II GSK 409/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-16
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowyopłata elektronicznakara pieniężnaviaTOLLviaBOXnumer rejestracyjnyaktualizacja danychdrogi publiczneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie kary za przejazd bez opłaty elektronicznej, uznając, że brak aktualizacji numeru rejestracyjnego pojazdu w systemie viaTOLL skutkuje obowiązkiem zapłaty kary, nawet przy dodatnim saldzie na koncie.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżący twierdził, że przejazd został opłacony, a problem wynikał jedynie z braku aktualizacji numeru rejestracyjnego pojazdu w systemie viaTOLL po jego przerejestrowaniu. Sąd administracyjny pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie, podkreślając, że system poboru opłat działa automatycznie i przypisuje transakcje do konkretnego numeru rejestracyjnego, a obowiązek aktualizacji danych spoczywa na użytkowniku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. W. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą karę pieniężną za przejazd po autostradzie A4 bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której pojazd o numerze rejestracyjnym [...] przejechał przez bramownicę, a urządzenie viaBOX użyte w tym pojeździe było przypisane do innego numeru rejestracyjnego ([...]). Skarżący argumentował, że przejazd został faktycznie opłacony, a problem wynikał z nieuwagi przy przerejestrowaniu pojazdu i braku aktualizacji danych w systemie. NSA, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, uznał te argumenty za bezzasadne. Sąd podkreślił, że system elektronicznego poboru opłat działa automatycznie i identyfikuje pojazdy na podstawie przypisanego numeru rejestracyjnego. Brak komunikacji urządzenia z systemem lub brak aktualizacji danych rejestracyjnych w systemie skutkuje powstaniem obowiązku uiszczenia kary pieniężnej, niezależnie od dodatniego salda na koncie użytkownika czy subiektywnego przekonania o prawidłowym działaniu systemu. Obowiązek dbałości o aktualność danych spoczywa na użytkowniku systemu, a zaniechanie tego obowiązku nie może być usprawiedliwiane błędami operatora. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak aktualizacji numeru rejestracyjnego w systemie viaTOLL, mimo dodatniego salda na koncie, skutkuje nieuiszczeniem opłaty w rozumieniu ustawy o drogach publicznych i powstaniem obowiązku nałożenia kary pieniężnej.

Uzasadnienie

System poboru opłat działa automatycznie i przypisuje transakcje do konkretnego numeru rejestracyjnego. Obowiązek dbałości o aktualność danych, w tym numeru rejestracyjnego, spoczywa na użytkowniku systemu. Zaniechanie tego obowiązku nie może być usprawiedliwiane brakiem winy czy błędem operatora systemu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.d.p. art. 13 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej stanowi naruszenie obowiązku.

Pomocnicze

u.d.p. art. 13i § ust. 3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Dotyczy obowiązku wyposażenia pojazdu w urządzenie do poboru opłat.

u.d.p. art. 13ia § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Podstawa do nałożenia kary pieniężnej.

u.d.p. art. 13k § ust. 2a

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Dotyczy wysokości kary pieniężnej.

u.d.p. art. 13k § ust. 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Dotyczy wysokości kary pieniężnej.

u.d.p. art. 131 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Podstawa do nałożenia kary pieniężnej.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej

Określa wysokość stawek opłaty elektronicznej.

u.t.d. art. 50 § pkt 1 lit. j

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Dotyczy kompetencji organów w zakresie nakładania kar.

u.t.d. art. 51 § ust. 6 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Dotyczy kompetencji organów w zakresie nakładania kar.

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia przez NSA.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak aktualizacji numeru rejestracyjnego w systemie viaTOLL, mimo dodatniego salda na koncie, skutkuje nieuiszczeniem opłaty i obowiązkiem nałożenia kary pieniężnej. Obowiązek dbałości o aktualność danych w systemie poboru opłat spoczywa na użytkowniku. System poboru opłat działa automatycznie i przypisuje transakcje do konkretnego numeru rejestracyjnego.

Odrzucone argumenty

Przejazd został faktycznie opłacony, a problem wynikał jedynie z braku aktualizacji numeru rejestracyjnego po przerejestrowaniu pojazdu. Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i sprzeczność ustaleń z materiałem dowodowym.

Godne uwagi sformułowania

brak komunikacji urządzenia viaBOX z siecią w momencie przejazdu brak aktualizacji danych rejestracyjnych w systemie powoduje, że przejazd pojazdu o nowym numerze jest traktowany jako przejazd bez opłaty obowiązkiem użytkownika systemu elektronicznego poboru opłat jest dbałość o aktualność danych przypisanych do urządzenia pokładowego, w szczególności numeru rejestracyjnego pojazdu zaniechanie tego obowiązku nie może być usprawiedliwiane brakiem winy czy błędem operatora systemu uiszczenie opłaty "na konto" przypisane do innego numeru rejestracyjnego nie powoduje skutku prawnego w postaci opłacenia przejazdu pojazdu faktycznie korzystającego z drogi dla oceny, czy przejazd został opłacony w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych, decydujące znaczenie ma zarejestrowanie transakcji przez system elektroniczny w odniesieniu do konkretnego numeru rejestracyjnego pojazdu.

Skład orzekający

Gabriela Jyż

przewodniczący

Anna Ostrowska

członek

Dariusz Zalewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady odpowiedzialności użytkownika systemu poboru opłat za aktualność danych rejestracyjnych pojazdu i konsekwencji braku takiej aktualizacji."

Ograniczenia: Dotyczy systemu viaTOLL/viaBOX i przepisów o opłatach za przejazd drogami krajowymi. Interpretacja może być stosowana do innych systemów automatycznego poboru opłat.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje częsty problem techniczny i prawny związany z systemami poboru opłat, pokazując, jak drobne zaniedbanie formalne może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych.

Zapomniałeś zaktualizować numer rejestracyjny w viaTOLL? Zapłacisz karę, nawet jeśli masz środki na koncie!

Dane finansowe

WPS: 1500 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 409/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska
Dariusz Zalewski /sprawozdawca/
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 465/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-08-20
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 645
art. 13 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia NSA Dariusz Zalewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 465/24 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 listopada 2023 r. nr BP.702.354.2022.2275.BEPO.868 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I. Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 465/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 listopada 2023 r. nr BP.702.354.2022.2275.BEPO.868 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
II. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. W dniu 28 lipca 2021 r. o godzinie 10:22:45 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr A04_0426,6_PEF_0 (1062) znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka A4 węzeł Balice I - węzeł Korczowa zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym ER 2021209301650106260E.
Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.), co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Na podstawie informacji znajdujących się w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców organ ustalił, że łączna dopuszczalna masa całkowita ww. zespołu pojazdów przekroczyła wartość 3,5 t, a właścicielem pojazdu samochodowego w chwili naruszenia był M. W.
Pismem z dnia 20 października 2021 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił M. W. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w przepisie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
W dniu 26 listopada 2021 r. do organu wpłynęło pismo strony, w którym wskazano, że przejazd został w pełni opłacony, ale z urządzenia pokładowego przypisanego dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Strona wyjaśniła, że numer rejestracyjny [...] i [...] należą do tego samego pojazdu o tym samym numerze VIN oraz klasie emisji spalin. Przez nieuwagę strony urządzenie pokładowe viaTOLL po przerejestrowaniu samochodu nie zostało przypisane do numeru rejestracyjnego [...].
Na podstawie przekazanych informacji przez Departament Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej Ministerstwa Finansów, tj. podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat organ ustalił, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] nie został zarejestrowany w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat. Użytkownik zarejestrował pojazd o numerze rejestracyjnym [...] w ESPO dnia 25 kwietnia 2015 r o godzinie 08:35:37 na umowie [...] według następującej kategorii oraz klasie emisji spalin pojazd lub zespół pojazdów o dmc co najmniej 12 ton, (brak możliwości zmiany w urządzeniu pokładowym viabox kategorii pojazdu), klasa emisji spalin EURO 6. Została zawarta umowa przedpłacona, umowa typu pre-pay na podmiot A. Sp. z o. o. dnia 14 listopada 2013 roku o godzinie 14:55:59. Do ww. pojazdu wydano urządzenie viabox [...] dnia 13 sierpnia 2015 roku o godzinie 22:28:22.
Jednocześnie opłata elektroniczna za ww. przejazd o nr rej [...] nie została uiszczona z konta pojazdu [...] w dniu 28 lipca 2021 r. o godzinie 10:22:45. Rodzaj odnotowanego naruszenia w systemie to: "Brak komunikacji z OBU, ważna umowa dla NRP nie została zidentyfikowana". Przejazd został potwierdzony zapisem ewidencyjnym z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy oraz dokumentacją fotograficzną, a także wykazem transakcji dla naruszenia. Stan salda na koncie użytkownika w ww. dniu o ww. godzinie wynosił 908,77 zł.
Użytkownik zamknął konto pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 10 czerwca 2015 r. o godzinie 07:30:41 na umowie 494302. Urządzenie viabox o numerze [...] zostało zwrócone jako funkcjonalne.
Na podstawie danych zawartych w bazie Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz kserokopii dowodów rejestracyjnych pojazdów przesłanych wraz z pismem od operatora systemu organ ustalił, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] (nr VIN: [...]) oraz pojazd o numerze rejestracyjnym [...] to ten sam pojazd.
Na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie z dnia 14 stycznia 2022 r. organ ustalił, że w ww. dniu odcinek drogi krajowej nr A4 był oznakowany tabliczkami T-34. Znaki informujące o konieczności uiszczania opłaty elektronicznej były umieszczone prawidłowo. Ponadto przeprowadzone kontrole ustawienia tabliczek T-34 nie wykazały w tym zakresie nieprawidłowości.
2. Decyzją z dnia 29 listopada 2021 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie przepisów art. 13ia ust. 1 w zw. z art. 13k ust. 2a, art. 13k ust. 4 oraz 131 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 2539), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm.) nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1500 zł
3. Zaskarżoną decyzją z dnia 17 listopada 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 29 listopada 2021 r.
4. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie jest ona niezgodna z prawem.
We wstępie Sąd I instancji podkreślił, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący zawarł umowę z podmiotem pobierającym opłatę elektroniczną, lecz wyposażył pojazd o numerze rejestracyjnym [...] w urządzenie pokładowe viabox o numerze [...] przypisane do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. W urządzeniu pokładowym nie został zmieniony numer rejestracyjny na [...]. Natomiast z analizy zapisów pod numerem ewidencyjnym ER 2021209301650106260E, informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz informacji uzyskanych z Departamentu Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej Ministerstwa Finansów wynika, że w pojeździe o numerze rejestracyjnym [...] znajdowało się urządzenie pokładowe viabox przypisane do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazd o numerze rejestracyjnym [...] nie został zarejestrowany w elektronicznym systemie poboru opłat. Natomiast pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w ESPO w dniu 25 kwietnia 2015 r. o godzinie 08:35:37 na umowie numer [...] (umowa przedpłacona, umowa typu pre-pay). Do ww. pojazdu zostało wydane urządzenie pokładowe viaBox o numerze [...]. Pobór opłaty za przejazdy kontrolowanego pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] zostały odczytane przez bramownice z urządzenia pokładowego viabox o numerze [...] przypisanego do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...].
W świetle tego Sąd I instancji wyjaśnił, że urządzenie viabox przypisywane jest do konkretnego pojazdu, a głównym identyfikatorem pojazdu jest jego numer rejestracyjny, a więc dla każdego z pojazdów wydawane jest odrębne urządzenie viabox, a użytkownik po otrzymaniu urządzenia zobowiązany jest do zainstalowania go wyłącznie w pojeździe, do którego zostało przypisane. Umieszczenie urządzenia viabox w pojeździe, do którego nie zostało ono przypisane może skutkować nieuiszczeniem opłaty elektronicznej za przejazd, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Sąd podkreślił, ze zgodnie z § 4 pkt. 2 lit. e) OWU użytkownik zobowiązywał się do "umieszczenia viabox wyłącznie w pojeździe przypisanym do niego". Każdy viabox był jednoznacznie przypisany do konkretnego pojazdu i nie mógł być używany w innym pojeździe. W przypadku zainstalowania urządzenia pokładowego viabox w innym pojeździe, niż ten do którego pierwotnie zostało przypisane podczas zawarcia umowy, w systemie powstają zapisy ewidencyjne stanowiące podstawę do wszczynania postępowań administracyjnych przez organ. Istniała możliwość przerejestrowania viabox na inny pojazd, lecz wymagało to zgłoszenia w Punkcie Obsługi Klienta lub Punkcie Dystrybucji.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, ponieważ wyposażył kontrolowany pojazd w urządzenie pokładowe przypisane do innego pojazdu. Natomiast organ – zdaniem Sądu - zrealizował obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. i podjął wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadził, a następnie rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, czego skutkiem była prawidłowa ocena materiału dowodowego.
5. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił skarżący, zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 listopada 2023 r. oraz decyzji organu z dnia 17 lutego 2022 r., stwierdzenie, że przedmiotowa decyzja nie podlega wykonaniu i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania stosownie do norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zaoferowanego materiału dowodowego i przyjęcie, że przejazd pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 28 lipca 2021 r. o godzinie 10:22:45 na odcinku autostrady A4 węzeł Balice I – węzeł Korczowa nie został opłacony zgodnie z taryfą przewidzianą w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, w sytuacji, gdy przejazd tenże, bo dotyczący tego samego odcinka drogi, czasu jej pokonania, tego samego samochodu, tego samego urządzenia, w które był wyposażony, posiadającego ważną umowę na obsługę płatności za korzystanie z płatnych odcinków dróg został opłacony w prawidłowej wysokości, a jedynym błędem skarżącego był brak zmiany numeru rejestracyjnego (po przerejestrowaniu) z dotychczasowego [...] na [...], gdyż był to ten sam pojazd.
III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) z uwagi na to, że skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a organ nie wniósł o jej przeprowadzenie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być więc precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie NSA z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04, OSP 2005/3, poz. 36, oraz wyrok NSA z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt II GSK 634/19, wszystkie orzeczenia powoływane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego był wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 465/24, którym oddalono skargę M. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 listopada 2023 r., nr BP.702.354.2022.2275.BEPO.868, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. WSA przyjął, że przejazd pojazdem o nr rej. [...] po odcinku A4 (Balice I – Korczowa) nie został prawidłowo opłacony, ponieważ użyte urządzenie viaBOX było przypisane do innego numeru rejestracyjnego ([...]), a brak aktualizacji danych w systemie uniemożliwił pobór opłaty.
3. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, wskazując, że organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując, iż przejazd pojazdu o nr rej. [...] w dniu 28 lipca 2021 r. odbył się bez uiszczenia opłaty elektronicznej. W ocenie strony, opłata ta została faktycznie pobrana z przypisanego do pojazdu konta viaTOLL, a stwierdzona nieprawidłowość wynikała wyłącznie z braku aktualizacji numeru rejestracyjnego po przerejestrowaniu pojazdu, co nie powinno skutkować nałożeniem kary pieniężnej.
Zarzut ten jest bezzasadny. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był pełny i spójny. Organ administracji, działając zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., przeprowadził postępowanie w sposób umożliwiający dokładne ustalenie stanu faktycznego. W aktach znajdują się:
– zapis z bramownicy kontrolnej A4_Balice–Korczowa, który wykazał brak rejestracji transakcji elektronicznej w systemie;
– raport operatora systemu ESPO potwierdzający brak komunikacji urządzenia viaBOX z siecią w momencie przejazdu;
– stan konta użytkownika wskazujący brak obciążenia opłatą w dniu zdarzenia;
– dokumentacja fotograficzna pojazdu przejeżdżającego przez bramownicę;
– a także pismo operatora systemu viaTOLL, z którego wynika, że urządzenie viaBOX, użyte w tym pojeździe, było zarejestrowane pod innym numerem rejestracyjnym – [...] – i nie zostało przypisane do nowego numeru [...].
Z powyższych dowodów jednoznacznie wynika, że w dacie przejazdu system nie zidentyfikował pojazdu jako uprawnionego do przejazdu z uiszczoną opłatą elektroniczną. Brak komunikacji urządzenia viaBOX z bramownicą skutkował brakiem poboru opłaty w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, okoliczność, że konto użytkownika posiadało dodatnie saldo, a opłata mogła zostać wcześniej zasilona lub uiszczona w odniesieniu do innego numeru rejestracyjnego, nie ma znaczenia prawnego. System elektroniczny poboru opłat przypisuje transakcję nie do osoby, lecz do pojazdu z określonym numerem rejestracyjnym. Tym samym brak aktualizacji danych rejestracyjnych w systemie powoduje, że przejazd pojazdu o nowym numerze jest traktowany jako przejazd bez opłaty (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2023 r., II GSK 2578/21).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że obowiązkiem użytkownika systemu elektronicznego poboru opłat jest dbałość o aktualność danych przypisanych do urządzenia pokładowego, w szczególności numeru rejestracyjnego pojazdu. Jak podkreślono w wyroku NSA z dnia 10 maja 2023 r., II GSK 781/22, to na użytkowniku ciąży obowiązek niezwłocznego dokonania aktualizacji danych, a zaniechanie tego obowiązku nie może być usprawiedliwiane brakiem winy czy błędem operatora systemu.
Analogicznie orzekł NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2023 r., II GSK 1526/22, wskazując, że brak przypisania urządzenia do aktualnego numeru rejestracyjnego skutkuje brakiem możliwości rozpoznania pojazdu przez system, a w konsekwencji brakiem poboru należnej opłaty.
Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w doktrynie, gdzie wskazuje się, że system opłat elektronicznych ma charakter automatyczny i oparty jest na zasadzie samoidentyfikacji pojazdu poprzez dane wprowadzone przez użytkownika. Odpowiedzialność za prawidłowość tych danych spoczywa zatem na użytkowniku, a nie na organie pobierającym opłatę (por. M. Stahl [w:] Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, red. J. Zimmermann, Warszawa 2022, s. 842–843).
W świetle zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że w dniu 28 lipca 2021 r. system viaTOLL nie zarejestrował przejazdu pojazdu [...] jako przejazdu opłaconego. Nie ma przy tym znaczenia, że – jak twierdzi skarżący – środki na koncie były wystarczające, a opłata mogła zostać faktycznie pobrana w odniesieniu do innego pojazdu. Uiszczenie opłaty "na konto" przypisane do innego numeru rejestracyjnego nie powoduje skutku prawnego w postaci opłacenia przejazdu pojazdu faktycznie korzystającego z drogi. System nie przewiduje bowiem możliwości automatycznego przypisania transakcji między pojazdami, nawet jeśli należą do tego samego użytkownika.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 29 marca 2023 r., II GSK 2578/21, zgodnie z którym: "dla oceny, czy przejazd został opłacony w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych, decydujące znaczenie ma zarejestrowanie transakcji przez system elektroniczny w odniesieniu do konkretnego numeru rejestracyjnego pojazdu. Brak komunikacji urządzenia lub brak aktualizacji danych powoduje powstanie obowiązku uiszczenia kary pieniężnej, niezależnie od subiektywnego przekonania użytkownika o prawidłowym działaniu systemu".
W konsekwencji zarzut, że opłata została "faktycznie poniesiona", jest niezasadny – zebrane dowody nie potwierdzają takiej okoliczności, a przeciwnie, wskazują na brak rejestracji transakcji.
Organ administracji zebrał pełny materiał dowodowy i ocenił go zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 80 k.p.a. Ocena ta była logiczna, oparta na doświadczeniu życiowym i dowodach z dokumentów. Nie stwierdzono dowolności ani braku wszechstronności.
Podzielić należy także stanowisko, że dla skutecznego postawienia zarzutu naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. konieczne jest wykazanie, iż uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2024 r., II GSK 1243/23). Skarżący takiego wpływu nie wykazał, a analiza akt nie potwierdza, aby organ pominął jakikolwiek istotny dowód.
4. Mając na uwadze całość zebranego materiału dowodowego oraz utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że organ administracji publicznej przeprowadził postępowanie zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyczerpująco zebrał i ocenił materiał dowodowy, a jego ustalenia odpowiadają faktom i prawu.
Zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie znajduje potwierdzenia. Organ słusznie przyjął, że brak aktualizacji numeru rejestracyjnego w systemie viaTOLL, mimo utrzymania dodatniego salda na koncie, skutkował nieuiszczeniem opłaty w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, a tym samym powstaniem obowiązku nałożenia kary pieniężnej.
5. Wobec powyższego, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI