II GSK 409/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwości uzasadnienia i błędów proceduralnych.
Sprawa dotyczyła naliczenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopalin bez koncesji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uznał wyrok WSA za wadliwy z powodu błędów w uzasadnieniu i naruszeń przepisów postępowania. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego oraz zastosowania właściwych przepisów dotyczących przedawnienia.
Sprawa dotyczyła naliczenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopalin (gliny i piasku) bez wymaganej koncesji w latach 2013-2014. Starosta Wołowski nałożył na skarżącego A. O. wysokie opłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej roku 2013 i umorzyło postępowanie z uwagi na upływ terminu, ale utrzymało w mocy decyzję w części dotyczącej roku 2014. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję SKO, uznając naruszenie przepisów proceduralnych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną SKO, uchylił wyrok WSA, wskazując na liczne wady uzasadnienia i naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. NSA podkreślił, że WSA nie dokonał pełnej kontroli zaskarżonej decyzji, a jego uzasadnienie było niespójne i zawierało błędy interpretacyjne, zwłaszcza w zakresie przedawnienia prawa do wydania decyzji. Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował przepisy Ordynacji podatkowej zamiast specyficznego przepisu ustawy Prawo geologiczne i górnicze dotyczącego przedawnienia. Ponadto, WSA przekroczył granice sprawy, rozstrzygając o wygaśnięciu uprawnienia do egzekucji, a także uchylił decyzję SKO w części, która nie była zaskarżona przez stronę skarżącą. Z tych powodów NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, Wojewódzki Sąd Administracyjny popełnił błędy w uzasadnieniu i naruszył przepisy postępowania, w szczególności dotyczące wykładni przepisów o przedawnieniu i granic sprawy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA błędnie zinterpretował przepisy o przedawnieniu (art. 143 P.g.g. zamiast art. 68 O.p.) i przekroczył granice sprawy, rozstrzygając o kwestiach nieobjętych skargą lub niebędących przedmiotem postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej, ale może przekroczyć te granice w przypadku stwierdzenia przyczyn nieważności postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku musi spełniać wymogi formalne i konstrukcyjne, w tym zawierać jednoznaczne oceny prawne i wskazania co do dalszego postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania.
p.g.g. art. 140 § 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Podstawa do naliczenia opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji.
p.g.g. art. 140 § 5
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
p.g.g. art. 143 § 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Decyzja w sprawach opłat (dział VII) nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie. Ten przepis wyłącza stosowanie art. 68 O.p.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 189
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA jest zobowiązany do badania przyczyn nieważności postępowania z urzędu.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 203 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
p.g.g. art. 142 § 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej.
p.g.g. art. 139
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Podstawa do naliczenia opłaty dodatkowej.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie zebranego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
o.p. art. 68 § 2
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Termin do doręczenia decyzji określającej zobowiązanie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku. WSA przekroczył granice sprawy, rozstrzygając o kwestiach nieobjętych skargą. WSA błędnie zinterpretował przepisy dotyczące przedawnienia prawa do wydania decyzji. WSA nieprawidłowo uchylił decyzję SKO w części nieobjętej skargą.
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji nie dokonał poprawnej kontroli zaskarżonej decyzji oraz nie wskazał niezbędnych działań wyjaśniających w postępowaniu po uchyleniu decyzji. Kontrola sądowa ma polegać na stanowczej ocenie działań organów poddanych kontroli, w tym trafności rozstrzygnięcia. Unikanie jednoznacznej oceny w tym zakresie i przerzucanie jej na organ narusza istotę kontroli sądowoadministracyjnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest dotknięte wadami formalnymi i materialnymi w zakresie konstrukcji i treści uzasadnienia, co stanowi konieczną i wystarczającą podstawę do jego wzruszenia. Przedawnienie kompetencji do wydania decyzji ustalającej opłatę podwyższoną za wydobycie w 2014 r. kopalin bez wymaganej koncesji nastąpiło z końcem 2019 r.
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący
Marcin Kamiński
sprawozdawca
Grzegorz Dudar
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu w sprawach opłat za wydobycie kopalin, wymogi formalne uzasadnienia wyroku WSA, granice kontroli sądowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii prawa geologicznego i górniczego oraz procedury sądowoadministracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy istotnych kwestii proceduralnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym wadliwości uzasadnienia wyroku i przekroczenia granic sprawy, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Dodatkowo, porusza problematykę przedawnienia w kontekście opłat za wydobycie kopalin.
“NSA: Błędy w uzasadnieniu wyroku WSA i przekroczenie granic sprawy prowadzą do uchylenia orzeczenia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 409/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-06-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Dudar Małgorzata Korycińska /przewodniczący/ Marcin Kamiński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6063 Opłaty eksploatacyjne Hasła tematyczne Prawo geologiczne i górnicze Sygn. powiązane II SA/Wr 119/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-11-10 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 189, art. 134 par. 1, art. 141 par. 4. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2011 nr 163 poz 981 art. 140 ust. 1 i 5, art. 139, art. 139, art. 143, art. 142 ust. 1. Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wr 119/22 w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 24 lutego 2020 r. nr SKO 4123/1/20 w przedmiocie naliczenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od skarżącego A. O. na rzecz skarżącego kasacyjnie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu kwotę 23.523 (słownie: dwadzieścia trzy tysiące pięćset dwadzieścia trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 119/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. O. (strona skarżąca/skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (Kolegium/organ odwoławczy) z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie naliczenia opłaty podwyższonej za wydobycie kopalin bez wymaganej prawem koncesji uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 62.046 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Decyzją z [...] grudnia 2019 r. Starosta Wołowski (organ pierwszej instancji), działając na podstawie 140 ust. 1, 2, 3 pkt 3, ust. 5 i 6, art. 141 ust. 4, art. 142 w zw. z art. 156 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (p.g.g.) orzekł o: 1) naliczeniu skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobycie, bez wymaganej prawem koncesji, kopaliny metodą odkrywkową w 2013 r.: 60 821 ton gliny z działki nr [...], obręb U. M. oraz z działki nr [...], obręb P., gmina W., powiat w., w kwocie 8 928 523 zł; 2) naliczeniu skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobycie, bez wymaganej prawem koncesji, kopaliny metodą odkrywkową w 2014 r.: 12 226 ton gliny z ww. działki nr [...] w kwocie 1 794 777 zł; 3) naliczeniu skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobycie, bez wymaganej prawem koncesji, kopaliny metodą odkrywkową w 2013 r.: 102 939,75 ton piasku z ww. działki nr [...] i z ww. działki nr [...] w kwocie 2 182 323 zł; 4) naliczeniu skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobycie, bez wymaganej prawem koncesji, kopaliny metodą odkrywkową w 2014 r.: 137 253 ton piasku z ww. działki nr [...] i z ww. działki nr [...] w kwocie 2 909 764 zł; 5) nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności; 6) zobowiązaniu strony do wniesienia naliczonej opłaty na konto Starostwa Powiatowego w Wołowie w terminie 14 dni liczonego od dnia doręczenia decyzji; 7) stosowaniu przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa do terminowości wnoszenia opłaty wymienionej w pkt 1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2020 Kolegium, działając na podstawie: 1) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 140 ust. 1 i art. 143 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 p.g.g. – uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w części orzekającej o naliczeniu skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej prawem koncesji w 2013 r. gliny i piasku i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji w całości (pkt 1 i 3 decyzji organu pierwszej instancji); 2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 140 ust. 1, ust. 3 pkt 3 i art. 143 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 p.g.g. – uchyliło decyzję Starosty w części obejmującej pkt 5, 6 i 7; 3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 140 ust. 1, ust. 3 pkt 3, ust. 5 i art. 143 ust. 1 i 2 pkt 2 p.g.g. – utrzymało w mocy decyzję Starosty w pozostałym zakresie (pkt 2 i 4). W uzasadnieniu organ wskazał, że udzielona skarżącemu [...] marca 2005 r. koncesja nr [...] na eksploatację złoża "P." dotyczyła wydobycia piasku, natomiast zebrany materiał dowodowy wykazał, że poza obszarem górniczym złoża skarżący wydobywał również glinę (działając bez wymaganej koncesji), a ponadto w latach 2013-2014 skarżący prowadził także wydobycie, bez wymaganej prawem koncesji, piasku w dużych ilościach poza wyznaczonym obszarem złoża "P.". Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 140 ust. 1 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego, albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Skarżący nie kwestionował, że na obszarze wskazanym przez organ pierwszej instancji wydobywał zarówno glinę, jak i piasek oraz że wydobycie było prowadzone w czasie i w ilościach określonych w tej decyzji. Natomiast kwestią sporną był sposób określenia terminu dla wydania rozstrzygnięcia orzekającego o obowiązku uiszczenia opłaty podwyższonej, a także to czy wydobycie gliny i piasku – we wskazanym przez organ pierwszej instancji okresie – strona prowadziła wyłącznie na obszarze objętym udzieloną koncesją. Kolegium zgodziło się ze skarżącym, że z uwagi na upływ z końcem 2018 r. przewidzianego w art. 143 ust. 1 p.g.g. pięcioletniego terminu od końca 2013 r. brak było podstaw do rozstrzygania w sprawie opłaty podwyższonej za wydobycie w 2013 r. na opisanym obszarze, bez wymaganej prawem koncesji, gliny i piasku. Natomiast w odniesieniu do wydobycia w 2014 r. SKO podzieliło ustalenia Starosty, że skarżący, poza obszarem wyznaczonym udzieloną koncesją, wydobywał glinę i piasek, co stanowiło podstawę do naliczenia opłaty podwyższonej. Prawidłowość decyzji SKO w zakresie, w jakim utrzymała ona w mocy pkt 2 i 4 decyzji Starosty Wołowskiego z 31 grudnia 2019 r., zakwestionował skarżący, który w skardze wniósł o uchylenie decyzji Kolegium w zaskarżonej części i umorzenie postępowania oraz o uchylenie w całości decyzji Starosty z [...] grudnia 2019 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 235/20, WSA we Wrocławiu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), uwzględnił skargę, stwierdzając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku SKO we Wrocławiu zaskarżyło go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1003/21, NSA uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądził od skarżącego na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu 23 523 (dwadzieścia trzy tysiące pięćset dwadzieścia trzy) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu wydanego wyroku, że na uwzględnienie zasługują te zarzuty kasacyjne stawiane w podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które odnoszą się do naruszenia art. 134 § 1 i art. 153 p.p.s.a. W ocenie NSA Kolegium trafnie zarzuciło, że WSA we Wrocławiu nie dokonał poprawnej kontroli zaskarżonej decyzji oraz nie wskazał niezbędnych działań wyjaśniających w postępowaniu po uchyleniu decyzji, w części orzekając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Analiza uzasadnienia wyroku wprost wskazuje, że sąd pierwszej instancji jednoznacznie stwierdza, że przedmiotem postępowania jest ustalenie skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobywanie w 2014 r. kopalin bez wymaganej koncesji. Zatem ocena takiego rozstrzygnięcia organów powinna polegać na stanowczym wypowiedzeniu się sądu pierwszej instancji w zakresie ustalenia takiej opłaty na gruncie przesłanek przyjętych przez organy (brak koncesji) oraz spełnienia przesłanek umorzenia postępowania ze względu na datę wydania decyzji, obejmującej rok 2014, gdyż ten zakres rozstrzygnięcia organów był kwestionowany w skardze. WSA we Wrocławiu nie zrealizował ciążącego na nim obowiązku i nie ocenił skarżonej decyzji w tym zakresie, natomiast wskazał kwestie istotne dla takiego rozstrzygnięcia i nakazał ponowną ocenę przez Kolegium. Działanie takie narusza art. 134 § 1 p.p.s.a., bowiem kontrola sądowa ma polegać na stanowczej ocenie działań organów poddanych kontroli, w tym trafności rozstrzygnięcia. Unikanie jednoznacznej oceny w tym zakresie i przerzucanie jej na organ narusza istotę kontroli sądowoadministracyjnej. Zatem w rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji ma wypowiedzieć się w sposób konkretny, czy na gruncie ustaleń poczynionych przez organy były podstawy do ustalenia opłaty podwyższonej i czy w zakresie roku 2014 pojawiły się przesłanki do niewydawania takiej decyzji. Dopiero tak sformułowane stanowisko daje możliwość do przyjęcia trafności lub nietrafności działania organów, a tym samym oceny ich decyzji ustalającej opłatę podwyższoną za 2014 r. Zdaniem NSA, ponieważ sąd pierwszej instancji nie działał w taki sposób, a tylko raz jeszcze nakazał zająć stanowisko w tym zakresie, w sytuacji, gdy Kolegium już wypowiedziało się na ten temat w zaskarżonej decyzji, to wyrok objęty skargą kasacyjną należy uznać za wadliwy. Z tego powodu skarga kasacyjna Kolegium okazała się skuteczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając ponownie sprawę, wskazał w zaskarżonym wyroku z dnia 10 listopada 2022 r., że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. jest związany wykładnią prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd pierwszej instancji uznał, że rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny nie zakwestionował dokonanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń, wskazując jedynie, że w uzasadnieniu wyroku, poza opisaniem tych ustaleń, winny znaleźć się jednoznacznie wskazane, wypływające z tych ustaleń wnioski. WSA we Wrocławiu, podzielił w całości wywody Sądu wskazane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia z dnia 27 października 2020 r., w zakresie posiadania przez skarżącego koncesji na wydobycie piasku, a w związku z tym również co do kwalifikacji wydobycia przez skarżącego piasku w 2014 r. W ocenie WSA należało przyjąć, że skarżący dysponował koncesją na wydobycie piasku ze złoża "P." od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia doręczenia mu ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2014 r. oraz od dnia [...] sierpnia 2014 r. do dnia [...] grudnia 2014 r. ze względu na orzeczenie zawarte w punkcie III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2014 r. wynikające z przepisu art. 152 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że prawidłowe ustalenie organów powinno dotyczyć tego, ile piasku wydobyto w 2014 r., a ile wydobyto w okresie do dnia doręczenia decyzji SKO z dnia [...] marca 2014 r. oraz po dniu [...] sierpnia 2014 r. i dopiero wówczas byłoby możliwe prawidłowe ustalenia opłaty dodatkowej i opłaty podwyższonej za okres od doręczenia decyzji [...] do dnia [...] sierpnia 2014 r. Organy tego nie uczyniły, zatem rozstrzygnięcie co do wymierzenia w określonej wysokości opłaty tylko podwyższonej za wydobycie przez skarżącego piasku w 2014 r., jest w całości obarczone wadą, która powodowałaby uchylenie decyzji, z uwagi na poczynione uwagi. Dodatkowo wątpliwości budzi możliwość ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywania kopalin bez koncesji na działce numer [...] obręb U. M., albowiem postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] grudnia 2013 r. precyzyjnie określa, że postępowanie to wszczęte zostało w sprawie wydobycia na działce obręb P. W aktach sprawy brak jest dokumentu, który wskazywałby na poszerzenia granic prowadzonego postępowania. Prawidłowo natomiast ustalono, że opłata podwyższona powinna zostać naliczona za wydobywanie bez koncesji złoża gliny, albowiem w sprawie nie ma wątpliwości, że skarżący koncesji na wydobycie gliny nigdy nie posiadał. W tej sprawie decyzja została w dniu [...] grudnia 2019 r. a doręczona została w dniu [...] stycznia 2020 r. Natomiast zgodnie z art. 68 §2 o.p. w związku z art. 145 p.g.g., nie może dojść do skutecznego wyegzekwowania obowiązku, jeżeli w terminie 5 lat od zdarzenia, decyzja określająca zobowiązanie nie zostanie stronie doręczona. Wobec takiej konstatacji organ drugiej instancji, rozpoznając odwołanie winien był umorzyć postępowania w tym zakresie, albowiem już w chwili orzekania Kolegium miało wiedzę, że decyzja nie została doręczona przed upływem wskazanego terminu, a zatem zaistniał brak możliwości skutecznego wyegzekwowania zobowiązania. Sąd pierwszej instancji wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze weźmie pod rozwagę zarówno uwagi poczynione odnośnie do zakresu postępowania administracyjnego, w tym, czy zostało ono skutecznie wszczęte w stosunku do wydobywania kopalin z działki nr [.] obręb U. M., jak również w zakresie wygaśnięcia zobowiązania skarżącego i po ustalenia podstawy faktycznej i prawnej, umorzy postępowanie administracyjne w stosownym zakresie. Od przedmiotowego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu złożyło skargę kasacyjną. Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił, w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., "naruszenie prawa materialnego, a mianowicie": 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w związku z art. 140 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (u.p.g.g.), poprzez to, że Sąd podzielił w całości wywody Sądu wskazane w uzasadnieniu - uchylonego przez NSA wyrokiem z dnia 26 października 2021 r. (sygn. akt II GSK 1003/21) - rozstrzygnięcia z dnia 27 października 2020 r., w zakresie posiadania przez skarżącego koncesji na wydobycie piasku, a w związku z tym również co do kwalifikacji wydobycia przez skarżącego piasku w 2014 r. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w okresie, którego w rozpoznawanej sprawie dotyczyła zaskarżona decyzja, czyli w 2014 r. A. O. dysponował koncesją na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "P." od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia doręczenia mu ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2014 r. [...] oraz od dnia 12 sierpnia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r., ze względu na orzeczenie zawarte w punkcie III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2014 r., wydanego w sprawie o sygnaturze III SA/Wr 359/14, a także, że w tym wypadku należy ponadto rozważyć, czy przesłanka sankcji administracyjnej została spełniona poprzez to, że A. O. prowadził działalność polegającą na wydobywaniu kruszywa naturalnego poza terenem koncesyjnym i dokonać jej oceny w warunkach art. 139 u.p.g.g., jako podlegającej opłacie dodatkowej; 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a), polegające na tym, że Sąd podzielił w całości wywody Sądu wskazane w uzasadnieniu - uchylonego przez NSA wyrokiem z dnia 26 października 2021 r. (sygn. akt II GSK 1003/21) - rozstrzygnięcia z dnia 27 października 2020 r. i wobec tego Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że Kolegium nie przeprowadziło wnikliwych rozważań dotyczących przesłanek ustalenia podwyższonej opłaty z tytułu wydobycia przez A. O. kopaliny bez wymaganej prawem koncesji, gdyż posiadana przez ten podmiot koncesja została cofnięta bez odszkodowania; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i w związku z art. 140 ust. 1, ust. 3 pkt 3 i ust. 5 i art. 143 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.p.g.g., polegające na tym, że Sąd podzielił w całości wywody Sądu wskazane w uzasadnieniu - uchylonego przez NSA wyrokiem z dnia 26 października 2021 r. (sygn. akt II GSK 1003/21) - rozstrzygnięcia z dnia 27 października 2020 r. i tym samym poprzez nieuzasadnione uchylenie prawidłowej decyzji Kolegium, w związku ze wskazaną przez Sąd potrzebą ponownego przeprowadzenia postępowania, ponieważ zgodnie z art. 68 § 2 o.p. w związku z art. 145 u.p.g.g., nie może dojść do skutecznego wyegzekwowania obowiązku, jeżeli w terminie 5 lat od zdarzenia, decyzja określająca zobowiązanie nie zostanie stronie doręczona; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w związku z art. 143 ust. 1 u.p.g.g., przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nawet jeżeli przyjąć za organem, że termin "wydanie decyzji" jest odmiennym terminem od "doręczenie decyzji", to wyjaśnić należy w sposób stanowczy, że zobowiązanie nie powstanie, jeżeli decyzja je ustalająca nie zostanie doręczona przed upływem 5 lat; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w związku z art. 143 ust. 1 u.p.g.g., przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ten przepis powinien być stosowany z uwzględnieniem regulacji zawartej w "art. 68 § 2 o.p. w związku z art. 145 p.g.g." i dlatego nie może dojść do skutecznego wyegzekwowania obowiązku, jeżeli w terminie 5 lat od zdarzenia, decyzja określająca zobowiązanie nie zostanie stronie doręczona (zob. s. 15 uzasadnienia skarżonego wyroku); 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w związku z art. 142 ust. 1 i art. 143 ust. 1 u.p.g.g., poprzez pominięcie treści odesłania zawartego w art. 142 ust. 1 u.p.g.g. i przyjęcie, że określenie terminu, w którym powinna zostać doręczona decyzja w sprawach określonych w u.p.g.g. w dziale VII pt. "Opłaty" należy stosować przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa dotyczące zobowiązań podatkowych, a nie art. 143 ust. 1 u.p.g.g,; 7. art. 151 p.p.s.a. - w związku z art. 140 ust. 1, ust. 3 pkt 3 i ust. 5 i art. 143 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.p.g.g. oraz z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - przez jego niezastosowanie, ponieważ skarga A. O. - jako nieuzasadniona - powinna być oddalona, z uwagi na to, że decyzja Kolegium z dnia [...] lutego 2020 r. ([...]) w części utrzymującej w mocy pkt 2 i pkt 4 decyzji Starosty Wołowskiego z dnia [...] grudnia 2019 r. (znak sprawy: [...]) nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego, a w konsekwencji nie ziściły się przesłanki do wydania wyroku na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. (ogólnie oznaczone w uzasadnieniu skarżonego wyroku WSA – zob. s. 11); 8. art. 141 § 4, w związku z art. 133 i art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 142 ust. 1 i art. 143 ust. 1 u.p.g.g., ze względu na sposób sformułowania uzasadnienia, który świadczy o tym, że kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji była wadliwa; 9. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez przekroczenie granic sprawy i rozstrzygnięcie o tym, że uprawnieniu do egzekucji opłat wygasło, z powodu niedoręczenia skarżącemu decyzji pierwszej instancji o ich ustaleniu (zob. s. 13 i s. 15 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), ponieważ Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę; uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy; 10. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez przekroczenie granic sprawy i rozstrzygnięcie o tym, że uprawnieniu do egzekucji opłat wygasło, z powodu niedoręczenia skarżącemu decyzji pierwszej instancji o ich ustaleniu (zob. s. 13 i s. 15 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), ponieważ w ocenie Sądu pierwszej instancji, dokonywanej w granicach tej sprawy, podlegał stan faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a nie w dacie wydania zaskarżonego wyroku. Tym samym WSA nie mógł oceniać zaskarżonej decyzji ze względu na uprawnienie do egzekucji opłat, ponieważ jej podstawą nie były przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono ponadto, "w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez przekroczenie granic sprawy i rozstrzygnięcie o tym, że uprawnienie do egzekucji opłat wygasło, z powodu niedoręczenia skarżącemu decyzji pierwszej instancji o ich ustaleniu (zob. s. 13 i s. 15 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), ponieważ Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę; to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w ocenie Sądu pierwszej instancji, dokonywanej w granicach tej sprawy, podlegał stan faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a nie w dacie wydania zaskarżonego wyroku. Sąd - stosownie do wskazanych przepisów prawa - nie mógł oceniać zaskarżonej decyzji ze względu uprawnienie do egzekucji tych opłat, ponieważ jej podstawą nie były przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; 2. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ Sąd pierwszej instancji nie dokonał pełnej wykładni art. 143 u.p.g.g., czyli nie wyjaśnił w sposób czytelny, pełny i zrozumiały podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w konsekwencji również wskazania dla organu, co do dalszego postępowania; przedstawione wyjaśnienia - z odwołaniem do postępowania egzekucyjnego - są niewystarczające dla poprawnego końcowego załatwienia sprawy; 3. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ Sąd pierwszej instancji nie wskazał podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a przy tym zabrakło także wyjaśnia Sądu dotyczącego stosowania tych przepisów; 4. art. 200 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez to, że Sąd ani nie powołał przepisów prawa, ani nie wyjaśnił w uzasadnieniu wyroku, jakie koszty złożyły się na zasądzoną kwotę 62.046 zł (słownie: sześćdziesiąt dwa tysiące czterdzieści sześć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; Sąd pierwszej instancji nie uzasadnił rozstrzygnięcia w tym przedmiocie i nie wskazał konkretnych kwot, jakie składają się na zasądzone koszty (zob. np. postanowienia NSA: z dnia 14 stycznia 2014 r., II OZ 1212/13, LEX nr 1420351 i z dnia 5 sierpnia 2016 r., I OZ 860/16, LEX nr 2100950); 5. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. w zakresie, w jakim uzasadnienie skarżonego wyroku wydanego w wyniku kasatoryjnego orzeczenia NSA, powodującego ponowne rozpoznanie sprawy przez WSA, nie realizuje wskazań co do dalszego postępowania, tzn. Sąd pierwszej instancji w skarżonym wyroku nadal nie dokonał pełnej wykładni art. 140 ust. 1 i art. 143 ust. 1 pkt 1 u.p.g.g., czyli nie wyjaśnił do końca podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w konsekwencji również wskazania dla organu co do dalszego postępowania jurysdykcyjnego są niewystarczające dla ponownego końcowego załatwienia sprawy przez organ, podczas gdy wskazania dla organu w zakresie pełnej wykładni art. 140 ust. 1 i art. 143 ust. 1 pkt 1 u.p.g.g., są niezbędne do sformułowania przez organ prawidłowego rozstrzygnięcia; 6. art. 151 p.p.s.a., w związku z art. 140 ust. 1, ust. 3 pkt 3 i ust. 5 i art. 143 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.p.g.g. oraz z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż skarga A. O. - jako nieuzasadniona - powinna być oddalona, z uwagi na to, że decyzja Kolegium z dnia [...] lutego 2020 r. ([...]) w części utrzymującej w mocy pkt 2 i pkt 4 decyzji Starosty Wołowskiego z dnia [...] grudnia 2019 r. (znak sprawy: [...]) nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego, a w konsekwencji nie ziściła się podstawa do wydania wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Mając na względzie powyższe zarzuty, pełnomocnik organu wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 listopada 2022 r. (sygn. akt II SA/Wr 119/22) w całości i oddalenie skargi, ewentualnie, o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu - Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącego wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej. Treść powyższej zasady ogranicza zakres rozpoznania Sądu kasacyjnego do weryfikacji zasadności zarzutów kasacyjnych w odniesieniu do tej części orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, która została objęta zakresem zaskarżenia. Jedynie w drodze wyjątku – w razie stwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do przekroczenia granic skargi kasacyjnej, wychodząc poza zakres zaskarżenia oraz zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. W takiej sytuacji Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę wady nieważności postępowania i sankcjonuje je niezależnie od granic zaskarżenia kontrolowanego orzeczenia oraz podniesionych zarzutów (art. 183 § 1 i art. 186 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji przez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Mając na względzie wskazane wyżej zasady postępowania kasacyjnego – wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania oraz podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a. – ograniczono rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej. Weryfikacja zarzutów kasacyjnych doprowadziła Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że zasadnicza ich część – rozpatrywana w określonym związku i na tle całokształtu ustaleń oraz ocen Sądu pierwszej instancji – ma usprawiedliwione podstawy, a zaskarżony wyrok jest dotknięty wadami formalnymi i materialnymi w zakresie konstrukcji i treści uzasadnienia, co stanowi konieczną i wystarczającą podstawę do jego wzruszenia. Po pierwsze, nie jest pozbawiony zasadności zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zmierzający do podważenia formalnej i konstrukcyjnej prawidłowości uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim kontrolowany Sąd Wojewódzki nie zawarł w treści uzasadnienia jednoznacznych, pełnych, konsekwentnych i spójnych ocen prawnych – niezależnie od ich merytorycznej prawidłowości – pozostających z nimi w logicznym i funkcjonalnym związku wskazań co do dalszego oraz postępowania. Stwierdzone w toku analizy konstrukcyjnej uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wady co do zasady uniemożliwiają przeprowadzenie przez Sąd kasacyjny pełnej i efektywnej kontroli prawidłowości wykładni i stosowania prawa przez Sąd pierwszej instancji, natomiast dla skarżącego kasacyjnie organu są źródłem poważnych i nieusuwalnych wątpliwości co do podstaw i przesłanek stanowiska zajętego przez ten ostatni Sąd. Przede wszystkim jako niezrozumiałe i pozbawione spójności są wyrażone równolegle przez Sąd Wojewódzki oceny prawne, z których z jednej strony wynika, że brak jest podstaw do ustalenia względem skarżącego opłaty podwyższonej za wydobywanie w 2014 r. piasku bez wymaganej koncesji (ze względu na przyjęcie, że doszło do przedawnienia kompetencji do wydania w tym zakresie decyzji ustalającej opłatę), z drugiej zaś – zakwestionowanie prawidłowości wyznaczenia przez organy granic obszaru, co do którego wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej (w uzasadnieniu wskazano, że postanowienie z dnia [...] grudnia 2013 r. o wszczęciu postępowania nie obejmowało działki nr [...] w obrębie U. M.). Kolejna niekonsekwencja wiąże się z wyrażeniem z jednej strony kategorycznej oceny, że opłata podwyższona za wydobywanie w 2014 r. gliny bez wymaganej koncesji została ustalona prawidłowo, gdyż "nie ma wątpliwości, że skarżący koncesji na wydobycie gliny nigdy nie posiadał", z drugiej zaś z nieprzeprowadzeniem w tym zakresie przez Sąd I instancji legalnościowej oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz obliczenia wysokości nałożonej opłaty podwyższonej. Wbrew stanowisku wyrażonemu przez Sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny nie dokonał w cyt. wyżej wyroku z dnia 26 października 2021 r. pozytywnej weryfikacji prawidłowości ustaleń i ocen w zakresie wydobycia gliny w 2014 r. Niezrozumiałe są również dalsze wywody Sądu Wojewódzkiego, który stwierdza, że nie ma potrzeby "nakazywania" organom dokonania "ponownego przeliczenia i wymierzenia prawidłowych opłat dodatkowej i podwyższonej" (albowiem "uprawnienie do egzekucji tych opłat wygasło", a zatem postępowanie w tym zakresie powinno zostać umorzone), jednocześnie formułując – w ostatnim akapicie uzasadnienia – wytyczne zobowiązujące organ odwoławczy do zbadania, czy postępowanie w zakresie działki nr [...] w obrębie U. M. zostało "skutecznie wszczęte", pomimo iż wcześniej Sąd ten przesądził przedawnienie prawa do wydania decyzji ustalającej opłatę za rok 2014, a kontrolowana decyzja odwoławcza z dnia [...] lutego 2020 r. wyraźnie utrzymała w mocy pkt 4 decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2019 r., w którym ustalono skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobycie w 2014 r. bez wymaganej koncesji piasku także co do działki nr [...] w obrębie U. M. Dopełnieniem powyższych wadliwości konstrukcyjnych jest sposób ujęcia końcowych wytycznych procesowych Sądu Wojewódzkiego, który niespójnie z wyrażonymi wcześniej ocenami prawnymi nakazał organowi odwoławczemu ponowne rozważenie – niezależnie od kwestii oceny "skuteczności wszczęcia" postępowania w zakresie ww. działki nr [...] – zagadnienia "wygaśnięcia zobowiązania skarżącego" oraz "po ustaleniu podstawy faktycznej i prawnej" umorzenie postępowania "w stosownym zakresie". Jest oczywiste, że tak niejednoznaczne, niedookreślone i niespójne wytyczne co do dalszego postępowania administracyjnego, które trwa od 2013 r., nie mogą zostać zaakceptowane, szczególnie jeśli uwzględni się, że wyrok Sądu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie został już raz uchylony na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1003/21). W drugiej kolejności należy stwierdzić zasadność zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez przekroczenie w rozważaniach prawnych Sądu pierwszej instancji, w zakresie wyjaśniania podstawy rozstrzygnięcia i wskazań co do dalszego postępowania, granic sprawy, której dotyczy skarga. Pomijając w tym miejscu oczywiście wadliwe i wprowadzające w błąd kontrolowane organy stwierdzenie o "wygaśnięciu uprawnienia do egzekucji" (w rzeczywistości Sąd był jedynie uprawniony do ewentualnego stwierdzenia, że prawo do wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty podwyższonej za wydobycie w 2014 r. kopalin bez wymaganej koncesji uległo przedawnieniu), jako niekonsekwentną i niespójną należy ocenić konstatację Sądu Wojewódzkiego na temat rodzaju i zakresu sprawy rozstrzygniętej przez zaskarżoną decyzję (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią decyzji reformatoryjnej z dnia 24 lutego 2020 r. sprawa rozstrzygnięta powyższą decyzją dotyczyła ustalenia na podstawie art. 140 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (u.p.g.g.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2014 r. (zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 1133 ze zm.) opłaty podwyższonej za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji w latach 2013 i 2014 na określonym w tej decyzji obszarze. W związku z powyższym Sąd I instancji nie był uprawniony do zajmowania stanowiska w przedmiocie istnienia podstaw do nałożenia opłaty dodatkowej, albowiem sprawa ustalenia tego rodzaju opłaty wynika z odrębnej podstawy normatywnej (art. 139 u.p.g.g.), która nie była przedmiotem postępowania administracyjnego i nie została poddana konkretyzacji w zaskarżonej decyzji. Po trzecie, jako oczywiście uzasadniony należało ocenić zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez niedostateczne i niespójne wyjaśnienie podstaw prawnych uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Jakkolwiek zarzut kasacyjny w tym zakresie wymaga rekonstrukcji na podstawie całościowej analizy opisu suponowanych przez organ odwoławczy naruszeń prawa procesowego i materialnego, to jednak nie ulega wątpliwości, że stwierdzona w tym zakresie wada zaskarżonego wyroku wykazuje istotny ciężar gatunkowy. Sąd pierwszej instancji nie tylko nie wskazał i nie wyjaśnił w uzasadnieniu wydanego wyroku szczegółowej podstawy procesowej wzruszenia zaskarżonej decyzji i jej wyboru (norma odniesienia w zakresie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie została poddana koniecznej konkretyzacji na tle stwierdzonych rodzajów i postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego przez wskazanie szczegółowych jednostek redakcyjnych w ramach pkt. 1 § 1 art. 145 pkt 1 p.p.s.a. – lit. "a" lub "c"), lecz także nie wyjaśnił podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji odwoławczej w całości, pomimo iż strona skarżąca w skardze z dnia 9 kwietnia 2020 r. zaskarżyła powyższą decyzję jedynie w części obejmującej utrzymanie w mocy pkt. 2 i pkt. 4 decyzji organu pierwszej instancji z dnia 31 grudnia 2019 r. W tym sensie – zasadniczym dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku – orzeczenie to nie poddaje się więc kontroli kasacyjnej, aczkolwiek nie powinno być przedmiotem sporu, że pomimo obowiązywania zasady niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) sąd ten jest związany zakazem reformationis in peius (art. 134 § 2 p.p.s.a.), a zatem nie może wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że stwierdzi, iż przedmiot zaskarżenia jest dotknięty wadą nieważności. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja odwoławcza z dnia 24 lutego 2020 r. w części uchylającej pkt. 1 i 3 decyzji z dnia 31 grudnia 2019 r. i umarzającej postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie (a więc ustalenia opłaty podwyższonej za rok 2013) oraz w części uchylającej pkt. 5, 6 i 7 decyzji z dnia 31 grudnia 2019 r. była korzystna dla strony skarżącej i w związku z powyższym nie została objęta skargą. Powstaje zatem pytanie, na jakiej podstawie prawnej i na podstawie jakich przesłanek Sąd pierwszej instancji wydał w powyższym zakresie orzeczenie na niekorzyść strony skarżącej, uchylając korzystne dla niej cząstkowe rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Po czwarte, skuteczny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 143 u.p.g.g. przez pominięcie w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej wydanego wyroku zagadnienia wykładni i zastosowania na tle ustalonego stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej sprawy zasadniczego dla jej oceny prawnej przepisu art. 143 u.p.g.g. Powyższy deficyt rozważań i ocen prawnych doprowadził do niejasności, niepełności i niespójności wywodu Sądu Wojewódzkiego, gdyż poza zakresem jego oceny prawnej znalazło się centralne na tle stanu faktycznego przedmiotowej sprawy unormowanie statuujące szczególną podstawę przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalających opłaty, o których mowa w dziale VII u.p.g.g. Sąd pierwszej instancji z pozbawionych uzasadnienia powodów przyjął jako punkt wyjścia do rozważań na temat przedawnienia możliwości wykonania przez kontrolowane organy kompetencji do ustalenia opłaty podwyższonej za wydobycie w 2014 r. przez skarżącego spornych kopalin bez wymaganej koncesji treść art. 68 § 2 o.p. w zw. z art. 142 ust. 1 u.p.g.g., pomimo iż w art. 143 ust. 1 u.p.g.g. ustawodawca ustanowił odrębną, autonomiczną i szczególną względem przepisów ordynacji podatkowej o przedawnieniu zobowiązań podatkowych podstawę do przedawnienia prawa do decyzyjnej konkretyzacji opłat z działu VII u.p.g.g. Zgodnie z treścią art. 143 ust. 1 u.p.g.g. (w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2014 r. – zob. uwagi powyżej) decyzja w sprawach określonych w dziale VII powyższej ustawy nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie. Przepis ten wyłącza zatem możliwość odpowiedniego stosowania na podstawie art. 142 ust. 1 u.p.g. do analizowanych kategorii opłat (w tym opłaty podwyższonej) regulacji z art. 68 o.p. W konsekwencji konieczne jest uznanie, że w niniejszej sprawie decyzja w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie piasku i gliny w 2014 roku bez wymaganej koncesji mogła zostać wydana najpóźniej 31 grudnia 2019 r. (z ograniczeniami co do okresów posiadania w 2014 r. przez skarżącego koncesji na wydobycie piasku – zob. dalsze uwagi poniżej). Wniosek ten znajduje potwierdzenie w bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych na tle stanowiących dla prawodawcy, który wprowadził w u.p.g.g. normę z art. 143 ust. 1, wzorzec regulacyjny przepisów dotyczących przedawnialności orzekania o odpowiedzialności podatkowej lub ustalaniu zobowiązań podatkowych (zob. np. uchwałę NSA z dnia 17 grudnia 2007 r., I FPS 5/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 22, w której na tle art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, który w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r. stanowił, że: "Nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat.", przyjęto, że pojęcie wydania decyzji, nie oznaczało jej doręczenia). Na tym tle należy dodatkowo podnieść, że utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji wydanej przed upływem tego rodzaju terminu przedawnienia nie kreuje nowego obowiązku, lecz jedynie utrzymuje go w mocy, co oznacza, że nie dochodzi w tym zakresie do naruszenia terminu przedawnienia orzekania (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2022 r., II GSK 189/19, LEX nr 3396079). Organ odwoławczy nie może jednak po upływie terminu przedawnienia prawa do ustalenia opłaty uchylić w całości decyzji ustalającej i przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji (por. uchwała NSA z dnia 17 grudnia 2007 r., I FPS 5/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 22; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2019 r., II FSK 35/18, LEX nr 2865489), jak również nie może po tym terminie zmienić decyzji organu pierwszej instancji na niekorzyść zobowiązanego (może natomiast zmienić ją na korzyść, redukując wysokość ustalonej opłaty – por. np. wyrok NSA z dnia 23 marca 2022 r., III FSK 4779/21, LEX nr 3333862). Na tle stanu faktycznego przedmiotowej sprawy należy końcowo przypomnieć, że o ile w zakresie wydobycia gliny w 2014 r. skarżący niewątpliwie nie dysponował wymaganą koncesją eksploatacyjną, o tyle w zakresie wydobycia piasku zagadnienie to przedstawia się odmiennie. Skarżący od 1 stycznia 2014 r. do 24 marca 2014 r. zachowywał prawo do koncesyjnego wydobycia piasku w zakresie wyznaczonym w decyzji koncesyjnej nr [...] Starosty Wołoskiego z dnia [...] marca 2005 r. Powyższa decyzja została ostatecznie cofnięta bez odszkodowania na podstawie decyzji SKO we Wrocławiu z dnia [...] marca 2014 r. Stan wydobycia bez wymaganej koncesji trwał następnie od 25 marca 2014 r. do 12 sierpnia 2014 r. Od 13 sierpnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. skarżący mógł ponownie wydobywać piasek na podstawie i na warunkach wyznaczonych w decyzji koncesyjnej z dnia [...] marca 2005 r., gdyż wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2014 r. WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 359/14 wstrzymał wykonanie (pkt III) decyzji SKO we Wrocławiu z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie cofnięcia ww. decyzji koncesyjnej. Powyższy wyrok został uchylony (a wraz z nim postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji o cofnięciu koncesji) wyrokiem NSA z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2626/14. Odrębnym problemem, wykraczającym jednak – jak już podkreślono – poza granice przedmiotowej sprawy, jest kwestia istnienia podstaw do ustalenia względem skarżącego opłaty dodatkowej za wykonywanie w 2014 r. działalności wydobywczej w zakresie złóż piasku z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji nr [...] Starosty Wołoskiego z dnia [...] marca 2005 r. w tych okresach, w których decyzja ta zachowywała moc obowiązującą. Ocena pozostałych zarzutów kasacyjnych na obecnym etapie postępowania sądowego oraz w świetle wyrażonych powyżej ocen prawnych jest zbędna, bezprzedmiotowa lub przedwczesna. Wobec przedstawionej argumentacji oraz uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej nie została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 185 § 1, art. 203 pkt 2 i art. 205 § 1 p.p.s.a. – orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (punkt pierwszy wyroku) oraz o zasądzeniu od skarżącego na rzecz skarżącego kasacyjnie organu odwoławczego kwoty 23.523 (dwadzieścia trzy tysiące pięćset dwadzieścia trzy) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, na które złożył się uiszczony wpis od skargi kasacyjnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI