II GSK 408/26

II GSK 408/26 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Sygn. powiązane
III SA/Łd 791/25 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2025-11-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 184 w zw. z art. 173 § 1, art. 181 § 2, art. 182 § 1 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Sp.j. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 listopada 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 791/25 w przedmiocie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi S. Sp.j. w L. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Łodzi z dnia 1 sierpnia 2025 r. nr FŁ-IV.8520.16.2025 w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 13 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 791/25, odrzucił skargę S. Sp.j. w L. (dalej: skarżąca) na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Łodzi (dalej: organ) z 1 sierpnia 2025 r. w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie organu z 1 sierpnia 2025 r. w przedmiocie dopuszczenia Związku A. w W.(dalej: organizacja) do udziału w postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, a w przypadku nieuwzględnienia przez sąd wniosku o odrzucenie – o jej oddalenie w całości.
Odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), Sąd
I instancji wskazał, że skarga, której przedmiotem jest postanowienie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu, nie należy do żadnej z kategorii aktów prawnych lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., które mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego. Ponieważ status strony wynika z przepisów prawa materialnego, to w wydanej na podstawie art. 104 k.p.a. decyzji organ rozstrzyga o prawach lub obowiązkach strony, czyli podmiotu legitymującego się interesem prawnym. Inny podmiot, który domaga się uznania go za stronę, może wnieść odwołanie od decyzji
i wówczas organ odwoławczy wydaje akt oceniający jego legitymację w sprawie. Ponadto okoliczność, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, jest również przesłanką wznowienia postępowania w sprawie już zakończonej decyzją ostateczną. Sąd Wojewódzki stwierdził, że nie jest natomiast dopuszczalne zaskarżenie działań organu administracji, które polegają wyłącznie na dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia oznaczonej osoby do postępowania administracyjnego
w charakterze strony. Sąd I instancji wskazał, że ocena interesu prawnego oznaczonej osoby warunkującego jej status strony w konkretnej sprawie administracyjnej jest dokonywana na podstawie prawa materialnego.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła skarżąca, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Strona skarżąca oświadczyła także, że zrzeka się rozprawy.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że dopuszczenie organizacji do postępowania "nie stanowi żadnej ze wskazanych w p.p.s.a. form działalności administracji publicznej, które podlegają kognicji sądów administracyjnych", podczas gdy dopuszczenie organizacji stanowi jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji dotyczące uprawnień i obowiązków, co
w konsekwencji klasyfikuje je jako akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
1. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie – pomimo błędnego uzasadnienia – odpowiada prawu.
2. Postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Jedynie w drodze wyjątku – w razie stwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do przekroczenia granic skargi kasacyjnej i wyjścia poza zakres zaskarżenia oraz zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. W takiej sytuacji Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę wady nieważności postępowania i sankcjonuje je niezależnie od granic zaskarżenia oraz podniesionych zarzutów (art. 183 § 1 i art. 186 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów.
3. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., co skutkuje ograniczeniem zakresu rozpoznania sprawy do weryfikacji podniesionego zarzutu kasacyjnego.
4. Jakkolwiek kontrolowany Sąd Wojewódzki w zasadniczej części rozważań prawnych przywołał nieadekwatne prawnie argumenty związane z oceną dopuszczalności zaskarżenia postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu danego podmiotu jako strony postępowania, podczas gdy przedmiotem skargi było wydane na podstawie art. 31 § 2 w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. postanowienie organu z 1 sierpnia 2025 r. o dopuszczeniu do postępowania organizacji społecznej (Związku A. w W.) jako podmiotu na prawach strony, to jednak wyrażona w zaskarżonym orzeczeniu ocena prawna dopuszczalności przedmiotowej skargi sądowoadministracyjnej okazała się co do istoty prawidłowa, albowiem podlegała ona odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Punktem wyjścia do oceny dopuszczalności skargi należało uczynić przepisy wyznaczające zakres właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 2 w zw. z art. 1 p.p.s.a. do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych, a więc spraw z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz innych spraw, do których stosuje się przepisy p.p.s.a. z mocy ustaw szczególnych, powołane są sądy administracyjne. Katalog typów spraw z zakresu kontroli działalności administracji publicznej został określony w art. 3 § 2-3 p.p.s.a., natomiast zgodnie z art. 13 § 1 p.p.s.a. zasadą jest, że właściwość rzeczowa do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych przysługuje wojewódzkim sądom administracyjnym, chyba że przepis szczególny zastrzega właściwość w tym zakresie na rzecz Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Ponieważ w niniejszej sprawie – co nie ulega wątpliwości – przedmiotem skargi uczyniono postanowienie organu o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w charakterze podmiotu na prawach strony (art. 31 § 2 w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.), a postanowienie w tym zakresie – co wynika bezpośrednio z treści art. 31 § 2 w zw. z art. 141 § 1 k.p.a. – nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia, dlatego – odwołując się do przepisu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. – należało przyjąć, że w świetle jego treści zaskarżone postanowienie jest niezaskarżalne w drodze skargi do sądu administracyjnego, albowiem nie jest to postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, jak również brak jest podstaw do uznania tego rodzaju postanowienia za kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty. Jednocześnie rażąco błędna jest konstatacja, że postanowienie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej mogłoby zostać uznane za akt lub czynności, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., niezależnie od tego, że powyższy przepis wyłącza zaskarżalność tego rodzaju aktów lub czynności podjętych m.in. w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
W związku z powyższym skarga złożona na postanowienie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem sprawa skargi na tego rodzaju orzeczenie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Błędnie zatem wskazał Sąd a quo, że podstawą do odrzucenia przedmiotowej skargi jest przepis art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 27.03.2025 r., II GSK 85/25, ONSAiWSA nr 4/2025, poz. 63; postanowienie NSA z 9.12.2025 r., II GSK 1921/25).
Powyższa konstatacja nie jest jednak wystarczająca do wzruszenia zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi, gdyż orzeczenie to – pomimo przywołania częściowo błędnych przesłanek normatywnych oraz wadliwej podstawy odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) – jest co do treści rozstrzygnięcia prawidłowe.
5. W tym stanie rzeczy, mając na względzie powyższe argumenty i przesłanki, wobec stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest – pomimo błędnego uzasadnienia – zasadne, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 173 § 1, art. 181 § 2, art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. o oddaleniu skargi kasacyjnej.