II GSK 390/20

II GSK 390/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 939/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-03
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2107
art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 32, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 776
art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 169 ust. 6, art. 170 ust. 1
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
Dz.U. 2019 poz 498
art. 38 ust. 1, z art. 160 ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Protokolant asystent sędziego Barbara Leszczyńska po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zarządcy przymusowego S. w S. (obecnie – Syndyka masy upadłości S. w S.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 939/19 w sprawie ze skargi Zarządcy przymusowego S. w S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 listopada 2017 r. nr Sp. 277.2016 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 3 października 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 939/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę zarządcy przymusowego S. w S. (dalej: Uprawniony, Skarżący) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd, UP) z 30 listopada 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Podmiot C. , R. (dalej: Wnioskodawca) złożył 15 lipca 2016 r. do Urzędu wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia z dniem 8 maja 1998 r. prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "S" o numerze [...] udzielonego na rzecz S. w S.
We wniosku podał, że Uprawniony z prawa do spornego znaku nie używał go w sposób rzeczywisty dla towarów objętych rejestracją przez nieprzerwany okres pięciu lat po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. Ponadto, w ocenie wnioskodawcy nie zachodziły ważne powody nieużywania tego znaku.
Uprawniony wniósł o oddalenie wniosku, powołując się na zmiany właściciela do ww. znaku, od 1999 r. do listopada 2012 r. i ostatni podmiot podjął decyzję o wszczęciu czynności zmierzających do uruchomienia wyrobu i rozlewu napojów spirytusowych "S.". Podnosił też fakt posługiwania się marką "S." w korespondencji, materiałach informacyjnych, promocyjnych i reklamowych, zwłaszcza że od listopada 2012 r. posiada w nazwie handlowej (firmie) oznaczenie "S.". W 2016 r. wyprodukowano 1500 butelek wódki "S.", którą w lipcu i sierpniu 2016 r. sukcesywnie sprzedawano, a w październiku 2016 r. do sklepów trafiła druga limitowana edycja S. 18-letniej oraz S. 30-letnia w numerowanej serii [...] butelek o czym świadczą załączone faktury VAT. Generalnie miała miejsce stała sprzedaż trunków pod nazwą "S." w sklepach stacjonarnych, mimo przejściowego zatrzymania produkcji, przechowywanie w magazynach ponad 280 tysięcy litrów surowej "S.", leżakującej w ponad 1200 beczkach dębowych w podziemiach firmy, przygotowanej do produkcji napojów alkoholowych. W sklepie firmowym "S." w Szczecinie do 10 stycznia 2013 r. "S." była oferowana i sprzedawana w jego własnym sklepie zakładowym w S..
Z drugiej strony Uprawniony podnosił niejednoznaczny status podatkowy tonażu surowej "S.", zajęcie znaku towarowego, upadłość poprzedniego uprawnionego do prawa ochronnego i wywołany tym zły stan parku maszynowego i powoływał się na okoliczności usprawiedliwiające brak używania spornego znaku w okresie od maja 2010r. do lipca 2016 r.
Podkreślił, że spornym znakiem sygnowany jest luksusowy produkt, którego okres produkcji trwa minimum 10 lat, przy czym okres, który jest konieczny do przygotowania surowców, przekracza termin 5 lat określony w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Do wznowienia produkcji i rozlewu napojów spirytusowych konieczne było wszczęcie żmudnego, kilkuletniego procesu przygotowawczego, przeprowadzenie wymaganych kontroli oraz uzyskanie wszystkich pozwoleń, koncesji, wpisów do właściwych rejestrów. Uprawniony przedłożył kopie pięciu umów z lat 2012-2015 zawartych z różnymi podmiotami mających potwierdzać prace przygotowawcze do powrotu na rynek produktów sygnowanych spornym znakiem.
Opisaną decyzją Urząd stwierdził wygaśnięcie z dniem 8 maja 1998 r. prawa ochronnego na znak towarowy "S." nr [...] udzielonego na rzecz S. w S., powołując w podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017r., poz. 776, dalej: p.w.p.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę stwierdził że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: k.p.a.). Organ, zdaniem WSA prawidłowo ocenił i wyciągnął wnioski z materiału dowodowego, który w przedmiotowej sprawie dostarczyły strony.
Sąd I instancji podkreślił, że w aktach sprawy nie znajduje się ani jeden dowód wspierający twierdzenia Uprawnionego o rzeczywistym używaniu spornego znaku towarowego ani bezpośrednio po jego zarejestrowaniu (7 maja 1993 r.), ani też w okresie pięciu lat przed złożeniem wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego (15 lipca 2016 r.), którą to okoliczność potwierdził sam skarżący. Z akt sprawy nie wynika także, aby sporny znak w ogóle był realnie wykorzystywany gospodarczo.
Co do podniesionych przez Uprawnionego okoliczności nieużywania znaku, Sąd I instancji przyjął, że prowadzenie sporów z organami podatkowymi, zwłaszcza w przedmiocie interpretacji przepisów prawa podatkowego, nie stanowi ważnego powodu uzasadniającego nieużywanie znaku.
Sąd zgodził się z oceną organu, że w sytuacji, gdy Uprawniony nabył sporne prawo ochronne w 2012 r., a wniosek o jego wygaszenie został złożony 15 lipca 2016r., to w okresie tych czterech lat miał obiektywną możliwość rozpoczęcia produkcji towarów i wystarczająco długi okres czasu na podjęcie działań w tym zakresie, i dlatego przeszkoda w używaniu znaku nie powstała na skutek nadzwyczajnych okoliczności zewnętrznych, niezależnych od uprawnionego.
Podzielił także opinię Urzędu, że okres pięciu lat zakreślony w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., w czasie którego musi nastąpić używanie znaku towarowego, biegnie niezależnie od zmian podmiotowych po stronie uprawnionego do prawa ochronnego. Nabycie od poprzedniego właściciela prawa ochronnego na znak towarowy nie oznacza, że ww. termin zaczyna biec od nowa. Wykazana przez Uprawnionego sprzedaż 39 butelek alkoholu o wartości 13.975 zł miała walor symboliczny w relacji do rozmiaru prowadzonego przedsiębiorstwa, podobnie jak nabycie usług reklamowych, marketingowych. Zdaniem WSA skala działań Uprawnionego potwierdzała, że nie doszło do rzeczywistego kontaktu konsumenta z produktem. Za nieistotne ocenił WSA te materiały, które miały wyłącznie charakter wewnętrzny bądź opisowo-historyczny, jak dokumentacja magazynowa, zestawienia towarów czy publikacje prasowe.
W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną wniósł zarządca przymusowy S. w S. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, skutkujące nieważnością postępowania, tj.
1. art. 124 § 1 pkt 2 w związku z art. 28 § 1 p.p.s.a. poprzez brak zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy toczy się spór, co do tego, kto zasiada w zarządzie S. w S., co skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.;
2. art. 32 p.p.s.a. w związku z art. 160 ust. 1 w związku z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498; dalej: Prawo upadłościowe) oraz w związku z art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., poprzez brak zawieszenia postępowania i wezwania do udziału w postępowaniu Nadzorcy Tymczasowego S. w S., co skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.;
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107; dalej: p.u.s.a.) i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., polegające na przyjęciu przez WSA błędnego stanu faktycznego sprawy, co miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy, doprowadziło bowiem do błędnego zastosowania przez WSA przepisu art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 169 ust. 4 pkt 1 oraz art. 169 ust. 6 pkt 1 p.w.p., a w konsekwencji – do bezpodstawnego oddalenia skargi na decyzję Urzędu w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uzasadnienie wyroku w sposób pobieżny, niejasny i niespójny, zwłaszcza w zakresie stanowiska, co do podjęcia przez skarżącego działań przygotowawczych, które miały zmierzać do zachowania prawa, które spełnia przesłanki rzeczywistego używania znaku towarowego w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. przez jego niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd, że Urząd nie naruszył art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096) oraz art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 169 ust. 4 pkt 1 oraz art. 169 ust. 6 pkt 1 p.w.p., poprzez niestwierdzenie uchybienia przez Urząd przepisów postępowania – w stopniu uzasadniającym uchylenie jego decyzji – chociaż w rzeczywistości do naruszenia tych przepisów doszło, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało, że Sąd I instancji bezpodstawnie oddalił skargę na decyzję Urzędu w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak, podczas gdy powinien był tę skargę uwzględnić;
III. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz art. 169 ust. 6 pkt 1 p.w.p. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu, że w sprawie nie istniały ważne powody nieużywania spornego znaku towarowego, podczas gdy w rzeczywistości istniały ważne powody jego nieużywania
(z zastrzeżeniem, że w każdym przypadku okres jego nieużywania był krótszy, niż pięć lat), skarżący nie używał zarejestrowanego ww. znaku w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, podczas gdy w rzeczywistości skarżący używał znaku w tym okresie oraz, że przedłożone przez skarżącego faktury nie świadczą o używaniu spornego znaku;
2. art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., poprzez jego błędne zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że spełnione są przesłanki tego przepisu, w szczególności, że skarżący nie używał spornego znaku w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, podczas gdy w rzeczywistości skarżący używał znaku w tym okresie.
Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego wyroku w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz na podstawie art. 203 p.p.s.a. zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych przez skarżącego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Kontroli instancyjnej poddany został wyrok Sądu I instancji oddalający skargę Zarządcy przymusowego S. w S. na decyzję Urzędu z 30 listopada 2017 r., stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy na skutek jego nieużywania. Zaskarżając orzeczenie Uprawniony podniósł między innymi zarzut nieważności postępowania z przyczyn określonych w art. 183 § 2 pkt 2 oraz art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. W odniesieniu do tej pierwszej przesłanki skarżący zarzuca naruszenie art. 124 § 1 pkt 2 w zw. z art. 28 § 1 p.p.s.a., skutkujące nieważnością postępowania, poprzez brak zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy toczy się spór, co do tego, kto zasiada w zarządzie S. w S.
Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany.
Natomiast zgodnie z art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Art. 28 § 1 p.p.s.a. stanowi, że osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu.
Podnosząc omawiany zarzut Skarżący kasacyjnie zdaje się nie zauważać, że wnoszącym skargę w przedmiotowej sprawie był zarządca przymusowy S. w S., nie zaś S. w S., co jego pełnomocnik w piśmie procesowym z 22 maja 2019 r. doprecyzował i dołączył dokumenty mające wykazywać to stanowisko (informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z KRS z 15 maja 2019 r. i kopia postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z 28 września 2018r. w sprawie XII GPU 182/18, k. – 21-35 akt sąd.), jednocześnie przedstawiając pełnomocnictwo podpisane przez zarządcę przymusowego (k.-37 akt sąd.). Według dokumentów zarządca przymusowy ustanowiony został postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie XII Wydział Gospodarczy z 28 września 2018 r., sygn. XIIGU 182/18, co także potwierdzał wpis w Rejestrze KRS Uprawnionego istniejący także w dniu 15 maja 2019r., tj. dacie pobrania informacji z KRS.
Z tego też względu, za irrelewantne dla prawidłowości procedowania postępowania w tej sprawie uznać należy ewentualne braki we władzach spółki, jako że to zarządca przymusowy, działając zgodnie z zakresem i sposobem wykonywania zarządu określonym orzeczeniem właściwego sądu powszechnego (vide art. 40 ust. 2 Prawa upadłościowego), był stroną inicjującą postępowanie sądowoadministracyjne, będąc do tego należycie umocowanym i tak wykazując. Wobec tego nie zachodziła w sprawie ani przesłanka zawieszenia postępowania z art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ani przesłanka nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 2 ppsa.
Skarżący kasacyjnie zarzuca również nieważność postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. z uwagi na naruszenie art. 32 p.p.s.a. w zw. z art. 160 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 1 Prawa upadłościowego poprzez brak zawieszenia postępowania i wezwania do udziału w postępowaniu tymczasowego nadzorcy sądowego spółki.
Przepis art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. stanowi, że nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Zgodnie natomiast z art. 32 p.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Przepis art. 160 ust. 1 Prawa upadłościowego wskazuje, że w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek upadłego, a zgodnie z art. 38 ust. 1 Prawa upadłościowego przepis ten stosuje się odpowiednio do tymczasowego nadzorcy sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że i ten zarzut nieważności postępowania jest niezasadny. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w czasie postępowania tak administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego, równolegle toczyły się liczne postępowania przed sądem gospodarczym, wskutek których ustanawiano dla S. w S. organy postępowania restrukturyzacyjnego (tymczasowego zarządcę w postępowaniu sanacyjnym) oraz postępowania upadłościowego (zarządcę przymusowego, tymczasowego nadzorcę sądowego, syndyka). Co jednak istotne, piastunem wszystkich tych organów była ta sama osoba – M. K..
Okolicznością bezsporną jest, że przed wydaniem wyroku przez Sąd I instancji (tj. 3 października 2019 r.), ustanowiony został tymczasowy nadzorca sądowy, zaś postępowanie, w ramach którego został ustanowiony zarządca przymusowy zostało zakończone rozstrzygnięciem formalnym w postaci odrzucenia wniosku o ogłoszenie upadłości (vide: postanowienie Sądu Rejonowego dla Szczecina-Centrum w Szczecinie, XII Wydziału Gospodarczego z 8 kwietnia 2019 r., sygn. XII GU 182/18). Zauważyć jednakże należy, że o kwestii tej Sąd I instancji nie został poinformowany ani przed rozprawą ani też podczas rozprawy, pomimo osobistego udziału pełnomocnika skarżącego na rozprawie (vide: protokół rozprawy z 12 września 2019 r., protokoły ogłoszenia orzeczenia z 26 września 2019 r. i 3 października 2019 r., gdyż na rozprawie w dniu 12 września 2019 r. Sąd odroczył publikację wyroku, k. – 70-71, 101, 102 akt sąd.). Należy także dodać, że w pismach procesowych z 19 września 2019 r. i 23 września 2019 r. skierowanych do WSA było podtrzymywane, że skarżącym jest zarządca przymusowy Uprawnionego (k. – 72, 74 akt sąd.). Również wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie sporządził pełnomocnik w imieniu zarządcy przymusowego Uprawnionego (k. – 107 akt sąd.), podobnie jak skargę kasacyjną z dnia 7 lutego 2020 r. od ww. wyroku (k. – 148 akt sąd.), dołączając do niej informację odpowiadającą odpisowi pełnemu z KRS z 7 lutego 2020 r., w którym nadal był wpis o ustanowieniu omawianego zarządu przymusowego (k. – 161-166 akt sąd.).
W tym miejscu należy przywołać dotychczasowe orzecznictwo dotyczące przesłanki nieważności postępowania z uwagi na pozbawienie możności ochrony swych praw, gdzie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że pozbawienie strony możności obrony swoich praw, o którym mowa w tym przepisie, obejmuje sytuacje, gdy strona, z powodu wadliwych czynności procesowych sądu i (lub) strony przeciwnej, nie mogła brać i nie brała udziału nie tylko w toku całego postępowania, ale także w jego istotnej części. Analizując w realiach konkretnej sprawy przesłankę nieważności postępowania należy każdorazowo ustalić, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie sprawdzić, czy uchybienie to wpłynęło na prawo strony do działania w postępowaniu, w końcu ocenić, czy pomimo zaistnienia tych okoliczności strona mogła bronić swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W sytuacji kumulatywnego spełnienia wszystkich tych przesłanek przyjąć należy, że strona została pozbawiona możności działania (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 października 2010 r., sygn. II GSK 865/10 - treść tego i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Z tego też względu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nawet gdyby przyjąć, że tymczasowy nadzorca sądowy powinien brać udział w postępowaniu przed Sądem I instancji, pomijając zarazem niedopuszczalne zachowanie pełnomocnika skarżącego, nie zawiadamiającego o takim fakcie Sądu, to brak jest w realiach tej sprawy przesłanek do przyjęcia, że strona była pozbawiona możności ochrony swych praw, w sytuacji, co ponownie należy podkreślić, tożsamości personalnej zarządcy przymusowego i tymczasowego nadzorcy sądowego spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny wykonując obowiązek nałożony na niego w art. 183 § 1 zdanie pierwsze in fine p.p.s.a. stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi również żadna z pozostałych okoliczności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., którą miałby obowiązek uwzględnić z urzędu.
Oceniając zarzuty podniesione w ramach podstawy, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należało odnieść się najpierw do najdalej idącego zarzutu procesowego, to jest naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, to jest zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, w tym także gdy nie zawiera stanowiska co do przyjętego przez sąd stanu faktycznego lub gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09). Naruszenie to, w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a., musi być na tyle poważne, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska Sądu I instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1821/14; 6 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 985/17; 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Zawarte w uzasadnieniu wyroku motywy, jakimi Sąd I instancji kierował się, podejmując orzeczenie, są jasne i pozwalają na kontrolę instancyjną w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną (art. 183 § 1 p.p.s.a).
Stanowiska Skarżącego, prezentowanego w omawianym zarzucie, nie potwierdzają kolejne zarzuty skargi kasacyjnej, przypisujące WSA nieprawidłową ocenę ustaleń co do podjętych przez Spółkę działań, także tych przygotowawczych, które, jej zdaniem, miały zmierzać do zachowania spornego prawa i mieścić się w przesłance rzeczywistego używania spornego znaku towarowego. Błędnej oceny przez WSA ustaleń dotyczących omawianych okoliczności dotyczyły bowiem zarzuty z pkt II ppkt 3 oraz pkt III pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie.
Co do kontroli ustaleń Urzędu, Sąd I instancji, zgadzając się z organem, przede wszystkim zakreślił, że ocenie podlegały dowody obejmujące okres bezpośrednio po zarejestrowaniu spornego znaku (7 maja 1993 r. została wydana decyzja o rejestracji znaku) do chwili wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego do spornego znaku (15 lipca 2016). I słusznie, mając na uwadze treść art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. (prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania) i art. 170 ust. 1 p.w.p., nakazującego oddalić wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, jeżeli przed złożeniem tego wniosku rozpoczęło się lub zostało wznowione rzeczywiste używanie znaku (przy czym naruszenia tego ostatniego przepisu Skarżący kasacyjnie nie podnosił).
Do tego Sąd, podobnie jak organ, zasadnie zauważył, że art. 169 ust. 6 p.w.p. nakłada na uprawnionego z tytułu prawa ochronnego ciężar dowodów w zakresie wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku. Dlatego dowody wykazujące wystąpienie okoliczności, mających na celu zachowanie prawa do spornego znaku, w tym jego rzeczywiste używanie czy ważne powody jego nieużywania zobowiązany był przedstawić Uprawniony, czemu nie sprostał )o czym poniżej).
Sąd I instancji odniósł się do przedstawionych przez Spółkę faktur VAT (pochodzących sprzed 15 lipca 2016 r., a dokładniej z lat 2011-2012 i z lipca 2016 r), które potwierdzały 11 sprzedaży towarów – wódki "S." w łącznej ilości 39 butelek, o pojemności 0,7 l bądź 0,75 l, na łączną sumę 13.975 zł. Zasadnie uznał ją za znikomą w realiach rynku napojów alkoholowych, na którym sprzedaż ma charakter masowy i liczona jest co najmniej w tysiącach produktów, nawet gdyby były to trunki luksusowe, jak próbował skarżący przedstawić towar objęty spornym znakiem, a co nie znajdowało odzwierciedlenia w klasyfikacji towaru objętego spornym znakiem. Dlatego dowody sprzedaży wódki "S.", opatrzonej spornym znakiem, w opisanej ilości i w kilkuletnim przedziale czasowym nie pozwalały na uznanie, że znak towarowy mógł się utrwalić lub utrzymać w świadomości potencjalnych odbiorców w skali całego kraju jako informacja o pochodzeniu ww. towaru z określonego źródła. Okoliczności tych Spółka nie podważyła i dowody te zostały prawidłowo ocenione jako nie wykazujące rzeczywistego używania znaku.
Sąd dokonał także oceny przeprowadzonej przez UP analizy 5 umów zawartych przez Spółkę z różnymi podmiotami na usługi marketingowe i reklamowe, w tym przygotowanie etykiet, opakowań wraz z dwiema fakturami. Należy dodać, że, oprócz jednej, ww. umowy zostały zawarte w 2015 r. i to jeszcze pod jego koniec. Uprawniony natomiast nie wykazał, aby doprowadziły te kontrakty do posługiwania się spornym znakiem w celu reklamy (porównując chociażby koszty kampanii reklamowych innych towarów z wartością przedłożonych faktur obejmujących kwoty: 1353 zł i 6159 zł), która wpłynęła na produkcję jakiegokolwiek towaru - napoju alkoholowego i wprowadzenie go na rynek. Dlatego zasadnie WSA uznał, że i te dowody nie wykazały rzeczywistego używania spornego znaku.
Skarżący nie podważył także oceny dowodów w postaci materiałów prasowych, które, jak wykazał WSA, dotyczyły bądź historycznej popularności marki "S.", bądź zamierzeń Spółki w celu uruchomienia produkcji wódki "S.". Nie wykazywały więc rzeczywistego używania spornego znaku.
Sąd przeprowadził także ocenę dowodów: dokumentu pt. "S.", "Kontrolki przekazanych wyrobów gotowych z rozlewni do magazynu", "Zestawienia towarów w stawkach" i zasadnie uznał je za dokumentację wewnętrzną Uprawnionego, niezweryfikowaną przez żaden czynnik niezależny. Nie potwierdzały i te dowody rzeczywistego używania znaku "S." poprzez realny kontakt klientów z towarami.
Skarżący kasacyjnie nie podważył także dokonanej przez WSA oceny dyplomów i certyfikatów, jako nie tylko, że nie zawierających żadnych danych dotyczących wielkości sprzedaży produktów, ale i nawet nie mogących potwierdzić, że jakieś produkty opatrzone spornym znakiem trafiły na rynek. Przy tym należy dodać, że dowody te pochodziły z okresu kilku lat, ale sprzed maja 2010 r., w którym zaprzestano produkcji napojów alkoholowych opatrzonych także spornym znakiem i ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku poprzedniego właściciela znaku – S. S.A. z siedzibą w S.. Do tego zapasy leżakującej w dębowych beczkach surowej "S." (na których możliwość wykorzystania powołuje się Skarżący) nie mają od wielu lat (co najmniej od 2009 r.) jednoznacznego statusu podatkowego. Uprawniony zaś próbował wykazać rzeczywiste używanie znaku w latach 2011 – 2016, chociaż znak wraz z innym majątkiem upadłego został zakupiony dopiero w 2012 r. i działania nowego właściciela zatrzymały się na wczesnym etapie prac przygotowawczych do uruchomienia produkcji napojów alkoholowych sygnowanych spornym znakiem.
Sąd I instancji także odniósł się do przedstawionych etykiet, słusznie podkreślając, że nie pozwoliły one na wykazanie wielkości sprzedaży towarów ze spornym znakiem, a tym samym nie były pomocne dla oceny rzeczywistej sprzedaży ww. towaru.
Okoliczność, że do stycznia 2013 r. miał działać zakładowy sklep, opatrzony znakiem "S." nie była wystarczająca do wykazania, że znak był w rzeczywisty sposób używany, gdy chodzi o towary – napoje alkoholowe, zważywszy przy tym, że w maju 2010 r. zaprzestano produkcji, m.in. towaru opatrzonego spornym znakiem, zakład został sprzedany dopiero w 2012 r. Z wyżej omówionych dowodów zaś wynikało, że nie było produkcji napoju alkoholowego od 2010 r. Zresztą, jak słusznie podnosił WSA, nowy właściciel – Uprawniony w piśmie z 14 listopada 2016 r. stanowiącym odpowiedź na wniosek przyznał, że "S." jako produkt handlowy nie była rozlewana i wprowadzana przez Spółkę i jej poprzednika do obrotu od maja 2010 r. do lipca 2016 r. (k. – 133 akt adm., I tom), co potwierdzały wypowiedzi przedstawicieli Spółki w artykułach, czy prasowych, czy w internecie.
Opisane działania strony w całokształcie zostały prawidłowo ocenione przez Urząd, a następnie przez Sąd I instancji, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach ich rozstrzygnięć. Dlatego w świetle powyższego nie można uznać za uzasadniony zarzutu, że WSA naruszył przepisy postępowania, akceptując stanowisko Urzędu co do dokonanych ustaleń, że są prawidłowe i nie naruszyły art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i, art. 80 k.p.a., a uzasadnienie decyzji spełniło wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.
Uprawniony nie mógł także skutecznie podnosić, że ograniczono mu możliwość przedstawienia dokumentów wykazujących rzeczywiste używanie spornego znaku, gdyż zabezpieczenie dokumentów na użytek postępowania karnego miało miejsce w 2019 r., a kontrolowane postępowanie przed Urzędem toczyło się od 2016 r.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, w pierwszej kolejności podkreślić należy, że mimo wskazania w petitum skargi kasacyjnej, iż naruszenie stosownych przepisów p.w.p. polegało także na ich błędnej wykładni, to z uzasadnienia środka zaskarżenia wynika wprost, że miało ono formę niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów. Żadne ze stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazuje na to, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni prawa materialnego i na czym ten błąd polegał.
Oceniając z kolei te zarzuty w aspekcie niewłaściwego zastosowania powołanych w nich przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że są one nieusprawiedliwione.
Odnosząc przesłanki wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, opisane w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., należy zgodzić się z Urzędem i Sądem I instancji, że w zaistniałym stanie faktycznym Uprawniony nie wykazał i nawet nie próbował tego uczynić, że od dnia wydania decyzji, tj. od 7 maja 1993 r. do 8 maja 1998 r., znak towarowy nie był używany. Z tego też względu ustalenia wymagały dwie kwestie:
1. czy istniały ważne powody nieużywania znaku w okresie od wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego do złożenia wniosku o jego wygaśnięcie, oraz
2. czy przed złożeniem wniosku o wygaśnięcie prawa ochronnego nastąpiło jego rzeczywiste używanie (vide art. 170 p.w.p.).
Odnosząc się do pierwszej kwestii, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo zaaprobował stanowisko organu, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały ważne powody nieużywania znaku. Wbrew twierdzeniom Skarżącego kasacyjnie, podnoszone okoliczności faktyczne, takie jak zmiany własnościowe, postępowania podatkowe, zajęcie znaku czy historie jego sprzedaży, w okolicznościach sprawy mieszczą się w zakresie zwykłego ryzyka gospodarczego i nie miały wpływu, jak również nie sprawiały, że Spółka nie miała możliwości używania znaku (por. wyrok NSA z 4 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 3616/17. Od chwili zakupu zakładu do chwili wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia omawianego znaku upłynęły prawie 4 lata. Był to więc wystarczająco długi czas na uruchomienie produkcji i sprzedaży napojów alkoholowych opatrzonych spornym znakiem, czyli podjęcie działań, które można byłoby uznać za rzeczywiste używanie znaku, a nie tylko czynności przygotowawczych, które i tak nie doprowadziły do rozpoczęcia rzeczywistego używania znaku.
Należy wyjaśnić, że "ważne powody" nieużywania znaku towarowego, o których mowa w treści art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., które mogą usprawiedliwiać nieużywanie znaku towarowego przez uprawnionego, stanowią wyjątek od zasady, która nakłada na uprawionego obowiązek jego używania w sposób rzeczywisty w obrocie gospodarczym. Ustawa - Prawo własności przemysłowej nie wskazuje, nawet w sposób przykładowy okoliczności, które usprawiedliwiają nieużywanie znaku towarowego w obrocie. Przyjmuje się jednak, iż są to istotne przyczyny natury faktycznej lub prawnej, "nieobciążające" uprawnionego, którym nie można przypisać niedbałości, niezaradności uprawnionego. Są to zdarzenia niezależne od woli uprawnionego do znaku towarowego. W tym pojęciu mieszczą się zatem wydarzenia wyjątkowe i nagłe, noszące cechy siły wyższej, a więc takie, których nie da się przewidzieć, ani im zapobiec (por. wyroki NSA z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 947/18; 8 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1051/19). Okoliczności, jak wyżej opisane, Uprawniony nie wykazał.
Natomiast, co do kwestii rzeczywistego używania znaku, a przynajmniej rozpoczęcia jego rzeczywistego używania znaku, które, jak twierdzi Skarżący kasacyjnie, nastąpiło przed złożeniem wniosku o wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy, czyli przed 15 lipca 2016 r., należy wyjaśnić, że "rzeczywiste używanie" musi być rozumiane jako używanie, które nie ma jedynie charakteru symbolicznego, służącego tylko zachowaniu praw związanych ze znakiem towarowym. Takie używanie musi być zgodne z podstawową funkcją znaku towarowego, którą jest zapewnienie konsumentowi i końcowemu użytkownikowi możliwości identyfikacji pochodzenia towarów lub usług, poprzez umożliwienie mu, bez żadnych możliwości pomyłki, odróżnienie towarów lub usług od innych mających odmienne źródło pochodzenia. Zatem rzeczywiste używanie znaku pociąga za sobą używanie znaku na rynku dla towarów lub usług objętych ochroną przez ten znak, a nie tylko wewnętrzne używanie znaku przez dane przedsiębiorstwo (por. wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 2051/17; J. Sitko w: T. Demendecki i in., Prawo własności przemysłowej. Komentarz, LEX 2015, komentarz do art. 169, t. 4, 5).
Jak już wyżej przedstawiono Sąd I instancji zasadnie podzielił argumentację Urzędu, że Uprawniony nie wykazał używania spornego znaku w sposób rzeczywisty w nieprzerwanym okresie pięciu lat przed wystąpieniem przez Wnioskodawcę o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do tego znaku. Nie mogło też zostać zaakceptowane, jak tego oczekiwała Spółka, że czynności przygotowawcze do używania spornego znaku, trwające prawie cały ustawowy okres, wymagany przez art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. do uznania używania spornego znaku w sposób rzeczywisty znaku (nieprzerwany okres pięciu lat), mogły zostać w realiach kontrolowane sprawy potraktowane jako używanie ww. znaku w sposób rzeczywisty.
Nie doszło także do naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a. i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., gdyż Sąd dokonał kontroli stanowiącej przedmiot skargi decyzji zgodnie z kryterium jej zgodności z prawem i zastosował środki przewidziane przez ustawę.
Powyższe prowadzi do konkluzji, że skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.