości wymienionej w poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych", zakończona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Go 583/19, oddalającym skargę J.Z. na ww. decyzję LPWIS.
Organy słusznie uznały, iż pomiędzy sprawą zakończoną decyzją LPWIS z dnia 28 czerwca 2019 r., i sprawą zakończoną decyzją LPWIS 9 kwietnia 2021 r., zachodziła tożsamość. Podanie o stwierdzenie choroby zawodowej w postaci "przewlekłej choroby układu ruchu, wywołanej sposobem wykonywania pracy: zmęczeniowe złamanie kości wymienionej w poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych" w obydwu sprawach składała skarżąca. W obydwu sprawach właściwe okazały się te same organy Inspekcji Sanitarnej. Realia prawne i faktyczne obydwu spraw również okazały się takie same; skarżąca (nie kontynuując zatrudnienia) zamierzała wykazać chorobę zawodową wskutek narażeń w środowisku pracy w trakcie swojego zatrudnienia w latach 1962-2009, tj. w trakcie wykonywania pracy na stanowisku kasjer-dysponent w P. S.A.
Trafnie przyjął Sąd I instancji, a wcześniej organy Inspekcji Sanitarnej, że granice sprawy w nowym postępowaniu nie uległy zmianie tylko przez to, że skarżąca w nowym podaniu (i załączonych do niego dokumentach) powołała się na rozpoznanie przewlekłej choroby układu ruchu: zmęczeniowe złamanie kości wymienionej w poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych. W przedmiocie choroby zawodowej, wymienionej pod poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych, zarzuty skarżącej sprowadzały się m.in. do polemiki z ostateczną decyzją LPWIS z dnia z dnia 28 czerwca 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję PPIS o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby układu ruchu: zmęczeniowe złamanie kości, wymienionej pod poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych. Decyzja ta natomiast zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., mogłaby być zweryfikowana tylko w trybach nadzwyczajnych wskazanych w tym przepisie.
Jak jednoznacznie stwierdzono w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Go 583/19, w rozpatrywanej sprawie, zgodnie z wymaganą procedurą, wydane zostało orzeczenie WOMP w Zielonej Górze, a na skutek wniesionego przez stronę odwołania również orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, jako organu II instancji. Organy orzecznicze obydwu instancji stwierdziły brak podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej pod postacią zmęczeniowego złamania kości – palca III ręki prawej.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że do schorzeń skarżącej wskazywanych w ramach prowadzonych postępowań administracyjnych w sprawie chorób zawodowych wymienionych w poz. 19.1, poz. 19.5, poz. 19.6 i poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych odnosił się kilka razy Instytut Medycyny Pracy w Łodzi wydając opinie oraz orzeczenia lekarskie o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych z poz. 19.1, 19.5, 19.6, 20.1, a całość spraw odnośnie podejrzenia chorób zawodowych zakończyła się prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, w rezultacie których podtrzymano stanowisko odnośnie braku podstaw do stwierdzenia ww. chorób zawodowych. Z akt wynika także, iż przyczyną wydania decyzji PPIS i LPWIS z 2019 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej układu ruchu wymienionej w poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych była m.in. okoliczność, iż w środowisku pracy skarżącej brak było czynników powodujących powstanie tego rodzaju schorzeń, a mianowicie skarżąca nie wykonywała pracy w narażeniu chrakteryzującym się jednorodnością i monotypią ruchów. Wobec tego, iż nowe okoliczności, na które powoływała się skarżąca, nie odnosiły się do czynników występujących w miejscu pracy, organy zasadnie zaniechały dalszego prowadzenia postępowania, zwłaszcza przeprowadzania ponownych badań.
Jednostki orzecznicze oraz organy inspekcji sanitarnej jednoznacznie stwierdziły, iż czynności zawodowe jakie wykonywała skarżąca nie charakteryzowały się jednorodnością i monotypowością ruchów. Takie zaś właściwości pracy, z medycznego punktu widzenia, były konieczne dla stwierdzenia w środowisku pracy narażenia zawodowego w rozumieniu art. 2351 k.p., które mogłoby rodzić przynajmniej wysokie prawdopodobieństwo przewlekłej choroby układu ruchu: zmęczeniowe złamanie kości, wymienionej pod poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych.
Skoro w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Go 583/19 przesądzono, iż brak jest podstaw do kwestionowania stanowiska Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi zawartego w orzeczeniu lekarskim z dnia 27 września 2018 r. oraz do wyznaczenia sprawie innej jednostki badającej II instancji, to tym samym powoływanie się na nowe dolegliwości nie było w stanie zmienić granic rozpoznawanej wcześniej sprawy. Nowe okoliczności, na które powoływała się skarżąca, nie odnosiły się do czynników występujących w miejscu pracy, stąd też organy zasadnie zaniechały dalszego prowadzenia postępowania, zwłaszcza przeprowadzania ponownych badań.
Należy także zauważyć, że skarżąca nie kwestionowała dokonanej oceny organów w zakresie narażenia zawodowego; w szczególności zaś nie składała skargi kasacyjnej od ww. wyroku oddalającego jej wcześniejszą skargę w sprawie, w której organy Inspekcji Sanitarnej orzekały o istocie, wypowiadając się co do treści narażenia zawodowego z art. 2351 k.p. związanego ze "sposobem wykonywania pracy" w rozumieniu poz. 19.6 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, na stanowiskach pracy skarżącej, które wyeliminowało wobec niej możliwość powstania przewlekłej choroby układu ruchu: zmęczeniowe złamanie kości.
Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.