II GSK 411/21

II GSK 411/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Krzysztof Sobieralski /sprawozdawca/
Marcin Kamiński
Symbol z opisem
6312 Odmowa   wydania       pozwolenia    na       broń
Hasła tematyczne
Broń i materiały wybuchowe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2707/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-10-15
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 284
art. 10 ust. 1, art. 10 ust. 7, art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2707/19 w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na broń palną w celu sportowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. Z. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2707/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. Z., zwanego dalej "skarżącym", na decyzję Komendanta Głównego Policji, zwanego dalej także "organem" lub "organem odwoławczym", z dnia 10 października 2019 r., nr EA-b-1563/1243/19, w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną do celu sportowego.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 20 listopada 2018 r. skarżący wystąpił do Komendanta Stołecznego Policji, zwanego dalej "organem pierwszej instancji", o wydanie pozwolenia na broń palną do celu sportowego w ilości 30 sztuk. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 1 lipca 2019 r. odmówił wydania skarżącemu pozwolenia na broń. Podstawę negatywnego rozstrzygnięcia wniosku, stanowiło ustalenie organu pierwszej instancji, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie, że wnioskodawca stanowi zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (w tym prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 27 grudnia 2012 r., sygn. akt II K 678/11, uznający skarżącego winnym popełnienia czynu z art. 263 § 2 kodeksu karnego (tj. nielegalnego posiadania broni) wywiedziono, iż wnioskodawca dopuścił się naruszenia porządku prawnego i nie daje zatem gwarancji zgodnego z prawem posiadania i używania broni palnej dla celu sportowego. Po rozpatrzeniu odwołania organ drugiej instancji opisaną na wstępie decyzją z dnia 10 października 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że choć skarżący obecnie jest osobą niekaraną i nie toczy się przeciwko niemu żadne postępowanie karne, a w miejscu zamieszkania i zameldowania do jego postawy nie ma zastrzeżeń, to – jak wynika z akt – jego dotychczasowe zachowanie nie daje gwarancji bezpiecznego posiadania i używania broni palnej. W przeszłości skarżący dopuścił się bowiem naruszenia porządku prawnego przez dokonanie przestępstwa, wyczerpującego dyspozycję art. 263 § 2 kodeksu karnego, tj. od stycznia 2000 r. do dnia 4 grudnia 2006 r. posiadał bez wymaganego zezwolenia broń palną – 14 jednostek broni, 409 szt. amunicji do broni palnej, oraz 71 szt. istotnych części broni palnej. Organ odwoławczy stwierdził, że co prawda za powyższy czyn nastąpiło zatarcie skazania, co zgodnie z prawem nakazuje uważać skarżącego za osobę niekaraną, ale organy Policji maja prawo ocenić, nie tyle sam fakt skazania bądź ukarania, ale jego zachowanie i postawę jako potencjalnego posiadacza pozwolenia na broń palną w świetle art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji.
Oddalając skargę na opisaną wyżej decyzję Sąd I instancji wyjaśnił podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji, to jest art. 10 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2019 r. poz. 284 ze zm.), zwanej dalej "u.b.a.". Wskazał, że w rozpoznawanej sprawie podstawę odmowy przyznania skarżącemu pozwolenia na broń było ustalenie przez organy, iż nie daje on rękojmi, że w przyszłości jego zachowanie nie stworzy zagrożenia dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Sąd I instancji podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów, że rodzaj popełnionego przez skarżącego czynu karnego oraz okoliczności jego popełnienia wskazują na to, iż nie daje on rękojmi, że w przyszłości jego zachowanie nie stworzy zagrożenia dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Skarżący, jako wieloletni członek organizacji strzeleckich i instruktor strzelectwa sportowego, posiadając pozwolenie na broń, powinien zdawać sobie sprawę z konsekwencji nielegalnego posiadania broni i amunicji. Mimo to przez długi czas (od 2000 do 2006 r.) posiadał broń i amunicję bez zezwolenia, co świadczy o jego lekceważącym stosunku do obowiązujących przepisów prawa regulujących zasady posiadania broni i amunicji. Posiadanie broni i amunicji bez pozwolenia przez tak znaczny okres czasu, jest nie tylko przejawem nieodpowiedzialności osoby, która tak postępuje, ale świadczy także o braku wyobraźni, co do ewentualnych skutków takiego postępowania.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił P. Z. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono obie podstawy kasacyjne określone w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "P.p.s.a.".
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:
a. art, 10 ust. 1 u.b.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż osoba, która dopuściła się w przeszłości naruszenia zasad posiadania broni i amunicji, stanowi z tego tylko powodu zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego, w sytuacji gdy wskazane naruszenie dokonane zostało przed 15 laty, miało jednorazowy charakter, orzeczone skazanie uległo zatarciu, a powyższe naruszenie zasad posiadania broni i amunicji stanowi jedyną podstawę do dokonania takiej oceny i wykładni przed Sąd I instancji;
b. art. 10 ust. 1 w związku z art. 15 ust. 1 pkt. 6 lit. a) u.b.a. w związku z art. 106 Kodeksu karnego, zwanego dalej "K.k.", poprzez ich błędną wykładnię i niesłuszne uznanie przez organy wydające skarżone decyzje oraz Sąd I instancji, że przesłankę wymienioną w art. 15 ust. 1 pkt. 6 lit. a u.b.a. można interpretować rozszerzające, ignorując brzmienie językowe słowa "skazany", tj. dyspozycję tego przepisu stosować do skazań zatartych w rozumieniu art. 106 K.k.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, to jest:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", poprzez bezzasadne przyjęcie przez Sąd I instancji, że w postępowaniu administracyjnym czynności kontrolne zostały wykonane prawidłowo, mimo, iż w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę sytuacji, naruszając obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym zajęcia stanowiska wobec różnic w zebranym materiale dowodowym będącym podstawą decyzji, skutkujące niewłaściwym zastosowaniem art. 151 P.p.s.a. wyrażającym się oddaleniem skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 10 października 2019 r, w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną do celów sportowych, mimo wykazania w skardze naruszenia prawa materialnego (art. 10 ust. 1 u.b.a.) oraz przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.) mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to w sytuacji, w której prawidłowe zastosowanie przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. prowadziłoby do uchylenia zaskarżonej decyzji;
b. art. 1 i 3 § 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), zwanej dalej "P.u.s.a.", oraz art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 10 ust. 1 i w związku art. 15 ust. 1 pkt od 1 do 5 u.b.a., podczas gdy obowiązkiem Sądu I instancji było stwierdzenie naruszenia wymienionych przepisów przez ich niewłaściwą interpretację i uznanie, że właściwa ich interpretacja powinna prowadzić do stanowiska, że skarżący spełnił wszystkie kryteria uzasadniające wydanie pozwolenia na broń palną do celów sportowych;
c. a w efekcie powyższych - naruszenie norm art. 134 § 1, art. 135 i art. 151 P.p.s.a. poprzez ich zastosowanie mimo istnienia podstaw do uchylenia decyzji.
W oparciu o powołane zarzuty skarżący kasacyjnie sformułował wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji oraz "przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania". Sformułowano również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Rozpoznając sprawę w tych granicach Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, gdyż zarzuty w niej sformułowane są niezasadne.
Posiadanie i używanie broni palnej poddane jest w polskim systemie prawnym daleko idącej reglamentacji administracyjnej, której istota jest ograniczenie w dziedzinie wykorzystania składników majątku, świadczenia usług, obrotu towarowego czy też swobody działalności gospodarczej w imię szeroko pojętego interesu publicznego. Prawo do posiadania broni nie należy do praw jednostki gwarantowanych w Konstytucji RP, nie ma charakteru publicznego prawa podmiotowego. Dostęp do broni poddany jest istotnym ograniczeniom wynikającym zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i z potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego (por. wyroki NSA: z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1562/10; z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05, Lex Nr 201345; por. też M. Filar, Prawo do posiadania broni palnej jako obywatelskie prawo podmiotowe, "Państwo i Prawo" 1997, nr 5, s. 43-45). Zgodnie z art. 5 Konstytucji RP zadaniem Państwa jest, między innymi zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom. W ramach tego obowiązku Państwo musi przeciwdziałać bezprawnym zagrożeniom i zamachom wymierzonym w obywateli. W treści art. 10 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, nadal zwanej "u.b.a.", zawarta została zarówno norma kompetencyjna, jak i materialna, upoważniająca właściwy organ do wydania pozwolenia na broń: "jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni" (ust. 1). Wskazano także podstawę do określenia celów wydania pozwolenia na broń z przykładowym ich wskazaniem (ust. 2) oraz został określony, w stylizacji pozytywnej, otwarty katalog przesłanek uważanych przez ustawodawcę za "ważną przyczynę" wydania pozwolenia (ust. 3).
Decyzja o pozwoleniu na broń palną do celów sportowych ma charakter decyzji związanej. Oznacza to, że w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek materialnoprawnych wskazanych art. 10 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 u.b.a., przy braku przesłanek negatywnych wymienionych w art. 15 ust. 1 tej ustawy, właściwy organ zobowiązany jest do wydania pozwolenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 1945/12, z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 404/22). Należy jednak podkreślić, że wydając pozwolenie na broń, ustawodawca pozostawił organowi uznanie, ale w przedmiocie określenia celu, w jakim zostaje ono wydane oraz rodzaju i liczby egzemplarzy broni (art. 12 ust. 1 u.b.a.), jak również co do tego, czy wykluczyć lub ograniczyć możliwość noszenia broni (art. 10 ust. 7 u.b.a.). Zgodnie z art. 10 ust. 3 pkt 3 u.b.a., za ważną przyczynę dla wydania pozwolenia na broń do celów sportowych uważa się w szczególności
udokumentowane członkostwo w stowarzyszeniu o charakterze strzeleckim, posiadanie kwalifikacji sportowych, o których mowa w art. 10b, oraz licencji właściwego polskiego związku sportowego.
Podstawą odmowy wydania pozwolenia na broń palną do celów sportowych w rozpoznawanej sprawie był brak spełnienia przez skarżącego przesłanki pozytywnej, o której stanowi art. 10 ust. 1 u.b.a., gdyż posiadanie przez niego broni stanowi zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego.
Słusznie przyjmuje Sąd I instancji, że skazanie za przestępstwo, które z mocy ustawy uważa się za niebyłe, nie stoi na przeszkodzie dokonaniu pełnej i obiektywnej oceny właściwości i warunków osobistych osoby ubiegającej się o wydanie pozwolenia na broń. Zatarcie skazania pozwala wprawdzie daną osobę uznać za niekaraną, jednakże przy ocenie osobowości posiadacza broni ważny jest nie tyle fakt ukarania, ale dotychczasowe życie i sposób postępowania tej osoby. Zatarcie skazania nie stanowi zatem przeszkody do ustalenia w trybie art. 75 K.p.a., że osoba, która posiada broń, a która popełniła czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Z tego względu zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 u.b.a. jest niezasadny.
Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Skarżący kasacyjnie podnosi, że organy administracji i Sąd I instancji niesłusznie uznały, że przesłankę wymienioną w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.b.a. można interpretować rozszerzająco ignorując brzmienie językowe słowa "skazany", to jest dyspozycję tego przepisu stosować do skazań zatartych w rozumieniu art. 106 K.k. Stosownie do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.b.a., pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. Powołany przepis nie był w sprawie stosowany przez organy administracji obu instancji oraz przez Sąd I instancji, nie mógł więc zostać naruszony. Jak wyżej wyjaśniono podstawą odmowy wydania pozwolenia na broń sportową nie było zaistnienie przesłanki negatywnej opisanej w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.b.a., lecz brak spełnienia przesłanki pozytywnej, o której mowa w art. 10 ust. 1 u.b.a., to jest ustalenie, że skarżący nie daje rękojmi, iż w przyszłości jego zachowanie nie stworzy zagrożenia dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Ocenę taką wywiedziono z faktu, iż skarżący w przeszłości posiadał bez wymaganego zezwolenia broń palną w postaci 14 jednostek broni, 409 sztuk amunicji do broni palnej oraz 71 sztuk istotnych części broni palnej, za co został uznany za winnego na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt V Ka 368/13.
Niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, czemu dały wyraz w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Postępowanie rozpoznawcze prowadzone było z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, 77, 80 oraz 107 § 1 K.p.a. W szczególności – wbrew zarzutom skargi kasacyjnej - odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę sytuacji. Przy czym oceniano tu sytuację skarżącego w całokształcie pozwalającym negatywnie zweryfikować spełnienie przez niego pozytywnej przesłanki wydania pozwolenia na broń sportową, o której mowa w art. 10 ust. 1 u.b.a. w kontekście braku rękojmi, iż w przyszłości jego zachowanie nie stworzy zagrożenia dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego.
Zarzut naruszenia art. 1 i 3 § 2 P.u.s.a. oraz art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. powiązano z naruszeniem art. 10 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 pkt od 1 do 5 u.b.a. Jak wyżej wskazano, art. 10 ust. 1 u.b.a. w zakresie braku spełnienia przez skarżącego pozytywnych przesłanek wydania pozwolenia na broń sportową został zastosowany prawidłowo, natomiast wymienione w art. 15 ust. 1 pkt od 1 do 5 u.b.a. przesłanki negatywne wydania tego pozwolenia nie wystąpiły. Sąd I instancji prawidłowo zatem oddalił skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Ponadto o naruszeniu art. 1 § 1 i § 2 ustawy P.u.s.a. można mówić w przypadku, gdyby sąd administracyjny zaniechał wykonania kontroli decyzji administracyjnej, odmawiając rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, lub wykonując tę kontrolę zastosowałby inne kryteria niż kryterium zgodności z prawem, bądź wyszedłby poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego, rozpoznając skargę na akt lub czynność niepoddane jego kognicji lub zastosował środki ustawie nieznane. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 135 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. poprzez ich zastosowanie. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. musi być stosowany przez wojewódzki sąd administracyjny w każdej sprawie. Wyznacza on bowiem granice rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, stanowiąc, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Natomiast przepis art. 135 P.p.s.a. nie został w sprawie zastosowany, nie mógł więc zostać naruszony. Zgodnie z tym przepisem, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stosowanie tych środków oznacza stosowanie przez sąd sankcji wzruszalności, sankcji nieważności, sankcji bezskuteczności lub sankcji zobowiązania do działania. Sankcje te są jednak stosowane w przypadku wydania przez sąd administracyjny pierwszej instancji wyroku uwzględniającego skargę (oczywiście w zależności od rodzaju zaskarżonego przejawu działania lub zaniechania organu wykonującego administrację publiczną). Natomiast w przypadku wydania wyroku oddalającego skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. – tak jak w rozpoznawanej sprawie – przepis art. 135 P.p.s.a. nie jest stosowany. Poczynione ustalenia faktyczne w kontekście znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego i dokonana w tych granicach ocena zgodności z prawem wydanych decyzji administracyjnych dawały pełne podstawy do oddalenia skargi w oparciu o art. 151 P.p.s.a., z tego względu zarzut naruszenia tego przepisu również był nieuzasadniony.
W tych okolicznościach skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).